Таҳқиқоти Ali Saleh Alshebami меомӯзад, ки чӣ гуна корхонаҳои микро ва хурде, ки дар шароити ихтилолҳои дарозмуддати иқтисодӣ ва амалиётӣ фаъолият мекунанд, метавонанд хизматрасониро ба муштариёни худ идома диҳанд. Маълумоти пурсишӣ, ки аз 230 соҳиб ё шахси масъули корхонаҳои микро ва хурд дар минтақаи Санаъои Яман ҷамъоварӣ шудааст, бо усули PLS-SEM таҳлил гардид. Дар таҳқиқот чор сохтори асосӣ арзёбӣ шуд: бриколажи соҳибкорӣ, қувваи шабакаи маҳаллии таъминот, чолокии хизматрасонӣ ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён. Тибқи натиҷаҳо, бриколажи соҳибкорӣ бо чолокии хизматрасонӣ робитаи мусбат дошт (β=0,408; p<0,001) ва бо давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён низ робитаи мустақими мусбат нишон дод (β=0,286; p<0,001). Қувваи шабакаи маҳаллии таъминот бо чолокии хизматрасонӣ робитаи мусбат дошт (β=0,317; p<0,001), аммо робитаи мустақими он бо давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён ба ҳадди аҳамияти оморӣ нарасид (β=0,100; p=0,088). Чолокии хизматрасонӣ бошад, яке аз қавитарин робитаҳои мустақимро дар модел бо давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён нишон дод (β=0,433; p<0,001). Дар таҳлили миёнаравӣ, чолокии хизматрасонӣ як қисми робитаи байни бриколаж ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариёнро шарҳ дод, дар ҳоле ки робитаи шабакаи маҳаллии таъминотро бо давомнокӣ пурра тавассути чолокии хизматрасонӣ интиқол дод. Ин бозёфтҳо нишон медиҳанд, ки дар корхонаҳои дорои захираҳои маҳдуд на танҳо дастрасӣ ба захираҳо, балки қобилияти зуд аз нав ташкил кардани захираҳои мавҷуда ва тағйир додани тарзи хизматрасонӣ ба муштариён низ муҳим аст.

Аз нуқтаи назари Türkiye, таҳқиқот махсусан барои корхонаҳои микро, чаканафурӯшони хурд, корхонаҳои хизматрасонӣ ва корхонаҳое, ки аз таъминкунандагони маҳаллӣ вобастаанд, аз ҷиҳати консептуалӣ аҳамият дорад; аммо мустақиман интиқол додани коэффициентҳои роҳе, ки дар Яман ба даст омадаанд, ба Türkiye дуруст нест. Азбаски дастрасӣ ба маблағгузорӣ, инфрасохтори таъминот, рақамикунонӣ, таваррум, нақлиёт, дастгирии институтсионалӣ ва андозаи корхонаҳо фарқ мекунанд, ҳамин модел бояд дар корхонаҳои микро ва хурди Türkiye алоҳида санҷида шавад.

Саволи асосии таҳқиқот чист?

Корхонаҳои микро ва хурд метавонанд дар муқобили бӯҳронҳои иқтисодӣ, қатъшавии таъминот, мушкилоти инфрасохтор ё тағйироти талабот нисбат ба корхонаҳои калон осебпазиртар бошанд. Вақте ки захираҳои молиявӣ, имкониятҳои алтернативии таъминот, иқтидори технологӣ ва шумораи кормандон маҳдуданд, ҳатто як ихтилоли хурди амалиётӣ метавонад хизматрасонӣ ба муштариро барои корхона душвор гардонад.

Таҳқиқот ин мушкилро танҳо бо саволи “корхона чӣ қадар захира дорад?” баррасӣ намекунад. Диққати асосии таҳқиқот ба он равона шудааст, ки корхона захираҳои маҳдуди дар ихтиёрдоштаашро чӣ гуна истифода мебарад ва то чӣ андоза метавонад ба шароити тағйирёбанда зуд мутобиқ шавад.

Бо ин мақсад чор сохтор якҷоя таҳқиқ шудаанд:

• EB — Entrepreneurial Bricolage: Бриколажи соҳибкорӣ.
• LSNS — Local Supply Network Strength: Қувваи шабакаи маҳаллии таъминот.
• SA — Service Agility: Чолокии хизматрасонӣ.
• CSC — Continuity of Serving Customers: Қобилияти идома додани хизматрасонӣ ба муштариён.

“Бриколажи соҳибкорӣ” чӣ маъно дорад?

