Ushbu tadqiqot tungsten karbid-kobalt (WC–Co) qattiq metall chiqindilarini toʻliq qayta ishlangan xomashyoga aylantirib, ularni yana yuqori unumli sementlangan karbid ishlab chiqarishda qoʻllash mumkinmi-yoʻqligini tajriba asosida oʻrganadi. Tadqiqotchilar chiqindilarga termal oksidlanish, 4 M sut kislotasi bilan 100°C da tanlab eritish, undan keyin qaytarish va karbidlash jarayonlarini qoʻlladilar; olingan tiklangan WC–Co kukunlarini standart kukun metallurgiyasi, presslash va sinter-HIP jarayonlari orqali namunaga aylantirdilar. FESEM mikrostruktura tahlili, Vickers qattiqligi, lazer orqali mikrooʻyiq hosil qilib sinish chidamliligi, uch nuqtali egish va Weibull mustahkamlik tahlili natijalari qayta ishlangan namunalarning oʻlchangan mexanik xususiyatlari virgin xomashyodan tayyorlangan referens grade bilan umumiy jihatdan taqqoslanishi mumkinligini koʻrsatdi. Qayta ishlangan namunalarda WC donalarining uzunroq va yassi morfologiya koʻrsatishi asosiy mikrostrukturaviy farq boʻlgan, sinish chidamliligi esa barcha guruhlarda taxminan 14 MPa·m^1/2 darajasida edi. Shu bilan birga qayta ishlangan va referens namunalar aynan bir xil Co ulushiga hamda WC dona oʻlchamiga ega emas; ayrim qayta ishlangan guruhlarning Weibull moduli ham sezilarli darajada pastroq. Shu sababli tadqiqot laboratoriya miqyosida kuchli material taqqoslashini taqdim etadi, biroq uzoq muddatli asbob ishlashi yoki sanoatdagi foydalanish umrini bevosita isbotlamaydi.

Turkiya nuqtayi nazaridan tadqiqot, agar WC–Co chiqindilarini shunga oʻxshash tiklash zanjiri orqali baholash oʻylansa, jarayon dizayni boʻyicha texnik referens vazifasini bajarishi mumkin; ammo maqoladagi natijalar Turkiya-dagi chiqindi tarkibiga, uskunaga yoki ishlab chiqarish sharoitlariga bevosita koʻchirilmasligi kerak. Mahalliy chiqindidagi W/Co nisbati, ifloslantiruvchilar, tanlab eritish sharoitlari, karbidlash xatti-harakati va sinterlash parametrlari oʻzgarishi mumkinligi sababli, ayni mikrostruktura va mexanik ishlash mahalliy namunalar ustida qayta tasdiqlanishi lozim.

Tadqiqotning asosiy muammosi nima?

WC–Co sementlangan karbidlar yoki qattiq metallar (hardmetals, HM) — tungsten karbid qattiq faza sifatida, kobalt esa metall bogʻlovchi sifatida ishlatiladigan muhandislik materiallaridir. Tadqiqotning boshlangʻich nuqtasi tungsten va kobalt xomashyolariga qaramlikni kamaytirish maqsadida qattiq metall chiqindilarini qaytadan xomashyoga aylantirishdir.

Tadqiqotchilarning avvalgi ishlarida ishlab chiqqan yondashuvi qattiq WC–Co chiqindilariga qoʻllanadigan oksidlanish–qaytarish–karbidlash (oxidation–reduction–carburization, ORC) jarayonlarini biologik manbalardan olinishi mumkin boʻlgan organik kislotalar ishlatiladigan gidrometallurgik tanlab eritish bosqichi bilan birlashtiradi.

Ushbu yangi tadqiqotning savoli faqat “metallni qayta tiklash mumkinmi?” emas. Asosiy savol — ushbu jarayon natijasida olingan qayta ishlangan WC–Co kukunlari yana sinterlanganda hosil boʻladigan materialning mikrostrukturaviy yaxlitligi va mexanik xususiyatlari anʼanaviy xomashyodan ishlab chiqarilgan material bilan taqqoslanishi mumkinmi-yoʻqligidir.

