Академиялык изилдөөлөр, түшүнүктүү тил

Verianla | Кыргызча академиялык изилдөөлөр жана илим

21 ноябрь 2026, Ишемби
VERİANLA Көз карандысыз илимий басма
Менюну ачуу же жабуу
...
Башкы бет / Саламаттык сактоо илимдери / Коомдук саламаттык / Медандагы Дарыга Сезгич Кургак Учук Бейтаптарынын Үй Ичиндеги Байланыштарында Өпкө Кургак Учугу жана Латенттик Кургак Учук Инфекциясы менен Байланышкан Факторлор
Коомдук саламаттык

Медандагы Дарыга Сезгич Кургак Учук Бейтаптарынын Үй Ичиндеги Байланыштарында Өпкө Кургак Учугу жана Латенттик Кургак Учук Инфекциясы менен Байланышкан Факторлор

Бир үйдө жашаган кургак учук менен байланыштагы адам — активдүү кургак учук диагнозу коюлган адам менен бир үйдө жашаган жана ошондуктан Mycobacterium tuberculosis менен жолугуу ыктымалдыгы бар адам.

16/11/2026  Veri Anla  289 көрүү
Медандагы Дарыга Сезгич Кургак Учук Бейтаптарынын Үй Ичиндеги Байланыштарында Өпкө Кургак Учугу жана Латенттик Кургак Учук Инфекциясы менен Байланышкан Факторлор

Бир үйдө жашаган кургак учук менен байланыштагы адам, активдүү кургак учук диагнозу коюлган адам менен бир үйдө жашаган жана ошондуктан Mycobacterium tuberculosis менен жолугуу ыктымалдыгы бар адам. Бул изилдөө Меданда Xpert MTB/RIF аркылуу Mycobacterium tuberculosis оң экендиги жана рифампицинге сезгичтиги тастыкталган 67 индекс учурдун ошол эле үйдө жашаган 105 байланыштагы адамында латенттик кургак учук инфекциясы (LTBI) жана өпкө кургак учугу менен байланышкан факторлорду изилдеген байкоочу-аналитикалык, кесилиштик изилдөө болуп саналат. Булактагы 2-таблицага ылайык, 105 байланыштагы адамдын 63ү (%60) TB менен инфекцияланбаган, 31и (%29,5) LTBI жана 11и (%10,5) өпкө TB катары классификацияланган. Бивариаттык анализде алкоголду колдонуу өпкө TB менен байланыштуу деп табылган (OR 20,667; %95 ишеним аралыгы 1,703–250,782; p=0,028); ал эми акыркы мультивариаттык логистикалык регрессия моделинде статистикалык маанилүү бойдон калган өзгөрмө эркек жыныс болгон (OR 3,927; %95 ишеним аралыгы 1,093–14,114; p=0,036). LTBI үчүн изилденген өзгөрмөлөрдүн эч бири статистикалык маанилүүлүккө жеткен эмес. Изилдөө кесилиштик болгондуктан, бул байланыштарды себеп-натыйжа байланышы же оорунун убакыт ичинде прогрессиясы катары чечмелөөгө болбойт.

Изилдөөнүн клиникалык жана эпидемиологиялык жактан эң маанилүү жагы — бир үйдө жашаган байланыштагы адамдардын үч башка топко бөлүнүп бааланышы: активдүү оору белгилери жок жана IGRA терс адамдар, активдүү оору белгилери жок, бирок IGRA оң адамдар жана өпкө TB катары классификацияланган адамдар. Ошентип, изилдөө LTBI скрининги менен гана чектелбестен, байланыштагылардын арасында ошол эле учурдагы өпкө TB учурларын да изилдеген.

Бирок жыйынтыктарды чечмелөөдө тандоонун түзүлүшү өтө маанилүү. Өпкө TB тобунда болгону 11 адам бар. Алкоголь колдонорун билдирген үч гана катышуучу болгон; алардын экөө өпкө TB тобуна кирген. Мындай сейрек маалымат түзүлүшү алкоголь үчүн эсептелген OR өтө жогору көрүнүшүнө жана %95 ишеним аралыгынын 1,703 менен 250,782 ортосунда өтө кең болушуна алып келет. Ошондуктан 20,667 көрсөткүчүн так “тобокелдик көбөйткүчү” катары эмес, клеткалардагы сандар аз шартта эсептелген бивариаттык odds ratio катары түшүнүү керек.

Изилдөөнүн башка аймактарга көчүрүлүшү да автоматтык эмес. Тандоо Медандагы бир нече саламаттык сактоо мекемесинен consecutive sampling аркылуу түзүлгөн, 15 жаштан кичүү балдар кошулган эмес, катышуучулардын %73,3ү аял болгон жана желдетүү, бир адамга туура келген жашоо аянты, беткап колдонуу жана күн нуру сыяктуу үйдүн физикалык өзгөчөлүктөрү объективдүү өлчөнгөн эмес. Ошондуктан изилдөө Медандагы изилденген байланыштагы топ жөнүндө жергиликтүү эпидемиологиялык маалымат берет; башка шаарларда же өлкөлөрдө ошол эле таралыш же ошол эле байланыштар болорун далилдебейт.

Изилдөөнүн негизги көйгөйү

Кургак учук жагынан бир үйдө жашоо маанилүү, анткени активдүү өпкө TB бар адам менен узак жана жакын байланыш Mycobacterium tuberculosis менен жолугуу ыктымалдыгын жогорулата турган шарт түзөт. Бирок бир үйдө жашаган ар бир адамда бирдей клиникалык жыйынтык болбойт. Айрым адамдарда инфекцияга каршы иммундук жооп аныкталбайт, айрымдарында активдүү оору белгилери жок эле латенттик инфекция болушу мүмкүн, ал эми айрымдарында активдүү өпкө TB аныкталышы мүмкүн.

Изилдөөнүн суроосу — Медандагы үй ичиндеги байланыштагы адамдарда бул ар башка акыркы абалдардын кайсы жеке, жүрүм-турумдук же үйгө байланыштуу өзгөрмөлөр менен байланыштуу экенин аныктоо. Изилдөөчүлөр жашты, жынысты, кесипти, билим деңгээлин, дене массасынын индексин, кошумча ооруларды, тамекини, алкоголь колдонууну, байланыш убактысын, бир үйдө жашоо мөөнөтүн, бөлмөлөрдүн санын жана индекс учур менен бир төшөктө уктоо сыяктуу өзгөрмөлөрдү баалашкан.

Латенттик Кургак Учук Инфекциясы менен Активдүү Өпкө Кургак Учугунун Айырмасы Эмне?

