Akademik ingiliscə yazmaq yalnız düzgün qrammatikadan istifadə etmək demək deyil. Mətn tezisini aydın şəkildə ortaya qoymalı, fikirləri bir-biri ilə əlaqələndirməli, oxucunu əvvəlki məlumatdan yeni məlumata yönəltməli və əks arqumentləri ardıcıl şəkildə işləməlidir. Bu tədqiqat Myanmardakı 26 universitet tələbəsinin mübahisəli ingiliscə yazılarında cümlə səviyyəli səhvlərlə diskurs səviyyəli problemləri müqayisə edir.

Tədqiqat Pathein University-də təhsil alan dördüncü kurs fizika tələbələri ilə aparılmışdır. Tələbələr əvvəlcə 30 dəqiqəlik argumentative essay pre-testində iştirak etmiş, sonra iki ədəd 30 dəqiqəlik hədəflənmiş geribildirim sessiyası almış və sonda eyni şərtlərdə post-test yazmışdır.

Pre-testdə 567 cümlə səviyyəli səhv müəyyən edilərkən post-testdə bu say 406-ya düşmüşdür. Bu, təxminən %28,4 azalma deməkdir. Article səhvləri 53-dən 30-a, capitalization səhvləri 45-dən 20-yə və subject–verb agreement səhvləri 40-dan 20-yə düşmüşdür. Söz seçimi isə 46-dan yalnız 40-a enmişdir.

Diskurs səviyyəsində irəliləyiş daha məhdud qalmışdır. Aydın tezis cümləsi olmayan essay nisbəti %76,9-dan %57,7-yə; əks arqument olmayan essay nisbəti %84,6-dan %69,2-yə; yetərsiz cohesive-device istifadəsi %69,2-dən %53,8-ə enmişdir. Given→New məlumat axını problemi post-testdə hələ də tələbələrin %65,4-də müşahidə olunmuşdur.

Bu nəticələr qısamüddətli düzəldici geribildirimin aydın və qayda əsaslı mexaniki səhvləri azalda bildiyini; lakin cohesion, thematic progression və argumentative structure kimi mətn səviyyəli bacarıqların daha uzunmüddətli və genre-based tədrisə ehtiyac duya biləcəyini düşündürür.

Tədqiqat kiçik bir seçməyə, tək bir universitetə və nəzarət qrupu olmayan pre-test/post-test dizaynına əsaslanır. Buna görə pre-test ilə post-test arasındakı inkişafın hamısı yalnız geribildirim müdaxiləsinə aid edilə bilməz.

Cümlələri düzgün olan mətn niyə yenə də zəif akademik yazı ola bilər?

Mətndəki hər cümlə ayrı-ayrılıqda qrammatik baxımdan düzgün ola bilər, lakin cümlələr arasında məntiqi əlaqə qurulmayıbsa, oxucu mətnin hansı istiqamətdə irəlilədiyini anlamaqda çətinlik çəkə bilər.

Akademik yazı buna görə ən azı iki fərqli nəzarət səviyyəsi tələb edir. Cümlə səviyyəli düzgünlük article, tense, agreement, word order və punctuation kimi lokal xüsusiyyətləri əhatə edir. Diskurs səviyyəli yetərlilik isə tezis, abzas quruluşu, cohesion, information flow və arqumentasiya təşkilini əhatə edir.

Bu tədqiqat məhz bu iki səviyyənin qısamüddətli geribildirimə eyni şəkildə reaksiya vermədiyini göstərməyə çalışır.

Tədqiqat Necə Aparıldı?

Tədqiqatda Pathein University-dəki 26 dördüncü kurs fizika tələbəsi iştirak etmişdir. Tələbələrin ingiliscə akademik tapşırıqlar yazmalı olduqları, lakin xüsusi akademik yazı təliminin məhdud olduğu bildirilir.

Pre-test və post-test argumentative essay formasındadır. Tələbələrə 30 dəqiqə verilmiş və ən azı 250 söz yazmaları istənmişdir.