Бриколаж маънои онро дорад, ки корхона ба ҷойи интизори пайдо шудани захираҳои нав ва идеалӣ бо захираҳои дар ихтиёрдошта роҳҳал эҷод мекунад, захираҳои мавҷударо бо тарзҳои гуногун якҷоя менамояд ва дар шароити камбудӣ эҷодкорона амал мекунад.

Дар таҳқиқот ҷумлаҳои андозагирии бриколажи соҳибкорӣ истифодаи захираҳои мавҷуда барои рӯ ба рӯ шудан бо мушкилоти нав, якҷоя кардани захираҳо бо тарзҳои гуногун барои ниёзҳои муштариён ва истифодаи эҷодкоронаи захираҳои маҳдудро дар бар мегиранд.

Ин равиш махсусан дар муҳитҳое муҳим аст, ки камбуди захираҳо хусусияти сохторӣ пайдо кардааст. Агар корхона натавонад таҷҳизоти нав, маблағгузории нав ё шароити идеалии таъминотро интизор шавад, идомаи фаъолият метавонад ба таҳияи роҳҳалҳои алтернативӣ бо истифода аз имкониятҳои мавҷуда вобаста бошад.

Қувваи шабакаи маҳаллии таъминот чист?

Қувваи шабакаи маҳаллии таъминот эътимоднокӣ ва қобили истифода будани муносибатҳои корхона бо таъминкунандагон ва шарикони амалиётии муҳити наздикро ифода мекунад. Дар таҳқиқот ин сохтор бо унсурҳое чун муносибатҳои қавӣ бо таъминкунандагон, дастрасӣ ба маҳсулот ҳангоми зарурат, пайдо кардани таъминкунандагони алтернативии маҳаллӣ ва иртиботи мунтазам бо таъминкунандагон чен карда шудааст.

Вақте ки шабакаи таъминоти корхона қавӣ аст, дар ҳолати аз фаъолият мондани таъминкунандаи асосӣ пайдо кардани манбаи алтернативӣ ё ҷавоби зудтар ба камбуди маҳсулот имконпазир буда метавонад. Аммо натиҷаҳои таҳқиқот нишон медиҳанд, ки ин шабакаҳо худ аз худ давомнокии хизматрасонӣ ба муштариёнро кафолат намедиҳанд.

Оё “чолокии хизматрасонӣ” дар ин ҷо маънои “бахши хизматрасонӣ”-ро дорад?

Не. Муҳаққиқ мафҳуми чолокии хизматрасониро танҳо барои ресторан, машварат ё дигар корхонаҳои классикии хизматрасонӣ истифода намекунад. Дар таҳқиқот SA маънои қобилияти корхонаи микро ё хурд барои зуд тағйир додани фаъолиятҳои ба муштарӣ нигаронидашуда-ро дорад.

Миқёс рафторҳои зеринро фаро мегирад:

• зуд ҷавоб додан ба ниёзҳои муштариён,
• мутобиқ кардани хизматрасонии пешниҳодшаванда ҳангоми тағйир ёфтани ниёзҳои муштариён,
• тағйир додани усули хизматрасонӣ ба муштарӣ ҳангоми тағйири шароит,
• ёфтани роҳҳалҳои зуд барои мушкилоти муштариён,
• идома додани хизматрасонӣ ба муштариён дар мушкилоти ғайричашмдошт.

Аз ин рӯ, мафҳуми чолокӣ дар таҳқиқот фаъолиятҳои гуногуни ба муштарӣ нигаронидашударо, аз ҷумла чаканафурӯшӣ, истеҳсолоти хурд, хизматрасонии технологӣ ё корхонаи кишоварзӣ, фаро мегирад.

Давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён чӣ гуна таъриф шудааст?

Дар таҳқиқот CSC ҳамчун қобилияти корхона барои идома додани қонеъ кардани ниёзи муштарӣ сарфи назар аз бӯҳрон, камбуди маҳсулот, қатъшавии амалиётӣ ё мушкилоти дигар таъриф шудааст.

Бандҳои андозагирӣ ба он равона шудаанд, ки корхона дар шароити душвор хизматрасониро ба муштариён идома диҳад, ҳангоми камбудӣ маҳсулот ё алтернатива пешниҳод карда тавонад ва ҳангоми рӯ ба рӯ шудан бо мушкилоти ҷиддӣ роҳҳои идома додани хизматрасониро бе аз даст додани муштарӣ пайдо кунад.

Натиҷаи ин ҷо мустақиман гардиш, фоида ё давомнокии зинда мондани корхона нест. CSC сохтори пурсишӣ аст, ки ба дарки соҳиби корхона аз қобилияти идома додани хизматрасонӣ ба муштарӣ асос ёфтааст.