Anʼanaviy qayta ishlash usullaridan farqi nimada?

Manbada kimyoviy qayta ishlash virgin-ga oʻxshash xomashyo bera olishi, biroq koʻp miqdorda energiya va kimyoviy modda talab qiladigan bosqichlarni oʻz ichiga olishi qayd etiladi. Oʻrnashgan bevosita qayta ishlash usullaridan rux jarayoni esa turli WC–Co kukun sinflarini ishlab chiqarishi mumkin; ammo manbada bu qayta ishlangan kukunlarning yakuniy aralashmalardagi qoʻllanishi odatda ogʻirlik boʻyicha %50 bilan cheklanishi bayon qilinadi.

Bu tadqiqotning ajralib turuvchi jihati shundaki, sinovdan oʻtkazilgan qayta ishlangan qattiq metall namunalari kukun xomashyosi butunlay chiqindidan tiklangan materialga asoslangan.

Tiklash jarayoni qanday amalga oshirildi?

Qattiq metall chiqindisi avval termal oksidlanishga duchor qilingan. Oksidlangan kukundagi metall tanlab eritilishi 100°C da, 4 M suvli sut kislotasi eritmasi bilan va pH=4 sharoitida amalga oshirilgan. pH sozlash uchun NaOH ishlatilgan.

Tanlab eritishdan soʻng tiklangan material qaytarilgan va karbidlanib, maqsadli tarkibga ega WC–Co kukuniga aylantirilgan. Shunday qilib, tiklangan material yana klassik kukun metallurgiyasi ishlab chiqarish zanjiriga kira oladigan holga keltirilgan.

Namunalar qanday ishlab chiqarildi?

Kukun aralashmalari 1 litr hajmli aylanuvchi barabanlarda etil spirt muhitida 48 soat sharli maydalashga duchor qilingan. Kukun:shar nisbati 1:3 deb belgilangan va maydalashdan soʻng vakuumda quritish bajarilgan.

Kukunlar 160 MPa bosim ostida presslangan. Silliqlashdan keyin ISO 3327 “B tipi” standart prizmatik namuna geometriyasi olingan:

20 × 6,5 × 5,25 mm³.

Namunalar mumni chiqarish, oldindan sinterlash va keyin sinter-HIP jarayonidan oʻtkazilgan. Yakuniy sinterlash 1400°C da, 50 bar argon atmosferasi ostida amalga oshirilgan.

Nima uchun olti xil qayta ishlangan guruh bor?

Tadqiqotchilar tiklangan kukunlarning karbon ish oraligʻini baholash uchun uch xil karbon darajasini tayyorlagan. Manba toʻliq karbon foizlarini birma-bir bermaydi; guruhlarni karbon miqdori ortib borishiga koʻra 1, 2 va 3 deb kodlaydi.

Bundan tashqari, mumni chiqarish va oldindan sinterlash bosqichida ikki atmosfera sinab koʻrilgan:

• N: sof azot atmosferasi,
• H: azot + %5 vodorod atmosferasi.

Shunday qilib, qayta ishlangan guruhlar 1N, 1H, 2N, 2H, 3N va 3H deb nomlangan. Referens namuna faqat %5 vodorod oʻz ichiga olgan atmosferada oldindan sinterlangan.

Referens material qanday tayyorlangan?

Referens namunalarning WC va Co kukunlari virgin xomashyodan taʼminlangan. Manbada boshlangʻich WC kukuni uchun 0,8 µm va Co kukuni uchun 1,2 µm qiymatlari koʻrsatilgan.

Bu referens qayta ishlangan guruhlar bilan bir xil mexanik va mikrostrukturaviy baholashlardan oʻtkazilgan. Shu bilan birga yakuniy referens va qayta ishlangan namunalarning tarkiblari toʻliq aynan bir xil emas. Referensda Co ulushi %18,9 ± 0,8 boʻlsa, qayta ishlangan namunalarda taxminan %16,1–16,4 oraligʻidadir.

