Ushbu tadqiqot intensiv yoki muammoli ijtimoiy tarmoqdan foydalanish ruhiy salomatlik bilan qanday bogʻliqligini mavjud psixologiya adabiyotlari asosida baholaydi. Mualliflar, ayniqsa, depressiv alomatlar, xavotir, ijtimoiy xavotir, past oʻz-oʻzini qadrlash, hissiy holdan toyish, impulsivlik, diqqat va xotira muammolari, uyqu buzilishlari, ijtimoiy chekinish hamda kiberbulling bilan bogʻliq travmatik reaksiyalarni taʼkidlaydi. Biroq tadqiqot yangi klinik tanlanmada tajriba yoki soʻrov oʻtkazmaydi; avvalgi tadqiqotlarni narrativ tarzda birlashtiradi.

Maqolaning asosiy yondashuviga koʻra, ijtimoiy tarmoqdan foydalanishning psixologik taʼsirini faqat ekran qarshisida oʻtkazilgan vaqt bilan izohlab boʻlmaydi. Ijtimoiy taqqoslash, onlayn maʼqullanish izlash, FOMO, bildirishnomalarga doimiy javob berish, ideallashtirilgan hayot taqdimotlari, tungi foydalanish, axborotning ortiqcha yuklanishi va kiberbulling kabi foydalanish shakllari xavfni tushunishda muhimroq oʻzgaruvchilar sifatida muhokama qilinadi. Yosh, psixologik bardoshlilik, ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va hissiy boshqaruv koʻnikmasi ham ushbu munosabatlarni oʻzgartirishi mumkinligi qayd etiladi.

Manbada ijtimoiy tarmoqdan foydalanish bilan depressiv alomatlar oʻrtasida r = 0,30–0,55, FOMO bilan xavotir oʻrtasida r = 0,45–0,60 va muammoli ijtimoiy tarmoqdan foydalanish bilan impulsivlik oʻrtasida r = 0,50 dan yuqori bogʻliqliklar aniqlangani bildiriladi. Biroq bular maqola mualliflarining oʻz tanlanmalaridan hisoblangan natijalar emas. Tadqiqotda ushbu korrelyatsiyalar qaysi tadqiqotlardan va qaysi usul bilan birlashtirilganini koʻrsatuvchi meta-tahliliy hisob-kitob mavjud emasligi sababli, raqamlarni toʻgʻridan-toʻgʻri umumlashtirish toʻgʻri emas.

Tadqiqotning muhim xabarlaridan biri shundaki, ijtimoiy tarmoq bir yoqlama zararli deb qaralmaydi. Onlayn ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash, muloqot va hissiy ulashish ayrim foydalanuvchilar uchun foydali boʻlishi mumkin. Xavf koʻproq nazoratsiz foydalanish, kuchli ijtimoiy taqqoslash, muammoli foydalanish xatti-harakati, tungi foydalanish va salbiy onlayn tajribalar bilan birga koʻrib chiqiladi.

Turkiya nuqtayi nazaridan bu tadqiqot bevosita turk jamiyatidan toʻplangan maʼlumotlarni taqdim etmaydi. Bu Ozarbayjonda faoliyat yurituvchi ikki psixologiya tadqiqotchisining xalqaro adabiyotlarni baholagan narrativ tadqiqotidir. Natijalarni Turkiyadagi oʻsmirlar, universitet talabalari yoki kattalar uchun miqdoriy xavf koʻrsatkichlari sifatida qoʻllash uchun turk tilida validlik va ishonchliligi tekshirilgan psixometrik vositalar yordamida, yosh va foydalanish shakllarini ajratadigan mahalliy tanlanmalarda qayta tasdiqlash talab etiladi. Tadqiqotdan “kuniga muayyan soat ijtimoiy tarmoq ishlatgan har bir inson psixiatrik buzilish rivojlantiradi” yoki “ijtimoiy tarmoq bevosita depressiyaga sabab boʻladi” degan xulosani chiqarib boʻlmaydi.