Pre-test ilə post-test arasında iki ədəd 30 dəqiqəlik hədəflənmiş feedback-session tətbiq edilmişdir. Beləliklə, faktiki geribildirim müdaxiləsi cəmi 60 dəqiqədir.

Mənbənin başqa bir bölməsində dörd həftəlik prosesin hamısı 120 dəqiqə tədris kimi ifadə edilsə də, dərs planındakı dörd 30 dəqiqəlik blok pre-test, iki feedback session və post-testdən ibarətdir. Buna görə 120 dəqiqə ümumi tədqiqat fəaliyyəti, 60 dəqiqə isə feedback müddəti kimi şərh edilməlidir.

Hansı Səhvlər Araşdırıldı?

Cümlə səviyyəsində cümlə quruluşu, article, punctuation, capitalization, word choice, preposition, verb form, singular/plural ending, redundancy, word form, subject–verb agreement, word order, possessive və verb tense kodlaşdırılmışdır.

Diskurs səviyyəsində isə tezis cümləsi, əks arqument, cohesive-device istifadəsi, thematic progression, Given→New information flow və argumentative stance ilə əlaqəli mental-process istifadəsi qiymətləndirilmişdir.

Tədqiqat cümlə səviyyəli kodlaşdırmada Ellis və Barkhuizen-in Error Analysis yanaşmasından; mətn səviyyəli şərhdə Halliday-in Systemic Functional Linguistics çərçivəsindən istifadə edir.

Sentence-Level Səhvlər Nə Qədər Azaldı?

Ümumi səhv sayı:

Pre-test: 567

Post-test: 406

kimi bildirilmişdir.

Bu:

%28,4 ümumi azalma

deməkdir.

Bu nümunə qısa və aydın qaydalara malik səhvlərin qısa müdaxilə zamanı daha sürətli dəyişə bildiyini düşündürür.

Mənbə Cədvəlindəki Cümlə Quruluşu Faizi Niyə Yoxlanmalıdır?

Post-testdə 406 ümumi səhvin içində 90 cümlə-quruluşu səhvi vardır.

Beləliklə:

\[ 90/406\times100\approx22,17\% \]

olmalıdır.

Mənbə cədvəli bunu %21,17 kimi verir. Bu kiçik arifmetik uyğunsuzluq tədqiqatın ümumi nəticəsini dəyişməsə də, mənbə rəqəmlərinin yenidən yoxlanmalı olduğunu göstərir.

Diskurs Səviyyəli Səhvlər Niyə Daha Davamlı Görünür?

Bu nəticələrin əsas mesajı budur ki, article və ya capitalization kimi tək bir qaydanı öyrətmək tezis inkişaf etdirməyi və ya fikir axınını öyrətməkdən daha asandır.

Tələbə “a/an” qaydasını öyrəndikdə bunu çox sayda cümlədə tətbiq edə bilər. Bunun əksinə, yaxşı argumentative essay yazmaq tezis yaratma, abzas planlaşdırma, əks mövqe inkişaf etdirmə, bağlayıcıları funksional şəkildə işlətmə və oxucunun məlumatını addım-addım irəlilətmə kimi çoxsaylı bacarıqların eyni anda əlaqələndirilməsini tələb edir.

Theme, Rheme və Given→New Axını Nədir?

Halliday-in mətn-linqvistik yanaşmasında Theme cümlənin kommunikativ başlanğıc nöqtəsidir. Rheme isə Theme haqqında təqdim olunan yeni məlumatdır.

Axıcı akademik mətndə bir cümlənin yeni məlumatı növbəti cümlənin məlum məlumatına bağlana bilər. Bu proses Given→New information flow kimi ifadə olunur.

Tədqiqata görə tələbələrin böyük hissəsi post-testdə belə bu cür irəliləyişi müntəzəm şəkildə qura bilməmişdir.

Buna görə tədqiqatçı sentence-level correctness ilə text-level competence arasında əsaslı fərq olduğunu müdafiə edir.