Бул изилдөөдө латенттик кургак учук инфекциясы интерферон-гамма бөлүнүп чыгуу тести (IGRA) оң болгону менен клиникалык TB белгиси жана активдүү ооруну көрсөткөн көкүрөк рентген белгилери жок абал катары; ал эми өпкө TB — Xpert MTB/RIF какырык натыйжасы оң же активдүү TBга шайкеш клиникалык жана радиологиялык өзгөчөлүктөр бар абал катары классификацияланган. Демек, LTBI бул изилдөөнүн операциялык аныктамасында иммундук система M. tuberculosis антигендерине жооп берген, бирок активдүү өпкө оорусу көрсөтүлбөгөн категория; өпкө TB категориясы болсо активдүү ооруну баалоо болуп саналат.

Бул изилдөөдөгү LTBIнин операциялык аныктамасы

Булак LTBI үчүн үч шартты бирге колдонгон:

  • IGRA жыйынтыгынын оң болушу,
  • көкүрөк рентгенинин нормалдуу болушу,
  • клиникалык кургак учук белгисинин болбошу.

IGRA — interferon-gamma release assay деген сөз айкашынын кыскартмасы. Изилдөөдө веналык кан алынган жана QuantiFERON ELISA ыкмасы колдонулган. Бул тесттин изилдөөдөгү милдети — катышуучунун M. tuberculosis антигендерине каршы иммундук жообун баалоо. Изилдөө IGRAнын оң жыйынтыгын жалгыз өзү активдүү өпкө TB диагнозу катары кабыл алган эмес; радиологиялык жана клиникалык баалоону да колдонгон.

TB менен инфекцияланбаган категориясы кантип аныкталды?

Катышуучуда TB белгилери жок, IGRA тести терс жана көкүрөк рентгени нормалдуу болгон учурда адам “TB менен инфекцияланбаган” тобуна киргизилген. Бул классификация изилдөөнүн өз операциялык категориясы болуп саналат.

Өпкө TB кантип бааланды?

Булак Xpert MTB/RIF какырык жыйынтыгынын оң болушун же активдүү кургак учукка шайкеш клиникалык жана радиологиялык өзгөчөлүктөрдү өпкө TB классификациясында колдонгон. Xpert MTB/RIF бул изилдөөдө M. tuberculosis бар-жогун жана рифампицинге туруктуулук менен байланышкан абалды баалоо үчүн колдонулган.

Индекс учурлар “drug-sensitive TB” деп аныкталган. Ошол эле учурда булакта индекс учурларды ырастоо өзгөчө M. tuberculosis оң экендиги жана Xpert MTB/RIF аркылуу рифампицинге сезгичтиги менен түшүндүрүлөт. PDF бардык кургак учукка каршы дары-дармектерди камтыган кеңири фенотиптик дары сезгичтик панелин билдирбейт. Ошондуктан “дарыга сезгич” деген түшүнүк булактын терминологиясы катары сакталууга тийиш, булакта көрсөтүлгөндөн кеңири сезгичтик профили болжолдонбошу керек.

Индекс учур деген эмне?

Индекс учур — байланыштарды изилдөөнүн баштапкы чекити болгон, алдын ала аныкталган TB бейтап. Бул изилдөөдө индекс учурлар ар кайсы ооруканалардан, коомдук саламаттык борборлорунан жана клиникалардан алынган; какырыкта M. tuberculosis оң экендиги жана рифампицинге сезгичтиги Xpert MTB/RIF менен тастыкталган жана жазуулар Индонезиянын Кургак Учук Маалымат Системасы (SITB) аркылуу текшерилген.

Изилдөөгө кимдер киргизилди?

Изилдөө 2023-жылдын октябрынан 2024-жылдын январына чейин Медандагы бир нече саламаттык сактоо мекемелеринде жүргүзүлгөн. Изилдөөгө дарыга сезгич өпкө TB индекс учурлары менен бир үйдө жашаган, 15 жаштан улуу жана жазуу жүзүндө маалыматтандырылган макулдук берген байланыштагы адамдар киргизилген.

Булакта четтетүү критерийлери катары өпкөдөн тышкары TB бар адам менен жашаган болуу, акыркы беш жылда TB инфекциясын өткөргөн болуу жана изилдөө учурунда TB дарысын же стероид колдонуу көрсөтүлгөн.

Байланыштарды изилдөө кантип жүргүзүлдү?

Индекс учурлар тастыкталгандан кийин бир үйдө жашаган адамдар байланыштарды изилдөөгө чакырылган. Маалымат берүү TB DOTS көзөмөл жолугушууларында, ооруканага жаткырылган учурда же индекс бейтапка түз телефон чалуу аркылуу жүргүзүлгөн. Катышууга макул болгон үй-бүлө мүчөлөрү жашаган жерине жакын тандалган саламаттык сактоо мекемелеринде бааланган.

Булакта берилген байланыштарды баалоонун компоненттери: структураланган анкета, веналык кан үлгүсү, QuantiFERON ELISA аркылуу IGRA, көкүрөк рентгени жана клиникалык зарылдык болгондо же рентген жыйынтыгы күмөндүү болгондо Xpert MTB/RIF какырык текшерүүсү.

Бул схема булак изилдөөнүн метод бөлүмү жана 2-таблицанын маалыматтарынын негизинде Verianla үчүн өз алдынча даярдалган байланыштарды изилдөө схемасы. Схема масштабсыз. Жебелер изилдөөнүн классификация агымын көрсөтөт; адамдын “инфекцияланбаган → LTBI → өпкө TB” түрүндө изилдөөдө көзөмөлдөнгөн оорунун прогрессия жолун билдирбейт.

Тандоонун негизги мүнөздөмөлөрү

Мүнөздөмөn%
Жаш ≤45 жыл5956,2
Аял7773,3
Эркек2826,7
Ашыкча салмак, BMI ≥23 kg/m²5653,3
Нормалдуу BMI, 18,5–22,9 kg/m²4139,1
Салмагы аз, BMI <18,5 kg/m²87,6
Индекс учурдун жубайы4139,1
Күнүмдүк байланыш ≥8 саат8883,8
Бир үйдө >20 жума9590,5
Үйдө >1 бөлмө10398,1
Бир төшөктө уктабаган6259,0
Кошумча оорусу жок9489,5
Алкоголь колдонбой турганын билдирген10297,1
Тамеки чекпеген9287,6

Бул бөлүштүрүү статистикалык чечмелөө үчүн маанилүү. Мисалы, үч гана адам алкоголь колдонорун билдиргени алкоголь өзгөрмөсүн өтө сейрек категорияга айлантат. Ошондой эле катышуучулардын басымдуу көпчүлүгү күнүнө кеминде сегиз саат байланышта болгону байланыш интенсивдүүлүгү боюнча топтордун айырмасын табууну кыйындатышы мүмкүн.