Tadqiqot qaysi savolga qaratilgan?

Tadqiqotning asosiy savoli ijtimoiy tarmoqdan foydalanish bilan ruhiy salomatlikka aloqador boʻlishi mumkin boʻlgan psixologik alomatlar qaysi toifalarda jamlanishi va bu munosabat qaysi mexanizmlar orqali tushuntirilishi mumkinligidir.

Mualliflar ijtimoiy tarmoq platformalarini faqat muloqot muhiti sifatida emas, balki inson oʻzini boshqalar bilan taqqoslaydigan, ijtimoiy maʼqullash oladigan yoki ololmaydigan, doimiy oʻzgaruvchi axborot oqimiga duch keladigan va onlayn identifikatsiyasini boshqaradigan psixososial muhit sifatida koʻrib chiqadi.

Nega ijtimoiy taqqoslash muhim deb hisoblanadi?

Tadqiqot taʼkidlaydigan asosiy mexanizmlardan biri ijtimoiy taqqoslashdir. Foydalanuvchilar ijtimoiy tarmoqlarda koʻpincha boshqa insonlarning tanlangan, tahrirlangan va ijobiy tomonlari ajratib koʻrsatilgan hayot tasvirlariga duch kelishlari mumkin.

Maqolada insonning oʻz kundalik hayotini bunday ideallashtirilgan tasvirlar bilan taqqoslashi oʻz-oʻzini qadrlash va oʻzini qabul qilish darajasiga salbiy taʼsir qilishi mumkinligi muhokama qilinadi. Ayniqsa, oʻsmirlar, yosh kattalar va oʻz-oʻzini qadrlashi past insonlar bunday taqqoslashlarga sezgirroq boʻlishi mumkinligi ilgari suriladi.

Bu yerda eʼtibor berilishi kerak boʻlgan jihat shuki, tadqiqot ushbu mexanizmni yangi tajriba bilan sinamagan. Izoh avval eʼlon qilingan psixologiya tadqiqotlarining sinteziga asoslanadi.

Onlayn maʼqullanish va FOMO qanday baholanadi?

“Like”, izoh va ulashish kabi onlayn fikr-mulohaza shakllari maqolada ijtimoiy maʼqullanish mexanizmining qismlari sifatida koʻrib chiqiladi. Foydalanuvchining oʻz ijtimoiy qadriyatini ushbu koʻrsatkichlarga haddan tashqari bogʻlashi, past faollik olganida salbiy hissiy reaksiya yuzaga kelishiga olib kelishi mumkin boʻlgan xavf omili sifatida muhokama qilinadi.

FOMO — Fear of Missing Out, yaʼni voqealar yoki ijtimoiy tajribalarni oʻtkazib yuborish qoʻrquvi — doimiy onlayn qolish ehtiyojini kuchaytiradigan yana bir mexanizm sifatida taqdim etiladi. Bildirishnomalarni doim tekshirish, oflayn qolgan paytda bezovtalik his qilish va boshqalarning ijtimoiy faoliyatlarini kuzatish xatti-harakatlari xavotir va psixologik zoʻriqish bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligi qayd etiladi.

Maqolada FOMO bilan xavotir oʻrtasida r = 0,45–0,60 oraligʻida ijobiy korrelyatsiyalar xabar qilingani aytiladi. Biroq bu oraliq maqolaning oʻz tanlanmasidan olinmagan va uni qaysi individual tadqiqotlar shakllantirgani ochiq maʼlumotlar jadvali bilan koʻrsatilmagan.

Dopamin va mukofotlanish sikli haqidagi daʼvo qanday talqin qilinishi kerak?

Tadqiqotda like, izoh, ulashish va doimiy yangi kontent taqdimoti kabi xususiyatlar “dopaminga asoslangan mukofotlanish mexanizmlari” bilan bogʻlanadi. Muammoli foydalanish xatti-harakatining klassik xulqiy qaramliklarga ayrim jihatlardan oʻxshashi ilgari suriladi.

