Huquqiy tadqiqot faqat qaysi maʼlumotlar bazasiga qaysi soʻzlarni yozishni bilishdan iborat emas. Huquqiy muammoni tadqiq qilinadigan savollarga ajratish, toʻgʻri manba turini tanlash, qonunchilik va sud amaliyoti oʻrtasidagi aloqani kuzatish, foydalanilgan huquqiy manbaning dolzarbligini tekshirish, muqobil tadqiqot yoʻllarini taqqoslash hamda bularning barchasini vaqt va xarajat chegaralarida bajarish kerak. Matthew C. Cordon tadqiqoti bu murakkab koʻnikmaning muhim qismini kichikroq topshiriqlarga ajratish mumkinligini va takrorlash orqali talaba ularni tobora puxta egallashi mumkinligini taʼkidlaydi.

Maqolaning pedagogik markazi task mastery, yaʼni topshiriqni puxta egallashdir. Bu yondashuvda talabaning muvaffaqiyati sinfdagi boshqa talabalar natijasiga qarab emas, muayyan topshiriqni qanchalik yaxshi bajara olishiga va oʻzining avvalgi natijasiga nisbatan qanchalik rivojlanganiga qarab baholanadi. Talabaning maqsadi yuqori oʻrin egallashdan koʻra tadqiqot jarayonini aniqroq, tezroq va ongliroq olib borishga aylanadi.

Cordon bu yondashuvni Baylor Law Schooldagi ilgʻor huquqiy tadqiqot kursi amaliyotlari bilan bogʻlaydi. Talabalar semestr boshida vaqt bilan cheklangan tadqiqot topshirigʻini bajarib, boshlangʻich darajasini koʻradi; keyin turli manbalar va tadqiqot jarayonlari ustida qayta-qayta ishlaydi, murakkab muammolarni yechadi, tadqiqot kundaliklarini yuritadi va oʻz strategiyalarini baholaydi. Biroq maqola nazorat qilinadigan taʼlim tajribasini taqdim etmaydi; ushbu oʻqitish modeli talabalarni muayyan foizga yaxshilashini empirik jihatdan isbotlamaydi.

Huquqiy tadqiqot nega boshqa huquqiy koʻnikmalarning markazida turadi?

Cordon huquqiy tadqiqot boshqa koʻplab kasbiy koʻnikmalarni qoʻllab-quvvatlashini taʼkidlaydi. MacCrate Reportdagi asosiy advokatlik koʻnikmalari orasida tadqiqot alohida soha sifatida belgilangan boʻlsa-da, muammoni hal qilish, huquqiy tahlil, faktlarni tekshirish, muloqot, maslahat berish, muzokara, sud jarayonlari, ishni tashkil etish va axloqiy muammolarni hal qilish kabi boshqa faoliyatlar ham tadqiqot salohiyatiga muhtoj ekani qayd etiladi.

Advokat toʻgʻri huquqiy xulosani himoya qila olishi uchun avval qoʻllaniladigan huquqni aniqlashi kerak. Notoʻgʻri, eskirgan yoki toʻliq boʻlmagan manbaga asoslangan yaxshi yozilgan huquqiy tahlil ham kasbiy jihatdan muvaffaqiyatsiz boʻlishi mumkin.

Huquqiy Tadqiqotda “Task Mastery” Nima?

Task mastery — talabaning muayyan tadqiqot topshirigʻida oʻz koʻnikmasini rivojlantirishiga qaratilgan maqsad yoʻnalishidir. Talabaning muvaffaqiyatga erishishi boshqa talabaning muvaffaqiyatsizligiga bogʻliq emas. Bir sinfdagi barcha talabalar belgilangan tadqiqot kompetensiyalariga erishishi nazariy jihatdan mumkin.

Bu yondashuv huquq fakultetlarida keng tarqalgan raqobatli baholash mantiqidan farq qiladi. Egri chiziqqa asoslangan baholashda talabaning muvaffaqiyati sinfdagi boshqa talabalar bilan taqqoslanadi. Mastery yondashuvida esa asosiy taqqoslash talabaning hozirgi natijasi bilan avvalgi natijasi oʻrtasida amalga oshiriladi.

Bu jadval manba maqoladagi Table 1 ilmiy tushunchalarining mustaqil Verianla tartibidir. Manba jadval Ames va Archerning achievement-goal adabiyotiga asoslanadi.

Samarali Huquqiy Tadqiqotchi Qanday Koʻnikmalarga Ega Boʻlishi Kerak?

Cordon muhokama qiladigan tadqiqotchi profili faqat huquqiy maʼlumotlar bazasidan foydalana oladigan shaxs emas. Maqolada keltirilgan yetti odat tadqiqotning kengroq xususiyatini koʻrsatadi.

1. Amaliyot

Tadqiqot koʻnikmasi ishlatilmasa sustlashishi mumkin. Yangi advokatlarning kasbiy faoliyatning dastlabki davrlarida koʻproq tadqiqot olib borishi asosiy jarayonlarning tez shakllanishi uchun imkon yaratishi mumkin.

2. Qiziquvchanlik, oʻziga ishonch va ijodkorlik

Murakkab huquqiy savol baʼzan toʻgʻridan-toʻgʻri kalit soʻzlar qidiruvi bilan hal qilinmaydi. Tadqiqotchi muqobil huquqiy oʻxshashliklarni qurishi, turli manbalarga murojaat qilishi va zarur huquqiy avtoritetni topa olishiga doir ishchan ishonchini saqlashi kerak.

3. Tadqiqot strategiyasi va katta manzarani koʻrish

MacCrate yondashuvi tadqiqot dizaynini mustaqil koʻnikma deb biladi. Bunga:

• tadqiq qilinadigan huquqiy masalalarni shakllantirish,
• mumkin boʻlgan tadqiqot yoʻllarini aniqlash,
• muqobil strategiyalarni baholash,
• mos tadqiqot dizaynini tanlash,
• dizaynni tizimli ravishda qoʻllash

kiradi.

4. Tafsilotlarga eʼtibor

Samarali tadqiqotchi faqat qoʻllab-quvvatlovchi avtoritetni yigʻmaydi. Faktlarni toʻgʻri sintez qiladi, qarshi qarorlarni eʼtiborsiz qoldirish oʻrniga ularni farqlashga harakat qiladi va foydalanayotgan barcha avtoritetlarning dolzarbligini tekshiradi.

5. Axborot va texnologiyaga ochiqlik

Huquqiy tadqiqot vositalari doimiy ravishda oʻzgaradi. Manbada bunga misollar Westlaw va LexisNexis orqali beriladi. Bu yerdagi umumiyroq pedagogik gʻoya shuki, tadqiqotchi muayyan vositaga yodlangan tarzda qaram boʻlib qolmasdan, oʻzgarayotgan axborot texnologiyalariga moslasha olishi kerak.

6. Xarajatni anglash

Tadqiqot faqat toʻgʻri javobni topish emas, balki buni oqilona vaqt va resurs xarajati bilan bajarish muammosidir. Har bir loyiha cheksiz tadqiqotni talab qilmaydi. Tadqiqot koʻlami muammoning ahamiyati va ajratilgan byudjetga mutanosib boʻlishi kerak.

7. Manbalardan mahorat bilan foydalanish

Tajribali tadqiqotchi faqat oʻsha kuni ishlatilgan manbalarni emas, kelajakda foydali boʻlishi mumkin boʻlgan manbalarni ham aqliy repertuariga qoʻshadi. Muayyan manbaning mavjudligini bilishning oʻzi keyinchalik boshqa tadqiqot muammosini ancha tez hal qilishga yordam berishi mumkin.

Huquqiy Tadqiqotning Ayrim Qismlari Haqiqatan Ham “Mexanik”mi?

Cordon huquqiy tadqiqot butunlay mexanik ekanini daʼvo qilmaydi. Aksincha, manbalarni mazmunan anglash huquqiy bilim va konseptual mulohaza yuritishni talab qilishini tan oladi. Biroq tadqiqot jarayonida takrorlanadigan va bosqichma-bosqich oʻrganish mumkin boʻlgan amallar borligini alohida taʼkidlaydi.

Masalan:

• annotated code tuzilmasidan foydalanish,
• bir statuteʼning legislative historyʼsini yigʻish,
• Code of Federal Regulations ichidagi part, subpart va section tuzilmasini kuzatish,
• indekslardan mos sarlavhani topish,
• KeyCite yoki Shepard's orqali avtoritetni yangilash,
• muayyan manba turlarining toʻgʻri tadqiqot ketma-ketligini oʻrganish

katta darajada protseduraviy topshiriqlardir.

Talabaning bu jarayonlarning har birini har bir loyihada boshidan kashf etishga majbur boʻlishi tadqiqotni sekinlashtiradi. Jarayonning ayrim bosqichlari takrorlash orqali avtomatik tus olganda, aqliy salohiyat huquqiy tahlilning murakkabroq qismiga ajratilishi mumkin.

Qidiruv oynasidan boshlash nega har doim ham yaxshi tadqiqot emas?

Maqoladagi Texas Pattern Jury Charges misoli bu nuqtani ayniqsa yaqqol koʻrsatadi. Muayyan huquqiy muammo uchun bevosita Westlaw yoki LexisNexis toʻliq matn qidiruvini bajarish oʻrniga maxsus amaliy manba, indeks, treatise yoki bosma manba ancha tez natija berishi mumkin.

Cordonning umumiyroq xabari shuki, tadqiqotchi qidiruv tizimidan foydalanishni emas, manbalar ekotizimini oʻrganishi kerak.

Raqobatli Baholash Nega Topshiriqni Puxta Egallash Bilan Toʻqnashishi Mumkin?

Huquq fakultetlaridagi anʼanaviy egri tizim muvaffaqiyatni talabalarni bir-biriga nisbatan tartiblash orqali taqsimlaydi. Bunday tuzilishda barcha talabalar bir xil yuqori muvaffaqiyat toifasiga kirishi mumkin emas.

Task-mastery yondashuvida esa nazariy jihatdan sinfdagi barcha talabalar zarur koʻnikma standartiga erisha oladi. Talaba oʻzining boshlangʻich nuqtasi va ochiq mezonlar asosida rivojlanadi.

Shu sababli Cordon, ayniqsa ilgʻor huquqiy tadqiqot kabi koʻnikma kurslarida criterion-referenced baholash bilan mastery yondashuvi bir-biriga mosroq deb hisoblaydi.

Shu bilan birga maqola hamkorlikda oʻrganishni rad etmaydi. Manba guruh ishi oʻrganish jihatidan ijobiy boʻlishi mumkinligini tan oladi; muammo shundaki, guruh natijasidan shaxsning tadqiqot kompetensiyasini oʻlchash qiyinlashishi mumkin.

Cordonning “%300 Rivojlanish” Maqsadi Nimani Anglatadi?

Cordon ilgʻor tadqiqot kursining boshida talabalarga taxminan uch soatlik tadqiqot loyihasini beradi. Bu ish baholar reytingini yaratish uchun emas, talabaning boshlangʻich darajasini koʻrsatadigan benchmark sifatida ishlatiladi.

Keyin talabalarga semestr davomida oʻz boshlangʻich holatiga nisbatan “%300 rivojlanish” maqsadi tushuntiriladi.

Bu raqamlar maqolada hisobot qilingan tajriba natijalari emas. Muallif ularni talabaning oʻz koʻnikmalari rivojini oʻylab koʻrishiga undaydigan dadil taʼlim maqsadlari sifatida tavsiflaydi.

Kursning besh rivojlanish tarkibiy qismi

Cordon oʻz amaliyotini besh asosiy unsur bilan izohlaydi:

• Familiarity: koʻplab huquqiy manbalar mavjudligidan xabardor boʻlish.
• Repetition: muayyan tadqiqot amallarini turli muammolar ustida takrorlash.
• Rigor and Challenge: tezlik va aniqlikni yaxshilash uchun yetarlicha murakkab topshiriqlar bilan ishlash.
• Diligence, Patience and Organization: tadqiqotni tizimli qayd etish, sabrli boʻlish va topilgan avtoritetlarni tartibga solish.
• Confidence: turli usullarni taqqoslab, qaysi tadqiqot yoʻli nima uchun samarali ekanini oʻrganish.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Usul

Maqola nazorat qilinadigan tajriba emas. Muallif uchta asosiy manbani birlashtiradi:

1. huquqiy tadqiqot va huquq taʼlimi adabiyoti,
2. taʼlim psixologiyasidagi achievement-goal va task-mastery tadqiqotlari,
3. Baylor Law Schooldagi ilgʻor huquqiy tadqiqot kursini yigirma besh marta oʻqitishda orttirgan pedagogik tajribasi.

Shuning uchun tadqiqotning “natijalari” tajribaviy taʼsir kattaliklaridan koʻra pedagogik xulosalar va oʻqitishni loyihalash boʻyicha takliflardir.

Texas Pattern Jury Charges misolining vazifasi

Muallif yozgi stajyorning Texas Pattern Jury Charges ichidagi ehtimoliy xatoni tadqiq qilishi misolidan foydalanadi. Muammo tashqi koʻrinishda sodda; biroq samarali yechim uchun faqat sud amaliyotini qidirish emas, manbalarning jismoniy va raqamli mavjudligi, indeks tuzilmasi, maxsus amaliy treatiseʼlar, turli maʼlumotlar bazalarining qamrovi va tadqiqot xarajati haqida bilim kerak boʻlishi mumkin.

Bu misol “huquqiy tadqiqot kompetensiyasi” faqat umumiy qidiruv qobiliyatidan iborat emasligini koʻrsatadi.

Tadqiqot kundaligi

Research log talabaga quyidagi savollarni aniq koʻrsatadi:

• Avval qaysi manbaga murojaat qildim?
• Nega shu tadqiqot yoʻlini tanladim?
• Qaysi qidiruv muvaffaqiyatsiz boʻldi?
• Natija bergan usul qaysi edi?
• Shu topshiriqni yana bajarsam, nimani boshqacha qilardim?
• Avvalgi tadqiqotlarimga nisbatan qayerda tezroq yoki aniqroq boʻldim?

Muallif bu qaydlar talabaga oʻz fikrlash va oʻrganish jarayonini baholashga yordam berishini hamda tadqiqot bilimining saqlanishini qoʻllab-quvvatlashini taʼkidlaydi.

Maqola qoʻllab-quvvatlaydigan xulosalar

Manbaning pedagogik jihatdan himoya qiladigan fikri: huquqiy tadqiqotning koʻplab kichik topshiriqlarini takrorlash, aniq standartlar, oʻzini oʻzi baholash va realistik muammolar orqali yuqori darajada rivojlantirish mumkin. Talaba oʻzining avvalgi natijasi bilan taqqoslanadigan task-mastery yondashuvi bunday koʻnikma kursining maqsadlariga mos motivatsion tuzilmani taqdim etadi.

Manba, shuningdek, faqat vositalarni tushuntirish yetarli emasligini; talaba ushbu manbalardan real tadqiqot topshirigʻi doirasida qayta-qayta foydalanishi zarurligini taʼkidlaydi.

Maqola qoʻllab-quvvatlamaydigan xulosalar

Manbaning tajribaviy ravishda koʻrsatmagan jihati: task-mastery oʻqitishi huquq talabalarining tadqiqot natijasini muayyan foizga oshirishi, anʼanaviy oʻqitishdan statistik jihatdan ustunligi yoki Cordonning barcha talabalari eʼlon qilingan %300 rivojlanish darajasiga erishgani bu maqoladan chiqarib boʻlmaydi.

Xuddi shuningdek, mastery-goal yondashuvi barcha huquq kurslarida egri chiziqqa asoslangan baholashdan ustun degan xulosaga kelib boʻlmaydi. Muallif amaliyot kurs turiga va talabalar oldindan ega boʻlgan kontekstga qarab oʻzgarishi mumkinligini alohida qayd etadi.

Tarixiy texnologiya chegarasi

2011-yilgi maqolaning huquqiy tadqiqot texnologiyasi boʻlimlari bugungi tizimlarning bevosita foydalanish qoʻllanmasi emas. Raqamli huquqiy tadqiqotning asosiy muammosi dolzarbligicha qolsa-da, muayyan mahsulot interfeyslari, kirish usullari, narxlash shakllari va vosita nomlari vaqt davomida sezilarli darajada oʻzgargan.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Task Mastery in Legal Research Instruction.

Muallif: Matthew C. Cordon.

Muallifning lavozimlari: Director of Legal Research, Associate Director of the Law Library va Professor of Law, Baylor Law School.

Nashr: Law Library Journal.

Jild / Son: 103:3.

Yil: 2011.

Sahifalar: 395–413.

Tadqiqot turi: Huquqiy tadqiqot pedagogikasi, taʼlim psixologiyasi va oʻqitish dizayni boʻyicha konseptual/amaliy akademik maqola.

Konferensiya tarixi: Maqolaning oldingi versiyasi University of Colorado Law Schoolda 8–10-iyul 2010 sanalarida oʻtkazilgan Conference on Legal Information: Scholarship and Teaching doirasida taqdim etilgan.

Asosiy taʼlim doirasi: Task mastery / mastery-goal orientation.

Asosiy huquq taʼlimi manbalari: MacCrate Report, Carnegie Report va Best Practices for Legal Education.

Asosiy amaliy kontekst: Baylor Law School ilgʻor huquqiy tadqiqot kursi.

Empirik maʼlumot: Maqola oʻz talaba namunasida statistik taʼsir tahlilini taqdim etmaydi.

%300 maqsadi: Talabalarning shaxsiy koʻnikma rivojlanishini yoʻnaltirish uchun belgilangan kurs maqsadi; hisobot qilingan oʻlchangan taʼsir kattaligi emas.

Texnologiya chegarasi: Westlaw, LexisNexis, KeyCite, Shepard's va boshqa tadqiqot texnologiyalariga oid tafsilotlar 2011 axborot muhitida oʻqilishi kerak.

Mualliflik huquqi/litsenziya: Manbada © Matthew C. Cordon, 2011 maʼlumoti mavjud; ochiq Creative Commons litsenziyasi koʻrsatilmagan. Bu kontent manba matnining qayta nashri emas, pedagogik yondashuvning mustaqil ilmiy izohidir.

Asosiy metodologik cheklov: Tadqiqotning oʻqitish yondashuvi muallif tajribasi va mavjud taʼlim psixologiyasi adabiyotidan kelib chiqadi; task-mastery usulining muqobil huquqiy tadqiqot oʻqitish modellari bilan nazorat qilingan sababiy taqqoslashi oʻtkazilmagan.