Akademik ingliz tilida yozish faqat toʻgʻri grammatikadan foydalanish degani emas. Matn tezisini aniq bayon qilishi, fikrlarni oʻzaro bogʻlashi, oʻquvchini avvalgi maʼlumotdan yangi maʼlumotga yoʻnaltirishi va qarshi dalillarni izchil ko‘rib chiqishi ham kerak. Ushbu tadqiqot Myanmadagi 26 universitet talabasining bahs-munozarali inglizcha yozuvlarida gap darajasidagi xatolar bilan diskurs darajasidagi muammolarni taqqoslaydi.

Tadqiqot Pathein Universityda tahsil olayotgan toʻrtinchi kurs fizika talabalari bilan oʻtkazilgan. Talabalar avval 30 daqiqalik argumentative essay pre-testda qatnashgan, soʻng ikkita 30 daqiqalik maqsadli feedback sessiyasini olgan va yakunda xuddi shu sharoitlarda post-test yozgan.

Pre-testda 567 ta gap darajasidagi xato aniqlangan boʻlsa, post-testda bu son 406 taga tushgan. Bu taxminan %28,4 kamayish demakdir. Article xatolari 53 tadan 30 taga, capitalization xatolari 45 tadan 20 taga va subject–verb agreement xatolari 40 tadan 20 taga tushgan. Soʻz tanlovi esa 46 tadan atigi 40 taga kamaygan.

Diskurs darajasidagi rivojlanish cheklanganroq boʻlib qolgan. Aniq tezis gapi boʻlmagan essay ulushi %76,9 dan %57,7 ga; qarshi argument boʻlmagan essay ulushi %84,6 dan %69,2 ga; cohesive-device dan yetarli foydalanmaslik %69,2 dan %53,8 ga tushgan. Given→New axborot oqimi muammosi post-testda ham talabalarning %65,4 ida kuzatilgan.

Bu natijalar qisqa muddatli tuzatuvchi feedback aniq va qoida asosidagi mexanik xatolarni kamaytirishi mumkinligini; biroq cohesion, thematic progression va argumentative structure kabi matn darajasidagi ko‘nikmalar uzoqroq davom etadigan va genre-based oʻqitishga ehtiyoj sezishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Tadqiqot kichik tanlanma, bitta universitet va nazorat guruhisiz pre-test/post-test dizayniga asoslangan. Shu sababli pre-test bilan post-test oʻrtasidagi yaxshilanishning barchasini faqat feedback aralashuviga bogʻlab boʻlmaydi.

Gaplari toʻgʻri boʻlgan matn nega baribir yomon akademik yozuv boʻlishi mumkin?

Matndagi har bir gap alohida holda grammatik jihatdan toʻgʻri boʻlishi mumkin, ammo gaplar oʻrtasida mantiqiy bogʻlanish yaratilmagan boʻlsa, oʻquvchi matn qayerga qarab rivojlanayotganini tushunishda qiynalishi mumkin.

Shu sababli akademik yozuv kamida ikki xil nazorat darajasini talab qiladi. Gap darajasidagi toʻgʻrilik article, tense, agreement, word order va punctuation kabi mahalliy xususiyatlarni qamrab oladi. Diskurs darajasidagi yetarlilik esa tezis, paragraf tuzilishi, cohesion, information flow va argumentatsiya tashkilini qamrab oladi.

Ushbu tadqiqot aynan shu ikki daraja qisqa muddatli feedbackga bir xil tarzda javob bermasligini ko‘rsatishga urinadi.

Tadqiqot Qanday Oʻtkazildi?

Tadqiqotda Pathein Universitydagi toʻrtinchi kursning 26 nafar fizika talabasi qatnashgan. Talabalar ingliz tilida akademik topshiriqlar yozishi kerakligi, ammo maxsus akademik yozuv taʼlimi cheklanganligi qayd etiladi.

Pre-test va post-test argumentative essay shaklida boʻlgan. Talabalarga 30 daqiqa berilgan va kamida 250 soʻz yozish soʻralgan.