“Каныгуу эффекти” түшүндүрмөсү эмнени билдирет?

Авторлор күнүнө ≥8 саат байланышта болуу жана узак убакыт бир үйдө жашоо LTBI менен маанилүү байланыш көрсөтпөгөнүн түшүндүрүүдө “saturation effect” мүмкүнчүлүгүн талкуулашат. Логикасы мындай: изилдөө тобундагы адамдардын басымдуу бөлүгү буга чейин эле күчтүү жана узак мөөнөттүү байланышта болсо, “жогорку экспозиция” тобуна салыштырыла турган жетиштүү чоң “төмөн экспозиция” тобу калбай калышы мүмкүн. Мындай учурда чыныгы доза–жооп байланышы болсо да, аны кичинекей жана тең салмаксыз салыштыруу топторунда статистикалык жактан айырмалоо кыйын болушу мүмкүн.

Бул түшүндүрмө — булактын талкуудагы жоромолу; изилдөөдө түздөн-түз өлчөнгөн биологиялык “каныгуу механизми” эмес. Изилдөө ошондой эле катышуучулар коомчулукта башка M. tuberculosis булактарына дуушар болушу мүмкүн экенин жана ошондуктан үй-бүлөлүк экспозиция көрсөткүчтөрүнүн таасири алсырашын талкуулайт.

Odds Ratio Бул Изилдөөдө Кантип Чечмелениши Керек?

Odds ratio (OR) — белгилүү бир өзгөчөлүккө ээ топтогу жыйынтыктын odds-ын салыштыруу тобундагы odds-ка бөлгөн байланыш өлчөмү; OR=1 эки топтун odds-тары тең экенин, OR>1 биринчи топто odds жогору, OR<1 төмөн экенин көрсөтөт. OR түздөн-түз “тобокелдик катышы” эмес жана өзгөчө кесилиштик изилдөөдө жалгыз өзү себептүүлүктү көрсөтпөйт.

Odds менен ыктымалдык бир нерсе эмес

Эгер окуянын ыктымалдыгы \(p\) болсо, odds:

\[ \text{odds}=\frac{p}{1-p} \]

деп аныкталат. Мисалы, окуянын ыктымалдыгы %50 болсо \(p=0,5\) жана odds \(0,5/0,5=1\). Ыктымалдык %20 болсо odds \(0,20/0,80=0,25\). Ошондуктан “odds 4 эсе” менен “тобокелдик 4 эсе” математикалык жактан бирдей эмес.

Эки топтуу 2×2 таблицада OR стандарттуу эсептөө формасы түшүндүрүү үчүн:

\[ OR=\frac{a/b}{c/d}=\frac{ad}{bc} \]

түрүндө жазылышы мүмкүн. Бул теңдеме булакта өзүнчө басылган эмес; изилдөө колдонгон odds ratio өлчөмүн түшүндүрүү үчүн берилген стандарттуу статистикалык түшүндүрмө.

Алкоголь үчүн OR 20,667 кантип чыгат?

Булактагы 5-таблицага ылайык, алкоголь колдонорун билдирген үч адамдын экөөсүндө өпкө TB бар, бирөөсүндө жок. Алкоголь колдонбой турганын билдирген 102 адамдын тогузунда өпкө TB бар, 93үндө жок. Булактын таблица маанилерин колдонсок:

\[ OR_{\text{alkol}} = \frac{2/1}{9/93} = 20{,}667 \]

алынат. Бул эсептөө булактагы OR маанисин кайра чыгарат.

Бирок бул жерде алкоголь колдонуучулары үч гана адам. Ошондуктан баа өтө так эмес. Мунун эң айкын далили — %95 ишеним аралыгы 1,703төн 250,782ге чейин созулат. Ишеним аралыгынын мынчалык кең болушу чыныгы байланыш көлөмү бул тандоо менен өтө белгисиз бааланганын көрсөтөт.

%95 ишеним аралыгы эмнени түшүндүрөт?

%95 ишеним аралыгы баалоонун белгисиздиги тууралуу маалымат берет. Тар аралыктын статистикалык тактыгы жогору, өтө кең аралыктын тактыгы төмөн. Алкоголь үчүн 1,703–250,782 аралыгы чекиттик баа 20,667 болгонуна карабастан, маалымат чыныгы байланыш көлөмүн тар чекте аныктай албай турганын көрсөтөт.

Ошондуктан “алкоголь өпкө TB тобокелдигин так 20,667 эсе жогорулатат” деген сөз бул изилдөө үчүн ылайыксыз. Булактын таблицасына ылайык жана статистикалык жактан туурараак сөз: “алкоголь колдонуу бивариаттык анализде өпкө TB менен жогору odds аркылуу байланыштуу табылган; бирок баа үч гана алкоголь колдонуучусуна негизделгендиктен белгисиздик өтө кең болгон”.

p мааниси эмнени билдирет?

Изилдөөдө статистикалык маанилүүлүк чеги \(p<0,05\) деп белгиленген. p мааниси “байланыштын туура болуу ыктымалдыгы” эмес. Ал тиешелүү нөлдүк гипотеза шартында байкалган же андан да четки маалымат үлгүсүнүн канчалык шайкеш экенин баалаган өлчөм.

Булак клеткалардын саны жетиштүү болгондо хи-квадрат тестин; күтүлгөн клетка жыштыктарынын бири бештен аз болгондо Fisher так тестин колдонгонун билдирет. Бул айырма чакан тандоолорду салыштырууда маанилүү.

Эркек жыныс үчүн бивариаттык p мааниси менен ишеним аралыгы эмне үчүн ар башка билдирүү бериши мүмкүн?

5-таблицада эркек жыныс үчүн OR 3,927 жана %95 GA 1,093–14,115 берилгени менен p мааниси 0,064. Бир караганда ишеним аралыгы 1ди камтыбаганы менен p>0,05 бири-бирине карама-каршыдай көрүнүшү мүмкүн. Бирок булак күтүлгөн клеткалар аз болгондо Fisher так тестин колдонгонун билдирет; OR ишеним аралыгы кайсы ыкма менен эсептелгенин түшүндүрбөйт. Ар башка инференциялык ыкмалар, айрыкча клеткалар аз болгондо 0,05 чегине жакын натыйжаларда толугу менен бирдей чечим бербеши мүмкүн. Ошондуктан Verianla p=0,064тү 0,036га же ишеним аралыгын башка мааниге өзгөртпөйт.

Логистикалык регрессия эмне үчүн колдонулду?