Таҳқиқот ба кадом назарияҳо такя мекунад?

Дар заминаи таҳқиқот ду равиши ташкилотӣ ва стратегӣ ҷой доранд:

Нигоҳи Бар Захираҳо Асосёфта — Resource-Based View (RBV)

RBV аҳамияти захираҳои арзишмандеро, ки корхона соҳиб аст ё ба онҳо дастрасӣ дорад, барои фаъолияти корхона таъкид мекунад. Дар ин таҳқиқот бриколажи соҳибкорӣ истифодаи захираҳои дохилии мавҷударо, қувваи шабакаи маҳаллии таъминот бошад захираҳои тавассути муносибатҳои беруна дастрасшавандаро ифода мекунад.

Назарияи Қобилиятҳои Динамикӣ — Dynamic Capability Theory (DCT)

DCT таъкид мекунад, ки танҳо соҳиб будан ба захира кофӣ нест; қобилияти аз нав ташкил кардани захираҳо ва тағйир додани амалия дар муҳити тағйирёбанда низ лозим аст. Дар таҳқиқот чолокии хизматрасонӣ ин нақши қобилияти динамикиро иҷро мекунад.

Мантиқи таҳқиқотро чунин ҷамъбаст кардан мумкин аст:

Соҳиб шудан ё дастрасӣ ба захираҳо → истифодаи чолоки ин захираҳо → идома додани хизматрасонӣ ба муштарӣ.

Ҳафт фарзия кадомҳо буданд?

1. H1: Байни бриколажи соҳибкорӣ ва чолокии хизматрасонӣ робитаи мусбат вуҷуд дорад.
2. H2: Байни бриколажи соҳибкорӣ ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён робитаи мусбат вуҷуд дорад.
3. H3: Чолокии хизматрасонӣ дар робитаи байни бриколаж ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён миёнаравӣ мекунад.
4. H4: Байни қувваи шабакаи маҳаллии таъминот ва чолокии хизматрасонӣ робитаи мусбат вуҷуд дорад.
5. H5: Байни қувваи шабакаи маҳаллии таъминот ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён робитаи мусбат вуҷуд дорад.
6. H6: Чолокии хизматрасонӣ дар робитаи байни шабакаи маҳаллии таъминот ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён миёнаравӣ мекунад.
7. H7: Байни чолокии хизматрасонӣ ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён робитаи мусбат вуҷуд дорад.

Аз ҳафт фарзия шашто дастгирӣ шуд ва танҳо H5 дастгирӣ нашуд.

Паёми асосии Расми 1 чист?

Дар модели консептуалии таҳқиқот бриколажи соҳибкорӣ ва қувваи шабакаи маҳаллии таъминот ҳамчун ду захираи ибтидоӣ ҷойгир шудаанд. Пешбинӣ мешавад, ки ҳар ду чолокии хизматрасониро тақвият медиҳанд. Сипас чолокии хизматрасонӣ ба давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён пайваст мешавад.

Илова бар ин, роҳҳои мустақим аз бриколаж ва аз шабакаи маҳаллии таъминот ба давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён санҷида шудаанд. Ҳамин тавр, таҳқиқот ҳам робитаи “захира → натиҷа” ва ҳам механизми миёнаравии “захира → чолокӣ → натиҷа”-ро дар як модел арзёбӣ кардааст.

Қавитарин робитаҳои мустақим кадомҳо буданд?

Аз рӯйи коэффициентҳои роҳҳои стандартшуда, қавитарин робитаи мустақим бо давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён дар чолокии хизматрасонӣ мушоҳида шуд: β=0,433.

Ин бозёфт нишон медиҳад, ки қобилияти корхона барои зуд ҷавоб додан ба талаботи тағйирёбандаи муштарӣ ё ихтилолҳои амалиётӣ бо сохтори давомнокӣ дар таҳқиқот робитаи қавӣ дорад.

Чаро шабакаи маҳаллии таъминот худ аз худ кофӣ ба назар нарасид?

Роҳи мустақим аз қувваи шабакаи маҳаллии таъминот ба давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён β=0,100 ва p=0,088 ҳисоб карда шуд. Дар ҳадди p<0,05, ки таҳқиқот истифода кардааст, ин робита аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок нест.

Аз ин рӯ, фарзияи “шабакаи қавии таъминот мустақиман давомнокии хизматрасонӣ ба муштариёнро таъмин мекунад” аз ҷониби таҳқиқот дастгирӣ нашуд.