Cohesion Nədir?

Cohesion cümlələrin və mətn hissələrinin dil vasitələri ilə bir-birinə bağlanmasıdır.

Halliday əsaslı çərçivədə reference, substitution, ellipsis, conjunction və lexical cohesion kimi mexanizmlər bu əlaqəni yarada bilər.

Məsələn, eyni ismi hər cümlədə təkrarlamaq əvəzinə pronoun işlətmək, “however” ilə qarşılaşdırma göstərmək və ya eyni anlayış sahəsindəki müxtəlif sözlərdən istifadə etmək mətnin cohesion quruluşunu gücləndirə bilər.

Lakin cohesion ilə coherence eyni şey deyil. Mətndə çoxlu bağlayıcının olması arqumentin avtomatik olaraq məntiqli olması demək deyil.

Burmese Dilindən İngiliscəyə L1 Transferi Haqqında Tədqiqat Nə Deyir?

Müəllif Burmese ilə ingiliscə arasındakı tipoloji fərqlərin müəyyən səhv nümunələrinə töhfə verdiyini irəli sürür.

Burmese mənbədə SOV, topic-prominent və pro-drop dil kimi; ingiliscə isə SVO və subject-prominent dil kimi müqayisə olunur.

Müəllif topic-prominent quruluşla zəif thematic progression arasında; SOV quruluşu ilə Given→New problemləri arasında; argumentative stance istifadəsindəki çatışmazlıqla da L1 diskurs ənənələri arasında əlaqə qurur.

Lakin tədqiqat bu əlaqələri səbəb-nəticə baxımından sınamır. Buna görə bunlar birbaşa sübut olunmuş səhv səbəbləri deyil, müşahidə olunan mətn nümunələrinə dair L1-transfer şərhləridir.

Tələbələrin Ümumi Yazı Balı Nə Oldu?

Mənbə pre-test ortalamasını:

4,75 / 20

post-test ortalamasını isə:

9,25 / 20

kimi bildirir.

Paired-samples t-test nəticəsi:

\[ t(25)=18,42,\quad p<0,001,\quad d=5,42 \]

kimi verilmişdir.

Bu, çox böyük pre/post fərqidir. Lakin tədqiqatda nəzarət qrupu yoxdur. Buna görə artımın hamısı iki geribildirim sessiyasına səbəb-nəticə baxımından aid edilə bilməz.

Bundan əlavə, post-testdə ən yüksək balın 10/20, ən aşağı balın 8/20 olduğu bildirilmişdir. Deməli, tələbələr irəliləmiş olsalar da, ümumi performans hələ də tədqiqatın istifadə etdiyi meyara görə yetərlilik səviyyəsinin altında qalmışdır.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Seçmə

Pathein University-də 26 dördüncü kurs Physics-specialization tələbəsi.

Dizayn

Bir qruplu quasi-experimental pre-test/post-test.

Yazı tapşırığı

30 dəqiqə, minimum 250 söz, argumentative essay.

Müdaxilə

İki ədəd 30 dəqiqəlik corrective-feedback sessiyası.

Cümlə səviyyəli əsas nəticə

Ümumi səhv sayı 567-dən 406-ya düşmüşdür: təxminən %28,4 azalma.

Ən güclü yaxşılaşmalar

Capitalization təxminən %55,6, subject–verb agreement %50 və articles təxminən %43,4 azalmışdır.

Daha davamlı cümlə səhvləri

Word choice yalnız təxminən %13 azalmış; redundancy isə 20-dən 25-ə yüksəlmişdir.

Diskurs səviyyəli əsas nəticə

Tezis, counter-argument, cohesion və thematic progression problemləri post-testdə hələ də geniş yayılmışdır.

Inter-rater reliability

Discourse-level kodlaşdırma iki müstəqil qiymətləndirici tərəfindən aparılmış və Cohen’s \(\kappa=0,82\) bildirilmişdir.