Biroq bu maqolada miyada dopamin ajralishi oʻlchanmagan. Neyrotasvirlash, neyrokimyoviy oʻlchov yoki eksperimental mukofot zanjiri tahlili mavjud emas. Shu sababli dopamin izohi tadqiqot tomonidan bevosita koʻrsatilgan biologik topilma emas, balki adabiyotdan keltirilgan nazariy mexanizmdir.

Hissiy alomatlar nimalardan iborat?

Manbada ijtimoiy tarmoqdan foydalanishga hamroh boʻlishi mumkinligi qayd etilgan hissiy natijalar quyidagi toifalarda jamlangan:

• depressiv alomatlar,
• xavotir va doimiy tashvish,
• ijtimoiy xavotir va rad etilish qoʻrquvi,
• past oʻz-oʻzini qadrlash,
• hissiy holdan toyish,
• hissiy beqarorlik,
• yolgʻizlik va ijtimoiy chekinish.

Tadqiqotda ijtimoiy tarmoqdan foydalanish bilan depressiv alomatlar oʻrtasida r = 0,30–0,55 darajasida ijobiy bogʻliqliklar xabar qilingani aytiladi. Korrelyatsiyaning ijobiy boʻlishi oʻzgaruvchilar birga oshish tendensiyasini koʻrsatadi; ijtimoiy tarmoqdan foydalanish depressiyaning yagona yoki bevosita sababi ekanini koʻrsatmaydi.

Uch soatdan ortiq foydalanish haqidagi daʼvo nimani anglatadi?

Maqolada kuniga uch soatdan ortiq ijtimoiy tarmoqdan foydalanish depressiya xavfining oshishi bilan bogʻliq ekani aytiladi. Biroq tadqiqot oʻz ishtirokchilarini uch soat chegarasiga koʻra tasniflamagan va bu chegara uchun oʻziga xos xavf koeffitsiyentini hisoblamagan.

Shu sababli “3 soat” klinik tashxis chegarasi, xavfsiz foydalanish chegarasi yoki har bir inson uchun amal qiladigan biologik chegara sifatida baholanmasligi kerak. U manba keltirgan adabiyot kontekstidagi kuzatuv sifatida qabul qilinishi lozim.

Faol va passiv foydalanish oʻrtasida farq bormi?

Tadqiqot foydalanuvchilarning faqat umumiy foydalanish vaqtiga emas, balki qanday foydalanishiga ham eʼtibor qaratadi. Ayniqsa, faol muloqot qilmasdan boshqalarning kontentini doimiy kuzatish shaklidagi passiv foydalanish ijtimoiy taqqoslashni kuchaytirishi va depressiv alomatlar bilan yanada salbiy bogʻliqlikka ega boʻlishi mumkinligi aytiladi.

Bu farq faqat “ekran vaqti” asosidagi talqinlar nega yetarli boʻlmasligi mumkinligini koʻrsatadigan muhim nuqtadir.

Muammoli ijtimoiy tarmoqdan foydalanish qanday taʼriflanadi?

Manbada ijtimoiy tarmoq qaramligi yoki muammoli foydalanish foydalanishni nazorat qilishning kamayishi, doimiy onlayn boʻlish istagi, vaqt boshqaruvining buzilishi, real hayot faoliyatlaridan uzoqlashish va foydalanishning kundalik funksionallikka taʼsir qilishi bilan bogʻlanadi.

Maqolada muammoli foydalanish bilan impulsivlik oʻrtasida r = 0,50 dan yuqori bogʻliqliklar xabar qilingani qayd etiladi. Biroq bu qiymat ham tadqiqotning oʻz hisob-kitobi emas.

Bundan tashqari, bu yerda “ijtimoiy tarmoq qaramligi” termini tadqiqot qoʻllagan konseptual doira ekani yodda tutilishi kerak; mazkur maqola hech bir ishtirokchiga klinik tashxis qoʻymaydi.

Kognitiv taʼsirlar qanday tushuntiriladi?