Дар муқобил, робитаи байни шабакаи маҳаллии таъминот ва чолокии хизматрасонӣ β=0,317 ва p<0,001 аст. Ин метавонад маъно дошта бошад, ки фоидаи робитаҳои маҳаллии таъминот бештар тавассути дастгирии қобилияти корхона барои зудтар ҷавоб додан ба тағйирот зоҳир мешавад, на тавассути эҷоди натиҷаи мустақим.

Таҳлили миёнаравӣ чӣ нишон дод?

Робитаи ғайримустақими бриколажи соҳибкорӣ бо давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён:

EB → SA → CSC: β=0,177; t=4,736; p<0,001.

Азбаски роҳи мустақими бриколаж ба CSC низ аҳамиятнок буд, таҳқиқот ин натиҷаро ҳамчун миёнаравии қисман шарҳ медиҳад.

Барои шабакаи маҳаллии таъминот:

LSNS → SA → CSC: β=0,137; t=3,866; p<0,001.

Азбаски роҳи мустақими LSNS ба CSC аҳамиятнок набуд, вале роҳи ғайримустақим аҳамиятнок буд, таҳқиқот инро ҳамчун миёнаравии пурра тасниф мекунад.

Ин натиҷаи дуюм яке аз паёмҳои асосии таҳқиқот аст: саҳми робитаҳои таъминкунандагон ба давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён метавонад ба андозае зоҳир шавад, ки ин робитаҳо корхонаро чолоктар месозанд.

Модел чӣ қадар аз давомнокии хизматрасонӣ ба муштариёнро шарҳ медиҳад?

Дар модел бриколажи соҳибкорӣ, қувваи шабакаи маҳаллии таъминот ва чолокии хизматрасонӣ якҷоя вариатсияи давомнокии хизматрасонӣ ба муштариёнро ба андозаи:

R² = 0,489, яъне %48,9

шарҳ медиҳанд. Арзиши R²-и ислоҳшуда 0,482 аст.

Бриколажи соҳибкорӣ ва қувваи шабакаи маҳаллии таъминот вариатсияи чолокии хизматрасониро ба андозаи:

R² = 0,391, яъне %39,1

шарҳ медиҳанд.

Ин арзишҳо тавоноии тавзеҳии моделро дар дохили намуна нишон медиҳанд. Тақрибан %51 қисми боқимондаи давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён метавонад бо нарх, маблағгузорӣ, талабот, иқтидори рақамӣ, муносибатҳои муштариён, инфрасохтор, соҳа ва омилҳои дигаре, ки дар ин таҳқиқот ворид нашудаанд, алоқаманд бошад.

Андозаҳои таъсир чӣ мегӯянд?

Дар таҳқиқот арзишҳои f² низ ҳисоб шудаанд:

Баландтарин арзиши f² дар роҳи SA → CSC ва дуюм баландтарин дар роҳи EB → SA аст. f²=0,013 будани роҳи LSNS → CSC нишон медиҳад, ки робитаи мустақим на танҳо аз ҷиҳати оморӣ, балки аз ҷиҳати бузургии амалӣ низ заиф аст.

Қобилияти пешгӯӣ низ санҷида шуд?

Бале. Арзишҳои Stone–Geisser Q² барои давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён 0,230 ва барои чолокии хизматрасонӣ 0,198 ҳисоб шудаанд; ҳар ду аз сифр баландтаранд.

Илова бар ин, тартиби PLSpredict-и SmartPLS бо санҷиши байниҳамдигарии 10-қисмӣ ва 10 такрор татбиқ шуд. Манбаъ гузориш медиҳад, ки ҳамаи арзишҳои Q² predict мусбат буданд ва модели PLS-SEM дар ҳамаи нишондиҳандаҳо нисбат ба модели хаттӣ RMSE-и пасттар дошт.