Логистикалык регрессия өпкө TB сыяктуу экилик жыйынтыктын бир нече түшүндүрүүчү өзгөрмө менен бир эле моделдин ичинде байланышын баалоо үчүн колдонулат. Булак теңдемени басылган түрүндө берген эмес. Ыкманы түшүндүрүү үчүн стандарттуу логистикалык регрессия түзүлүшү:

\[ \log\left(\frac{p}{1-p}\right) = \beta_0+\beta_1X_1+\beta_2X_2+\cdots+\beta_kX_k \]

түрүндө көрсөтүлүшү мүмкүн. Бул жерде \(p\) — изилденип жаткан жыйынтыктын ыктымалдыгы; \(\beta_0\) — туруктуу мүчө; \(\beta_i\) — тиешелүү өзгөрмөнүн регрессия коэффициенти жана \(X_i\) — түшүндүрүүчү өзгөрмө. Бул формула изилдөөнүн жаңы табылгасы эмес, колдонулган логистикалык регрессия ыкмасынын математикалык негизи.

Логистикалык регрессия коэффициентинин odds ratio эквиваленти стандарттуу түрдө:

\[ OR=e^{\beta} \]

байланышы менен табылат.

Булак акыркы моделде эркек жыныс үчүн \(\beta=1,367\) берет. Бул маани үчүн:

\[ e^{1{,}367}\approx3{,}924 \]

алынат; бул булакта берилген OR 3,927 менен тегеректөө деңгээлинде шайкеш.

Биринчи моделде эркек жыныс үчүн \(\beta=1,582\) берилген:

\[ e^{1{,}582}\approx4{,}865 \]

Бул да булактагы 6-таблицадагы OR 4,863 менен шайкеш.

Биринчи логистикалык регрессия таблицасындагы көйгөйлүү саптар

Булактагы 6-таблицада байланыш убактысы үчүн коэффициент 39,043 жана OR 9,040; алкоголь колдонуу үчүн коэффициент 21,853 жана OR 3,096 деп басылган. Стандарттуу \(OR=e^\beta\) байланышы колдонулса:

\[ e^{39{,}043}\approx9{,}04\times10^{16} \]

жана:

\[ e^{21{,}853}\approx3{,}09\times10^{9} \]

алынат. Демек, таблицада илимий жазуунун көрсөткүч бөлүгү жоголуп калган болушу, терүү/форматтоо көйгөйү болушу же сейрек маалымат регрессия чыгышында сандык туруксуздукка алып келиши мүмкүн. PDF бул айырманы түшүндүрбөйт. Verianla бул саптардан ишенимдүү сандык odds ratio жыйынтыгын чыгарбайт.

Бул көйгөй маалымат түзүлүшүнө да туура келет: өпкө TB учурларынын баары күнүнө ≥8 саат байланыш тобунда жана айрым салыштыруу категорияларында өпкө TB учуру такыр жок. Мындай нөл клеткалар стандарттуу логистикалык регрессияда коэффициенттердин өтө чоң болуп кетишине же баалардын туруксуз болушуна алып келиши мүмкүн. Бирок булак белгилүү бир “complete separation” диагнозун бербегендиктен, Verianla муну так модель диагнозу катары эмес, таблицаны чечмелөөдө эске алынуучу статистикалык мүмкүнчүлүк катары көрсөтөт.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайны жана убакыт аралыгы

Изилдөө байкоочу-аналитикалык жана кесилиштик дизайнда жүргүзүлгөн. Маалымат топтоо 2023-жылдын октябрынан 2024-жылдын январына чейин, төрт айлык мезгилде Медандагы бир нече саламаттык сактоо мекемелеринде жүргүзүлгөн.

Кесилиштик дизайн катышуучулардын экспозициялары менен оору/инфекция абалдары белгилүү бир изилдөө мезгилинде бирге баалангандыктан байланышты изилдөөгө ылайыктуу; бирок кайсы фактор мурда болгонун так көрсөтпөгөндүктөн себептик убакыт ыраатын жалгыз өзү аныктай албайт.

Тандоо

Изилдөөдө 67 индекс TB учурга тиешелүү 105 үй ичиндеги байланыштагы адам бааланган. Тандоо ыкмасы consecutive sampling деп билдирилген. Булак катышуучулардын минималдуу санын 105 деп пландаганын айтса да, тандоо көлөмүн эсептөө параграфында формуладан алынган минималдуу санды 101 деп берет.

Булакта берилген тандоо көлөмүнүн формуласы

\[ n= \left( \frac{ Z_{\alpha}\sqrt{P_0(1-P_0)} + Z_{\beta}\sqrt{P_{\alpha}(1-P_{\alpha})} }{ P_0-P_{\alpha} } \right)^2 \]

\(n\): талап кылынган тандоо көлөмү.

\(Z_{\alpha}\): булакта маанилүүлүк деңгээли \(\alpha=0,05\) үчүн 1,96 деп берилген.

\(Z_{\beta}\): %80 күч жана \(\beta=0,20\) үчүн 0,842 деп берилген.

\(P_0\): адабиятта билдирилген LTBI үлүшү катары 0,477 алынган.

\(P_{\alpha}\): бул изилдөө үчүн болжолдонгон LTBI таралышы катары 0,6 алынган.

Булак бул параметрлерден минималдуу 101 катышуучу алынганын билдирет. Бирок формула жогоруда басылгандай \(Z_\alpha=1,96\) менен эсептелгенде:

\[ n\approx127{,}98 \]

алынат. Болжол менен 101 жыйынтыкка \(Z_\alpha\) болжол менен 1,645 тандалганда жетет. Булак кайсы альтернативдүү божомол же бир/эки тараптуу ката ыкмасы колдонулганын түшүндүрбөгөндүктөн, Verianla 101 маанисин булак билдирүүсү катары сактайт, бирок эсептөө дал келбестигин ачык калтырат.

Көз каранды жана көз карандысыз өзгөрмөлөр

Изилдөөдө TB менен инфекцияланбаган, LTBI жана өпкө TB класстары жыйынтык өзгөрмөлөрүн түзгөн. Каралган түшүндүрүүчү өзгөрмөлөр: жаш, жыныс, кесип, билим, тамактануу абалы/BMI, кошумча оорулар, тамеки колдонуу, алкоголь колдонуу, байланыш убактысы, бир үйдө жашоо мөөнөтү, үйдөгү бөлмөлөрдүн саны жана индекс учур менен бир төшөктө уктоо.

Статистикалык анализ

Маалыматтар Windows үчүн SPSS менен талданган. Категориялык маалыматтарда күтүлгөн клетка саны жетиштүү болгондо хи-квадрат тести, кичине клеткаларда же күтүлгөн жыштык бештен аз болгондо Fisher так тести колдонулган. Статистикалык маанилүүлүк чеги \(p<0,05\) деп белгиленген. Байланыштардын көлөмү odds ratio жана %95 ишеним аралыгы менен бааланган.