Tadqiqotda kuchli bildirishnoma oqimi, tez kontent almashishi va koʻp vazifalilik odati diqqat resurslarini parchalashi mumkinligi ilgari suriladi. Muhokama qilingan kognitiv alomatlar:

• diqqatning chalgʻishi,
• uzoq vaqt diqqatni jamlashdagi qiyinchilik,
• qisqa muddatli xotira muammolari,
• axborotning ortiqcha yuklanishi,
• ijro funksiyalaridagi qiyinchilik.

Ayniqsa, taʼlim yoshidagi yoshlarda bu jarayonlar akademik natijalar bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligi muhokama qilinadi. Biroq tadqiqot talabalar ustida kognitiv test oʻtkazmaganligi sababli, bu boʻlim ham avvalgi adabiyotlarning narrativ bahosidir.

Nega uyqu alohida xavf sohasi?

Tungi vaqtda ijtimoiy tarmoqdan foydalanish tadqiqot qayta-qayta taʼkidlaydigan foydalanish shakllaridan biridir. Maqolaga koʻra, uyqudan oldin onlayn qolish ekran yorugʻligi, hissiy qoʻzgʻalish va kognitiv faollik orqali uyquga ketishni kechiktirishi va uyqu sifatini pasaytirishi mumkin.

Manba uyqu buzilishlarini baholashda Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) kabi psixometrik vositalar adabiyotlarda qoʻllanilganini qayd etadi. Biroq PSQI ushbu maqolaning oʻz ishtirokchilariga qoʻllanmagan.

Kiberbulling qanday koʻrib chiqiladi?

Kiberbulling, onlayn haqorat, ijtimoiy chetlashtirish va guruh bosimi tadqiqotda alohida psixologik xavf sohasi sifatida baholanadi. Mualliflar ushbu tajribalar ayrim insonlarda:

• giperqoʻzgʻalish,
• ijtimoiy qochish,
• ishonchsizlik,
• agressiv reaksiyalar,
• hissiy beqarorlik

kabi travmadan keyingi stress reaksiyalariga oʻxshash alomatlar bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligini bildiradi.

Bu ifoda kiberbullingga duch kelgan har bir inson travmadan keyingi stress buzilishini rivojlantiradi degani emas. Manba diagnostik psixiatriya baholashini oʻtkazmagan.

Ijtimoiy tarmoq faqat salbiy baholanadimi?

Yoʻq. Maqola ijtimoiy tarmoq toʻgʻri qoʻllanganda ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash, muloqot, hissiy ulashish va psixologik resurslarga kirish uchun foyda berishi mumkinligini ham taʼkidlaydi.

Shu sababli tadqiqot “ijtimoiy tarmoq yomon” degan bir yoqlama xulosa bermaydi. Psixologik natija foydalanish davomiyligi, foydalanish motivatsiyasi, kontent turi, ijtimoiy muhit, yosh, psixologik bardoshlilik va qoʻllab-quvvatlash tizimi kabi omillar bilan birga baholanishi kerakligini taʼkidlaydi.

Nega korrelyatsiya va sababiylikni ajratish kerak?

Manba keltirgan tadqiqotlarning muhim qismi ijtimoiy tarmoqdan foydalanish darajasi bilan psixologik alomat shkala ballari oʻrtasidagi statistik bogʻliqliklarni oʻrganadi. Bunday korrelyatsiya ikki oʻzgaruvchining birga oʻzgarishini koʻrsatishi mumkin; qaysi oʻzgaruvchi boshqasini keltirib chiqarishini oʻzi koʻrsatmaydi.

Masalan, yuqori ijtimoiy tarmoqdan foydalanish depressiv alomatlar bilan birga kuzatilishi mumkin. Buning kamida uch xil izohi boʻlishi mumkin:

• intensiv foydalanish psixologik alomatlarni kuchaytirishi mumkin,
• psixologik qiyinchiligi yuqori insonlar ijtimoiy tarmoqdan koʻproq foydalanishi mumkin,
• uchinchi oʻzgaruvchilar ikkalasiga bir vaqtda taʼsir qilishi mumkin.