Аммо ин арзёбии пешгӯӣ санҷиши модел дар ҳамон сохтори маълумоти таҳқиқот аст; он исбот намекунад, ки дар корхонаҳои кишвари дигар ё давраи дигари иқтисодӣ ҳамон натиҷа ба даст меояд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Байни бриколажи соҳибкорӣ ва чолокии хизматрасонӣ робитаи мусбат ва аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок вуҷуд дорад.
• Байни бриколажи соҳибкорӣ ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён робитаи мусбат вуҷуд дорад.
• Чолокии хизматрасонӣ дар робитаи бриколаж–давомнокӣ миёнаравии қисман нишон медиҳад.
• Байни қувваи шабакаи маҳаллии таъминот ва чолокии хизматрасонӣ робитаи мусбат вуҷуд дорад.
• Роҳи мустақими шабакаи маҳаллии таъминот ба давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён дар сатҳи p<0,05 дастгирӣ нашуд.
• Робитаи ғайримустақими шабакаи маҳаллии таъминот бо давомнокӣ тавассути чолокии хизматрасонӣ аҳамиятнок аст ва таҳқиқот онро ҳамчун миёнаравии пурра шарҳ медиҳад.
• Роҳи мустақими стандартшуда байни чолокии хизматрасонӣ ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён β=0,433 аст.
• Модел %48,9-и вариатсияи давомнокии хизматрасонӣ ба муштариёнро дар намунаи таҳқиқот шарҳ медиҳад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад, насанҷидааст ё исбот накардааст

• Исбот нашудааст, ки бриколаж ҳатман сабаби зинда мондани корхонаҳо мешавад.
• Фарзияи он ки қувваи шабакаи маҳаллии таъминот худ аз худ давомнокии хизматрасонӣ ба муштариёнро зиёд мекунад, дастгирӣ нашуд.
• Таҳқиқот фурӯши воқеӣ, фоидаоварӣ, аз даст додани муштарӣ ё сатҳи нигоҳдории муштариро мустақиман чен накардааст.
• Натиҷаҳо ба гузоришҳои худии соҳибон/роҳбарони корхонаҳо асос ёфтаанд, на ба сабтҳои объективии корхона.
• Бо сабаби тарҳи буришӣ тартиби вақтӣ ва самти сабабии тағйирёбандаҳо дақиқ карда намешавад.
• Нишон дода нашудааст, ки коэффициентҳои аз намунаи Санаъо гирифташуда ба тамоми Яман ё дигар кишварҳо ба ҳамин шакл умумӣ карда мешаванд.
• Бо сабаби интихоби қулай ва snowball гуфтан мумкин нест, ки намуна тамоми аҳолии MSE-ро аз ҷиҳати оморӣ намояндагӣ мекунад.
• Таҳқиқот чен накардааст, ки кадом амалияи мушаххаси бриколаж чӣ қадар гардиш ё ҳифзи муштарӣ овардааст.

Усул ва Бозёфтҳои Таҳқиқот

Тарҳи таҳқиқот

Таҳқиқот тарҳи иктишофӣ, миқдорӣ ва дедуктивиро истифода кардааст. Маълумот моҳи майи 2026 аз корхонаҳои микро ва хурди минтақаи Санаъо, Яман ҷамъоварӣ шудааст.

Усули интихоб:

• интихоби қулай,
• интихоби snowball.

Ин ду равиш усулҳои ғайриэҳтимолии интихоб мебошанд. Муаллиф шарҳ медиҳад, ки ин усулҳо аз сабаби набудани чаҳорчӯбаи нав ва дастрас барои интихоби корхонаҳои микро ва хурд дар Яман, кӯчидан ё баста шудани корхонаҳо ва ноустувории давомдор интихоб шудаанд.

Пурсиш ҳам тавассути боздиди корхонаҳо ва ҳам тавассути пайванди Google Forms паҳн карда шуд. Дар усули snowball иштирокчиёни мавҷуда соҳибони дигари корхонаҳои мувофиқро ба таҳқиқот даъват карданд.

Азбаски шумораи умумии даъватшудагон маълум набуд, дар таҳқиқот сатҳи ҷавоб ҳисоб карда нашуд.

Таърифи корхонаи микро ва хурд

Таҳқиқот таснифоти Яманро истифода кардааст:

• Корхонаи микро: 1–3 корманд.
• Корхонаи хурд: 4–9 корманд.

Аз 230 корхона, 180-то, яъне %78,3, микро ва 50-то, яъне %21,7, хурд буданд.

Тақсимоти соҳавии намуна

Намуна асосан аз савдои чакана/тиҷорат ва корхонаҳои микро иборат аст. Ин тақсимот, махсусан ҳангоми умумисозӣ ба корхонаҳои хурди калонтар ё соҳаҳои дигар, бояд ба назар гирифта шавад.

Профили иштирокчиён

%79,1-и иштирокчиён мард ва %20,9 зан буданд. Аз рӯйи синну сол, %44,3 байни 18–28 ва %38,7 байни 29–39 сол буданд. Аз ин рӯ, тақрибан %83-и намуна байни 18–39 сол аст.

