Академиялык изилдөөлөр, түшүнүктүү тил

Verianla | Кыргызча академиялык изилдөөлөр жана илим

27 сентябрь 2026, Жекшемби
VERİANLAКөз карандысыз илимий басма
Менюну ачуу же жабуу
...
Башкы бет / Коомдук илимдер / Укуктук изилдөөлөр / Укуктук Изилдөөнү Окутууда Тапшырманы Өздөштүрүү: Кайталоо, Өзүн-Өзү Баалоо жана Көндүмдөрдү Өнүктүрүү
Укуктук изилдөөлөр

Укуктук Изилдөөнү Окутууда Тапшырманы Өздөштүрүү: Кайталоо, Өзүн-Өзү Баалоо жана Көндүмдөрдү Өнүктүрүү

Укуктук изилдөө кайсы маалымат базасына кайсы сөздөрдү жазууну билүү менен эле чектелбейт. Укуктук көйгөйдү изилдене турган суроолорго бөлүү, туура булак түрүн тандоо, мыйзамдар менен соттук практиканын байланышын көзөмөлдөө, колдонулган укуктук булактын актуалдуулугун текшерүү, альтернативдүү изилдөө жолдорун салыштыруу жана мунун баарын убакыт менен чыгым чектөөлөрүндө аткаруу керек.

21/09/2026  Veri Anla 82 көрүү
Укуктук Изилдөөнү Окутууда Тапшырманы Өздөштүрүү: Кайталоо, Өзүн-Өзү Баалоо жана Көндүмдөрдү Өнүктүрүү

Укуктук изилдөө кайсы маалымат базасына кайсы сөздөрдү жазууну билүү менен эле чектелбейт. Укуктук көйгөйдү изилдене турган суроолорго бөлүү, туура булак түрүн тандоо, мыйзамдар менен соттук практиканын байланышын көзөмөлдөө, колдонулган укуктук булактын актуалдуулугун текшерүү, альтернативдүү изилдөө жолдорун салыштыруу жана мунун баарын убакыт менен чыгым чектөөлөрүндө аткаруу керек. Matthew C. Cordonдун эмгеги бул татаал көндүмдүн олуттуу бөлүгүн майда тапшырмаларга ажыратууга болорун жана кайталоо аркылуу студент аларды бара-бара өздөштүрө аларын жактайт.

Макаланын педагогикалык өзөгү task mastery, башкача айтканда тапшырманы өздөштүрүү болуп саналат. Бул ыкмада студенттин ийгилиги класстагы башка студенттердин көрсөткүчүнө карата эмес, белгилүү бир тапшырманы канчалык жакшы аткара алганына жана өзүнүн мурдагы көрсөткүчүнө салыштырмалуу канчалык өнүккөнүнө жараша бааланат. Студенттин максаты жогорку орун алуудан көрө изилдөө процессин так, тез жана аң-сезимдүү жүргүзүүгө өтөт.

Cordon бул ыкманы Baylor Law Schoolдогу өркүндөтүлгөн укуктук изилдөө курсунун практикалары менен байланыштырат. Студенттер семестрдин башында убактысы чектелген изилдөө тапшырмасын аткарып, баштапкы деңгээлин көрүшөт; андан кийин ар кандай булактар жана изилдөө процесстери менен кайра-кайра иштеп, татаал көйгөйлөрдү чечишет, изилдөө күндөлүктөрүн жүргүзүшөт жана өз стратегияларын баалашат. Бирок макала көзөмөлдөнгөн окутуу экспериментин сунуштабайт; бул окутуу модели студенттерди белгилүү бир пайызга жакшыртарын эмпирикалык түрдө далилдебейт.

Укуктук изилдөө эмне үчүн башка укуктук көндүмдөрдүн борборунда турат?

Cordon укуктук изилдөө башка көптөгөн кесиптик көндүмдөрдү колдой турганын баса белгилейт. MacCrate Reportтагы негизги адвокаттык көндүмдөрдүн арасында изилдөө өзүнчө тармак катары аныкталса да, көйгөй чечүү, укуктук талдоо, фактыларды иликтөө, байланыш, кеңеш берүү, сүйлөшүү, сот процесстери, ишти уюштуруу жана этикалык маселелерди чечүү сыяктуу башка ишмердиктер да изилдөө жөндөмүнө муктаж экени көрсөтүлөт.