Булак ошондой эле логистикалык регрессия колдонулганын билдирет. Текст ыкманы “enter method” деп атайт, андан кийин эң жогорку p мааниси бар өзгөрмөлөр этап-этап менен чыгарылганын түшүндүрөт. Стандарттуу терминологияда “enter” тандалган бардык өзгөрмөлөрдү бир эле учурда моделге киргизүүнү билдирет, ал эми өзгөрмөлөрдү этап менен чыгаруу өзүнчө өзгөрмө тандоо процесси. Булак SPSSте так кайсы procedure/selection жөндөөсү колдонулганын түшүндүрбөгөндүктөн, Verianla ыкманы булакта сүрөттөлгөндөй берет жана бул терминологиялык белгисиздикти сактайт.

Байланыштарды скринингдөөнүн негизги жыйынтыгы

Жыйынтыкn%Маалымат статусу
TB менен инфекцияланбаган6360,0Булак Таблица 2
Латенттик кургак учук инфекциясы3129,5Булак Таблица 2
Өпкө TB1110,5Булак Таблица 2

Булактын abstract бөлүгүндө 31 LTBI учуру үчүн %29,6 деп жазылган. \(31/105\times100\) болжол менен %29,52; бир ондук орунга стандарттуу тегеректөө %29,5 берет. 2-таблица жана жыйынтыктар бөлүмү %29,5 колдонот. Verianla негизги маалымат таблицасында 2-таблицадагы %29,5 маанисин сактап, abstract бөлүгүндөгү %29,6ны булактын ичиндеги кичине тегеректөө айырмасы катары белгилеген.

3-таблицадагы булактын ичиндеги сан дал келбестиги

Булактагы 3-таблица үч диагностикалык топтун ар кандай өзгөчөлүктөр боюнча бөлүштүрүлүшүн көрсөтөт. Бирок саптар кошулганда өпкө TB тилкесинде 12, LTBI тилкесинде 30 жана инфекцияланбаган тилкесинде 63 адам чыгат. Бул бөлүштүрүү 2-таблицадагы 11 өпкө TB, 31 LTBI жана 63 инфекцияланбаган адам менен дал келбейт.

Бул айырма бир эле сапта эмес; жаш, жыныс жана башка көптөгөн категорияларда системалуу көрүнөт. Ошондуктан Verianla 3-таблицанын клетка сандарын өз алдынча негизги жыйынтык катары кайра жарыялабайт. 3-таблицанын p маанилери булактын табылгасы катары берилсе болот; бирок чийки клетка бөлүштүрүүлөрү маалымат шайкештиги көйгөйүнөн улам этият чечмелениши керек.

Үч топтун жалпы бивариаттык салыштыруусу

Булактагы 3-таблицада инфекцияланбаган, LTBI жана өпкө TB топтору чогуу салыштырылганда BMI үчүн p=0,009, индекс TB бейтап менен туугандык/мамиле категориясы үчүн p=0,003 жана алкоголь колдонуу үчүн p=0,009 билдирилген. Калган каралган өзгөчөлүктөрдө үч топтун ортосунда p<0,05 деңгээлинде айырма билдирилген эмес.

Бул үч топтуу тест жалгыз өзү белгилүү бир өзгөрмө LTBI же өпкө TB үчүн көз карандысыз тобокелдик фактору экенин көрсөтпөйт. Ошондуктан изилдөө андан кийин LTBI жана өпкө TB үчүн өзүнчө odds ratio анализдерин жүргүзгөн.

LTBI үчүн анализ

LTBI менен байланышкан факторлор каралганда өпкө TB диагнозу бар адамдар анализден чыгарылып, тандоо 94 адамга азайган. Булактын 4-таблицасында төмөнкү жыйынтыктар берилген:

СалыштырууOR%95 GAp
Жаш >45 / ≤45 жыл1,3330,563–3,1570,513
Эркек / аял0,7050,245–2,0270,515
Нормалдуу эмес / нормалдуу BMI0,7470,313–1,7860,512
Иштеген / иштебеген1,6230,681–3,8690,273
Төмөн / жогорку билим0,8400,288–2,4510,749
Байланыш ≥8 саат / <8 саат1,7550,521–5,9120,360
Бир үйдө ≥1 жыл / <1 жыл5,0000,604–41,3920,157
≤1 бөлмө / >1 бөлмө0,4840,029–8,0041,000
Бир төшөктө уктоо: ооба / жок1,0980,458–2,6300,834
Кошумча оору: ооба / жок0,4140,084–2,0440,328
Алкоголь: ооба / жокЭсептелген эмесБулак N/A1,000
Тамеки: чеккен / чекпеген1,1850,319–4,3991,000

Бул анализде эч бир өзгөрмө p<0,05 деңгээлине жеткен эмес. Бирок “маанилүү байланыш табылган жок” деген сөз “бул факторлор LTBI менен таптакыр байланышсыз” дегенди билдирбейт. Айрыкча айрым категорияларда адам саны өтө аз жана ишеним аралыктары кең. Изилдөөнүн статистикалык күчү кичине же орточо көлөмдөгү байланыштарды табуу үчүн чектелүү болушу мүмкүн.

Өпкө TB үчүн бивариаттык анализ

СалыштырууOR%95 GAp
Жаш >45 / ≤45 жыл0,2530,052–1,2320,108
Эркек / аял3,9271,093–14,1150,064
Нормалдуу эмес / нормалдуу BMI1,8100,451–7,2600,522
Иштеген / иштебеген0,5720,157–2,0830,392
Төмөн / жогорку билим0,3700,045–3,0650,690
Байланыш ≥8 саат / <8 саатБулак: 0Булак: 0,00,205
Бир үйдө ≥1 жыл / <1 жылБулак: 0Булак: 0,00,594
>1 бөлмө / ≤1 бөлмөБулак: 0Булак: 0,01,000
Бир төшөктө уктоо: ооба / жок1,2280,350–4,3130,756
Кошумча оору: ооба / жокБулак: 0Булак: 0,00,601
Алкоголь: ооба / жок20,6671,703–250,7820,028
Тамеки: чеккен / чекпеген1,6770,320–8,7850,624

Таблицадагы “0 (0,0)” түрүндөгү OR жана ишеним аралыктары кадимки так баа катары каралбашы керек. Тиешелүү салыштырууларда бир категорияда өпкө TB учуру такыр жок болушу стандарттуу 2×2 эсептөөлөрдү жана регрессиялык бааларды туруксуз кылышы мүмкүн.

Бул Изилдөөдө Алкоголь Колдонуу Же Эркек Жыныс Өпкө TB менен Байланыштуу Деп Табылдыбы?