Аз рӯйи таҷрибаи корхона, %42,2 камтар аз панҷ сол, %41,7 5–10 сол ва %16,1 зиёда аз даҳ сол таҷриба доштанд.

Ин хусусиятҳо нишон медиҳанд, ки таҳқиқот махсусан соҳибони ҷавон ва дорои таҷрибаи миёнаи корхонаҳои микроро хуб намояндагӣ мекунад.

Пурсиш чӣ гуна омода шуд?

Миқёсҳо аз таҳқиқоти қаблан нашршуда мутобиқ карда шуданд. Пурсиши аслӣ ба забони англисӣ таҳия ва сипас ба арабӣ тарҷума шуд. Тарҷума инчунин аз ҷониби як ташкилоти касбии тарҷума санҷида шуд.

Пеш аз ҷамъоварии асосии маълумот таҳқиқоти пилотӣ бо 15 нафар гузаронида шуд ва гузориш дода шуд, ки мушкили ҷиддии фаҳмопазирӣ пайдо нашудааст.

Чор сохтори ченшуда

Таҳлили иктишофии омилҳо

Азбаски миқёсҳои чолокии хизматрасонӣ ва шабакаи маҳаллии таъминот барои контексти таҳқиқот мутобиқ ва такмил дода шуданд, пеш аз таҳлили асосӣ таҳлили иктишофии омилҳо татбиқ шуд.

Чолокии хизматрасонӣ:

• KMO = 0,772
• Bartlett χ² = 297,164
• df = 10
• p<0,001
• Вариатсияи шарҳдодаи як омил = %41,69
• Борҳои омилӣ = 0,516–0,792

Қувваи шабакаи маҳаллии таъминот:

• KMO = 0,790
• Bartlett χ² = 263,495
• df = 10
• p<0,001
• Вариатсияи шарҳдодаи як омил = %39,98
• Борҳои омилӣ = 0,536–0,745

Дар ҳар ду миқёс ҳамаи борҳои омилӣ аз 0,50 баланд буданд.

Чаро PLS-SEM истифода шуд?

Дар таҳқиқот SmartPLS 4 истифода шуд. Равиши PLS-SEM барои арзёбии ҳамзамони робитаҳо байни якчанд тағйирёбандаи пинҳонӣ, санҷиши роҳҳои миёнаравӣ ва сохтани модели сохтории тавзеҳӣ/пешгӯӣ интихоб шуд.

Таҳлил дар ду марҳилаи асосӣ анҷом дода шуд:

1. арзёбии эътимоднокӣ ва эътиборнокии модели ченкунӣ,
2. арзёбии модели сохторӣ ва фарзияҳо.

Эътимоднокии модели ченкунӣ

Дар ченкуниҳои CSC, LSNS ва SA нишондиҳандаҳои эътимоднокӣ дар сатҳи қобили қабул мебошанд. EB бояд бо эҳтиёти бештар арзёбӣ шавад. Cronbach α=0,587 ва AVE=0,447.

Муаллиф EB-ро дар модел нигоҳ дошт, зеро эътимоднокии таркибии он CR=0,764-ро кофӣ донист. Илова бар ин, банди EB1 аз сабаби он ки бори он ба ҳадди 0,60 нарасид, хориҷ карда шуд.

Аз ин рӯ, гарчанде робитаҳои сохтории марбут ба EB метавонанд гузориш шаванд, набояд нодида гирифт, ки сифати ченкунӣ нисбат ба дигар сохторҳо заифтар аст.

Эътиборнокии фарқкунанда

Ҳамаи арзишҳои HTMT аз 0,90 паст буданд. Арзиши баландтарин 0,865 байни CSC ва EB буд. Манбаъ ин натиҷаҳоро ҳамчун далели дастгирии эътиборнокии фарқкунандаи сохторҳо шарҳ медиҳад.

Коррелятсияҳои байни сохторҳо

Баландтарин коррелятсияи оддӣ байни чолокии хизматрасонӣ ва давомнокии хизматрасонӣ ба муштариён аст. Ин арзиш бо коэффициенти модели сохторӣ яксон нест; модели регрессия/роҳ дигар тағйирёбандаҳоро ҳамзамон ба ҳисоб мегирад.

Bootstrapping ва миёнаравӣ

Робитаҳои сохторӣ ва таъсирҳои ғайримустақим бо истифода аз 5000 бознамунаи bootstrap арзёбӣ шуданд. Барои аҳамияти роҳҳои ғайримустақим фосилаҳои эътимоди bias-corrected истифода шуданд.

Дар манбаъ:

• барои EB → SA → CSC фосилаи эътимоди %95 — 0,111–0,256,
• барои LSNS → SA → CSC фосилаи эътимоди %95 — 0,076–0,217

оварда шудааст. Азбаски ҳар ду фосила сифрро дар бар намегирифтанд, робитаҳои ғайримустақим аз ҷиҳати оморӣ дастгирӣ шуданд.

Тарафгирии усули умумӣ чӣ гуна санҷида шуд?

Азбаски маълумот аз ҳамон пурсиш ва ҳамон иштирокчиён гирифта шуданд, эҳтимоли common method bias арзёбӣ гардид. Дар санҷиши як-омилии Harman омили аввал %31,783-и вариатсияи умумиро шарҳ дод; ин аз ҳадди %50, ки таҳқиқот истифода кардааст, пасттар аст.

Бо вуҷуди ин, муаллиф дуруст қайд мекунад, ки бинобар буришӣ ва худгузоришӣ будани маълумот, эҳтимоли боқимондаи common method bias-ро пурра истисно кардан мумкин нест.

Оё мушкили multicollinearity вуҷуд дорад?

Арзишҳои максималии VIF, ки дар модели сохторӣ гузориш шудаанд, дар доираи 1,295–1,642 буданд ва хеле поёнтар аз ҳадди 5, ки таҳқиқот истифода кардааст. Аз ин рӯ, мушкили ҷиддии multicollinearity гузориш нашудааст.

Тафсири амалӣ

Тибқи маълумоти таҳқиқот, дар муҳити камбуди захираҳо танҳо дастрасӣ ба захираҳои бештар кофӣ ба назар намерасад. Муносибатҳои қавӣ бо таъминкунандагони маҳаллӣ метавонанд қобилияти ҷавоби зуди корхонаро дастгирӣ кунанд; аммо барои табдил додани ин робитаҳо ба хизматрасонии бефосила ба муштарӣ, корхона бояд воқеан чандир амал карда тавонад.

Ҳамин тавр, бриколаж танҳо “бо чизи мавҷуда қаноат кардан” нест. Қобилияти бо тарзи нав якҷоя кардани захираҳо, вақте бо чолокии хизматрасонӣ якҷоя кор мекунад, метавонад механизми қавитаре вобаста ба давомнокии муштарӣ эҷод кунад.

Маҳдудиятҳои методологӣ

• Таҳқиқот буришӣ аст; сабабиятро нишон намедиҳад.
• Маълумот ба худгузориши соҳибон/роҳбарони корхонаҳо асос ёфтааст.
• Интихоби қулай ва snowball истифода шудааст.
• Сатҳи ҷавоб ҳисоб карда нашуд.
• Намуна танҳо аз минтақаи Санаъо гирифта шудааст.
• %78,3-и корхонаҳо микро бо 1–3 корманд мебошанд.
• Ҳиссаи иштирокчиёни мард дар намуна %79,1 аст.
• Арзишҳои Cronbach alpha ва AVE барои сохтори EB нисбат ба дигар сохторҳо заифанд.
• CSC бо сабтҳои воқеии нигоҳдории муштарӣ ё фурӯш тасдиқ нашудааст.
• Тағйироти дарозмуддат ва раванди барқароршавӣ пас аз бӯҳрон таҳқиқ нашудааст.

Пешниҳодҳо барои таҳқиқоти оянда

Муаллиф гузаронидани таҳқиқоти дарозмуддат, дар кишварҳо ва минтақаҳои гуногун, бо нишондиҳандаҳои объективии афзоиши фурӯш ва нигоҳдории муштарӣ, интихоби эҳтимолӣ ва миқёсҳои такмилёфтаи чолокии хизматрасонӣ ва бриколажро пешниҳод мекунад.

Илова бар ин, қайд мешавад, ки омодагии рақамӣ, иқтидори навоварӣ, устувории ташкилотӣ, қобилияти абсорбтивӣ, дастгирии оилавӣ ва шабакаҳои ҷомеа низ метавонанд ҳамчун механизмҳои дигар ба модел илова шаванд.

Эзоҳи Манбаъ ва Усул

Номи пурраи таҳқиқоти аслӣ: Entrepreneurial Bricolage, Local Supply Network Strength, and Service Agility in Relation to Continuity of Serving Customers in Micro and Small Enterprises

Муаллиф: Ali Saleh Alshebami.

Тартиби муаллифон: Таҳқиқот якмуаллифӣ аст.

Муаллифи якуми баробар/саҳми баробар: Татбиқ намешавад; таҳқиқот якмуаллифӣ аст.

Муассиса: Applied College, King Faisal University, Al-Ahsa 31982, Saudi Arabia.