Ümumi bal

Orta bal 4,75/20-dən 9,25/20-yə yüksəlmişdir; lakin tədqiqat nəzarət qrupu daxil etmədiyi üçün bu artımın hamısı tədris müdaxiləsinə aid edilə bilməz.

Mənbədaxili hesabat problemləri

Post-test cümlə-quruluşu faizi 90/406 hesabına görə təxminən %22,17 olmalı ikən mənbədə %21,17 verilmişdir.

Geribildirim müddəti bəzi sətirlərdə 120 dəqiqə kimi görünsə də, tədqiqat planı və limitations bölməsi faktiki feedback müddətinin 60 dəqiqə olduğunu göstərir.

Tələbə qruplarının C/D bölgüsü mənbə daxilində iki fərqli şəkildə nömrələnmişdir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

Bu seçmədə cümlə səviyyəli səhvlərin sayı qısamüddətli feedback-dən sonra azalmışdır. Mexaniki və aydın qayda əsaslı səhvlərdə daha güclü azalmalar görülmüşdür. Diskurs səviyyəli strukturların dəyişməsi daha məhdud qalmışdır. Tələbələrin cohesion, thematic progression və argumentative structure sahələrində daha uzunmüddətli tədrisə ehtiyac duya biləcəyi nəticəsi mənbə məlumatları ilə uyğundur.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

İki geribildirim sessiyasının müşahidə olunan bütün inkişafın yeganə səbəbi olduğu sübut edilməmişdir. Myanmardakı bütün universitet tələbələrinin eyni səhv nümunələrinə malik olduğunu demək olmaz. Hər bir fərdi səhvin Burmese L1 transferindən qaynaqlandığı göstərilməmişdir. İki qısa feedback-session-ın uzunmüddətli yazı yetərliliyində davamlı inkişaf yaratdığı da izləmə məlumatı olmadığı üçün bilinmir.

Mənbə və Metod Qeydi

Özgün çalışma:Discourse-Level Error Patterns in EFL Academic Writing: A Text-Linguistic Analysis of Undergraduate Writers in Myanmar

Müəllif: Aye Pa Pa Myo (PhD).

Qurumlar: School of Foreign Languages, Nanjing Normal University; Department of English, Pathein University.

Platforma: SSRN.

SSRN nəşr tarixi: 10 iyun 2026.

SSRN DOI: 10.2139/ssrn.6911005.

Mənbə növü: 25 səhifəlik preprint research paper.

Hakemlik statusu: Mənbə PDF “Preprint not peer reviewed” kimi işarələnmişdir.

Lisenziya: SSRN qeyd səhifəsində “All rights reserved. No reuse allowed without permission”.

Nəzəri çərçivə: Halliday-in Systemic Functional Linguistics yanaşması ilə Ellis və Barkhuizen-in Error Analysis çərçivəsi.

Tədqiqat dizaynı: 26 tələbə üzərində bir qruplu pre-test/post-test və iki qısa feedback-session.

Əsas məhdudiyyətlər: Kiçik seçmə, nəzarət qrupunun olmaması, tək universitet, qısa müdaxilə müddəti və uzunmüddətli follow-up-ın olmaması. L1-transfer izahları müşahidə olunan tipoloji uyğunluqlara əsaslanan şərhlərdir və səbəb baxımından təcrid edilməmişdir.

Mənbədaxili keyfiyyət qeydi: Bəzi müddət, qrup nömrələnməsi və faiz hesablamalarında kiçik uyğunsuzluqlar vardır. Buna görə Verianla izahında tezliklər birbaşa yoxlanmış və faizlər lazım olduqda yenidən hesablanmışdır.

Verianla izah prinsipi: Bu məzmun mənbə preprintinin tam mətn tərcüməsi deyil. Tədqiqat dizaynı, tezliklər, discourse-level nəticələr, Halliday əsaslı anlayışlar və metodoloji məhdudiyyətlər qorunaraq müstəqil öyrədici izah yaradılmışdır. Mənbə cədvəlləri və tələbə nümunələri mexaniki şəkildə yenidən istifadə edilməmişdir.