Mikrostruktura qanday tekshirildi?

WC dona oʻlchami, bogʻlovchi miqdori, WC kontiguiteti va bogʻlovchining oʻrtacha erkin yoʻli Zeiss Neon40 maydon emissiyali skanerlovchi elektron mikroskopi (FESEM) tasvirlaridan aniqlangan. Namunalar tasvirlashdan oldin oyna yaltiroqligigacha silliqlanib jilolangan.

Dona va faza oʻlchovlarida chiziqli kesishish usuli qoʻllangan; yarim miqdoriy faza tahlili FESEM-ga ulangan EDX tizimi bilan amalga oshirilgan. EDX tizimi oʻlchovlardan oldin yuqori sof kobalt referensi bilan kalibrlangan.

Mikrostrukturaviy natijalar nimani koʻrsatdi?

Olti qayta ishlangan guruhning oʻzaro mikrostrukturaviy parametrlari bir-biriga ancha yaqin. Turli karbon darajalari va oldindan sinterlash atmosferalari bu mezonlarda katta oʻzgarish hosil qilmagan.

Shu bilan birga FESEM tasvirlarida yaqqol dona morfologiyasi farqi koʻrilgan. Qayta ishlangan materiallarda WC donalari uzunroq va yassi koʻrinish namoyon qilgan boʻlsa, referens namunada WC uchun ancha tipik blok shaklli donalar koʻrinadi. Mualliflar bu morfologiya oʻzgarishining sababi hali oʻrganilayotganini bildiradilar.

Karbon muvozanati boʻyicha bajarilgan mikrostrukturaviy va fraktografik tekshiruvlarda hech bir namunada η-faza yoki erkin grafit dalili uchramagani xabar qilingan.

1-rasm nimani koʻrsatadi?

1-rasmda 1N, 1H, 2N, 2H, 3N va 3H qayta ishlangan namunalari hamda REF namunasining FESEM mikrograflari bir xil miqyosda taqqoslanadi. Tasvirlar qayta ishlangan olti guruhning oʻzaro umumiy mikrostrukturaviy oʻxshashligini qoʻllab-quvvatlar ekan, referens bilan oʻrtadagi asosiy vizual farq WC dona geometriyasida ekanini koʻrsatadi.

Mikrograf kuzatuvi miqdoriy dona oʻlchovlari oʻrnida ishlatilmagan; dona oʻlchami alohida tasvir tahlili bilan aniqlangan.

Qattiqlik qanday oʻlchandi?

Vickers qattiqligi ikki xil yukda, HV10 va HV30 sifatida oʻlchangan. Har bir yuk uchun bir xil sirt ustida besh indentatsiya bajarilgan.

Referens namunada HV30 qattiqligi 12,8 ± 0,1 GPa boʻlsa, qayta ishlangan namunalarda 13,1–13,3 GPa oraligʻida oʻlchangan. HV10 oʻlchovlarida referens 12,2 ± 0,1 GPa; qayta ishlangan guruhlar esa 13,3–13,5 GPa oraligʻidadir.

Bu qiymatlar qayta ishlangan guruhlar referens materialga nisbatan qattiqlik yoʻqotishini koʻrsatmaganini ochib beradi. Shu bilan birga referens va qayta ishlangan namunalarning Co miqdori hamda WC dona oʻlchami toʻliq bir xil boʻlmagani uchun natija faqat qayta ishlash jarayonining mustaqil taʼsiri sifatida talqin qilinmasligi kerak.

Sinish chidamliligi nima uchun klassik Vickers yorigʻi bilan oʻlchanmadi?

Tadqiqotda ishlatilgan sementlangan karbidlar nisbatan pishiq xatti-harakat koʻrsatgani uchun Vickers indentatsiya burchaklaridan yetarlicha aniqlangan yoriqlar hosil boʻlmagan. Shu sababli klassik oʻtkir indentatsiya usuli qoʻllanmagan.