Ushbu tadqiqot bu sababiy variantlarni oʻz maʼlumotlari bilan ajratmaydi.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan natijalar

• Mavjud adabiyotlarda ijtimoiy tarmoqdan foydalanish bilan turli ruhiy salomatlik koʻrsatkichlari oʻrtasidagi bogʻliqliklar xabar qilingan.
• Xavf faqat umumiy ekran vaqti bilan emas; ijtimoiy taqqoslash, FOMO, tungi foydalanish, muammoli foydalanish va kiberbulling kabi foydalanish xususiyatlari bilan birga baholanishi kerak.
• Oʻsmirlar va yoshlar tadqiqotda alohida eʼtibor talab qiladigan guruhlar sifatida muhokama qilinadi.
• Depressiv alomatlar, xavotir, uyqu muammolari, diqqat muammolari va muammoli foydalanish adabiyotlarda tez-tez oʻrganiladigan natija oʻzgaruvchilaridir.
• Ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash, psixologik bardoshlilik va hissiy boshqaruv kabi individual omillar munosabat kuchini oʻzgartirishi mumkin.
• Ijtimoiy tarmoq ayrim sharoitlarda ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash va muloqot imkonini ham taqdim etishi mumkin.

Tadqiqot isbotlamagan natijalar

• Ijtimoiy tarmoqning oʻzi depressiya, xavotir yoki boshqa psixiatrik buzilishga sabab boʻlishi isbotlanmagan.
• Tadqiqot oʻz tanlanmasida hech qanday ruhiy buzilish prevalensiyasini oʻlchamagan.
• Keltirilgan korrelyatsiya oraliqlari mualliflar oʻtkazgan original statistik tahlil emas.
• Kuniga uch soatlik foydalanish klinik chegara sifatida tasdiqlanmagan.
• Dopamin mexanizmi ushbu tadqiqotda biologik jihatdan oʻlchanmagan.
• Turkiya jamiyatiga xos xavf koeffitsiyenti yoki foydalanish chegarasi hisoblanmagan.
• Tadqiqot ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilariga psixiatrik tashxis qoʻyish uchun ishlatilishi mumkin emas.

Tadqiqot usuli va natijalari

Aslida qaysi usul qoʻllangan?

Maqolaning bir boʻlim sarlavhasida ijtimoiy tarmoqdan foydalanishning psixopatologik alomatlarga taʼsirini “empirik tadqiq qilish” iborasi mavjud boʻlsa-da, tadqiqot yangi empirik ish olib bormaydi.

Manbada:

• ishtirokchilar soni,
• tanlanmani tanlash,
• oʻrtacha yosh,
• jins taqsimoti,
• etika qoʻmitasi tasdigʻi,
• tadqiqot protokoli,
• qoʻllangan original shkalalar,
• xom maʼlumotlar,
• statistik dasturiy taʼminot,
• ishonch oraligʻi yoki p qiymati

taqdim etilmaydi. Buning oʻrniga adabiyotlarda qoʻllanadigan tadqiqot dizaynlari va psixometrik vositalar tushuntiriladi.

Manba muhokama qilgan empirik dizayn turlari

Adabiyotlarda qoʻllanadigan psixometrik vositalar

Maqola ijtimoiy tarmoq va ruhiy salomatlik tadqiqotlarida quyidagi vositalar qoʻllanganini qayd etadi:

Bu vositalarning hech biri mazkur maqolaning oʻz tanlanmasiga qoʻllanmagan; mualliflar ularni soha adabiyotlaridagi keng tarqalgan oʻlchash usullarini tushuntirish maqsadida sanab oʻtadi.

Maqola xabar qilgan sonli bogʻliqliklar

Bu raqamlar tashqi koʻrinishda miqdoriy boʻlsa-da, tadqiqotda birlashtirish usuli, geterogenlik tahlili, tanlanma hajmiga koʻra vaznlash yoki ishonch oraligʻi mavjud emas. Shu sababli ularni meta-tahliliy taʼsir kattaligi sifatida baholash kerak emas.