Pre-test bilan post-test oraligʻida ikkita 30 daqiqalik maqsadli feedback-session oʻtkazilgan. Demak, haqiqiy feedback aralashuvining umumiy davomiyligi 60 daqiqa.

Manbaning boshqa bir boʻlimida toʻrt haftalik jarayonning barchasi 120 daqiqa taʼlim sifatida ifodalangan boʻlsa-da, dars rejasidagi toʻrtta 30 daqiqalik blok pre-test, ikkita feedback session va post-testdan iborat. Shuning uchun 120 daqiqa umumiy tadqiqot faoliyati, 60 daqiqa esa feedback davomiyligi sifatida talqin qilinishi kerak.

Qaysi Xatolar Tekshirildi?

Gap darajasida gap tuzilishi, article, punctuation, capitalization, word choice, preposition, verb form, singular/plural ending, redundancy, word form, subject–verb agreement, word order, possessive va verb tense kodlangan.

Diskurs darajasida esa tezis gapi, qarshi argument, cohesive-device dan foydalanish, thematic progression, Given→New information flow va argumentative stance bilan bogʻliq mental-process dan foydalanish baholangan.

Tadqiqot gap darajasidagi kodlashda Ellis va Barkhuizenning Error Analysis yondashuvini; matn darajasidagi talqinda Hallidayning Systemic Functional Linguistics doirasini qoʻllaydi.

Sentence-Level Xatolar Qanchalik Kamaydi?

Umumiy xatolar soni:

Pre-test: 567

Post-test: 406

deb xabar qilingan.

Bu:

%28,4 umumiy kamayish

deganidir.

Bu naqsh qisqa va aniq qoidalarga ega xatolar qisqa aralashuvda tezroq oʻzgarishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Manba Jadvalidagi Gap Tuzilishi Foizi Nega Tekshirilishi Kerak?

Post-testda jami 406 ta xato ichida 90 ta gap-tuzilishi xatosi mavjud.

Shuning uchun:

\[ 90/406\times100\approx22,17\% \]

boʻlishi kerak.

Manba jadvali buni %21,17 deb beradi. Bu kichik arifmetik nomuvofiqlik tadqiqotning umumiy xulosasini oʻzgartirmasa-da, manba raqamlarini qayta tekshirish zarurligini ko‘rsatadi.

Diskurs Darajasidagi Xatolar Nega Koʻproq Chidamli Koʻrinadi?

Bu natijalarning asosiy xabari shuki, article yoki capitalization kabi bitta qoidani oʻrgatish tezis rivojlantirish yoki fikr oqimini oʻrgatishga qaraganda osonroq.

Talaba “a/an” qoidasini oʻrganganida uni koʻplab gaplarda qoʻllashi mumkin. Bunga qarama-qarshi ravishda yaxshi argumentative essay yozish tezis yaratish, paragrafni rejalash, qarshi fikr ishlab chiqish, bogʻlovchilarni funksional ishlatish va oʻquvchi bilimini bosqichma-bosqich oldinga siljitish kabi koʻplab koʻnikmalarni bir paytda muvofiqlashtirishni talab qiladi.

Theme, Rheme va Given→New Oqimi Nima?

Hallidayning matn-lingvistik yondashuvida Theme gapning kommunikativ boshlanish nuqtasidir. Rheme esa Theme haqida taqdim etilgan yangi maʼlumotdir.

Ravon akademik matnda bir gapdagi yangi maʼlumot keyingi gapdagi maʼlum maʼlumotga bogʻlanishi mumkin. Bu jarayon Given→New information flow deb ifodalanadi.

Tadqiqotga ko‘ra, talabalarning katta qismi post-testda ham bunday rivojlanishni muntazam ravishda qura olmagan.

Shu sababli tadqiqotchi sentence-level correctness bilan text-level competence oʻrtasida asosiy farq borligini taʼkidlaydi.

Cohesion Nima?