Tadqiqotchilar buning oʻrniga ultra qisqa impulsli lazer ablatsiyasi (ultrashort pulsed laser ablation, UPLA) bilan namunalarning qalinligi boʻylab mikrooʻyiqlar hosil qilgan va keyin uch nuqtali egish tajribasini bajargan.

Sinish chidamliligi qanday hisoblandi?

Kuchlanish intensivligi faktori quyidagi bogʻlanish bilan hisoblangan:

\[ K_{Ic}=\sigma Y\sqrt{a} \]

Bu yerda:

• K_Ic: sinish chidamliligi / kritik kuchlanish intensivligi faktori,
• σ: egilish kuchlanishi (MPa),
• a: yoriq yoki oʻyiq uzunligi,
• Y: namuna va yuklash geometriyasiga bogʻliq oʻlchamsiz faktordir.

Ishlatilgan maxsus tajriba konfiguratsiyasida geometriya faktori manbada quyidagicha berilgan:

\[ Y= \frac{1.1215\sqrt{\pi}}{\beta^{3/2}} \left[ \frac{5}{8} -\frac{5}{12}\alpha +\frac{1}{8}\alpha^2\beta^6 +\frac{3}{8} \exp\left(-\frac{6.1342\alpha}{\beta}\right) \right] \]

Bu yerda:

\[ \alpha=\frac{a}{W}, \qquad \beta=1-\alpha \]

va W namuna balandligidir.

Sinish chidamliligi qanday chiqdi?

Barcha guruhlarning sinish chidamliligi taxminan 14 MPa·m^1/2 atrofida jamlangan. Referens 13,8 ± 0,3 MPa·m^1/2 boʻlsa, qayta ishlangan guruhlar 13,0 bilan 14,6 MPa·m^1/2 orasida oʻrtacha qiymatlar bergan.

Eng yuqori oʻrtacha qiymat 2N guruhida 14,6 ± 0,7 MPa·m^1/2, eng past qiymat 2H guruhida 13,0 ± 2,0 MPa·m^1/2 deb xabar qilingan. Tadqiqot bu farqlar uchun alohida gipoteza testini xabar qilmaydi.

Koʻndalang uzilish mustahkamligi qanday baholandi?

Transversal rupture strength (TRS), ISO 3327-B-ga mos uch nuqtali egish tajribasi bilan oʻlchangan. Tayanch oraligʻi 14,5 mm.

Egilish mustahkamligi:

\[ \sigma_f=\frac{3FL}{2bd^2} \]

bogʻlanishi bilan hisoblangan.

Bu yerda F maksimal yukni (N), L tayanch oraligʻini (mm), b namuna kengligini va d namuna qalinligini bildiradi.

Nima uchun Weibull tahlili ishlatildi?

Sementlangan karbidlarning sinishi eng kritik nuqsonning oʻlchami va joylashuviga sezgir boʻlgani uchun mustahkamlik qiymatlarida taqsimlanish kutiladi. Tadqiqotchilar bu oʻzgaruvchanlikni ikki parametrli Weibull taqsimoti bilan baholagan:

\[ P_f= 1-\exp\left[ -\left(\frac{\sigma_f}{\sigma_0}\right)^m \right] \]

Bu yerda:

• P_f: sinish ehtimoli,
• σ_f: oʻlchangan mustahkamlik,
• σ₀: xarakteristik mustahkamlik,
• m: Weibull modulidir.

Xarakteristik mustahkamlik σ₀ modelda sinish ehtimoli taxminan %63 boʻlgan kuchlanish darajasini ifodalaydi. Weibull moduli m esa mustahkamlik taqsimotining sochilishini tavsiflaydi; pastroq m kengroq mustahkamlik oʻzgaruvchanligiga mos keladi.

