Тадқиқоти академӣ, забони фаҳмо

Verianla | Тадқиқоти академӣ ва илм ба забони тоҷикӣ

21 ноябр 2026, шанбе
VERİANLA Нашри мустақили илмӣ
Кушодан ё бастани меню
...
Саҳифаи асосӣ / Илмҳои тандурустӣ / Тандурустии ҷамъиятӣ / Омилҳои Вобаста ба Сили Шуш ва Сирояти Ниҳонии Сил дар Шахсони Ҳамхонаи Беморони Сили Ҳассос ба Дору дар Медан
Тандурустии ҷамъиятӣ

Омилҳои Вобаста ба Сили Шуш ва Сирояти Ниҳонии Сил дар Шахсони Ҳамхонаи Беморони Сили Ҳассос ба Дору дар Медан

Шахси ҳамхонаи дар тамоси силбуда шахсест, ки бо шахси дорои ташхиси сили фаъол дар як хона зиндагӣ мекунад ва аз ин рӯ эҳтимоли дучор шудан ба Mycobacterium tuberculosis дорад.

16/11/2026  Veri Anla  286 боздид
Омилҳои Вобаста ба Сили Шуш ва Сирояти Ниҳонии Сил дар Шахсони Ҳамхонаи Беморони Сили Ҳассос ба Дору дар Медан

Шахси ҳамхонаи дар тамоси силбуда, шахсест, ки бо шахси дорои ташхиси сили фаъол дар як хона зиндагӣ мекунад ва аз ин рӯ эҳтимоли дучор шудан ба Mycobacterium tuberculosis дорад. Ин таҳқиқот як пажӯҳиши мушоҳидавӣ-таҳлилӣ ва буришӣ мебошад, ки дар Медан омилҳои вобаста ба сирояти ниҳонии сил (LTBI) ва сили шушро дар 105 шахси ҳамхонаи дар тамосбудаи 67 ҳолати индексӣ, ки мусбат будани Mycobacterium tuberculosis ва ҳассосияти онҳо ба рифампицин бо Xpert MTB/RIF тасдиқ шудааст, меомӯзад. Тибқи Ҷадвали 2-и манбаъ, аз 105 шахси тамосӣ 63 нафар (%60) бо TB сироят нашудаанд, 31 нафар (%29,5) LTBI ва 11 нафар (%10,5) ҳамчун сили шуш тасниф шудаанд. Дар таҳлили бивариатӣ истеъмоли машрубот бо сили шуш алоқаманд дониста шуд (OR 20,667; фосилаи эътимоди %95 1,703–250,782; p=0,028); дар ҳоле ки дар модели ниҳоии регрессияи логистикии мултивариатӣ тағйирёбандаи аз ҷиҳати оморӣ маънодор боқимонда ҷинси мард буд (OR 3,927; фосилаи эътимоди %95 1,093–14,114; p=0,036). Ҳеҷ яке аз тағйирёбандаҳои барои LTBI санҷидашуда ба маънодории оморӣ нарасид. Азбаски таҳқиқот буришӣ аст, ин алоқамандиҳоро наметавон ҳамчун робитаи сабабу натиҷа ё пешрафти беморӣ дар тӯли вақт тафсир кард.

Муҳимтарин ҷанбаи таҳқиқот аз нигоҳи клиникӣ ва эпидемиологӣ дар он аст, ки шахсони ҳамхонаи дар тамосбуда ба се гурӯҳи гуногун арзёбӣ шудаанд: шахсони бе нишонаи бемории фаъол ва IGRA-манфӣ, шахсони бе нишонаи бемории фаъол, вале IGRA-мусбат ва шахсоне, ки ҳамчун сили шуш тасниф шудаанд. Ҳамин тавр, таҳқиқот танҳо скрининги LTBI анҷом надода, балки ҳолатҳои ҳамзамони сили шушро дар байни шахсони тамосӣ низ ҷустуҷӯ кардааст.

Аммо ҳангоми тафсири натиҷаҳо сохтори намуна аҳамияти калидӣ дорад. Дар гурӯҳи сили шуш танҳо 11 нафар ҳастанд. Танҳо се иштирокчӣ истеъмоли машруботро гузориш додаанд; ду нафари онҳо дар гурӯҳи сили шуш буданд. Ин сохтори маълумоти камшумор боис мешавад, ки OR-и барои машрубот ҳисобшуда хеле баланд намоён шавад ва фосилаи эътимоди %95 аз 1,703 то 250,782 ниҳоят васеъ бошад. Аз ин рӯ, қимати 20,667 набояд ҳамчун “зарбкунандаи хавф”-и дақиқ хонда шавад, балки ҳамчун odds ratio-и бивариатӣ, ки дар шароити шумораи ками ҳуҷайраҳо ҳисоб шудааст.

Интиқоли натиҷаҳои таҳқиқот ба минтақаҳои дигар низ худкор нест. Намуна аз чанд муассисаи тандурустии Медан бо consecutive sampling ташкил шудааст, кӯдакони то 15-сола дохил нашудаанд, %73,3 иштирокчиён зан буданд ва хусусиятҳои физикии хона, аз ҷумла ҳавокашӣ, масоҳати зист ба ҳар нафар, истифодаи ниқоб ва нури офтоб, ба таври объективӣ чен нашудаанд. Аз ин рӯ, таҳқиқот дар бораи гурӯҳи тамосии мавриди омӯзиш дар Медан маълумоти эпидемиологии маҳаллӣ медиҳад; исбот намекунад, ки дар шаҳрҳо ё кишварҳои дигар ҳамон паҳншавӣ ё ҳамон алоқамандиҳо мушоҳида мешаванд.

Масъалаи асосии таҳқиқот

Аз нигоҳи сил, дар як хона зиндагӣ кардан муҳим аст, зеро тамоси тӯлонӣ ва наздик бо шахси гирифтори сили фаъоли шуш метавонад муҳитеро ба вуҷуд орад, ки эҳтимоли дучор шудан ба Mycobacterium tuberculosis-ро зиёд мекунад. Аммо ҳамаи шахсони як хона ба як натиҷаи клиникӣ намерасанд. Дар баъзеҳо посухи иммунӣ ба сироят ошкор намешавад, дар баъзеҳо бе нишонаҳои бемории фаъол сирояти ниҳонӣ метавонад вуҷуд дошта бошад ва дар баъзеҳо сили фаъоли шуш муайян карда мешавад.

Саволи таҳқиқот ин аст, ки ин ҳолатҳои ниҳоии гуногун дар шахсони ҳамхонаи дар тамоси Медан бо кадом тағйирёбандаҳои шахсӣ, рафторӣ ё вобаста ба хона алоқаманданд. Муҳаққиқон синну сол, ҷинс, касб, таҳсил, индекси массаи бадан, бемориҳои ҳамроҳ, тамокукашӣ, истеъмоли машрубот, давомнокии тамос, давомнокии зиндагӣ дар як манзил, шумораи ҳуҷраҳо ва ҳамбистарӣ бо ҳолати индексиро арзёбӣ кардаанд.

Фарқи Сирояти Ниҳонии Сил ва Сили Фаъоли Шуш Дар Чист?

Дар ин таҳқиқот сирояти ниҳонии сил ҳамчун ҳолате тасниф шудааст, ки санҷиши озодшавии интерферон-гамма (IGRA) мусбат аст, аммо нишонаи клиникии TB ва аломати рентгении қафаси сина, ки бемории фаъолро нишон диҳад, вуҷуд надорад; сили шуш бошад ҳамчун ҳолате тасниф шудааст, ки натиҷаи балғами Xpert MTB/RIF мусбат ё хусусиятҳои клиникӣ ва радиологӣ бо TB-и фаъол мувофиқ мебошанд. Аз ин рӯ, LTBI дар таърифи амалиётии ин таҳқиқот категорияест, ки системаи иммунӣ ба антигенҳои M. tuberculosis посух медиҳад, аммо бемории фаъоли шуш нишон дода нашудааст; категорияи сили шуш бошад арзёбии бемории фаъол мебошад.

Таърифи амалиётии LTBI дар ин таҳқиқот

Манбаъ барои LTBI се шартро ҳамзамон истифода кардааст:

  • мусбат будани натиҷаи IGRA,
  • муътадил будани рентгени қафаси сина,
  • набудани нишонаи клиникии сил.

IGRA ихтисораи interferon-gamma release assay мебошад. Дар таҳқиқот хуни венагӣ гирифта шуда, усули QuantiFERON ELISA истифода шудааст. Вазифаи санҷиш дар ин таҳқиқот арзёбии посухи иммунии иштирокчӣ ба антигенҳои M. tuberculosis мебошад. Таҳқиқот танҳо натиҷаи мусбати IGRA-ро ташхиси сили фаъоли шуш қабул накарда, аз арзёбии радиологӣ ва клиникӣ низ истифода кардааст.

Категорияи “бо TB сироят нашудааст” чӣ гуна муайян шуд?

Агар иштирокчӣ нишонаи TB надошта бошад, санҷиши IGRA манфӣ ва рентгени қафаси сина муътадил бошад, шахс ба гурӯҳи “бо TB сироят нашудааст” дохил карда шудааст. Ин тасниф категорияи амалиётии худи таҳқиқот аст.

Сили шуш чӣ гуна арзёбӣ шуд?

Манбаъ натиҷаи мусбати балғами Xpert MTB/RIF ё хусусиятҳои клиникӣ ва радиологии мувофиқ бо сили фаъолро барои таснифи сили шуш истифода кардааст. Xpert MTB/RIF дар таҳқиқот ҳам барои арзёбии мавҷудияти M. tuberculosis ва ҳам ҳолати вобаста ба муқовимат ба рифампицин истифода шудааст.

Ҳолатҳои индексӣ ҳамчун “drug-sensitive TB” таъриф шудаанд. Бо вуҷуди ин, дар манбаъ тасдиқи ҳолатҳои индексӣ махсусан тавассути мусбат будани M. tuberculosis ва ҳассосият ба рифампицин бо Xpert MTB/RIF шарҳ дода мешавад. PDF панели муфассали фенотипии ҳассосият ба доруҳоро, ки ҳамаи доруҳои зидди силро дар бар мегирад, гузориш намекунад. Аз ин рӯ, ибораи “ҳассос ба дору” бояд ҳамчун истилоҳи манбаъ нигоҳ дошта шавад ва профили васеътари ҳассосият аз он чизе, ки дар манбаъ нишон дода шудааст, фарз карда нашавад.

Ҳолати индексӣ чист?

Ҳолати индексӣ бемори қаблан муайяншудаи TB мебошад, ки нуқтаи оғози таҳқиқи шахсони тамосиро ташкил медиҳад. Дар ин таҳқиқот ҳолатҳои индексӣ аз беморхонаҳо, марказҳои саломатии ҷомеа ва клиникаҳои гуногун гирифта шудаанд; мусбат будани M. tuberculosis дар балғам ва ҳассосият ба рифампицин бо Xpert MTB/RIF тасдиқ шуда, сабтҳо тавассути Системаи Иттилоотии Сили Индонезия (SITB) санҷида шудаанд.

Киҳо ба таҳқиқот дохил шуданд?

Таҳқиқот аз октябри 2023 то январи 2024 дар чанд муассисаи тандурустии Медан гузаронида шудааст. Ба таҳқиқот шахсони ҳамхонаи ҳолатҳои индексии сили шуши ҳассос ба дору, ки аз 15-сола боло буданд ва розигии огоҳонаи хаттӣ додаанд, дохил шуданд.

Дар манбаъ меъёрҳои хориҷкунӣ чунин дода шудаанд: зиндагӣ бо шахси дорои сили берун аз шуш, дар панҷ соли охир гузаронидани сирояти TB ва ҳангоми таҳқиқот истифода бурдани доруи TB ё стероид.

Таҳқиқи шахсони тамосӣ чӣ гуна гузаронида шуд?

Пас аз тасдиқи ҳолатҳои индексӣ, шахсони дар ҳамон хона зиндагӣкунанда ба таҳқиқи тамосҳо даъват шуданд. Маълумотдиҳӣ ҳангоми мулоқотҳои назоратии TB DOTS, ҳангоми бистаришавӣ ё тавассути тамоси мустақими телефонӣ бо бемори индексӣ анҷом дода шуд. Аъзои хона, ки ба иштирок розӣ шуданд, дар муассисаҳои интихобшудаи тандурустии наздик ба маҳалли зисташон арзёбӣ гардиданд.

Ҷузъҳои арзёбии тамосҳо, ки дар манбаъ дода шудаанд: саволномаи сохторёфта, намунаи хуни венагӣ, IGRA бо QuantiFERON ELISA, рентгени қафаси сина ва ҳангоми зарурати клиникӣ ё номуайян будани рентген — санҷиши балғами Xpert MTB/RIF.

Ин схема аз бахши усул ва маълумоти Ҷадвали 2-и таҳқиқоти манбаъ барои Verianla мустақилона омода шудааст. Схема бемиқёс аст. Тирҳо ҷараёни таснифоти таҳқиқотро нишон медиҳанд; онҳо раванди пайгиришудаи пешрафти бемории як шахсро дар шакли “сироят нашуда → LTBI → сили шуш” нишон намедиҳанд.

Хусусиятҳои асосии намуна

Хусусиятn%
Синну сол ≤45 сол5956,2
Зан7773,3
Мард2826,7
Вазни зиёдатӣ, BMI ≥23 kg/m²5653,3
BMI муътадил, 18,5–22,9 kg/m²4139,1
Камвазн, BMI <18,5 kg/m²87,6
Ҳамсари ҳолати индексӣ4139,1
Тамоси ҳаррӯза ≥8 соат8883,8
Дар як манзил >20 ҳафта9590,5
Дар хона >1 ҳуҷра10398,1
Бо ҳамон шахс дар як бистар намехобад6259,0
Бемории ҳамроҳ надорад9489,5
Гузориш додааст, ки машрубот истеъмол намекунад10297,1
Тамоку намекашад9287,6

Ин тақсимот барои тафсири оморӣ муҳим аст. Масалан, танҳо се нафар истеъмоли машруботро гузориш додаанд, ки тағйирёбандаи машруботро ба категорияи хеле камшумор табдил медиҳад. Ҳамин тавр, он ки аксари иштирокчиён ҳар рӯз ҳадди ақал ҳашт соат тамос доштаанд, метавонад ёфтани фарқ байни гурӯҳҳо аз рӯи шиддати тамосро душвор кунад.

Шарҳи “таъсири сершавӣ” чӣ маъно дорад?

Муаллифон ҳангоми шарҳи он ки тамоси ҳаррӯзаи ≥8 соат ва муддати тӯлонӣ дар як хона зиндагӣ кардан бо LTBI алоқамандии маънодор нишон надодааст, эҳтимоли “saturation effect”-ро муҳокима мекунанд. Мантиқ чунин аст: агар қисми хеле зиёди гурӯҳи таҳқиқот аллакай тамоси шадид ва дарозмуддат дошта бошад, шояд гурӯҳи “таъсирпазирии паст” ба қадри кофӣ калон набошад, ки бо гурӯҳи “таъсирпазирии баланд” муқоиса шавад. Дар ин ҳолат, ҳатто агар робитаи ҳақиқии доза–посух вуҷуд дошта бошад ҳам, фарқ кардани он дар гурӯҳҳои хурд ва номутаносиби муқоисавӣ аз ҷиҳати оморӣ душвор мешавад.

Ин шарҳ тафсири бахши муҳокимаи манбаъ аст; механизми биологии “сершавӣ”, ки дар таҳқиқот бевосита чен шудааст, нест. Таҳқиқот инчунин муҳокима мекунад, ки иштирокчиён метавонанд ба дигар манбаъҳои M. tuberculosis дар ҷомеа дучор шуда бошанд ва аз ин рӯ таъсири нишондиҳандаҳои тамоси дохили хона суст шавад.

Odds Ratio Дар Ин Таҳқиқот Чӣ Гуна Тафсир Бояд Шавад?

Odds ratio (OR) ченаки алоқамандиест, ки odds-и натиҷаро дар гурӯҳи дорои хусусияти муайян ба odds-и гурӯҳи муқоисавӣ тақсим мекунад; OR=1 баробар будани odds-и ду гурӯҳро, OR>1 odds-и баландтар дар гурӯҳи аввал ва OR<1 odds-и пасттарро нишон медиҳад. OR мустақиман “нисбати хавф” нест ва махсусан дар таҳқиқоти буришӣ худ аз худ сабабиятро нишон намедиҳад.

Odds ва эҳтимолият як чиз нестанд

Агар эҳтимолияти рӯйдод \(p\) бошад, odds:

\[ \text{odds}=\frac{p}{1-p} \]

таъриф мешавад. Масалан, агар эҳтимолияти рӯйдод %50 бошад, \(p=0,5\) ва odds \(0,5/0,5=1\) аст. Агар эҳтимолият %20 бошад, odds \(0,20/0,80=0,25\) аст. Аз ин рӯ, ибораҳои “odds 4 маротиба” ва “хавф 4 маротиба” аз ҷиҳати математикӣ яксон нестанд.

Дар ҷадвали дугурӯҳии 2×2 шакли стандартии ҳисоб кардани OR барои омӯзиш:

\[ OR=\frac{a/b}{c/d}=\frac{ad}{bc} \]

навишта мешавад. Ин муодила дар манбаъ алоҳида чоп нашудааст; он шарҳи стандартии оморист, ки барои фаҳмонидани ченаки odds ratio-и истифодашуда дар таҳқиқот дода шудааст.

OR 20,667 барои машрубот чӣ гуна ҳосил мешавад?

Тибқи Ҷадвали 5-и манбаъ, аз се нафаре, ки истеъмоли машруботро гузориш додаанд, ду нафар сили шуш доранд ва як нафар надорад. Аз 102 нафаре, ки истеъмоли машруботро рад кардаанд, нӯҳ нафар сили шуш доранд ва 93 нафар надоранд. Агар қиматҳои ҷадвали манбаъ истифода шаванд:

\[ OR_{\text{alkol}} = \frac{2/1}{9/93} = 20{,}667 \]

ҳосил мешавад. Ин ҳисоб қимати OR-и манбаъро аз нав ҳосил мекунад.

Аммо дар ин ҷо танҳо се истеъмолкунандаи машрубот ҳастанд. Аз ин рӯ, баҳодиҳӣ хеле дақиқ нест. Далели равшантарини ин он аст, ки фосилаи эътимоди %95 аз 1,703 то 250,782 мерасад. Ин қадар васеъ будани фосилаи эътимод нишон медиҳад, ки андозаи ҳақиқии алоқамандӣ бо намунаи мавҷуда хеле номуайян баҳогузорӣ шудааст.

Фосилаи эътимоди %95 чиро нишон медиҳад?

Фосилаи эътимоди %95 дар бораи номуайянии баҳогузорӣ маълумот медиҳад. Фосилаи танг дақиқии баланди оморӣ ва фосилаи хеле васеъ дақиқии пастро ифода мекунад. Барои машрубот фосилаи 1,703–250,782 нишон медиҳад, ки ҳарчанд баҳодиҳии нуқтавӣ 20,667 аст, маълумот андозаи ҳақиқии алоқамандиро дар доираи танг муайян карда наметавонад.

Аз ин рӯ, ибораи “машрубот хавфи сили шушро дақиқан 20,667 маротиба зиёд мекунад” барои ин таҳқиқот мувофиқ нест. Ифодаи ба ҷадвали манбаъ содиқ ва аз ҷиҳати оморӣ дурусттар чунин аст: “истеъмоли машрубот дар таҳлили бивариатӣ бо odds-и баландтари сили шуш алоқаманд дониста шуд; аммо азбаски баҳогузорӣ танҳо ба се истеъмолкунандаи машрубот асос ёфтааст, номуайянӣ хеле васеъ буд”.

Қимати p чӣ маъно дорад?

Дар таҳқиқот ҳадди маънодории оморӣ \(p<0,05\) муайян шудааст. Қимати p “эҳтимолияти дуруст будани алоқамандӣ” нест. Он ченакест, ки то чӣ андоза намунаи маълумоти мушоҳидашуда ё шадидтар бо фарзияи сифрии дахлдор мувофиқ аст.

Манбаъ мегӯяд, ки ҳангоми кофӣ будани шумораи ҳуҷайраҳо санҷиши хи-квадрат ва ҳангоми аз панҷ кам будани яке аз басомадҳои интизоршавандаи ҳуҷайраҳо санҷиши дақиқи Fisher истифода шудааст. Ин фарқгузорӣ дар муқоисаҳои намунаҳои хурд муҳим аст.

Чаро қимати p-и бивариатӣ ва фосилаи эътимод барои ҷинси мард метавонанд паёми гуногун диҳанд?

Дар Ҷадвали 5 барои ҷинси мард OR 3,927 ва %95 GA 1,093–14,115 дода шудааст, вале қимати p 0,064 аст. Дар назари аввал, дохил накардани 1 ба фосилаи эътимод ва p>0,05 метавонанд зиддиятнок намоянд. Аммо манбаъ мегӯяд, ки дар ҳуҷайраҳои интизоршавандаи хурд санҷиши дақиқи Fisher истифода шудааст; усули ҳисоб кардани фосилаи эътимоди OR-ро бошад шарҳ намедиҳад. Усулҳои гуногуни инференсия, махсусан ҳангоми шумораи ками ҳуҷайраҳо ва натиҷаҳои наздик ба ҳади 0,05, метавонанд қарори айнан якхела надиҳанд. Аз ин рӯ, Verianla p=0,064-ро ба 0,036 ё фосилаи эътимодро ба қимати дигар табдил намедиҳад.

Чаро регрессияи логистикӣ истифода шуд?

Регрессияи логистикӣ барои арзёбии алоқамандии натиҷаи дуҳолата, ба мисли сили шуш, бо якчанд тағйирёбандаи тавзеҳдиҳанда дар як модел истифода мешавад. Манбаъ муодиларо ба шакли чопӣ надодааст. Барои фаҳмонидани усул сохтори стандартии регрессияи логистикӣ:

\[ \log\left(\frac{p}{1-p}\right) = \beta_0+\beta_1X_1+\beta_2X_2+\cdots+\beta_kX_k \]

метавонад чунин нишон дода шавад. Дар ин ҷо \(p\) — эҳтимолияти натиҷаи мавриди омӯзиш; \(\beta_0\) — ҳади доимӣ; \(\beta_i\) — коэффисиенти регрессияи тағйирёбандаи дахлдор ва \(X_i\) — тағйирёбандаи тавзеҳдиҳанда мебошад. Ин формула натиҷаи нави таҳқиқот нест, балки заминаи математикии усули регрессияи логистикии истифодашуда аст.

Муодили odds ratio-и коэффисиенти регрессияи логистикӣ ба таври стандартӣ:

\[ OR=e^{\beta} \]

бо ин робита ёфт мешавад.

Манбаъ дар модели ниҳоӣ барои ҷинси мард \(\beta=1,367\) медиҳад. Барои ин қимат:

\[ e^{1{,}367}\approx3{,}924 \]

ҳосил мешавад; он бо OR 3,927-и додаи манбаъ дар сатҳи гирдкунӣ мувофиқ аст.

Дар модели аввал барои ҷинси мард \(\beta=1,582\) дода шудааст:

\[ e^{1{,}582}\approx4{,}865 \]

Ин ҳам бо OR 4,863 дар Ҷадвали 6-и манбаъ мувофиқ аст.

Сатрҳои мушкилдори ҷадвали аввали регрессияи логистикӣ

Дар Ҷадвали 6-и манбаъ барои давомнокии тамос коэффисиент 39,043 ва OR 9,040; барои истеъмоли машрубот коэффисиент 21,853 ва OR 3,096 чоп шудааст. Агар робитаи стандартии \(OR=e^\beta\) татбиқ шавад:

\[ e^{39{,}043}\approx9{,}04\times10^{16} \]

ва:

\[ e^{21{,}853}\approx3{,}09\times10^{9} \]

ҳосил мешавад. Аз ин рӯ, эҳтимол дорад, ки қисми нишондиҳандаи дараҷаи навишти илмӣ дар ҷадвал гум шудааст, мушкили чоп/форматкунӣ вуҷуд дорад ё маълумоти камшумор дар натиҷаи регрессия ноустувории ададӣ ба вуҷуд овардааст. PDF ин фарқро шарҳ намедиҳад. Verianla аз ин сатрҳо натиҷаи миқдории боэътимоди odds ratio ҳосил намекунад.

Ин мушкил бо сохтори маълумот низ мувофиқ аст: ҳамаи ҳолатҳои сили шуш дар гурӯҳи тамоси ҳаррӯзаи ≥8 соат ҷой доранд ва дар баъзе категорияҳои муқоисавӣ ягон ҳолати сили шуш вуҷуд надорад. Чунин ҳуҷайраҳои сифрӣ метавонанд дар регрессияи стандартии логистикӣ боиси аз ҳад калон шудани коэффисиентҳо ё ноустувор шудани баҳодиҳӣ шаванд. Аммо чун манбаъ ташхиси муайяни “complete separation” намедиҳад, Verianla инро на ҳамчун ташхиси қатъии модел, балки ҳамчун эҳтимоли оморие, ки ҳангоми тафсири ҷадвал бояд ба назар гирифта шавад, зикр мекунад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Тарҳи таҳқиқот ва фосилаи вақт

Таҳқиқот тарҳи мушоҳидавӣ-таҳлилӣ ва буришӣ дорад. Ҷамъоварии маълумот аз октябри 2023 то январи 2024, дар давраи чор моҳ, дар чанд муассисаи тандурустии Медан анҷом дода шудааст.

Тарҳи буришӣ барои омӯзиши алоқамандӣ мувофиқ аст, зеро таъсирпазирӣ ва ҳолати беморӣ/сирояти иштирокчиён дар як давраи муайяни таҳқиқот ҳамзамон арзёбӣ мешаванд; аммо азбаски он дақиқ нишон намедиҳад, ки кадом омил пештар ба вуҷуд омадааст, наметавонад танҳо бо худ тартиби замонии сабабиро муқаррар кунад.

Намуна

Дар таҳқиқот 105 шахси ҳамхонаи дар тамос вобаста ба 67 ҳолати индексии TB арзёбӣ шудааст. Усули намунагирӣ ҳамчун consecutive sampling гузориш шудааст. Ҳарчанд манбаъ мегӯяд, ки шумораи ҳадди ақали иштирокчиёнро 105 тарҳрезӣ кардааст, дар банди ҳисобкунии ҳаҷми намуна шумораи ҳадди ақали аз формула ҳосилшударо 101 медиҳад.

Формулаи ҳаҷми намуна, ки дар манбаъ дода шудааст

\[ n= \left( \frac{ Z_{\alpha}\sqrt{P_0(1-P_0)} + Z_{\beta}\sqrt{P_{\alpha}(1-P_{\alpha})} }{ P_0-P_{\alpha} } \right)^2 \]

\(n\): ҳаҷми зарурии намуна аст.

\(Z_{\alpha}\): дар манбаъ барои сатҳи маънодорӣ \(\alpha=0,05\) қимати 1,96 дода шудааст.

\(Z_{\beta}\): барои қудрати %80 ва \(\beta=0,20\) қимати 0,842 дода шудааст.

\(P_0\): ҳамчун ҳиссаи LTBI-и дар адабиёт гузоришшуда 0,477 гирифта шудааст.

\(P_{\alpha}\): ҳамчун паҳншавии пешбинишудаи LTBI барои ин таҳқиқот 0,6 гирифта шудааст.

Манбаъ мегӯяд, ки аз ин параметрҳо ҳадди ақал 101 иштирокчӣ ҳосил шудааст. Аммо ҳангоми ҳисоб бо \(Z_\alpha=1,96\) тавре ки формула дар боло чоп шудааст:

\[ n\approx127{,}98 \]

ҳосил мешавад. Ба натиҷаи тақрибан 101 ҳангоми интихоби \(Z_\alpha\) тақрибан 1,645 мерасанд. Азбаски манбаъ шарҳ намедиҳад, ки кадом фарзияи алтернативӣ ё равиши хатои яктарафа/дутарафа истифода шудааст, Verianla қимати 101-ро ҳамчун изҳороти манбаъ нигоҳ медорад, вале номутобиқии ҳисобро намоён мегузорад.

Тағйирёбандаҳои вобаста ва мустақил

Дар таҳқиқот синфҳои бо TB сироятнашуда, LTBI ва сили шуш тағйирёбандаҳои натиҷавиро ташкил додаанд. Тағйирёбандаҳои тавзеҳдиҳандаи баррасишуда синну сол, ҷинс, касб, таҳсил, ҳолати ғизоӣ/BMI, бемориҳои ҳамроҳ, тамокукашӣ, истеъмоли машрубот, давомнокии тамос, давомнокии зиндагӣ дар як манзил, шумораи ҳуҷраҳои хона ва ҳамбистарӣ бо ҳолати индексӣ мебошанд.

Таҳлили оморӣ

Маълумот бо SPSS for Windows таҳлил шудааст. Барои маълумоти категориявӣ ҳангоми кофӣ будани шумораи интизоршавандаи ҳуҷайраҳо санҷиши хи-квадрат ва дар ҳуҷайраҳои хурд ё ҳангоми камтар аз панҷ будани басомади интизоршаванда санҷиши дақиқи Fisher истифода шудааст. Ҳади маънодории оморӣ \(p<0,05\) муайян шудааст. Андозаи алоқамандиҳо бо odds ratio ва фосилаи эътимоди %95 арзёбӣ шудааст.

Манбаъ ҳамчунин истифодаи регрессияи логистикиро зикр мекунад. Матн усулро “enter method” меномад, вале баъдан шарҳ медиҳад, ки тағйирёбандаҳои дорои қимати баландтарини p қадам ба қадам хориҷ карда шудаанд. Дар истилоҳоти стандартӣ “enter” маънои ворид кардани ҳамаи тағйирёбандаҳои интихобшуда ба моделро дар як вақт дорад, дар ҳоле ки хориҷ кардани қадам ба қадам раванди алоҳидаи интихоби тағйирёбандаҳо аст. Азбаски манбаъ шарҳ намедиҳад, ки дар SPSS дақиқан кадом procedure/selection истифода шудааст, Verianla усулро тавре ки манбаъ тавсиф кардааст, интиқол медиҳад ва ин номуайянии истилоҳиро нигоҳ медорад.

Натиҷаи асосии скрининги шахсони тамосӣ

Натиҷаn%Ҳолати маълумот
Бо TB сироят нашуда6360,0Манбаъ Ҷадвали 2
Сирояти ниҳонии сил3129,5Манбаъ Ҷадвали 2
Сили шуш1110,5Манбаъ Ҷадвали 2

Дар abstract-и манбаъ барои 31 ҳолати LTBI қимати %29,6 навишта шудааст. \(31/105\times100\) тақрибан %29,52 мебошад; гирдкунии стандартӣ то як рақами даҳӣ %29,5 медиҳад. Ҷадвали 2 ва бахши натиҷаҳо %29,5-ро истифода мебаранд. Verianla дар ҷадвали асосии маълумот қимати %29,5-и Ҷадвали 2-ро нигоҳ дошта, %29,6-и abstract-ро ҳамчун фарқи хурди гирдкунии дохили манбаъ қайд кардааст.

Номувофиқии шумораҳо дар Ҷадвали 3-и манбаъ

Ҷадвали 3-и манбаъ тақсимоти се гурӯҳи ташхисиро аз рӯи хусусиятҳои гуногун нишон медиҳад. Аммо ҳангоми ҷамъ кардани сатрҳо, сутуни сили шуш ба 12, сутуни LTBI ба 30 ва сутуни сироятнашуда ба 63 нафар мерасад. Ин тақсимот бо 11 сили шуш, 31 LTBI ва 63 шахси сироятнашуда дар Ҷадвали 2 мувофиқат намекунад.

Ин фарқ танҳо дар як сатр нест; он дар синну сол, ҷинс ва бисёр категорияҳои дигар ба таври низомнок дида мешавад. Аз ин рӯ, Verianla шумораҳои ҳуҷайраҳои Ҷадвали 3-ро ҳамчун натиҷаи асосии мустақил бознашр намекунад. Қиматҳои p-и Ҷадвали 3 метавонанд ҳамчун натиҷаи манбаъ интиқол дода шаванд; аммо тақсимоти хоми ҳуҷайраҳо бинобар мушкили мутобиқати маълумот бояд бо эҳтиёт тафсир шаванд.

Муқоисаи умумии бивариатӣ байни се гурӯҳ

Дар Ҷадвали 3-и манбаъ ҳангоми муқоисаи якҷояи гурӯҳҳои сироятнашуда, LTBI ва сили шуш барои BMI p=0,009, барои категорияи хешовандӣ/муносибат бо бемори индексии TB p=0,003 ва барои истеъмоли машрубот p=0,009 гузориш шудааст. Барои дигар хусусиятҳои баррасишуда байни се гурӯҳ фарқ дар сатҳи p<0,05 гузориш нашудааст.

Ин санҷиши сегурӯҳӣ худ аз худ нишон намедиҳад, ки тағйирёбандаи мушаххас барои LTBI ё сили шуш омили мустақили хавф аст. Аз ин рӯ, таҳқиқот баъдан барои LTBI ва сили шуш таҳлилҳои алоҳидаи odds ratio анҷом додааст.

Таҳлил барои LTBI

Ҳангоми баррасии омилҳои вобаста ба LTBI шахсони дорои ташхиси сили шуш аз таҳлил хориҷ шуда, намуна ба 94 нафар кам шудааст. Дар Ҷадвали 4-и манбаъ натиҷаҳои зерин дода шудаанд:

МуқоисаOR%95 GAp
Синну сол >45 / ≤45 сол1,3330,563–3,1570,513
Мард / зан0,7050,245–2,0270,515
BMI ғайримуътадил / муътадил0,7470,313–1,7860,512
Коркунанда / корнакунанда1,6230,681–3,8690,273
Таҳсили паст / баланд0,8400,288–2,4510,749
Тамос ≥8 соат / <8 соат1,7550,521–5,9120,360
Дар як манзил ≥1 сол / <1 сол5,0000,604–41,3920,157
≤1 ҳуҷра / >1 ҳуҷра0,4840,029–8,0041,000
Дар як бистар хобидан: ҳа / не1,0980,458–2,6300,834
Бемории ҳамроҳ: ҳа / не0,4140,084–2,0440,328
Машрубот: ҳа / неҲисоб карда нашудаастМанбаъ N/A1,000
Тамоку: мекашад / намекашад1,1850,319–4,3991,000

Дар ин таҳлил ҳеҷ як тағйирёбанда ба сатҳи p<0,05 нарасидааст. Аммо ибораи “алоқамандии маънодор ёфт нашуд” маънои онро надорад, ки “ин омилҳо бо LTBI умуман алоқаманд нестанд”. Хусусан дар баъзе категорияҳо шумораи одамон хеле кам ва фосилаҳои эътимод васеъанд. Қудрати омории таҳқиқот барои ошкор кардани алоқамандиҳои хурд ё миёна метавонад маҳдуд бошад.

Таҳлили бивариатӣ барои сили шуш

МуқоисаOR%95 GAp
Синну сол >45 / ≤45 сол0,2530,052–1,2320,108
Мард / зан3,9271,093–14,1150,064
BMI ғайримуътадил / муътадил1,8100,451–7,2600,522
Коркунанда / корнакунанда0,5720,157–2,0830,392
Таҳсили паст / баланд0,3700,045–3,0650,690
Тамос ≥8 соат / <8 соатМанбаъ: 0Манбаъ: 0,00,205
Дар як манзил ≥1 сол / <1 солМанбаъ: 0Манбаъ: 0,00,594
>1 ҳуҷра / ≤1 ҳуҷраМанбаъ: 0Манбаъ: 0,01,000
Дар як бистар хобидан: ҳа / не1,2280,350–4,3130,756
Бемории ҳамроҳ: ҳа / неМанбаъ: 0Манбаъ: 0,00,601
Машрубот: ҳа / не20,6671,703–250,7820,028
Тамоку: мекашад / намекашад1,6770,320–8,7850,624

OR ва фосилаҳои эътимод дар шакли “0 (0,0)” дар ҷадвал набояд ҳамчун баҳодиҳии маъмулии дақиқ арзёбӣ шаванд. Дар муқоисаҳои дахлдор набудани ягон ҳолати сили шуш дар як категория метавонад ҳисобҳои стандартии 2×2 ва баҳодиҳиҳои регрессияро ноустувор гардонад.

Дар Ин Таҳқиқот Истеъмоли Машрубот Ё Ҷинси Мард Бо Сили Шуш Алоқаманд Дониста Шуд?

Ҳар ду дар марҳилаҳои гуногуни таҳлил алоқамандӣ нишон додаанд: истеъмоли машрубот дар таҳлили бивариатӣ бо сили шуш аз ҷиҳати оморӣ маънодор буд (OR 20,667; %95 GA 1,703–250,782; p=0,028), аммо дар модели ниҳоии мултивариатӣ тағйирёбандаи маънодор боқимонда ҷинси мард шуд (OR 3,927; %95 GA 1,093–14,114; p=0,036). Аз ин рӯ, натиҷаи машруботро ҳамчун алоқамандии мустақили ислоҳшуда ё натиҷаи ҷинси мардро ҳамчун таъсири сабабӣ тафсир кардан дуруст нест.

Марҳилаи аввали модели мултивариатӣ

Манбаъ мегӯяд, ки дар марҳилаи аввал тағйирёбандаҳои синну сол, ҷинс, давомнокии тамос ва истеъмоли машрубот, ки p<0,25 доштанд, ба модел ворид карда шудаанд.

ТағйирёбандаКоэффисиент βpOR-и манбаъ%95 GA
Синну сол >45-1,8880,0860,1510,017–1,309
Ҷинси мард1,5820,0364,8631,112–21,273
Давомнокии тамос ≥8 соат39,0430,997Дар манбаъ 9,0400,000–0,000
Истеъмоли машрубот21,8530,998Дар манбаъ 3,0960,000–0,000

Мутобиқати коэффисиент–OR дар сатрҳои давомнокии тамос ва машрубот бо табдили стандартии \(OR=e^\beta\) мувофиқ нест. Аз ин рӯ, ҳарчанд ин ду OR тавре ки дар манбаъ чоп шудаанд, нигоҳ дошта мешаванд, набояд ҳамчун баҳодиҳиҳои миқдории дақиқи илмӣ тафсир шаванд.

Модели ниҳоии мултивариатӣ

ТағйирёбандаКоэффисиент βpOR%95 GA
Ҷинси мард1,3670,0363,9271,093–14,114

Тибқи модели ниҳоӣ, odds-и сили шуш дар иштирокчиёни мард нисбат ба иштирокчиёни зан баландтар аст. Ифодаи дуруст дар ин ҷо “odds тақрибан 3,9 маротиба” мебошад. Ибораи “хавф” дар банди натиҷаи манбаъ ё ибораи “мардон 4,863 маротиба эҳтимоли бештар доранд” боиси омехта шудани OR 4,863-и модели аввал бо OR 3,927-и модели ниҳоӣ мегардад. Қимати худи Ҷадвали 7-и модели ниҳоӣ 3,927 аст.

Чаро машрубот дар таҳлили бивариатӣ маънодор буд, вале дар модели мултивариатӣ боқӣ намонд?

Таҳлили бивариатӣ робитаи байни як тағйирёбанда ва натиҷаро бидуни назорати дигар тағйирёбандаҳо дар ҳамон модел арзёбӣ мекунад. Таҳлили мултивариатӣ бошад тағйирёбандаҳои интихобшударо якҷо модел карда, кӯшиш мекунад саҳми мустақили омории ҳар тағйирёбандаро ҳангоми ба назар гирифтани дигарон арзёбӣ кунад.

Дар ин таҳқиқот танҳо аз се нафар иборат будани гурӯҳи машрубот барои модели мултивариатӣ камшумории ҷиддии маълумот ба вуҷуд меорад. Манбаъ инчунин мегӯяд, ки танҳо 11 ҳолати сили шуш вуҷуд дошт. Шумораи хеле ками ҳодисаҳо ва истеъмолкунандагони машрубот сохтореро ба вуҷуд меорад, ки ҳангоми ворид кардани якчанд тағйирёбанда ба як модел метавонад коэффисиентҳоро ноустувор кунад. Муаллифон низ фосилаи эътимоди хеле васеъ ва дақиқии пасти омориро барои машрубот ҳамчун маҳдудият ошкоро эътироф мекунанд.

Шарҳи биологии вобаста ба машрубот ченаки мустақими таҳқиқот аст?

Не. Муаллифон дар бахши муҳокима бар асоси адабиёти қаблӣ баррасӣ мекунанд, ки машрубот метавонад тавассути системаи иммунӣ, макрофагҳои алвеолярӣ, посухи илтиҳобӣ, камғизоӣ ва баъзе муҳитҳои иҷтимоии таъсирпазирӣ бо TB алоқаманд бошад. Ин таҳқиқот дар иштирокчиён функсияи ҳуҷайраҳои иммунӣ, ситокинҳо, функсияи ҷигар ё вояи миқдории машруботро чен накардааст. Аз ин рӯ, ин механизмҳо дар ин таҳқиқот ба таври таҷрибавӣ санҷида нашудаанд.

Натиҷаи BMI чӣ гуна бояд тафсир шавад?

Дар тақсимоти умумии се гурӯҳи ташхисӣ барои BMI p=0,009 гузориш шудааст. Дар муқобил, дар таҳлили odds ratio-и махсуси LTBI, BMI-и ғайримуътадил маънодор нест (OR 0,747; %95 GA 0,313–1,786; p=0,512) ва дар муқоисаи бивариатӣ барои сили шуш ҳам маънодор нест (OR 1,810; %95 GA 0,451–7,260; p=0,522).

Ин фарқ нишон медиҳад, ки мафҳумҳои “фарқи тақсимот байни се гурӯҳ” ва “омили хавф барои натиҷаи дуҳолатаи муайян” як чиз нестанд. Ҳатто агар санҷиши умумии сегурӯҳӣ маънодор бошад ҳам, бе нишон додани он ки кадом муқоисаи дуҳолата ин фарқро ба вуҷуд овардааст, хулоса кардан мумкин нест, ки “BMI омили хавфи LTBI аст” ё “BMI муайянкунандаи мустақили сили шуш аст”.

Натиҷаи тамокукашӣ чӣ гуна бояд тафсир шавад?

Дар таҳқиқот тамокукашӣ бо LTBI ё сили шуш алоқамандии аз ҷиҳати оморӣ маънодор нишон надодааст. Манбаъ таъкид мекунад, ки танҳо %12,4 иштирокчиён тамоку мекашиданд ва %73,3 намуна занон буданд, аз ин рӯ қудрати оморӣ барои тағйирёбандаи тамокукашӣ метавонад паст бошад.

Ин натиҷа маънои онро надорад, ки “тамокукашӣ бо сил алоқаманд нест”; танҳо маънои онро дорад, ки дар ин намуна бо таҳлилҳои истифодашуда алоқамандии маънодор нишон дода нашуд.

Давомнокии тамос ва давомнокии зиндагӣ дар як хона

%83,8 иштирокчиён бо ҳолати индексӣ ҳар рӯз ҳадди ақал ҳашт соат тамос доштанд ва %90,5 беш аз 20 ҳафта дар як манзил зиндагӣ кардаанд. Ин қадар таъсирпазирии баланд ва якхела метавонад муқоиса бо категорияҳои таъсирпазирии пасттарро душвор карда бошад.

Манбаъ аз ин рӯ муҳокима мекунад, ки маънодор набудани нишондиҳандаҳои тамос метавонад бо таъсирпазирии ибтидоии шадид ва таъсирпазириҳои эҳтимолии иловагӣ ба M. tuberculosis дар ҷомеа шарҳ дода шавад. Ин шарҳ дар сатҳи гипотеза аст; таҳқиқот тамосҳои воқеии M. tuberculosis-и шахсонро берун аз хона чен накардааст.

Шумораи ҳуҷраҳо ва дар як бистар хобидан

Шумораи ҳуҷраҳои хона ва дар як бистар хобидан бо ҳолати индексӣ ҳам барои LTBI ва ҳам барои сили шуш алоқамандии маънодор нишон надодаанд. Аммо аз 105 шахси тамосӣ 103 нафар дар хонаҳои зиёда аз як ҳуҷра зиндагӣ мекарданд, аз ин рӯ категорияи “як ҳуҷра” танҳо аз ду нафар иборат буд. Дар чунин тағйирёбандаи хеле номутаносиб, пайдо нашудани алоқамандии маънодор барои исботи он ки шумораи ҳуҷраҳо тамоман таъсир надорад, кофӣ нест.

Илова бар ин, манбаъ ҳавокашӣ, метри мураббаъ ба ҳар нафар ё мубодилаи воқеии ҳаворо дар ҷойҳои умумии зист ба таври объективӣ чен накардааст. “Шумораи ҳуҷраҳо” ивазкунандаи пурраи ҳавокашии воқеӣ ва зичии одамон нест.

Бемориҳои ҳамроҳ

Дар %89,5 иштирокчиён бемориҳои ҳамроҳи дар манбаъ номбаршуда вуҷуд надоштанд. Diabetes mellitus танҳо дар ду нафар, гипертония дар шаш нафар ва астма дар се нафар гузориш шудааст. Ин ҳуҷайраҳои хурд барои таҳқиқи алоқамандии оморӣ байни бемориҳои муайяни ҳамроҳ ва натиҷаҳои TB маълумоти маҳдуд медиҳанд.

Ҷанбаҳои қавии таҳқиқот

Таҳқиқот дар шахсони ҳамхонаи ҳолатҳои индексии сили шуши ҳассос ба дору дар Медан на танҳо LTBI, балки ҳолатҳои сили шушро низ арзёбӣ кардааст. Тасдиқи ҳолати бактериологии индексҳо тавассути сабтҳои SITB, истифодаи якҷояи IGRA ва рентгени қафаси сина дар шахсони тамосӣ ва анҷоми Xpert MTB/RIF ҳангоми зарурат имкон дод, ки арзёбии тамосҳо якчанд қабати клиникӣ/лабораториро дар бар гирад.

Таҳқиқот инчунин андозаи алоқамандиро танҳо бо қимати p маҳдуд накарда, odds ratio ва фосилаи эътимодро гузориш кардааст. Хусусан фосилаи эътимоди хеле васеи тағйирёбандаи машрубот имкон медиҳад, ки номуайянии баҳодиҳии нуқтавӣ дида шавад.

Маҳдудиятҳои асосии таҳқиқот

  • Истифодаи consecutive sampling ва гузаронидани таҳқиқот дар шумораи маҳдуди муассисаҳои тандурустии Медан умумисозии мустақими натиҷаҳоро ба тамоми аҳолии Медан ё дигар минтақаҳои ҷуғрофӣ маҳдуд мекунад.
  • Мавҷуд будани танҳо 11 ҳолати сили шуш қудрати оморӣ ва устувории коэффисиентҳоро дар моделҳои бисёртағйирёбанда маҳдуд мекунад.
  • Танҳо се нафар истеъмолкунандаи машрубот будан боис мешавад, ки баҳодиҳии OR 20,667 фосилаи эътимоди хеле васеъ дошта бошад.
  • Тарҳи буришӣ тартиби замонии байни таъсирпазирӣ ва беморӣ ва сабабиятро дақиқ муайян карда наметавонад.
  • Ҳавокашӣ, масоҳат ба ҳар нафар, истифодаи ниқоб ва шиддати нури офтоб ба таври объективӣ чен нашудаанд.
  • Кӯдакони то 15-сола ба таҳқиқот дохил нашудаанд.
  • Таъсири биологии машрубот, тамокукашӣ ва BMI ба системаи иммунӣ бо биомаркерҳо бевосита чен нашудааст.
  • %73,3 намуна занонанд; муаллифон мегӯянд, ки баъзе аъзои марди хона ҳангоми таҳқиқот дар кор буданд ва бинобар ин иштирок карда натавонистанд.
  • Дар баъзе тағйирёбандаҳо тақсимоти категорияҳо хеле номутаносиб аст; масалан, танҳо ду нафар дар хонаи якҳуҷрагӣ зиндагӣ мекунанд.
  • Ҷамъи гурӯҳҳо дар Ҷадвали 3-и манбаъ бо Ҷадвали 2 мувофиқат намекунад.
  • Бо параметрҳои додашуда дар формулаи ҳаҷми намуна, шумораи ҳадди ақали 101 нафарро аз ҷиҳати математикӣ аз нав ҳосил кардан имконнопазир аст.
  • Дар ҷадвали аввали регрессияи логистикӣ, мутобиқати коэффисиент–OR дар сатрҳои давомнокии тамос ва машрубот ба робитаи стандартии \(OR=e^\beta\) дар шакли чопшуда мувофиқ нест.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

Ин таҳқиқот дастгирӣ мекунад, ки дар намунаи шахсони тамосии Медан LTBI 31/105, сили шуш 11/105 ва категорияи сироятнашуда 63/105 будааст. Дар таҳлили бивариатии сили шуш байни истеъмоли машрубот ва odds-и баландтар алоқамандии оморӣ ёфт шудааст; дар модели ниҳоии мултивариатӣ ҷинси мард бо сили шуш алоқаманд боқӣ мондааст. Барои ҳеҷ яке аз тағйирёбандаҳои санҷидашуда барои LTBI алоқамандии маънодор дар сатҳи p<0,05 нишон дода нашудааст.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Таҳқиқот исбот намекунад, ки машрубот сабаби сили шуш мешавад; қимати OR 20,667 нисбати хавф нест ва танҳо ба се истеъмолкунандаи машрубот асос меёбад. Таҳқиқот исбот намекунад, ки мард будан аз ҷиҳати биологӣ сабаби сили шуш мешавад. Ёфт нашудани омили маънодор барои LTBI нишон намедиҳад, ки омилҳои баррасишуда дар ҳаёти воқеӣ таъсир надоранд. Таҳқиқот нишон намедиҳад, ки ҳамон таносубҳо барои кӯдакон, аҳолии берун аз Медан ё минтақаҳои дорои эпидемиологияи дигари TB низ дурустанд. Аз сабаби тарҳи буришӣ нишон дода нашудааст, ки 11 ҳолати сили шуш аввал LTBI буданд ва баъдан дар ҷараёни таҳқиқот ба бемории фаъол “пеш рафтанд”; ин шахсон ҳангоми арзёбии таҳқиқот дар категорияи сили шуш ошкор шуданд.

Самти пешниҳодшудаи манбаъ аз нуқтаи назари татбиқ

Муаллифон тақвияти таҳқиқи шахсони тамосӣ, арзёбии табобати пешгирикунандаи сил барои шахсони ҳамчун LTBI муайяншуда ва таъмин кардани табобати мувофиқи anti-TB барои шахсони дорои сили шушро таъкид мекунанд. Онҳо инчунин барои таҳқиқоти оянда намунаи васеътари ҷуғрофӣ, дохил кардани кӯдакон ва ченкунии муфассалтари тағйирёбандаҳои муҳитӣ ба мисли ҳавокашӣ, зичии аҳолӣ, истифодаи ниқоб ва нури офтобро пешниҳод мекунанд.