Cohesion — gaplar va matn qismlarining til vositalari orqali oʻzaro bogʻlanishidir.

Hallidayga asoslangan doirada reference, substitution, ellipsis, conjunction va lexical cohesion kabi mexanizmlar bu bogʻlanishni yaratishi mumkin.

Masalan, bir xil otni har bir gapda takrorlash oʻrniga pronoun ishlatish, “however” orqali qarama-qarshilikni ko‘rsatish yoki bir xil tushuncha sohasidagi turli soʻzlardan foydalanish matnning cohesion tuzilishini kuchaytirishi mumkin.

Ammo cohesion va coherence bir xil emas. Matnda koʻp sonli bogʻlovchilar bo‘lishi argument avtomatik ravishda mantiqli degani emas.

Burmese Tilidan Ingliz Tiliga L1 Transfer Haqida Tadqiqot Nima Deydi?

Muallif Burmese bilan ingliz tili oʻrtasidagi tipologik farqlar muayyan xato naqshlariga hissa qoʻshishini ilgari suradi.

Burmese manbada SOV, topic-prominent va pro-drop til sifatida; ingliz tili esa SVO va subject-prominent til sifatida taqqoslanadi.

Muallif topic-prominent tuzilish bilan zaif thematic progression oʻrtasida; SOV tuzilishi bilan Given→New muammolari oʻrtasida; argumentative stance dan foydalanishdagi yetishmovchilik bilan L1 diskurs anʼanalari oʻrtasida bogʻliqlik oʻrnatadi.

Biroq tadqiqot bu aloqalarni sababiy ravishda sinamaydi. Shu sababli ular bevosita isbotlangan xato sabablari emas, kuzatilgan matn naqshlariga doir L1-transfer talqinlaridir.

Talabalarning Umumiy Yozuv Bali Qanday Boʻldi?

Manba pre-test oʻrtachasini:

4,75 / 20

post-test oʻrtachasini esa:

9,25 / 20

deb xabar qiladi.

Paired-samples t-test natijasi:

\[ t(25)=18,42,\quad p<0,001,\quad d=5,42 \]

deb berilgan.

Bu juda katta pre/post farqidir. Biroq tadqiqotda nazorat guruhi mavjud emas. Shu sababli oʻsishning barchasini ikki feedback sessiyasiga sababiy ravishda bogʻlab boʻlmaydi.

Bundan tashqari, post-testda eng yuqori ball 10/20, eng past ball 8/20 deb xabar qilingan. Demak, talabalar yaxshilangan boʻlsa-da, umumiy natija tadqiqot qoʻllagan mezon bo‘yicha hali ham yetarlilik darajasidan past bo‘lib qolgan.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tanlanma

Pathein Universityda toʻrtinchi kursning 26 nafar Physics-specialization talabasi.

Dizayn

Bir guruhli quasi-experimental pre-test/post-test.

Yozuv vazifasi

30 daqiqa, minimum 250 soʻz, argumentative essay.

Aralashuv

Ikkita 30 daqiqalik corrective-feedback sessiyasi.

Gap darajasidagi asosiy natija

Umumiy xatolar soni 567 tadan 406 taga tushgan: taxminan %28,4 kamayish.

Eng kuchli yaxshilanishlar

Capitalization taxminan %55,6, subject–verb agreement %50 va articles taxminan %43,4 kamaygan.

Koʻproq chidamli gap xatolari

Word choice faqat taxminan %13 kamaygan; redundancy esa 20 tadan 25 taga ko‘tarilgan.

Diskurs darajasidagi asosiy natija

Tezis, counter-argument, cohesion va thematic progression muammolari post-testda ham keng tarqalganligicha qolgan.

Inter-rater reliability

Discourse-level kodlash ikki mustaqil baholovchi tomonidan amalga oshirilgan va Cohen’s \(\kappa=0,82\) deb xabar qilingan.