Mexanik natijalarning barchasi

Jadval oʻrtacha qattiqlik va sinish chidamliligi barcha qayta ishlangan guruhlarda referens bilan bir xil umumiy oraliqda qolganini koʻrsatadi. Xarakteristik mustahkamliklar ham umumiy jihatdan oʻxshash kattalikda boʻlsa-da, ayniqsa 3N va 3H namunalarda Weibull modulining pastligi mustahkamlik ishonchliligida kengroq sochilish borligini koʻrsatadi.

Vodorod oʻz ichiga olgan atmosfera mustahkamlik ishonchliligiga qanday taʼsir qildi?

Bir xil karbon darajasi taqqoslanganda H guruhlarining Weibull moduli N guruhlarinikidan yuqoriroq:

• 1N: m=18; 1H: m=29,
• 2N: m=19; 2H: m=17,
• 3N: m=9; 3H: m=14.

Manba matni umumiy holda vodorod atmosferasidagi namunalar bir xil karbon miqdoridagi azot namunalaridan yaxshiroq Weibull modullarini berganini ifodalaydi. Ammo Jadval 2 da 2H uchun m=17, 2N uchun m=19 berilgan. Shuning uchun manba matnidagi umumiy ifoda bilan 2 seriyasining sonli qiymatlari toʻliq mos kelmaydi. Bu nomuvofiqlik jimgina tuzatilmagan.

Jadval maʼlumotlari asos qilib olinganda, vodorodli atmosfera 1 va 3 karbon darajalarida yuqoriroq Weibull moduli beradi, 2 seriyasida esa aksincha pastroq m qiymati mavjud.

Qaysi guruh referensga eng koʻp yaqinlashdi?

Mualliflar mavjud maʼlumot doirasida 1H guruhini referens namunaga eng oʻxshash mustahkamlik xatti-harakatiga ega qayta ishlangan kombinatsiya sifatida baholaydilar.

1H guruhida xarakteristik mustahkamlik 3768 MPa va Weibull moduli 29. Referens uchun ayni qiymatlar 3760 MPa va 28. Shu bilan birga mualliflar bu tendensiyani tasdiqlash uchun har bir sharoitda koʻproq namuna sinovdan oʻtkazilishi kerakligini ochiq bildiradilar.

Sinish qayerdan boshlandi?

3-rasmda singan namunalarning FESEM tasvirlari joy olgan. Qayta ishlangan va referens namunalarning barchasida sinish boshlanishida karbid aglomeratsiyalari aniqlangan.

Ayrim nuqsonlar oʻrtacha WC dona oʻlchamidan oʻnlab mikrometr kattaroqdir. Namunalar oʻrtasidagi Weibull moduli farqlari ushbu kritik nuqsonlarning oʻlcham va shakl taqsimotidagi oʻzgaruvchanlik bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligi qayd etiladi.

Bu topilma muhim; chunki qayta ishlangan materiallarda sinishni qoʻzgʻatadigan nuqson turi referensdan butunlay farqli yangi nuqson mexanizmiga ishora qilmaydi. Shu bilan birga nuqson oʻlchami taqsimoti mustahkamlik ishonchliligiga taʼsir qilishi mumkin.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan natijalar

• Toʻliq qayta ishlangan WC–Co kukunlaridan sinterlangan namunalar muvaffaqiyatli ishlab chiqarilgan.
• Olti qayta ishlangan guruhning Co ulushi, WC dona oʻlchami, kontiguitet va bogʻlovchi erkin yoʻli oʻzaro ancha oʻxshashdir.
• Qayta ishlangan WC donalarining morfologiyasi referensdagi blok shaklidan uzunroq va yassi tuzilishga siljigan.
• Tekshirilgan namunalarda η-faza yoki erkin grafit kuzatilmagan.
• Qayta ishlangan namunalarning qattiqligi referens bilan bir xil umumiy ishlash oraligʻidadir.
• Sinish chidamliligi barcha guruhlarda taxminan 14 MPa·m^1/2 darajasida.
• Xarakteristik mustahkamliklar referens va qayta ishlangan guruhlar orasida bir xil umumiy kattalik oraligʻidadir.
• 1H namunasi mavjud maʼlumot toʻplamida referensga eng yaqin Weibull mustahkamlik xatti-harakatlaridan birini koʻrsatadi.