Адвокат туура укуктук жыйынтыкты коргой алышы үчүн адегенде колдонулуучу укукту аныкташы керек. Туура эмес, эскирген же толук эмес булакка негизделген жакшы жазылган укуктук талдоо да кесиптик жактан ийгиликсиз болушу мүмкүн.

Укуктук Изилдөөдө “Task Mastery” Деген Эмне?

Task mastery — студенттин белгилүү бир изилдөө тапшырмасында өз көндүмүн өркүндөтүүгө багытталган максаттык багыт. Студенттин ийгиликке жетиши башка студенттин ийгиликсиз болушуна көз каранды эмес. Бир класстагы бардык студенттер белгиленген изилдөө компетенцияларына жетиши теориялык жактан мүмкүн.

Бул ыкма укук факультеттеринде кеңири колдонулган атаандаштык баалоо логикасынан айырмаланат. Ийри сызыкка негизделген баалоодо студенттин ийгилиги класстагы башка студенттер менен салыштырылат. Mastery ыкмасында болсо негизги салыштыруу студенттин учурдагы көрсөткүчү менен анын мурдагы көрсөткүчүнүн ортосунда жүргүзүлөт.

ӨлчөмMastery GoalPerformance Goal
ИйгиликӨнүгүү жана илгерилөөЖогорку баа жана башкалардан жогорку көрсөткүч
Бааланган нерсеАракет жана үйрөнүүНормативдүү түрдө жогорку жөндөм
Студенттин канааттануусуТатаал тапшырманын үстүндө иштөөБашкалардан жакшы аткаруу
Окутуучунун көңүлүСтудент кантип үйрөнөтСтудент кандай көрсөткүч көрсөтөт
КатаҮйрөнүүнүн бир бөлүгүТынчсыздануу жараткан ийгиликсиздик белгиси
Студенттин көңүлүҮйрөнүү процессиӨз көрсөткүчүнүн башкаларга салыштырмалуу орду
Аракеттин себебиЖаңы нерсе үйрөнүүЖогорку баа же жогорку орун
БаалооЖеке илгерилөө жана критерийлерБашка студенттер менен салыштыруу

Бул таблица булак макаладагы Table 1дин илимий түшүнүктөрүнүн көз карандысыз Verianla түзүмү болуп саналат. Булак таблица Ames жана Archerдин achievement-goal адабиятына негизделет.

Натыйжалуу Укуктук Изилдөөчү Кандай Көндүмдөргө Ээ Болушу Керек?

Cordon талкуулаган изилдөөчү профили укуктук маалымат базасын колдоно алган адам менен эле чектелбейт. Макалада берилген жети адат изилдөөнүн кеңири мүнөзүн көрсөтөт.

1. Практика

Изилдөө көндүмү колдонулбай калса начарлашы мүмкүн. Жаңы адвокаттардын кесиптик ишинин алгачкы мезгилинде көбүрөөк изилдөө жүргүзүшү негизги процесстердин тез калыптанышына мүмкүнчүлүк түзүшү мүмкүн.

2. Кызыгуу, өзүнө ишеним жана чыгармачылык

Татаал укуктук суроо кээде түздөн-түз ачкыч сөздөр менен издөө аркылуу чечилбейт. Изилдөөчү альтернативдүү укуктук окшоштуктарды түзө билиши, ар түрдүү булактарга кайрыла алышы жана зарыл укуктук авторитетти таба аларына болгон ишенимин сакташы керек.

3. Изилдөө стратегиясы жана чоң сүрөттү көрүү

MacCrate ыкмасы изилдөө дизайнын өзүнчө көндүм катары карайт. Анын ичине:

  • изилдене турган укуктук маселелерди формулировкалоо,
  • мүмкүн болгон изилдөө жолдорун аныктоо,
  • альтернативдүү стратегияларды баалоо,
  • ылайыктуу изилдөө дизайнын тандоо,
  • дизайнды системалуу түрдө колдонуу

кирет.

4. Майда-чүйдөсүнө көңүл буруу

Натыйжалуу изилдөөчү колдоочу авторитетти гана чогултпайт. Фактыларды туура синтездейт, каршы чечимдерди көз жаздымда калтырбастан аларды айырмалоого аракет кылат жана колдонгон бардык авторитеттеринин актуалдуулугун текшерет.

5. Маалыматка жана технологияга ачык болуу

Укуктук изилдөө куралдары тынымсыз өзгөрөт. Булакта мунун мисалдары Westlaw жана LexisNexis аркылуу берилет. Мындагы жалпы педагогикалык идея — изилдөөчү белгилүү бир куралга жаттап алгандай көз каранды болбой, өзгөрүп жаткан маалымат технологияларына ыңгайлаша алышы керек.