Manbalar roʻyxatining qamrovi

Tadqiqot jami 10 ta manbadan foydalanadi. Manbalarning muhim qismi 2011–2018 davridagi ijtimoiy tarmoq, depressiya, psixologik farovonlik, muammoli foydalanish va ijtimoiy izolyatsiya tadqiqotlaridir.

Manbalar orasida tizimli sharh, meta-tahlil va kuzatuv tadqiqotlari mavjud. Biroq mazkur maqola bu manbalarni oldindan belgilangan tizimli qidiruv strategiyasi bilan tanlaganini bildirmaydi.

Nega bu tizimli sharh emas?

Tizimli sharhda odatda maʼlumotlar bazalari, qidiruv atamalari, sana oraligʻi, kiritish va chiqarib tashlash mezonlari, yozuvlarni saralash jarayoni va tadqiqotlar sifatini baholash tushuntiriladi.

Bu manbada bunday protokol mavjud emasligi sababli, tadqiqot tizimli sharh yoki meta-tahlil emas, balki narrativ adabiyot sharhi sifatida tasniflanishi kerak.

Metodologik kuchli tomonlar

• Ijtimoiy tarmoq–ruhiy salomatlik munosabatini faqat depressiya orqali emas, bir nechta psixologik soha orqali koʻrib chiqadi.
• Hissiy, xulqiy, kognitiv, psixosomatik va travmatik alomat sohalarini alohida sarlavhalarda muhokama qiladi.
• Foydalanish davomiyligidan tashqari foydalanish motivatsiyasi va foydalanish shaklini ham hisobga oladi.
• Ijtimoiy taqqoslash, FOMO va ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash kabi vositachi oʻzgaruvchilarga eʼtibor qaratadi.
• Ijtimoiy tarmoqning ehtimoliy ijobiy funksiyalarini butunlay rad etmaydigan muvozanatli umumiy doirani taqdim etadi.

Asosiy metodologik cheklovlar

• Original maʼlumot yoki yangi ishtirokchilar tanlanmasi mavjud emas.
• Tizimli adabiyot qidiruv usuli taʼriflanmagan.
• Tadqiqotlarni kiritish va chiqarib tashlash mezonlari tushuntirilmagan.
• Manbalarning metodologik sifati yoki bias bahosi oʻtkazilmagan.
• Keltirilgan korrelyatsiya oraliqlari qaysi tadqiqot natijalari ekanligi aniq moslashtirilmagan.
• Korrelyatsiya va sababiylik ayrim hollarda manba matnida bir-biriga haddan tashqari yaqinlashtiriladi.
• Manbalar havzasi ancha cheklangan va asosan 2011–2018 davridagi tadqiqotlardan iborat.
• Tadqiqotning oʻz diagnostik bahosi boʻlmasa-da, “psixopatologik” termini keng alomatlar guruhini qamrab oladigan tarzda qoʻllanadi.

Manba va usul qaydi

Asl sarlavha:Sosial medianın psixi sağlamlığa təsiri nəticəsində aşkarlanan psixopatoloji simptomlar.

Inglizcha sarlavha:Psychopathological Symptoms Revealed as a Result of the Impact of Social Media on Mental Health.

Mualliflar: Sevinc Ağavəli qızı Allahyarova; Lətifə Raci qızı Rzayeva.

Muassasalar: Sevinc Allahyarova — Bakı Dövlət Universiteti, Psixologiya kafedrası, dosent. Lətifə Rzayeva — Qərbi Kaspi Universiteti, Psixologiya və Sosial İş kafedrası, magistrant.

Hammualliflikdagi birinchi muallif/teng hissa: Manbada bunday bayonot mavjud emas.

Masʼul muallif: Manbada alohida corresponding-author belgisi mavjud emas; faqat ikki muallifning elektron pochta manzillari berilgan.

Jurnal:Elmi Xəbərlər / Scientific Bulletin, Humanities Sciences Series.