Экөө тең анализдин ар башка баскычтарында байланыш көрсөткөн: алкоголь колдонуу бивариаттык анализде өпкө TB менен статистикалык маанилүү болгон (OR 20,667; %95 GA 1,703–250,782; p=0,028), бирок акыркы мультивариаттык моделде маанилүү бойдон калган өзгөрмө эркек жыныс болгон (OR 3,927; %95 GA 1,093–14,114; p=0,036). Ошондуктан алкоголь жыйынтыгын түзөтүлгөн көз карандысыз байланыш катары же эркек жыныс жыйынтыгын себептик таасир катары чечмелөө туура эмес.

Мультивариаттык моделдин биринчи баскычы

Булак биринчи баскычта p<0,25 болгон жаш, жыныс, байланыш убактысы жана алкоголь колдонуу өзгөрмөлөрүн моделге киргизгенин билдирет.

ӨзгөрмөКоэффициент βpБулак OR%95 GA
Жаш >45-1,8880,0860,1510,017–1,309
Эркек жыныс1,5820,0364,8631,112–21,273
Байланыш убактысы ≥8 саат39,0430,997Булакта 9,0400,000–0,000
Алкоголь колдонуу21,8530,998Булакта 3,0960,000–0,000

Байланыш убактысы жана алкоголь саптарындагы коэффициент–OR дал келүүсү стандарттуу \(OR=e^\beta\) өзгөртүүсүнө шайкеш эмес. Ошондуктан бул эки OR булакта басылган түрүндө сакталса да, илимий жактан так сандык баалар катары чечмеленбеши керек.

Акыркы мультивариаттык модель

ӨзгөрмөКоэффициент βpOR%95 GA
Эркек жыныс1,3670,0363,9271,093–14,114

Акыркы моделге ылайык эркек катышуучулардын өпкө TB odds-у аял катышуучуларга караганда жогору. Бул жерде туура сөз айкашы “odds болжол менен 3,9 эсе” болуп саналат. Булактын жыйынтык параграфындагы “тобокелдик” же “эркектер 4,863 эсе көбүрөөк ыктымал” деген сөздөр биринчи моделдеги 4,863 OR менен акыркы моделдеги 3,927 OR аралашуусуна алып келет. Акыркы моделдин өзүнүн 7-таблицадагы мааниси 3,927.

Эмне үчүн алкоголь бивариаттык анализде маанилүү болуп, мультивариаттык моделде калган жок?

Бивариаттык анализ бир өзгөрмө менен жыйынтыктын байланышын башка өзгөрмөлөрдү ошол эле моделде көзөмөлдөбөстөн баалайт. Мультивариаттык анализ болсо тандалган өзгөрмөлөрдү чогуу моделдеп, башка өзгөрмөлөр эсепке алынганда ар биринин көз карандысыз статистикалык салымын баалоого аракет кылат.

Бул изилдөөдө алкоголь тобунда үч гана адам болушу мультивариаттык модель үчүн олуттуу маалымат сейректигин түзөт. Булак ошондой эле болгону 11 өпкө TB учуру бар экенин билдирет. Өтө аз окуя жана өтө аз алкоголь колдонуучу бир нече өзгөрмө бир моделге киргенде коэффициенттердин туруксуз болушуна алып келиши мүмкүн. Авторлор да алкоголь үчүн өтө кең ишеним аралыгын жана төмөн статистикалык тактыкты чектөө катары ачык кабыл алышат.

Алкоголь тууралуу биологиялык түшүндүрмө изилдөөдө түз өлчөнгөнбү?

Жок. Авторлор талкуу бөлүмүндө алкоголдун иммундук система, альвеолярдык макрофагдар, сезгенүү жообу, жетишсиз тамактануу жана айрым социалдык экспозиция чөйрөлөрү аркылуу TB менен байланышы мүмкүн экенин мурунку адабияттарга таянып талкуулашат. Бул изилдөө катышуучуларда иммундук клетка функциясын, цитокиндерди, боор функциясын же алкоголдун сандык дозасын өлчөгөн эмес. Ошондуктан бул механизмдер бул изилдөөдө эксперименталдык текшерилген эмес.

BMI табылгасын кантип чечмелөө керек?

Үч диагностикалык топтун жалпы бөлүштүрүлүшүндө BMI үчүн p=0,009 билдирилген. Бирок LTBIге тиешелүү odds ratio анализинде нормалдуу эмес BMI маанилүү эмес (OR 0,747; %95 GA 0,313–1,786; p=0,512), ошондой эле өпкө TB үчүн бивариаттык салыштырууда да маанилүү эмес (OR 1,810; %95 GA 0,451–7,260; p=0,522).

Бул айырма “үч топтун бөлүштүрүлүшүнүн айырмасы” менен “белгилүү экилик жыйынтыктын тобокелдик фактору” деген түшүнүктөр бирдей эмес экенин көрсөтөт. Жалпы үч топтуу тест маанилүү болсо да, кайсы экилик салыштыруу бул айырманы жаратканы өзүнчө көрсөтүлмөйүнчө “BMI LTBIнин тобокелдик фактору” же “BMI өпкө TBнин көз карандысыз аныктагычы” деген жыйынтык чыгарууга болбойт.

Тамеки боюнча жыйынтыкты кантип чечмелөө керек?

Изилдөөдө тамеки чегүү LTBI же өпкө TB менен статистикалык маанилүү байланыш көрсөткөн эмес. Булак катышуучулардын болгону %12,4ү тамеки чеккенин жана тандоонун %73,3ү аял болгонун белгилеп, тамеки өзгөрмөсү үчүн статистикалык күч төмөн болушу мүмкүн экенин талкуулайт.

Бул жыйынтык “тамекинин кургак учук менен байланышы жок” дегенди билдирбейт; болгону бул тандоодо изилдөө колдонгон анализдер менен маанилүү байланыш көрсөтүлө албаганын билдирет.

Байланыш убактысы жана бир үйдө жашоо мөөнөтү

Катышуучулардын %83,8и индекс учур менен күнүнө кеминде сегиз саат байланышта болгон жана %90,5и бир үйдө 20 жумадан ашык жашаган. Мындай жогорку жана бир тектүү экспозиция төмөн экспозиция категориялары менен салыштырууну кыйындаткан болушу мүмкүн.

Булак ушундан улам байланыш көрсөткүчтөрүнүн маанилүү чыкпаганын баштапкы күчтүү экспозиция жана коомчулуктагы мүмкүн болгон кошумча M. tuberculosis экспозициялары менен түшүндүрүүнү талкуулайт. Бул түшүндүрмө гипотеза деңгээлинде; изилдөө адамдардын үйдөн тышкаркы чыныгы M. tuberculosis байланыштарын өлчөгөн эмес.