6. Чыгым тууралуу аң-сезим

Изилдөө туура жоопту табуу гана эмес, аны акылга сыярлык убакыт жана ресурс чыгымы менен табуу маселеси. Ар бир долбоор чексиз изилдөөнү талап кылбайт. Изилдөөнүн көлөмү көйгөйдүн маанисине жана бөлүнгөн бюджетке ылайык болушу керек.

7. Булактарды чебер колдонуу

Тажрыйбалуу изилдөөчү ошол күнү колдонулган булактарды гана эмес, келечекте пайдалуу болушу мүмкүн болгон булактарды да өзүнүн акыл-эс репертуарына кошот. Белгилүү бир булактын бар экенин билүүнүн өзү келечекте башка изилдөө көйгөйүн кыйла тез чечүүгө мүмкүндүк бериши мүмкүн.

Укуктук Изилдөөнүн Айрым Бөлүктөрү Чын Эле “Механикалык”пы?

Cordon укуктук изилдөө толугу менен механикалык деп ырастабайт. Тескерисинче, булактардын маанисин түшүнүү укуктук билимди жана концептуалдык ой жүгүртүүнү талап кыларын кабыл алат. Бирок изилдөө процессинде кайталануучу жана кадам-кадам үйрөнүүгө боло турган операциялар бар экенин өзгөчө белгилейт.

Мисалы:

  • annotated code түзүмүн колдонуу,
  • бир statuteтун legislative historyсин чогултуу,
  • Code of Federal Regulations ичиндеги part, subpart жана section түзүмүн көзөмөлдөө,
  • индекстерден ылайыктуу аталышты табуу,
  • KeyCite же Shepard's аркылуу авторитетти жаңылоо,
  • белгилүү булак түрлөрүнүн туура изилдөө ыраатын үйрөнүү

олуттуу деңгээлде процедуралык тапшырмалар болуп саналат.

Студент бул процесстердин ар бирин ар бир долбоордо кайра башынан ачууга мажбур болсо, изилдөө жайлайт. Процесстин белгилүү кадамдары кайталоо аркылуу автоматташканда, акыл-эс ресурсу укуктук талдоонун татаалыраак бөлүгүнө бөлүнүшү мүмкүн.

Издөө кутусунан баштоо эмне үчүн дайыма эле жакшы изилдөө эмес?

Макаладагы Texas Pattern Jury Charges мисалы бул жагдайды өзгөчө айкын көрсөтөт. Белгилүү бир укуктук көйгөй үчүн түздөн-түз Westlaw же LexisNexis толук тексттик издөөсүн жүргүзүүнүн ордуна атайын практикалык булак, индекс, treatise же басма булак кыйла тез натыйжа бериши мүмкүн.

Cordonдун кеңири билдирүүсү — изилдөөчү издөө кыймылдаткычын колдонууну эмес, булак экосистемасын үйрөнүшү керек.

Атаандаштык Баалоо Эмне Үчүн Тапшырманы Өздөштүрүү Менен Кагылышышы Мүмкүн?

Укук факультеттериндеги салттуу ийри система ийгиликти студенттерди бири-бирине салыштырып иреттөө аркылуу бөлүштүрөт. Мындай түзүмдө бардык студенттердин бир эле жогорку жетишкендик категориясына жетиши мүмкүн эмес.

Task-mastery ыкмасында болсо теориялык жактан класстагы бардык студенттер талап кылынган көндүм стандартына жете алышат. Студент өзүнүн баштапкы чекити жана ачык критерийлер боюнча илгерилейт.

Ошондуктан Cordon, айрыкча өркүндөтүлгөн укуктук изилдөө сыяктуу көндүмдөргө багытталган курстарда criterion-referenced баалоо менен mastery ыкмасы бири-бирине көбүрөөк ылайык келет деп эсептейт.

Ошол эле учурда макала биргелешип үйрөнүүнү четке какпайт. Булак топтук иш үйрөнүү жагынан оң болушу мүмкүн экенин кабыл алат; көйгөй — топтук жыйынтыктан жеке адамдын изилдөө компетенциясын өлчөө кыйындашы мүмкүн.

Cordonдун “%300 Өнүгүү” Максаты Эмнени Билдирет?

Cordon өркүндөтүлгөн изилдөө курсунун башында студенттерге болжол менен үч сааттык изилдөө долбоорун берет. Бул иш баа рейтингин түзүү үчүн эмес, студенттин баштапкы деңгээлин көрсөтүүчү benchmark катары колдонулат.

Андан кийин студенттерге семестр бою өзүнүн баштапкы деңгээлине салыштырмалуу “%300 өнүгүү” максаты түшүндүрүлөт.

ТармакКурстун максаты
Булак репертуарыБаштапкы деңгээлге салыштырмалуу болжол менен үч эсе көп укуктук булакты таанып, колдоно алуу
Маалымат табуу мүмкүнчүлүгүОшол эле убакытта көбүрөөк пайдалуу маалыматка жете алуу
ЫлдамдыкБашында табылган маалыматты болжол менен үчтөн бир убакытта таба ала турган деңгээлге жакындашуу
ТактыкБулак тандоону жана жыйынтыктын тактыгын олуттуу жакшыртуу

Бул сандар макалада билдирилген эксперименттик жыйынтыктар эмес. Автор аларды студентке өзүнүн көндүмдөрүнүн өнүгүшү жөнүндө ойлонууга жардам берген дымактуу окутуу максаттары катары сүрөттөйт.

Курстун беш өнүгүү компоненти

Cordon өзүнүн практикасын беш негизги элемент менен түшүндүрөт:

  • Familiarity: көптөгөн укуктук булактардын бар экенинен кабардар болуу.
  • Repetition: белгилүү изилдөө операцияларын ар түрдүү көйгөйлөрдө кайталоо.
  • Rigor and Challenge: ылдамдык менен тактыкты жакшыртууга жетишерлик татаал тапшырмалар менен иштөө.
  • Diligence, Patience and Organization: изилдөөнү системалуу каттоо, сабырдуу болуу жана табылган авторитеттерди иреттөө.
  • Confidence: ар түрдүү ыкмаларды салыштырып, кайсы изилдөө жолу эмне үчүн натыйжалуу экенин үйрөнүү.

Эмгектин Ыкмасы жана Натыйжалары

Ыкма

Макала көзөмөлдөнгөн эксперимент эмес. Автор үч негизги булакты бириктирет:

  1. укуктук изилдөө жана укук билими боюнча адабият,
  2. билим берүү психологиясындагы achievement-goal жана task-mastery изилдөөлөрү,
  3. Baylor Law Schoolдогу өркүндөтүлгөн укуктук изилдөө курсун жыйырма беш жолу окутууда топтогон педагогикалык тажрыйбасы.

Ошондуктан эмгектин “жыйынтыктары” эксперименттик таасир өлчөмдөрүнө караганда педагогикалык корутундулар жана окутууну долбоорлоо сунуштары болуп саналат.

Texas Pattern Jury Charges мисалынын функциясы

Автор жайкы стажёрдун Texas Pattern Jury Charges ичиндеги мүмкүн болгон катаны изилдеген мисалын колдонот. Көйгөй сыртынан жөнөкөй көрүнөт; бирок натыйжалуу чечим үчүн соттук практиканы издөө гана эмес, булактардын физикалык жана санарип жеткиликтүүлүгү, индекс түзүмү, атайын практикалык treatiseлер, ар түрдүү маалымат базаларынын камтуусу жана изилдөө чыгымы жөнүндө билим талап кылынышы мүмкүн.

Бул мисал “укуктук изилдөө компетенциясы” жалпы издөө жөндөмүнөн гана турбасын көрсөтөт.

Изилдөө күндөлүгү

Research log студент үчүн төмөнкү суроолорду көрүнүктүү кылат:

  • Алгач кайсы булакка кайрылдым?
  • Эмне үчүн бул изилдөө жолун тандадым?
  • Кайсы издөө ийгиликсиз болду?
  • Натыйжа берген ыкма кайсы болду?
  • Ошол эле тапшырманы кайра аткарсам эмнени башкача кылмакмын?
  • Мурунку изилдөөлөрүмө салыштырмалуу кайсы жерде тезирээк же такыраак болдум?

Автор бул жазуулар студентке өзүнүн ой жүгүртүү жана үйрөнүү процессин баалоого жардам берерин жана изилдөө билимин сактоону колдой турганын жактайт.