Tadqiqot isbotlamagan yoki bevosita sinamagan natijalar

• Qayta ishlangan material barcha WC–Co grade-larida virgin material bilan bir xil ishlash koʻrsatishi isbotlanmagan.
• Referens va qayta ishlangan namunalar toʻliq moslashtirilgan Co ulushi hamda WC dona oʻlchamiga ega boʻlmagani uchun qayta ishlash jarayonining yolgʻiz taʼsiri mukammal tarzda izolyatsiya qilinmagan.
• Uzoq muddatli charchash, yeyilish, kesuvchi asbob umri yoki real sanoat dala ishlashi sinovdan oʻtkazilmagan.
• Yangi jarayonga oid keng qamrovli hayot sikli baholashi yoki energiya/karbon izi hisobi taqdim etilmagan.
• Sut kislotasidan foydalanishning boshqa qayta ishlash jarayonlariga nisbatan miqdoriy ekologik ustunligi bu tajribada oʻlchanmagan.
• Tungsten va kobalt tanlab eritish eritmasidan qayta tiklanadigan integratsiyalashgan jarayon bu tadqiqotda yakuniy mahsulot ishlashi nuqtayi nazaridan toʻliq sinovdan oʻtkazilmagan; mualliflar bu davom etayotgan tadqiqot mavzusi ekanini bildiradilar.
• “Bozor standartiga javob beradi” natijasi uzoq muddatli sanoat foydalanish sinovi maʼnosini anglatmaydi; tadqiqot asosan laboratoriya mikrostruktura va mexanik xarakterizatsiyasiga tayanadi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Ishlab chiqarish zanjirining texnik xulosasi

Xarakterizatsiya usullari

• FESEM: WC dona morfologiyasi va mikrostrukturaviy parametrlar.
• EDX: yarim miqdoriy faza/tarkib tahlili.
• Chiziqli kesishish usuli: dona va bogʻlovchi geometriyasining miqdoriy tahlili.
• Vickers HV10/HV30: har bir yuk uchun besh indentatsiya.
• UPLA mikrooʻyiq + uch nuqtali egish: sinish chidamliligi.
• ISO 3327-B uch nuqtali egish: koʻndalang uzilish mustahkamligi.
• Ikki parametrli Weibull tahlili: mustahkamlikning xarakteristik qiymati va sochilishi.
• FESEM/optik fraktografiya: sinish boshlanish hududlarini aniqlash.

Kritik taqqoslash

Referens bilan qayta ishlangan materialning mexanik xususiyatlari oʻxshash boʻlishi tadqiqotning eng muhim topilmasidir; biroq materiallar mikrostrukturaviy jihatdan aynan bir xil emas. Referens taxminan %18,9 Co va 0,6 µm WC dona oʻlchamiga ega boʻlsa, qayta ishlangan guruhlar taxminan %16 Co va 0,7 µm WC dona oʻlchamiga ega.

Shu sababli tadqiqot “qayta ishlangan WC–Co, oʻlchangan mexanik ishlash nuqtayi nazaridan kuchli referens grade bilan raqobatlasha oladi” degan natijani qoʻllab-quvvatlaydi. Ammo bir xil xomashyoning faqat qayta ishlash tarixi oʻzgartirilgan izolyatsiyalangan nazoratli taqqoslash boʻlmagani uchun barcha farqlar yoki oʻxshashliklarni faqat qayta ishlash jarayoniga bogʻlash mos emas.

Mustahkamlik ishonchliligi

Xarakteristik mustahkamlikning bir-biriga yaqinligi mustahkamlik miqyosi oʻxshash ekanini koʻrsatsa, Weibull modullaridagi farqlar materiallarning statistik ishonchliligi bir xil emasligini ochib beradi. Ayniqsa 3N uchun m=9 va 3H uchun m=14 qiymatlari referensning m=28 qiymatidan pastroq.