Бөлмөлөрдүн саны жана бир төшөктө уктоо

Үйдөгү бөлмөлөрдүн саны жана индекс учур менен бир төшөктө уктоо LTBI үчүн да, өпкө TB үчүн да маанилүү байланыш көрсөткөн эмес. Бирок 105 байланыштагы адамдын 103ү бирден көп бөлмөлүү үйдө жашагандыктан, “бир бөлмө” категориясында болгону эки адам калган. Мындай тең салмаксыз өзгөрмөдө маанилүү байланыш табылбаганы бөлмө саны таптакыр таасирсиз экенин көрсөтүүгө жетишсиз.

Мындан тышкары булак желдетүүнү, бир адамга туура келген чарчы метрди же жалпы жашоо мейкиндигиндеги чыныгы аба алмашууну объективдүү өлчөгөн эмес. “Бөлмөлөрдүн саны” чыныгы желдетүүнүн жана элдин тыгыздыгынын толук көрсөткүчү эмес.

Кошумча оорулар

Катышуучулардын %89,5инде булакта тизмеленген кошумча оорулар болгон эмес. Diabetes mellitus эки гана адамда, гипертония алты адамда жана астма үч адамда билдирилген. Бул кичинекей клеткалар белгилүү кошумча оорулар менен TB жыйынтыктарынын статистикалык байланышын изилдөө үчүн чектелген маалымат берет.

Изилдөөнүн күчтүү жактары

Изилдөө Медандагы дарыга сезгич өпкө TB индекс учурларынын үй ичиндеги байланыштарында LTBIни гана эмес, өпкө TB учурларын да баалаган. Индекс учурлардын бактериологиялык абалынын SITB жазуулары менен ырасталышы, байланыштагыларда IGRA менен көкүрөк рентгенинин бирге колдонулушу жана керек болгондо Xpert MTB/RIF жүргүзүлүшү байланыштарды баалоодо бир нече клиникалык/лабораториялык катмарды камтыган.

Изилдөө байланыш көлөмдөрүн p мааниси менен гана калтырбастан odds ratio жана ишеним аралыгын да билдирген. Айрыкча алкоголь өзгөрмөсүндөгү өтө кең ишеним аралыгы чекиттик баанын канчалык белгисиз экенин көрүүгө мүмкүндүк берет.

Изилдөөнүн негизги чектөөлөрү

  • Consecutive sampling колдонулушу жана изилдөөнүн Медандагы чектелүү сандагы саламаттык сактоо мекемелеринде жүргүзүлүшү жыйынтыктарды бүт Медан калкына же башка географияларга түз жалпылоону чектейт.
  • Өпкө TB учуру болгону 11 болушу көп өзгөрмөлүү моделдерде статистикалык күчтү жана коэффициенттердин туруктуулугун чектейт.
  • Алкоголь колдонгон үч гана адам болушу OR 20,667 баасынын өтө кең ишеним аралыгына ээ болушуна алып келет.
  • Кесилиштик дизайн экспозиция менен оорунун ортосундагы убакыт ыраатын жана себептүүлүктү так аныктай албайт.
  • Желдетүү, бир адамга туура келген аянт, беткап колдонуу жана күн нурунун интенсивдүүлүгү объективдүү өлчөнгөн эмес.
  • 15 жаштан кичүү балдар изилдөөгө киргизилген эмес.
  • Алкоголь, тамеки жана BMIнин иммундук системага биологиялык таасирлери биомаркерлер менен түз өлчөнгөн эмес.
  • Тандоонун %73,3ү аял; авторлор айрым эркек үй-бүлө мүчөлөрү изилдөө маалында жумушта болгондуктан катыша албаганын билдиришет.
  • Айрым өзгөрмөлөрдө категориялар өтө тең салмаксыз; мисалы, эки гана адам бир бөлмөлүү үйдө жашайт.
  • Булактагы 3-таблицанын топ суммалары 2-таблицага туура келбейт.
  • Тандоо көлөмүнүн формуласында берилген параметрлер менен билдирилген минималдуу 101 адам математикалык түрдө кайра чыгарылбайт.
  • Биринчи логистикалык регрессия таблицасында байланыш убактысы жана алкоголь саптарындагы коэффициент–OR дал келүүсү басылган түрүндө стандарттуу \(OR=e^\beta\) байланышы менен шайкеш эмес.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

Бул изилдөө Медандагы каралган байланыштагы тандоодо LTBI 31/105, өпкө TB 11/105 жана инфекцияланбаган категория 63/105 экенин колдойт. Өпкө TB үчүн бивариаттык анализде алкоголь колдонуу менен жогору odds ортосунда статистикалык байланыш табылган; акыркы мультивариаттык моделде эркек жыныс өпкө TB менен байланыштуу бойдон калган. LTBI үчүн текшерилген өзгөрмөлөрдүн эч биринде p<0,05 деңгээлинде маанилүү байланыш көрсөтүлгөн эмес.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

Изилдөө алкоголь өпкө TBга себеп болот деп далилдебейт; OR 20,667 тобокелдик катышы эмес жана үч гана алкоголь колдонуучусуна негизделген. Изилдөө эркек болуу биологиялык жактан өпкө TBга себеп болот деп далилдебейт. LTBI үчүн маанилүү фактор табылбаганы каралган факторлор чыныгы дүйнөдө таасирсиз экенин көрсөтпөйт. Изилдөө балдарда, Медандан тышкаркы калкта же башка TB эпидемиологиясы бар аймактарда ошол эле катыштар жарактуу экенин көрсөтпөйт. Кесилиштик түзүлүштөн улам 11 өпкө TB учуру мурда LTBI болуп, андан кийин изилдөө маалында активдүү ооруга “өттү” деп көрсөтүлгөн эмес; бул адамдар изилдөө баалоосунда өпкө TB категориясында аныкталган.

Колдонмо жагынан булакта сунушталган багыт

Авторлор байланыштарды изилдөөнү күчөтүүнү, LTBI деп аныкталган адамдар үчүн кургак учуктун алдын алуучу дарылоосун баалоону жана өпкө TB аныкталган адамдарга ылайыктуу анти-TB дарылоону камсыз кылууну баса белгилешет. Ошондой эле кеңири географиялык тандоо, балдарды кошуу жана желдетүү, элдин тыгыздыгы, беткап колдонуу жана күн нуру сыяктуу чөйрөлүк өзгөрмөлөрдү кеңири өлчөөнү келечектеги изилдөөлөр үчүн сунушташат.