Ин пешниҳодҳо натиҷаҳои аз аҳолии таҳқиқот ҳосилшуда мебошанд. Пеш аз татбиқ дар низоми дигари тандурустӣ ё кишвари дигар, барномаҳои маҳаллии назорати TB, алгоритмҳои ташхис, меъёрҳои табобати пешгирикунанда ва шароити эпидемиологӣ бояд алоҳида ба назар гирифта шаванд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: Factors Associated with Pulmonary Tuberculosis and Latent Tuberculosis Infection of Household Contacts with Drug-Sensitive Tuberculosis Patients in Medan

Муаллифон: Rina Sundari; Bintang Yinke Magdalena Sinaga; Delores Elisabeth Sormin; Arlinda Sari Wahyuni.

Саҳми баробар: Дар манбаъ ҳаммуаллифи аввал ё нишонаи саҳми баробар зикр нашудааст.

Муаллифи масъул: Bintang Yinke Magdalena Sinaga.

Муассисаҳо: Department of Pulmonology and Respiratory Medicine, Faculty of Medicine, Universitas Sumatera Utara, Medan, Indonesia; Department of Pulmonology and Respiratory Medicine, Faculty of Medicine, Universitas Sumatera Utara, Adam Malik Hospital ва Prof. Dr. Chairuddin P. Lubis Universitas Sumatera Utara Hospital, Medan, Indonesia; Department of Pulmonology and Respiratory Medicine, Faculty of Medicine, Universitas Sumatera Utara, Adam Malik Hospital, Medan, Indonesia; Department of Community Medicine, Faculty of Medicine, Universitas Sumatera Utara, Medan, Indonesia.

Маҷалла: Public Health of Indonesia.

Ҷилд / шумора / саҳифаҳо: Volume 12, Issue 2, 161–174.

Давраи нашр: April–June 2026.

Санаи сабти берунии библиографӣ: 18 июни 2026.

Таърихи мақола: Received 15 June 2025; Revised 8 January 2026; Accepted 25 March 2026.

DOI-и библиографии тасдиқшуда: 10.36685/phi.v12i2.1468.

Номувофиқии DOI дар дохили манбаъ: Дар саҳифаи аввали PDF DOI 10.36685/phi.v12i1.1468 чоп шудааст. Мақола дар Volume 12 Issue 2 ҷойгир аст ва сабтҳои берунии библиографӣ DOI-ро 10.36685/phi.v12i2.1468 медиҳанд. Verianla дар ҳувияти библиографӣ DOI-и v12i2-ро, ки бо сабти берунӣ ва маълумоти шумора мувофиқ аст, истифода бурда, фарқи PDF-ро пинҳон накардааст.

Ношир: YCAB Publisher.

Тақриз: Public Health of Indonesia маҷаллаи тақризшаванда аст; дар сабтҳои маҷалла модели double-anonymous peer review нишон дода мешавад.

Навъи манбаъ: Original Research; таҳқиқоти мушоҳидавӣ-таҳлилӣ ва буришӣ бо иштирокчиёни инсонӣ.

Ҷои таҳқиқот: Медан, Индонезия.

Давраи ҷамъоварии маълумот: Октябри 2023–январи 2024.

Намуна: 105 шахси ҳамхонаи дар тамос вобаста ба 67 ҳолати индексӣ.

Усули намунагирӣ: Consecutive sampling.

Маҳдудияти синну сол: >15 сол.

Тасдиқи ҳолати индексӣ: Мусбат будани M. tuberculosis ва ҳассосият ба рифампицин бо Xpert MTB/RIF арзёбӣ шудааст; манбаъ мегӯяд, ки тасдиқ тавассути сабтҳои SITB анҷом дода шудааст.

Арзёбии LTBI: IGRA бо QuantiFERON ELISA, арзёбии клиникӣ ва рентгени қафаси сина.

Арзёбии сили шуш: Натиҷаи балғами Xpert MTB/RIF ва/ё арзёбии клиникӣ-радиологии мувофиқ бо TB-и фаъол.

Нармафзори оморӣ: SPSS for Windows; манбаъ рақами версияро гузориш намекунад.

Усулҳои оморӣ: Санҷиши хи-квадрат, дар ҳолатҳои шумораи хурд/интизории ҳуҷайра <5 санҷиши дақиқи Fisher, odds ratio, фосилаи эътимоди %95 ва регрессияи логистикӣ.

Ҳади маънодорӣ: p<0,05.

Тасдиқи ахлоқӣ: Health Research Ethics Committee of Universitas Sumatera Utara, Ethical Clearance No. 971/KEPK/USU/2023; 26 September 2023.

Маблағгузорӣ: Indonesian Ministry of Education, Culture, Research and Technology; No. 27/UN5.2.3.1/PPM/KP-DRTPM/B/2023.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон изҳор кардаанд, ки бархӯрди манфиатҳо надоранд.

Дастрасии маълумот: Дар PDF изҳороти алоҳидаи Data Availability ё анбори кушодаи маълумот нишон дода нашудааст.

Иҷозатнома: PDF мақоларо ҳамчун дастрасии кушода таҳти Creative Commons Attribution Non-Commercial License тавсиф мекунад. Азбаски дар ибораи намоёни иҷозатномаи PDF рақами версия нишон дода нашудааст, Verianla рақами версияро тахмин намекунад.

Саҳми муаллифон: Rina Sundari ба консепсияи аслӣ, ҷамъоварии маълумот, таҳлил, тафсир, навиштан ва бознигарӣ; Bintang Yinke Magdalena Sinaga ба тарҳи таҳқиқот, таҳлили маълумот, омода кардани мақола, тафсир ва таҳқиқот; Delores Elisabeth Sormin ба таҳлили маълумот ва муҳокима; Arlinda Sari Wahyuni ба таҳлили оморӣ, тафсири маълумот ва муҳокима саҳм гузоштаанд.

Номувофиқиҳои асосии дохили манбаъ: Мувофиқ набудани DOI-и PDF бо рақами issue; фарқи хурди гирдкунӣ байни %29,6 LTBI дар abstract ва %29,5 дар Ҷадвали 2; он ки Ҷадвали 3 ҷамъҳои 12 сили шуш ва 30 LTBI медиҳад, дар ҳоле ки Ҷадвали 2 11 ва 31 медиҳад; аз нав ҳосил карда натавонистани натиҷаи 101 бо параметрҳои формулаи ҳаҷми намуна; мувофиқ набудани баъзе ҷуфтҳои β–OR дар ҷадвали аввали мултивариатӣ бо робитаи стандартии \(OR=e^\beta\); пас аз додани OR ниҳоии 3,927 истифода шудани ибораи 4,863 маротиба дар матн; боқӣ мондани аломатҳои таҳририи ҳалнашуда дар шакли [RS33.1] ва [RS46.1] дар PDF.

Маҳдудияти асосии тафсир: Таҳқиқот буришӣ аст. Алоқамандиҳои ёфтшуда далели сабабият нестанд. Хусусан таҳлили машрубот танҳо ба се истеъмолкунандаи машрубот ва регрессияи сили шуш танҳо ба 11 ҳолати сили шуш асос меёбад. Ба популятсияҳои дигар мустақиман умумисозӣ набояд карда шавад.


Мубодила:

Шарҳҳо пас аз баррасӣ нашр мешаванд. Шарҳи шумо ба раванди тасдиқ фиристода шуда, пас аз пазируфта шудан намоён мегардад.

Шарҳ гузоред

Нишонии почтаи электронии шумо нашр намешавад. Майдонҳои ҳатмӣ бо * нишон дода шудаанд