Bu natija faqat oʻrtacha yoki xarakteristik mustahkamlik qiymatiga qarash yetarli emasligini; nuqson populyatsiyasi taqsimoti ham qayta ishlangan qattiq metallar ishonchliligi uchun muhim ekanini koʻrsatadi.

Manbaning oʻzida eʼtibor talab qiladigan ikki nuqta

Birinchi nomuvofiqlik: Muhokama matnida vodorodli oldindan sinterlash atmosferasi bir xil karbon miqdoridagi azotli guruhlarga nisbatan yaxshiroq Weibull moduli bergani umumlashtiriladi. Ammo Jadval 2 da 2N uchun m=19, 2H uchun m=17. Demak, bu umumiy ifoda barcha uch karbon darajasi uchun son jihatdan amal qilmaydi.

Ikkinchi nomuvofiqlik: “Data availability” boʻlimida “No data was used for the research described in the article.” iborasi mavjud boʻlishiga qaramay, maqola tajriba yoʻli bilan ishlab chiqarilgan namunalardan koʻplab mikrostrukturaviy va mexanik maʼlumotlarni xabar qiladi. Verianla bu iborani jimgina oʻzgartirmagan.

Asosiy metodologik cheklovlar

• Tadqiqot qisqa kommunikatsiya formatida va tajriba matritsasi cheklangan.
• Sinish chidamliligi uchun har bir guruhda uch namuna ishlatilgan.
• Mualliflar ayniqsa 1H tendensiyasini tasdiqlash uchun koʻproq namuna sinovdan oʻtkazilishi kerakligini bildiradilar.
• Mexanik va mikrostrukturaviy oʻrtachalar uchun keng qamrovli gipoteza testlari yoki p-qiymatlari xabar qilinmagan.
• Referens grade va qayta ishlangan grade aynan bir xil Co tarkibi va WC dona oʻlchamiga ega emas.
• WC dona morfologiyasidagi oʻzgarish mexanizmi hali tushuntirilmagan.
• Real asbob umri, yeyilish va uzoq muddatli sanoat ishlashi baholanmagan.
• Tanlab eritish eritmasidagi W va Co qayta tiklanadigan integratsiyalashgan jarayonning yakuniy mahsulot ishlashi hali yakunlangan baholash doirasida emas.

Manba va Usul Haqida Izoh

Toʻliq original ish nomi: Microstructure and mechanical properties of cemented carbides recycled by a novel recovery process

Mualliflar: M. Cera; L. Cabezas; G.P. De Gaudenzi; S. Tedeschi; A. Serpe; L. Llanes.

Ham-birinchi mualliflar: M. Cera va L. Cabezas. Manba bu ikki muallif teng hissa qoʻshganini va birinchi mualliflikni boʻlishganini bildiradi.

Masʼul mualliflar: A. Serpe va L. Llanes.

Muassasalar: Department of Civil and Environmental Engineering and Architecture (DICAAR), University of Cagliari, Cagliari, Italy; CIEFMA – Department of Materials Science and Engineering va Barcelona Research Centre in Multiscale Science and Engineering (CCEM), Universitat Politècnica de Catalunya–BarcelonaTech (UPC), Barcelona, Spain; OMCD TEK HUB SpA, Anzola d'Ossola, Italy.

DOI:10.1016/j.ijrmhm.2026.108041

Jurnal: International Journal of Refractory Metals and Hard Materials.

Jild / maqola raqami: 141 (2026), 108041.

Manba turi: Short communication shaklidagi tajribaviy materialshunoslik tadqiqoti.

Hakamlik holati: Hakamlikdan oʻtgan nashr.

Nashriyot: Elsevier Ltd.

Yuborilgan sana: 15 may 2026.

Qayta koʻrilgan versiya sanasi: 18 iyul 2026.

Qabul qilingan sana: 3 avgust 2026.

Onlayn nashr sanasi: 4 avgust 2026.