Nashr identifikatori: 15(2), 2026, s. 27–33.

DOI: 10.54414/DBBQ7621.

Maqolaning qaydga kirish sanasi: Manbaning soʻnggi sahifasida “Daxil olub: 06.04.2026” maʼlumoti keltirilgan.

Aniq onlayn nashr sanasi: Yuklangan manbada alohida koʻrsatilmagan.

Rasmiy havola:https://doi.org/10.54414/DBBQ7621.

Manba turi: Narrativ/analitik adabiyot sharhi. Matn ichida empirik tadqiqot usullari muhokama qilinsa-da, tadqiqot yangi empirik maʼlumot toʻplamaydi.

Hakemlik holati: Jurnalning nashr siyosati topshirilgan ishlar professional ekspert baholashiga yuborilishini bildiradi. Biroq aynan ushbu tadqiqotga oid ommaga ochiq alohida hakemlik hisoboti manbada mavjud emas.

Litsenziya: Yuklangan maqolada ochiq Creative Commons litsenziya bayonoti koʻrinmaydi. Shu sababli maqola mazmuni uchun CC BY yoki shunga oʻxshash ochiq litsenziya taxmin qilinmagan.

Moliyalashtirish: Manbada moliyalashtirish bayonoti mavjud emas.

Manfaatlar toʻqnashuvi: Manbada alohida manfaatlar toʻqnashuvi bayonoti mavjud emas.

Etika qoʻmitasi: Manbada etika qoʻmitasi bayonoti mavjud emas. Tadqiqot yangi inson ishtirokchilarini oʻz ichiga olgan original empirik tadqiqot emasligi bu kontekstda hisobga olinishi lozim.

Maʼlumotlar mavjudligi: Original maʼlumotlar toʻplami yoki data availability bayonoti mavjud emas.

Muallif hissalari: Manbada CRediT yoki batafsil muallif hissalari bayonoti mavjud emas.

Mavzusi yaqin avvalgi tadqiqot: Xuddi shu mualliflarning “Sosial media asılılığının psixi sağlamlığa təsiri” sarlavhali va DOI 10.54414/HWDT7158 boʻlgan boshqa bir 2026 yilgi nashri mavjud. Mazkur tadqiqot u bilan bir xil sarlavha yoki DOI ga ega emas; shu sababli bibliografik jihatdan alohida nashr hisoblanadi. Biroq mavzu, konseptual doira va qoʻllangan adabiyot jihatidan yaqinlik aniq.

Sonli natijalar boʻyicha ogohlantirish: Maqolada keltirilgan r = 0,30–0,55, r = 0,45–0,60 va r = 0,50+ kabi korrelyatsiya qiymatlarining qaysi individual manbalardan va qanday tanlanma hajmlaridan olingani aniq koʻrsatilmagan. Shu sababli ushbu qiymatlar Verianla matnida meta-tahliliy natija sifatida taqdim etilmagan.

Ilmiy talqin chegarasi: Tadqiqot ijtimoiy tarmoqdan foydalanish bilan turli psixologik alomatlar oʻrtasidagi adabiyotda qayd etilgan bogʻliqliklarni muhokama qiladi. Yangi klinik tashxis, prevalensiya hisobi, sababiylik testi yoki davolash tajribasini taqdim etmaydi. Mazmun biror shaxsga ruhiy kasallik tashxisini qoʻyish yoki shaxsiy klinik baholash oʻtkazish maqsadida ishlatilmasligi kerak.

Ilmiy mazmun manbasi: Ushbu Verianla maqolasidagi psixologik mexanizmlar, korrelyatsiya oraliqlari, ishlatilgan shkala nomlari, alomat tasniflari va metodologik tushuntirishlar faqat koʻrib chiqilgan manbada mavjud maʼlumotlarga asoslangan. Tashqi tekshiruv faqat DOI, jurnal siyosati va mavzusi yaqin avvalgi nashr kabi bibliografik nuqtalar uchun qoʻllangan.