Макала колдогон жыйынтыктар

Булак педагогикалык жактан жактаган нерсе: укуктук изилдөөнүн көптөгөн майда тапшырмаларын кайталоо, ачык стандарттар, өзүн-өзү баалоо жана реалдуу көйгөйлөр аркылуу жогорку деңгээлде өнүктүрүүгө болот. Студент өзүнүн мурдагы көрсөткүчү менен салыштырылган task-mastery ыкмасы мындай көндүм курсунун максаттарына шайкеш мотивациялык түзүмдү сунуштайт.

Булак ошондой эле куралдарды гана түшүндүрүү жетишсиз экенин; студент бул булактарды реалдуу изилдөө тапшырмасында кайра-кайра колдонушу керектигин баса белгилейт.

Макала колдобогон жыйынтыктар

Булак эксперименттик түрдө көрсөтпөгөн нерсе: task-mastery окутуусу укук студенттеринин изилдөө көрсөткүчүн белгилүү бир пайызга жогорулатары, салттуу окутуудан статистикалык жактан артык экени же Cordonдун бардык студенттери жарыяланган %300 өнүгүү деңгээлине жеткени бул макаладан чыгарылбайт.

Ошондой эле mastery-goal ыкмасы бардык укук курстарында ийри сызыкка негизделген баалоодон артык деген жыйынтыкка келүүгө болбойт. Автор колдонуу курстун түрүнө жана студенттердин мурдагы контекстине жараша өзгөрүшү мүмкүн экенин өзгөчө белгилейт.

Тарыхый технология чеги

2011-жылкы макаланын укуктук изилдөө технологиясы бөлүмдөрү бүгүнкү системалардын түздөн-түз колдонуу колдонмосу эмес. Санарип укуктук изилдөөнүн негизги маселеси актуалдуулугун сактаса да, конкреттүү продукт интерфейстери, жетүү ыкмалары, баалоо формалары жана курал аттары убакыт өткөн сайын олуттуу өзгөргөн.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска эмгек: Task Mastery in Legal Research Instruction.

Автор: Matthew C. Cordon.

Автордун кызматтары: Director of Legal Research, Associate Director of the Law Library жана Professor of Law, Baylor Law School.

Басылма: Law Library Journal.

Том / Сан: 103:3.

Жыл: 2011.

Барактар: 395–413.

Эмгектин түрү: Укуктук изилдөө педагогикасы, билим берүү психологиясы жана окутууну долбоорлоо боюнча концептуалдык/колдонмо академиялык макала.

Конференция тарыхы: Макаланын мурдагы версиясы University of Colorado Law Schoolдо 8–10-июль 2010 күндөрү өткөрүлгөн Conference on Legal Information: Scholarship and Teaching алкагында сунушталган.

Негизги билим берүү алкагы: Task mastery / mastery-goal orientation.

Негизги укук билими булактары: MacCrate Report, Carnegie Report жана Best Practices for Legal Education.

Негизги колдонмо контекст: Baylor Law School өркүндөтүлгөн укуктук изилдөө курсу.

Эмпирикалык маалымат: Макала өзүнүн студенттик үлгүсүндө статистикалык таасир талдоосун сунуштабайт.

%300 максаты: Студенттердин жеке көндүм өнүгүүсүн багыттоо үчүн белгиленген курс максаты; билдирилген өлчөнгөн таасир өлчөмү эмес.

Технология чеги: Westlaw, LexisNexis, KeyCite, Shepard's жана башка изилдөө технологиялары тууралуу маалыматтар 2011 маалымат чөйрөсүндө окулушу керек.

Автордук укук/лицензия: Булакта © Matthew C. Cordon, 2011 маалыматы бар; ачык Creative Commons лицензиясы көрсөтүлгөн эмес. Бул мазмун булак текстинин кайра басылышы эмес, педагогикалык ыкманын көз карандысыз илимий түшүндүрмөсү.

Негизги методологиялык чектөө: Эмгектин окутуу ыкмасы автордун тажрыйбасынан жана учурдагы билим берүү психологиясы адабиятынан чыгарылган; task-mastery ыкмасы альтернативдүү укуктук изилдөө окутуу моделдерине каршы көзөмөлдөнгөн себептик салыштыруудан өткөрүлгөн эмес.


Бөлүшүү:

Пикирлер текшерилгенден кийин жарыяланат.Пикириңиз жактыруу процессине жөнөтүлүп, ылайыктуу деп табылганда көрүнөт.

Пикир калтырыңыз

E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген

Бул сайтта кукилерге уруксат берүү тажрыйбаңызды жакшыртат. Куки саясаты