Umumiy ball

Oʻrtacha ball 4,75/20 dan 9,25/20 ga oshgan; biroq tadqiqot nazorat guruhini oʻz ichiga olmagani uchun bu oʻsishning barchasini oʻqitish aralashuviga bogʻlab boʻlmaydi.

Manba ichidagi hisobot muammolari

Post-test gap-tuzilishi foizi 90/406 hisobiga ko‘ra taxminan %22,17 bo‘lishi kerak boʻlsa, manbada %21,17 deb berilgan.

Feedback davomiyligi ayrim satrlarda 120 daqiqa ko‘rinishida bo‘lsa-da, tadqiqot rejasi va limitations boʻlimi haqiqiy feedback davomiyligi 60 daqiqa ekanini ko‘rsatadi.

Talaba guruhlarining C/D taqsimoti manba ichida ikki xil usulda raqamlangan.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan xulosalar

Ushbu tanlanmada gap darajasidagi xatolar soni qisqa muddatli feedbackdan keyin kamaygan. Mexanik va aniq qoida asosidagi xatolarda kuchliroq pasayishlar kuzatilgan. Diskurs darajasidagi tuzilmalarning oʻzgarishi cheklanganroq boʻlib qolgan. Talabalar cohesion, thematic progression va argumentative structure sohalarida uzoqroq davom etadigan oʻqitishga ehtiyoj sezishi mumkin degan xulosa manba maʼlumotlariga mos keladi.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlamaydigan xulosalar

Ikki feedback sessiyasi kuzatilgan barcha yaxshilanishning yagona sababi ekani isbotlanmagan. Myanmadagi barcha universitet talabalari bir xil xato naqshlariga ega deb boʻlmaydi. Har bir alohida xato Burmese L1 transferdan kelib chiqishi ko‘rsatilmagan. Ikki qisqa feedback-session uzoq muddatli yozuv yetarliligida barqaror rivojlanish yaratishi ham follow-up maʼlumotlari yoʻqligi sabab nomaʼlum.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot:Discourse-Level Error Patterns in EFL Academic Writing: A Text-Linguistic Analysis of Undergraduate Writers in Myanmar

Muallif: Aye Pa Pa Myo (PhD).

Muassasalar: School of Foreign Languages, Nanjing Normal University; Department of English, Pathein University.

Platforma: SSRN.

SSRN eʼlon qilingan sana: 10 iyun 2026.

SSRN DOI: 10.2139/ssrn.6911005.

Manba turi: 25 sahifalik preprint research paper.

Taqriz holati: Manba PDF “Preprint not peer reviewed” deb belgilangan.

Litsenziya: SSRN qayd sahifasida “All rights reserved. No reuse allowed without permission”.

Nazariy doira: Hallidayning Systemic Functional Linguistics yondashuvi hamda Ellis va Barkhuizenning Error Analysis doirasi.

Tadqiqot dizayni: 26 talaba ustida bir guruhli pre-test/post-test va ikkita qisqa feedback-session.

Asosiy cheklovlar: Kichik tanlanma, nazorat guruhining yoʻqligi, bitta universitet, qisqa aralashuv davomiyligi va uzoq muddatli follow-up yoʻqligi. L1-transfer izohlari kuzatilgan tipologik mosliklarga asoslangan talqinlar boʻlib, sababiy jihatdan ajratib tekshirilmagan.

Manba ichidagi sifat izohi: Ayrim davomiylik, guruh raqamlash va foiz hisoblarida kichik nomuvofiqliklar mavjud. Shu sababli Verianla bayonida chastotalar bevosita tekshirilgan va foizlar zarur bo‘lganda qayta hisoblangan.

Verianla bayon tamoyili: Ushbu mazmun manba preprintining toʻliq matn tarjimasi emas. Tadqiqot dizayni, chastotalar, discourse-level natijalar, Hallidayga asoslangan tushunchalar va metodologik cheklovlar saqlangan holda mustaqil oʻrgatuvchi bayon yaratilgan. Manba jadvallari va talaba misollari mexanik ravishda qayta ishlatilmagan.