Майдони таҳқиқот: Sana'a, Yemen.

DOI:10.3390/admsci16080373

Маҷалла: Administrative Sciences.

Ҷилд / рақами мақола: 16 (2026), 373.

ISSN: 2076-3387.

Ношир: MDPI, Basel, Switzerland.

Навъи манбаъ ва ҳолати тақризи ҳамтоён: Мақолаи таҳқиқотии миқдорӣ, буришӣ, пурсишӣ ва PLS-SEM, ки аз тақризи ҳамтоён гузаштааст.

Санаи қабул барои баррасӣ: 3 июни 2026.

Санаи бознигарӣ: 29 июли 2026.

Санаи қабул: 30 июли 2026.

Санаи нашр: 3 августи 2026.

Пайванди расмии нашр:Саҳифаи расмии мақолаи MDPI

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Маблағгузорӣ: Deanship of Scientific Research, Vice Presidency for Graduate Studies and Scientific Research, King Faisal University, KFU263017.

Тасдиқи ахлоқӣ: King Faisal University–2026–KFU263017.

Ризоияти огоҳона: Гузориш шудааст, ки аз иштирокчиёни таҳқиқот ризоияти огоҳона гирифта шудааст.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллиф изҳор кардааст, ки бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.

Дастрасии маълумот: Қайд шудааст, ки маълумотро метавон бо дархост аз муаллиф гирифт.

CRediT/саҳми муаллиф: Манбаи асосӣ ҷадвали алоҳидаи саҳми CRediT надорад; таҳқиқот якмуаллифӣ аст.

Ҳадди тафсири илмӣ

Ин таҳқиқот дахолати таҷрибавӣ ё пайгирии дарозмуддати корхонаҳо нест. Он ба маълумоти пурсишии худгузоришӣ, ки дар як буриши вақт аз 230 корхонаи микро ва хурд гирифта шудааст, асос меёбад. Аҳамиятнокии омории коэффициентҳои роҳҳои PLS-SEM исбот намекунад, ки як тағйирёбанда сабаби тағйирёбандаи дигар аст. Манбаъ низ дар бахши маҳдудиятҳои худ ба таври равшан таъкид мекунад, ки бозёфтҳо бояд ҳамчун робитаҳо тафсир шаванд.

Усулҳои интихоби қулай ва snowball ҷамъоварии маълумотро дар шароити душвори саҳроӣ, ки чаҳорчӯбаи интихоб вуҷуд надорад, имконпазир карданд; аммо азбаски эҳтимоли интихобшавӣ маълум нест, наметавон фарз кард, ки натиҷаҳо тамоми корхонаҳои микро ва хурди Санаъо ё Яманро аз ҷиҳати оморӣ намояндагӣ мекунанд.

Ҳамчунин бояд ба назар гирифт, ки дар миқёси бриколажи соҳибкорӣ арзишҳои Cronbach α=0,587 ва AVE=0,447 аз ҳадҳои маъмул пасттаранд. Муаллиф бо такя ба CR=0,764 сохторро дар таҳлил нигоҳ дошт. Аз ин рӯ, натиҷаҳои марбут ба EB дар муқоиса бо се сохтори дигар эҳтиёти бештари ченкуниро талаб мекунанд.

Мафҳуми “чолокии хизматрасонӣ” дар таҳқиқот танҳо бахши хизматрасониро дар назар надорад, балки қобилияти корхонаҳои микро ва хурди соҳаҳои гуногунро барои зуд тағйир додани фаъолиятҳои ба муштарӣ нигаронидашуда ифода мекунад.

Интиқол ба контексти Türkiye бояд дар сатҳи консептуалӣ нигоҳ дошта шавад. Шароити иқтисодӣ, институтсионалӣ, таъминотӣ ва инфрасохтории Яман бо Türkiye яксон нестанд, бинобар ин наметавон фарз кард, ки коэффициентҳои β ё бузургиҳои миёнаравӣ барои Türkiye низ эътибор доранд. Барои корхонаҳои микро ва хурди Türkiye санҷиши нав бо намунаи маҳаллӣ лозим аст.

Натиҷаҳои эмпирикии ин мақолаи Verianla ба таҳқиқоти аслии боршуда асос ёфтаанд. Манбаъҳои беруна танҳо барои санҷиши библиографии ҳувияти нашр, DOI, ношир ва ҳолати тақризи ҳамтоён истифода шудаанд; аз берун маълумоти нави корхона, коэффициенти нави роҳ ё натиҷаи нави фарзия илова нашудааст.