Rasmiy nashr havolasi:ScienceDirect maqola sahifasi

Litsenziya: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Moliyalashtirish va qoʻllab-quvvatlash: Tadqiqotda va bogʻliq tadqiqot dasturida Italiya Universitet va Tadqiqot vazirligining “Dottorati su tematiche green” dasturi (Azione IV.5 – PON R&I 2014–2020, DOT1304527), ERASMUS+ Placedoc 2021–22, Italiya Atrof-muhit vazirligi CoW_aste loyihasi, FILMS corp. 2019 loyihasi, Fondazione di Sardegna F75F21001350007 granti; Ispaniya Hukumati, Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades, Agencia Estatal de Investigación va Yevropa Ittifoqi FEDER doirasida PID2023-150637OB-I00 bilan CEX2023–001300-M koʻmagi va L. Cabezas uchun PRE2020-092445 doktorantura stipendiyasi bildirilgan.

Manfaatlar toʻqnashuvi: L. Llanes International Journal of Refractory Metals and Hard Materials jurnalida Associate Editor sifatida ishlashi bayon etilgan. Boshqa mualliflar tadqiqotga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan maʼlum raqobat qiluvchi moliyaviy manfaat yoki shaxsiy munosabat bildirmagan.

Maʼlumotlar mavjudligi: Manbada “No data was used for the research described in the article.” iborasi mavjud. Bu bayon maqolada bevosita xabar qilingan tajribaviy oʻlchovlar bilan bir qarashda nomuvofiq koʻrinadi; Verianla tomonidan oʻzgartirilmagan yoki qayta talqin qilinmagan.

Muallif hissalari

• M. Cera: koʻrib chiqish va tahrirlash, birinchi qoralama, metodologiya, tadqiqot, formal tahlil, maʼlumotlar kuratsiyasi.
• L. Cabezas: koʻrib chiqish va tahrirlash, birinchi qoralama, metodologiya, tadqiqot, formal tahlil, maʼlumotlar kuratsiyasi.
• G.P. De Gaudenzi: koʻrib chiqish va tahrirlash, supervisiya, resurslar, metodologiya, konseptualizatsiya.
• S. Tedeschi: koʻrib chiqish va tahrirlash, metodologiya, tadqiqot, maʼlumotlar kuratsiyasi.
• A. Serpe: koʻrib chiqish va tahrirlash, supervisiya, loyiha boshqaruvi, metodologiya, moliyalashtirishni taʼminlash, konseptualizatsiya.
• L. Llanes: koʻrib chiqish va tahrirlash, supervisiya, resurslar, metodologiya, moliyalashtirishni taʼminlash, konseptualizatsiya.

Ilmiy talqin chegarasi

Tadqiqot qayta ishlangan WC–Co sementlangan karbidlar laboratoriya miqyosida mikrostruktura, qattiqlik, sinish chidamliligi va egilish mustahkamligi boʻyicha umidli natijalar berganini koʻrsatadi. Bu natija real kesuvchi asbob umri, yeyilishga chidamlilik, seriyali ishlab chiqarish samaradorligi, iqtisodiy ustunlik yoki barcha qayta ishlangan WC–Co tarkiblarida ekvivalent ishlash isboti sifatida baholanmasligi kerak.

Manbaning “significantly” iborasi ham ehtiyotkorlik bilan koʻrib chiqilgan; qattiqlik va mikrostrukturaviy xususiyatlarning barchasi uchun alohida statistik ahamiyatlilik testlari xabar qilinmagani sababli Verianla matni “statistik jihatdan farq yoʻq” tarzida manbada koʻrsatilmagan natija ishlab chiqarmaydi.

Ilmiy mazmun yuklangan tadqiqotga asoslanadi. Tashqi manba faqat DOI, rasmiy nashr identifikatsiyasi va jurnalning hakamlik jarayonini bibliografik tasdiqlash maqsadida ishlatilgan; tashqaridan yangi tajribaviy qattiqlik, sinish, mikrostruktura yoki qayta ishlash ishlashi maʼlumoti qoʻshilmagan.