Бул сунуштар изилдөө популяциясынан чыгарылган жыйынтыктар. Башка саламаттык сактоо системасында же өлкөдө колдонордон мурда жергиликтүү TB көзөмөл программалары, диагноз алгоритмдери, алдын алуучу дарылоо критерийлери жана эпидемиологиялык шарттар өзүнчө эске алынышы керек.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: Factors Associated with Pulmonary Tuberculosis and Latent Tuberculosis Infection of Household Contacts with Drug-Sensitive Tuberculosis Patients in Medan

Авторлор: Rina Sundari; Bintang Yinke Magdalena Sinaga; Delores Elisabeth Sormin; Arlinda Sari Wahyuni.

Тең салым: Булакта тең биринчи автор же тең салым белгиси көрсөтүлгөн эмес.

Жооптуу автор: Bintang Yinke Magdalena Sinaga.

Мекемелер: Department of Pulmonology and Respiratory Medicine, Faculty of Medicine, Universitas Sumatera Utara, Medan, Indonesia; Department of Pulmonology and Respiratory Medicine, Faculty of Medicine, Universitas Sumatera Utara, Adam Malik Hospital жана Prof. Dr. Chairuddin P. Lubis Universitas Sumatera Utara Hospital, Medan, Indonesia; Department of Pulmonology and Respiratory Medicine, Faculty of Medicine, Universitas Sumatera Utara, Adam Malik Hospital, Medan, Indonesia; Department of Community Medicine, Faculty of Medicine, Universitas Sumatera Utara, Medan, Indonesia.

Журнал: Public Health of Indonesia.

Том / чыгарылыш / беттер: Volume 12, Issue 2, 161–174.

Жарыялоо мезгили: April–June 2026.

Тышкы библиографиялык жазуу датасы: 18-июнь 2026.

Макаланын тарыхы: Received 15 June 2025; Revised 8 January 2026; Accepted 25 March 2026.

Тастыкталган библиографиялык DOI: 10.36685/phi.v12i2.1468.

Булактын ичиндеги DOI дал келбестиги: PDFнин биринчи бетинде DOI 10.36685/phi.v12i1.1468 деп басылган. Макала Volume 12 Issue 2де жайгашкан жана тышкы библиографиялык жазуулар DOIни 10.36685/phi.v12i2.1468 деп берет. Verianla библиографиялык идентификацияда тышкы жазуу жана чыгарылыш маалыматы менен шайкеш v12i2 DOIни колдонуп, PDFдеги айырманы жашырган эмес.

Басмакана: YCAB Publisher.

Рецензиялоо: Public Health of Indonesia рецензияланган журнал; журнал жазууларында double-anonymous peer review модели көрсөтүлгөн.

Булак түрү: Original Research; адам катышуучулары бар байкоочу-аналитикалык кесилиштик изилдөө.

Изилдөө жери: Медан, Индонезия.

Маалымат топтоо мезгили: 2023-жылдын октябры–2024-жылдын январы.

Тандоо: 67 индекс учурга байланышкан 105 үй ичиндеги байланыштагы адам.

Тандоо ыкмасы: Consecutive sampling.

Жаш чеги: >15 жаш.

Индекс учурду ырастоо: M. tuberculosis оң экендиги жана рифампицинге сезгичтиги Xpert MTB/RIF менен бааланган; булак SITB жазуулары аркылуу ырастоо жүргүзүлгөнүн билдирет.

LTBI баалоосу: QuantiFERON ELISA менен IGRA, клиникалык баалоо жана көкүрөк рентгени.

Өпкө TB баалоосу: Xpert MTB/RIF какырык жыйынтыгы жана/же активдүү TBга шайкеш клиникалык-радиологиялык баалоо.

Статистикалык программа: Windows үчүн SPSS; булак версия номерин билдирбейт.

Статистикалык ыкмалар: Хи-квадрат тести, кичине/күтүлгөн клетка саны <5 болгон учурда Fisher так тести, odds ratio, %95 ишеним аралыгы жана логистикалык регрессия.

Маанилүүлүк чеги: p<0,05.

Этикалык уруксат: Health Research Ethics Committee of Universitas Sumatera Utara, Ethical Clearance No. 971/KEPK/USU/2023; 26 September 2023.

Каржылоо: Indonesian Ministry of Education, Culture, Research and Technology; No. 27/UN5.2.3.1/PPM/KP-DRTPM/B/2023.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышы жок экенин билдиришкен.

Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: PDFде өзүнчө Data Availability билдирүүсү же ачык маалымат репозиторийи көрсөтүлгөн эмес.

Лицензия: PDF макаланы Creative Commons Attribution Non-Commercial License боюнча ачык жеткиликтүү деп аныктайт. PDFде көрүнгөн лицензия текстинде версия номери көрсөтүлбөгөндүктөн, Verianla версия номерин болжобойт.

Авторлордун салымы: Rina Sundari баштапкы концепцияга, маалымат топтоого, анализге, чечмелөөгө, жазууга жана кайра карап чыгууга; Bintang Yinke Magdalena Sinaga изилдөө дизайнына, маалымат анализине, макаланы даярдоого, чечмелөөгө жана изилдөөгө; Delores Elisabeth Sormin маалымат анализине жана талкууга; Arlinda Sari Wahyuni статистикалык анализге, маалыматты чечмелөөгө жана талкууга салым кошкон.

Булактын ичиндеги негизги дал келбестиктер: PDFдеги DOIнин issue номери менен дал келбеши; abstractтагы %29,6 LTBI үлүшү менен 2-таблицадагы %29,5 ортосундагы кичине тегеректөө айырмасы; 3-таблица 12 өпкө TB жана 30 LTBI суммасын чыгарганы менен 2-таблица 11 жана 31 бериши; тандоо көлөмүнүн формуласындагы параметрлер менен 101 жыйынтыгын кайра чыгаруу мүмкүн эместиги; биринчи мультивариаттык таблицадагы айрым β–OR жуптарынын стандарттуу \(OR=e^\beta\) байланышы менен дал келбеши; текстте акыркы OR 3,927 берилгенден кийин 4,863 эсе деген сөз колдонулушу; PDF ичинде [RS33.1] жана [RS46.1] түрүндөгү чечилбеген редакциялык белгилердин калышы.

Негизги чечмелөө чеги: Изилдөө кесилиштик. Табылган байланыштар себептүүлүктүн далили эмес. Айрыкча алкоголь анализи үч гана алкоголь колдонуучусуна, өпкө TB регрессиясы 11 гана өпкө TB учуруна негизделет. Башка популяцияларга түз жалпылоого болбойт.


Бөлүшүү:

Пикирлер текшерилгенден кийин жарыяланат. Пикириңиз жактыруу процессине жөнөтүлүп, ылайыктуу деп табылганда көрүнөт.

Пикир калтырыңыз

E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген