Чаро иштироки занони шавҳардор дар қувваи корӣ дар баъзе кишварҳои даромадашон миёна паст мемонад? Оё сабаб доғи махсуси иҷтимоӣ нисбат ба ҳамсароне аст, ки дар корхонаҳо, конҳо ё дигар корҳои ниёзманди меҳнати ҷисмонӣ кор мекунанд? Ё издивоҷ, бори нигоҳубин, таъсири даромад ва нақшҳои анъанавии гендерӣ иштироки занонро дар ҳамаи навъҳои кор маҳдуд мекунанд?

Таҳқиқоти Is there a social stigma against working wives?, ки Isaac Lopez-Moreno таҳия кардааст, фарзияи доғи иҷтимоии Claudia Goldin-ро, ки барои шарҳи робитаи U-шакл байни рушди иқтисодӣ ва иштироки занон дар қувваи корӣ пешниҳод шудааст, бо маълумоти Мексика месанҷад.

Тибқи назарияи Goldin, дар иқтисодҳои кишоварзии камдаромад занони шавҳардор метавонанд дар хоҷагии оилавӣ ва истеҳсоли хонагӣ фаъолона кор кунанд. Дар иқтисодҳои саноатии миёнадаромад истеҳсоли музднок ба корхонаҳои берун аз хона мегузарад. Дар ин марҳила «маҷбур будани» мард ба кор кардани ҳамсараш дар кори кабудгиребони ниёзманди меҳнати ҷисмонӣ метавонад нишонаи нотавонии ӯ дар таъмини оила дониста шавад. Чунин доғи иҷтимоӣ метавонад махсусан занони шавҳардорро аз саноат берун кунад. Бо рушди иқтисоди хизматрасонӣ ва густариши корҳои сафедгиребон иштироки занон бояд дубора афзоиш ёбад.

Таҳқиқот се пешгӯии асосии ин назарияро арзёбӣ мекунад:

1. Эҳтимоли кор кардани занони шавҳардор дар кишоварзӣ ва саноат бояд аз занони муҷаррад камтар бошад, вале ин фарқ дар хизматрасониҳои сафедгиребон ва расмӣ коҳиш ё аз байн равад.
2. Робитаи манфии издивоҷ бо шуғли саноатӣ бояд на танҳо дар истихроҷу металлургияи мардсолор, балки дар нассоҷӣ ва дӯзандагии зансолор низ дида шавад, аммо ба маориф, тандурустӣ, молия, идоракунӣ ва корҳои дафтарӣ паҳн нашавад.
3. Бо боло рафтани таҳсили шавҳар эҳтимоли кори ҳамсар дар кишоварзӣ ва саноат коҳиш ёбад, вале эҳтимоли кори ӯ дар хизматрасониҳои расмӣ ҳамин тавр кам нашавад.

Дар таҳқиқот чор давраи пеш аз пандемияи ENOE — Тадқиқоти миллии расмии касб ва шуғли Мексика — истифода шудааст: семоҳаи якуми 2016, дуюми 2017, сеюми 2018 ва чоруми 2019. Фосилаи панҷ семоҳа байни давраҳо барои пешгирии такроран ворид шудани як шахс ба намуна бинобар сохтори панели гардишии ENOE интихоб шудааст.

Маҷмӯи маълумот занони 18–65-соларо фаро мегирад ва тибқи бахши муҳокима ба зиёда аз 500 ҳазор мушоҳидаи занон такя мекунад. Дар таҳлил синну сол, таҳсил, мавҷудияти кӯдаки хурдсол, ҷойгиршавии шаҳрӣ ё деҳотӣ, андозаи маҳал, табақаи иҷтимоию иқтисодии хонавода ва хусусиятҳои сарвари хонавода назорат шудаанд.

Дар марҳилаи аввал эҳтимоли кор накардан, кор дар кишоварзӣ, саноат, хизматрасонии ғайрирасмӣ ва хизматрасонии расмӣ аз рӯи вазъи издивоҷ муқоиса шуд.

Тибқи Расми 1.1 дар саҳифаи 13:

• Эҳтимоли кор накардани занони шавҳардор 51,4 фоиз аст.
• Эҳтимоли кор накардани занони муҷаррад 30,6 фоиз аст.
• Эҳтимоли кори занони шавҳардор дар саноат 9,9 фоиз ва занони муҷаррад 16,4 фоиз аст.
• Эҳтимоли кори занони шавҳардор дар хизматрасонии ғайрирасмӣ 24,4 фоиз ва занони муҷаррад 31,7 фоиз аст.
• Эҳтимоли кори занони шавҳардор дар хизматрасонии расмӣ 13,5 фоиз ва занони муҷаррад 20,4 фоиз аст.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки занони шавҳардор на танҳо дар саноату кишоварзӣ, балки дар хизматрасонии расмӣ ва ғайрирасмӣ низ эҳтимоли кори камтар доранд. Пас, фарқи мушоҳидашуда танҳо ба корҳои кабудгиребони ҷисмонӣ хос нест.

Дар мардон намуна қариб баръакс аст. Дар Расми 1.2-и ҳамон саҳифа эҳтимоли кор накардани мардони оиладор 5,9 фоиз ва мардони муҷаррад 15,5 фоиз аст. Эҳтимоли кори мардони оиладор дар саноат ва хизматрасонии расмӣ низ аз мардони муҷаррад баландтар аст.

Ҳамин тавр, издивоҷ барои занон бо эҳтимоли паст ва барои мардон бо эҳтимоли баланди кори музднок алоқаманд аст. Таҳқиқот ин зиддиятро бо низоми анъанавии хонавода мувофиқ медонад, ки дар он мард таъминкунандаи даромад ва зан масъули кори хона ва нигоҳубин аст.

Дар марҳилаи дуюм дар баробари соҳаҳои саноатӣ, аз қабили истихроҷ, оҳану пӯлод, коркарди ғизо, нассоҷӣ ва дӯзандагӣ, маориф, тандурустӣ, молия, корҳои дафтарӣ, идоракунӣ, фурӯш, меъморӣ, ҳуқуқ, муҳосибӣ, тиб, ҳамширагӣ, котибӣ, пешхизматӣ ва сартарошӣ алоҳида баррасӣ шуданд.

Дар Расми 1.3-и саҳифаи 15 коэффисиенти издивоҷ дар ҳамаи 18 гурӯҳи кори баррасишуда манфӣ аст. Робитаи манфӣ на танҳо дар истихроҷ ё оҳану пӯлоди мардсолор, балки дар нассоҷӣ ва дӯзандагӣ, маориф, тандурустӣ, молия, меъморӣ, табибӣ, ҳамширагӣ, котибӣ ва фурӯш низ дида мешавад.

Ин натиҷа пешгӯии «занони шавҳардор дар корҳои сафедгиребон мисли занони муҷаррад кор мекунанд»-ро дастгирӣ намекунад. Фарқи шуғли вобаста ба издивоҷ бо тағйири меҳнати ҷисмонӣ, маҳорати маърифатӣ, маҳорати ҳаракатӣ, таркиби гендерии соҳа ё мақоми касб аз байн намеравад.

Дар Расми 1.4-и мардон коэффисиентҳои издивоҷ дар ҳамаи фаъолиятҳо ғайр аз сартарошӣ мусбатанд. Тибқи таҳқиқот, издивоҷ дар мардон бо афзоиши иштирок дар қариб ҳар гурӯҳи корӣ ва дар занон бо коҳиши иштирок дар ҳамаи гурӯҳҳо алоқаманд аст.

Марҳилаи сеюм танҳо ба занони шавҳардор ё ҳамзист тамаркуз карда, робитаи сатҳи таҳсили шавҳар ва соҳаи кори ҳамсарро меомӯзад.

Тибқи Расми 1.5-и саҳифаи 17, вақте таҳсили шавҳар аз ибтидоӣ ё поёнтар то донишгоҳ боло меравад:

• Эҳтимоли кор накардани ҳамсар аз 55,7 фоиз то 62,2 фоиз меафзояд.
• Эҳтимоли кор дар саноат аз 9,1 фоиз то 6,3 фоиз коҳиш меёбад.
• Эҳтимоли кор дар хизматрасонии ғайрирасмӣ аз 24,7 фоиз то 18,6 фоиз коҳиш меёбад.
• Эҳтимоли кор дар хизматрасонии расмӣ аз 9,2 фоиз то 12,4 фоиз меафзояд.

Ин бозёфт ягона соҳаи асосие дониста мешавад, ки фарзияи Goldin-ро қисман дастгирӣ мекунад. Ҳамсарони мардони таҳсилдида дар кишоварзӣ, саноат ва хизматрасонии ғайрирасмӣ камтар, аммо дар хизматрасонии расмӣ андаке бештар кор мекунанд.

Бо вуҷуди ин, таҳқиқот исбот намекунад, ки ин намуна мустақиман аз доғи иҷтимоӣ сар мезанад. Мардони таҳсилдида метавонанд даромади бештар дошта, хонаводаи якдаромадаро таъмин кунанд. Ҳамчунин одамони таҳсилдида метавонанд бо шахсони ҳамсатҳи таҳсил издивоҷ кунанд. Дар чунин ҷуфтҳо занон метавонанд ба ҷойи саноат кори расмии мувофиқ ба таҳсилро интихоб кунанд.

Хулосаи асосӣ ақидаи он ки занони шавҳардор дар Мексика танҳо бинобар доғи маҳдуди кори кабудгиребон кор намекунанд, дастгирӣ намекунад. Эҳтимоли пасти кори занони шавҳардор ва ҳамзист дар ҳамаи соҳаҳо, фаъолиятҳо ва гурӯҳҳои маҳорат дида мешавад.

Пас, мушкил аз хусусияти ҷисмонии кори саноатӣ васеътар аст. Модели анъанавии марди таъминкунандаи даромад ва зани нигоҳубинкунандаи хона бояд ҳамроҳ бо нокифоягии нигоҳубини кӯдакону пирон, тақсимоти нобаробари кори хона, таъсири даромади ҳамсар, интихоби издивоҷ ва душвории созгор кардани кор бо масъулиятҳои оилавӣ арзёбӣ шавад.

Таҳқиқот дар сабабҳои тарк кардани кори охирин низ фарқи муҳими гендериро гузориш медиҳад. 33 фоизи мардон ҷустуҷӯи даромади баландтарро сабаби асосӣ гуфтанд, дар ҳоле ки 60 фоизи занон «издивоҷ, ҳомиладорӣ ё масъулиятҳои оилавӣ»-ро интихоб карданд.

Аммо чун ин ҷавоб се сабаби ҷудогонаро дар як гурӯҳ муттаҳид мекунад, маълум нест чанд зан бинобар издивоҷ, ҳомиладорӣ ё нигоҳубин корро тарк кардааст. Бо вуҷуди ин, гуфта мешавад, сабаби асосии кор наҷустани занони бекор дар ENOE набудани дастгирӣ барои нигоҳубини кӯдак, пиронсол, бемор ё узви маъюби оила аст.

Аз нигоҳи сиёсат таҳқиқот нишон медиҳад, ки танҳо беҳтар кардани шароити корхона кофӣ нест. Чун фарқи шуғли занони шавҳардор ба хизматрасонии расмӣ, касбҳои баландмаҳорат ва корҳои аз нигоҳи иҷтимоӣ пазируфта низ мерасад, мудохилаҳо бояд вақт, нигоҳубин ва қабули қарорро дар хонавода ҳадаф гиранд.

Соҳаи асосии сиёсатии таъкидкардаи муаллиф густариши хизматрасонии дастрасу боэътимоди нигоҳубини кӯдак аст. Ба он метавон кори чандир, рухсатии нигоҳубин, сиёсати афзоиши иштироки мардон дар масъулиятҳои хона, барномаҳои бозгашти занон ба шуғли расмӣ ва мубориза бо табъиз аз рӯи издивоҷ ё модариро илова кард.

Натиҷаҳо намунаи қавии тавсифӣ нишон медиҳанд, вале сабаби қатъии онро муайян намекунанд. Издивоҷ метавонад кори занонро кам кунад; занони кормеҳвар метавонанд издивоҷ накунанд; ҷуфтҳои сердаромад хонаводаи якдаромадаро интихоб кунанд ё занон бинобар кӯдак ва нигоҳубин аз қувваи корӣ хориҷ шаванд.

Пас, саҳми асосӣ исботи қатъии як сабаб нест, балки нишон додани он аст, ки шакли маҳдуду соҳавии назарияи доғи иҷтимоӣ бо маълумоти Мексика мувофиқ нест.

Робитаи U-шакли иштироки занон дар қувваи корӣ

Робитаи сатҳи иштироки занон дар қувваи корӣ ва рушди иқтисодӣ дер боз яке аз мавзӯъҳои баҳсии иқтисоди рушд ва меҳнат аст.

Равиши U-шакл се марҳилаи умумиро пешбинӣ мекунад:

1. Иқтисодҳои кишоварзии камдаромад: Занон метавонанд дар хоҷагии оилавӣ, хона ё корхонаи оилавӣ фаъолона кор кунанд. Гарчанде ин кор ҳамеша шуғли расмии музднок сабт намешавад, иштироки иқтисодии занон баланд аст.
2. Иқтисодҳои саноатии миёнадаромад: Истеҳсол аз хона ва хоҷагии оилавӣ ба корхона мегузарад. Кор бо соатҳои сахт, хароҷоти роҳ ва шароити берун аз хона пайваст мешавад. Иштироки занон метавонад коҳиш ёбад.
3. Иқтисодҳои хизматрасонии сердаромад: Афзоиши таҳсил, коҳиши таваллуд ва густариши корҳои сафедгиребон метавонад бозгашти занон ба кори музднокро дастгирӣ кунад.

Фарзияи доғи иҷтимоии Goldin барои шарҳи коҳиши қисми миёнаи ин каҷ механизми фарҳангӣ пешниҳод мекунад. Зани шавҳардори коргари кабудгиребон метавонад на танҳо аз рӯи мақоми худ, балки аз рӯи мақоми шавҳараш ҳамчун «марди қодир ба таъмини оила» манфӣ арзёбӣ шавад.

Чаро ҳадафи доғ шавҳар дониста мешавад?

Дар назария ҳадафи мустақими доғ ҳамеша зани коргар нест. Марде, ки ба кори ҳамсараш дар корхона, кон ё кори ҷисмонӣ ниёз дорад, метавонад чунин дониста шавад:

• Нотавон аз таъмини танҳоии оила,
• камкор,
• маҷбуркунандаи ҳамсар ба кори вазнин,
• дорои мақоми пасти иҷтимоӣ.

арзёбӣ шавад.

Агар ин механизм дуруст бошад, занони муҷаррад, талоқшуда ё беваи иҷрокунандаи ҳамон кори ҷисмонӣ набояд ба ҳамон андоза доғдор шаванд, зеро кори онҳо нақши таъминкунандаи шавҳарро вайрон намекунад.

Се пешгӯии санҷишпазири назария

Чаро Мексика намунаи муҳим аст?

Таҳқиқот Мексикаро бо чанд сабаб майдони муносиб барои санҷиш медонад:

• Кишвар иқтисоди миёнадаромад дорад.
• Дар Амрикои Лотинӣ ҳиссаи корҳои саноатӣ дар шуғли умумӣ баланд аст.
• Сатҳи иштироки занон дар қувваи корӣ дар минтақа нисбатан паст аст.
• Пас аз NAFTA истеҳсоли содиротӣ ва шуғли занон тағйироти муҳим диданд.
• Навовариҳои технологӣ ниёзи баъзе корҳои корхона ба қувваи ҷисмониро кам карданд.
• Таҳқиқоти қаблӣ аз коҳиши ҳассосияти пешниҳоди меҳнати занони шавҳардор ба даромади ҳамсаронашон хабар медиҳанд.

Ин шароит ду интизори мухолиф месозад. Аз як тараф, саноати бузурги Мексика метавонад барои механизми доғи Goldin муҳити муносиб диҳад. Аз тарафи дигар, технологияи муосири истеҳсол ва меъёрҳои тағйирёфта метавонанд доғи эҳтимолии гузаштаро заиф карда бошанд.

Хусусияти тағйирёбандаи корҳои саноатӣ

Баррасии адабиёт таъкид мекунад, ки корҳои саноатӣ ҳамеша хусусиятҳои ҷисмонии яксон надоранд.

Истеҳсоли компютерӣ, худкорсозӣ ва технологияҳои коҳишдиҳандаи қувваи ҷисмонӣ метавонанд:

• Вазифаҳои мушакӣ кам кунанд.
• Аҳаммияти малакаҳои маърифатӣ ва ҳаракатиро афзоиш диҳанд.
• Воридшавии занонро ба корҳои истеҳсолии пештар мардсолор осон кунанд.
• Таркиби қувваи кории ширкатҳои содиротиро тағйир диҳанд.

Дар таҳқиқоти қаблии Мексика гуфта шудааст, ки пас аз NAFTA ширкатҳои самараноктар истифодаи технологияро зиёд ва шуғли занонро дар баъзе корҳои кабудгиребон афзоиш додаанд.

Аммо таъсири савдои хориҷӣ ба шуғли занон дар ҳама кишварҳо яксон нест. Дар баъзе иқтисодҳо саноатии содиротӣ шуғли занонро меафзояд, дар дигарҳо ҳиссаи занон бинобар такмили технологӣ, бозгашти мардон ба саноат ё гузариши занон ба хизматрасонӣ кам мешавад.

Занонашавии саноат ва коҳиши ҳиссаи занон

Таҳқиқот ду равандро ҷудо мекунад:

• Занонашавии саноат: Афзоиши талаботи ширкатҳо ба коргарзанон ҳангоми густариши истеҳсоли меҳнатталаби содиротӣ.
• Коҳиши ҳиссаи занон дар саноат: Бозгашти мардон ба саноат ё гузариши занон ба хизматрасонӣ бо такмили технологӣ ва камолоти соҳа.

Корхонаҳои maquiladora-и Мексика аввал асосан занонро ба кор мегирифтанд, вале бо вақт ҳиссаи мардон афзуд. Ин нишон медиҳад, ки рушди саноат худкор барои занон густариши пайвастаи шуғл намесозад.

Тақсимоти анъанавии кори хона

Бозёфтҳо на танҳо ба сохтори соҳавии бозори меҳнат, балки ба тақсими вазифаҳо дар хонаводаи ҷуфтҳои оиладор таваҷҷуҳ медиҳанд.

Дар модели анъанавӣ:

• Мард таъминкунандаи асосии даромад аз кори музднок аст.
• Зан пеш аз ҳама масъули кори хона, нигоҳубини кӯдак ва аъзои дигари оила аст.
• Қарори кори зан на танҳо ба музд, балки ба хароҷоти нигоҳубин ва вақти кори музднок вобаста аст.
• Бо афзоиши даромади ҳамсар хонавода хароҷоти иқтисодии кор накардани занро осонтар мепӯшонад.

Таҳқиқот таъкид мекунад, ки ин тақсимот танҳо бо фарқҳои биологӣ шарҳ намеёбад. Меъёрҳои маҳдудкунандаи ҳаракати занон, идеали марди таъминкунанда, кори хонагӣ донистани кори зан, тақсим нашудани нигоҳубин ва дарунӣ шудани ин нақшҳо низ муҳиманд.

Чаро чандирӣ муҳим аст?

Кишоварзӣ, кори ғайрирасмӣ ва баъзе хизматрасониҳо метавонанд нисбат ба саноат ба занон чандирии бештари вақт диҳанд.

Масалан:

• Хоҷагии оилавӣ метавонад наздики хона бошад.
• Корманди ғайрирасмӣ метавонад соатҳояшро қисман муайян кунад.
• Хизматрасонии хонагӣ метавонад ҳамроҳ бо нигоҳубин идома ёбад.
• Баъзе хизматрасониҳои рақамӣ кори фосилавиро иҷозат медиҳанд.

Кори корхона одатан ҳузур дар ҷойи кор, бастҳои собит ва нақлиётро талаб мекунад. Ин барои занони дорои кӯдаки хурд ё узви ниёзманди нигоҳубин хароҷоти собити вуруд месозад.

Аммо натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки занони шавҳардор на танҳо дар саноати ғайричандир, балки дар хизматрасонии расмӣ ва ғайрирасмӣ низ камтар кор мекунанд. Пас, чандирӣ тамоми мушкилро шарҳ намедиҳад.

Манбаи маълумот: ENOE

ENOE таҳқиқоти асосии расмии хонавода ва қувваи кории Мексика аст. Таҳқиқот чор давраро истифода мекунад:

• Семоҳаи якуми 2016,
• семоҳаи дуюми 2017,
• семоҳаи сеюми 2018,
• семоҳаи чоруми 2019.

ENOE сохтори панели гардишӣ дорад, ки як хонаводаро панҷ семоҳаи пайдарпай пайгирӣ мекунад. Ҳар семоҳа тақрибан панҷяки хонаводаҳо аз намуна хориҷ ва бо хонаводаҳои нав иваз мешаванд.

Азбаски байни давраҳои интихобшуда фосилаи панҷсемоҳа ҳаст, муҳаққиқ мехост маҷмӯи буришҳои уфуқии такрориро бо иштирокчиёни гуногун дар ҳар давра созад.

Маълумоти 2020 ва 2021 истифода нашудааст. Сабабҳо:

• Тағйири шадиди иштироки занон дар қувваи корӣ ҳангоми COVID-19,
• қатъ шудани мусоҳибаҳои рӯбарӯ,
• ҷорӣ шудани мусоҳибаи телефонӣ,
• мушкилоти намуна, ки муқоисаи маълумоти пандемияро бо давраҳои пешин душвор мекунад.

Гурӯҳҳои кор ва соҳа

Тағйирёбандаи натиҷаи марҳилаи аввал аз шаш ҳолати имконпазир иборат аст:

1. Кор намекунад,
2. дар кишоварзӣ кор мекунад,
3. дар саноат кор мекунад,
4. дар хизматрасонии ғайрирасмӣ кор мекунад,
5. дар хизматрасонии расмӣ кор мекунад,
6. дар фаъолияти иқтисодии муайяннашаванда кор мекунад.

Кор накардан гурӯҳи муқоиса аст.

Фарқи хизматрасонии расмӣ ва ғайрирасмӣ

Дар Мексика корманд агар аз ҷониби корфармо дар низоми таъминоти иҷтимоӣ сабт нашуда бошад, ғайрирасмӣ дониста мешавад. Худмашғулон барои расмӣ ҳисоб шудан бояд тиҷораташон дар сабтҳои андозу муҳосибӣ ва таъминоти иҷтимоӣ бошад.

Ин фарқ барои арзёбии назарияи доғи иҷтимоӣ муҳим аст. Корҳои хизматрасоние, ки Goldin «бедоғ» мешуморад, одатан корҳои расмӣ ва бомақоми маориф, тандурустӣ, молия, дафтар ва идоракунӣ мебошанд.

Хизматрасонии ғайрирасмӣ бошад:

• Метавонад таъминоти иҷтимоӣ надиҳад.
• Метавонад мақоми пасттар дошта бошад.
• Метавонад даромади номунтазам диҳад.
• Аммо метавонад соатҳои чандиртар диҳад.

Якҷо кардани хизматрасониҳо дар як гурӯҳ ин ду шакли гуногуни корро ноаён мекард.

Гурӯҳҳои вазъи издивоҷ

Таҳқиқот занонро ба чор гурӯҳи асосӣ ҷудо мекунад:

• Шавҳардор: Занони расман шавҳардор.
• Ҳамзистии озод: Заноне, ки бе никоҳи расмӣ бо шарики доимӣ дар як хонавода зиндагӣ мекунанд.
• Қаблан издивоҷкарда: Бева, талоқшуда ё ҷудошуда.
• Муҷаррад: Гурӯҳи муқоиса.

Тақрибан 42 фоизи занони 18–65-солаи Мексика шавҳардор, 28 фоиз муҷаррад ва 19 фоиз ҳамзист мебошанд. Гурӯҳи боқимонда аз занони ҷудошуда, бева ё талоқшуда иборат аст.

Натиҷаҳои марҳилаи аввал

Фарқи равшантарини занони шавҳардор ва муҷаррад дар гурӯҳи кор накардан аст. Бо назорати дигар тағйирёбандаҳо эҳтимоли кор накардани занони шавҳардор тақрибан 20,8 банди фоизӣ бештар аст.

Фарқи саноат тақрибан 6,5, хизматрасонии ғайрирасмӣ 7,3 ва расмӣ 6,9 банди фоизӣ аст.

Наздик будани ин фарқҳо байни соҳаҳо бо назарияи интизори доғи қавии махсуси саноат мувофиқ нест.

Ҳамзистии озод низ натиҷаи монанд медиҳад

Муҳим аст, ки занони расман издивоҷнакарда, вале бо шарики доимӣ зиндагӣкунанда низ дар ҳамаи соҳаҳо аз занони муҷаррад эҳтимоли кори камтар доранд.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки на танҳо санади никоҳ, балки:

• Бо шарик дар як хонавода зистан,
• тақсимоти вазифаҳои хона,
• масъулиятҳои нигоҳубин,
• низоми марди таъминкунандаи даромад ва зани таъминкунандаи меҳнати хона

метавонанд бо иштироки меҳнатӣ алоқаманд бошанд.

Намунаи баръакс дар мардон

Эҳтимоли кор накардани мардони оиладор аз мардони муҷаррад тақрибан 9,6 банди фоизӣ камтар ва эҳтимоли кори саноатӣ тақрибан 7,7 банди фоизӣ бештар аст.

Ин зиддият нишон медиҳад, ки издивоҷ барои зану мард бо як натиҷаи иқтисодӣ алоқаманд нест:

• Дар мардон издивоҷ метавонад масъулияти кори музднокро тақвият диҳад.
• Дар занон издивоҷ метавонад кори хона ва нигоҳубинро афзоиш диҳад.

Дар марҳилаи дуюм кадом корҳо омӯхта шуданд?

Фаъолияти ширкат ва касби шахс як чиз нест

Таҳқиқот ду низоми ҷудогонаи таснифро истифода мекунад:

• NAICS: Шахсро аз рӯи фаъолияти иқтисодии ширкаташ тасниф мекунад.
• SINCO: Шахсро аз рӯи хусусиятҳои касбаш тасниф мекунад.

Ин фарқ муҳим аст. Муҳосиби ширкати истихроҷӣ аз рӯи фаъолияти ширкат дар истихроҷ, вале аз рӯи кораш дар касби сафедгиребони муҳосибӣ тасниф мешавад.

Агар танҳо рамзи соҳа истифода мешуд, ҳамаи кормандони ширкатҳои саноатӣ кабудгиребон дониста мешуданд. Иловаи рамзҳои касб кори ҷисмониро аз кори дафтарӣ ва тахассусӣ ҷудо мекунад.

Коэффисиентҳои издивоҷ дар 18 гурӯҳи кор

Инҳо коэффисиентҳои probit мебошанд. Масалан, -0,64 маънои онро надорад, ки эҳтимоли меъмор будани зани шавҳардор аз зани муҷаррад 64 банди фоизӣ кам аст. Таъсири дурусти фоизӣ ба арзишҳои дигар тағйирёбандаҳо ва функсияи тақсимоти нормалӣ вобаста аст.

Тафсири бехатари график чунин аст:

• Самти робита дар ҳамаи корҳо манфӣ аст.
• Робитаи манфӣ дар кори сафедгиребон гум намешавад.
• Фарқи интизории назария байни кори ҷисмонӣ ва кори маърифатӣ пайдо намешавад.

Коэффисиентҳои касбӣ дар мардон

Ҳангоми сохтани ҳамин моделҳо барои мардон, ҳамаи коэффисиентҳо ғайр аз сартарошӣ мусбатанд:

• Истихроҷ: 0,77
• Оҳану пӯлод: 0,76
• Коркарди ғизо: 0,85
• Молия: 0,75
• Корҳои дафтарӣ: 0,61
• Идоракунӣ: 0,68
• Фурӯш: 0,68

Коэффисиенти сартарошӣ -0,29 аст. Ин бо майли бештари мардони муҷаррад ба кори сартарошӣ нисбат ба мардони оиладор алоқаманд аст.

Таҳсили шавҳар ва кори зан

Дар саноат ва хизматрасонии ғайрирасмӣ тамоюли умумӣ коҳишист. Дар хизматрасонии расмӣ байни гурӯҳи ибтидоӣ ва донишгоҳӣ тақрибан 3,2 банди фоизӣ афзоиш ҳаст.

Аммо эҳтимоли хизматрасонии расмӣ дар ҳамаи сатҳҳои таҳсил мунтазам намеафзояд. Пас аз 13 фоиз дар литсей, дар гурӯҳи омӯзишгоҳи техникӣ то 11,9 фоиз меафтад. Пас, натиҷа на афзоиши қатъӣ ва хаттӣ, балки устувортар будани хизматрасонии расмӣ дар ҳамсарони мардони таҳсилдида нисбат ба дигар соҳаҳоро нишон медиҳад.

Таҳсили зан ва соҳаи кори шавҳар

Барои муқоиса эҳтимоли кори мардон аз рӯи таҳсили ҳамсаронашон низ ҳисоб шуд.

Вақте таҳсили ҳамсар аз ибтидоӣ ё поёнтар то донишгоҳ боло меравад:

• Эҳтимоли кори шавҳар дар саноат аз 40,1 фоиз то 28,1 фоиз коҳиш меёбад.
• Эҳтимоли кори ӯ дар хизматрасонии расмӣ аз 22,5 фоиз то 35,4 фоиз меафзояд.
• Эҳтимоли кор накардан аз 7,8 фоиз то 9,0 фоиз андаке меафзояд.

Ин натиҷа асосан бо ҷуфтшавии одамони таҳсилдида ва тамаркузи хонаводаҳои таҳсилдида дар хизматрасонии расмӣ мувофиқ аст.

Чаро ҳамсари марди таҳсилдида метавонад камтар кор кунад?

Таҳқиқот чанд механизми имконпазирро баррасӣ мекунад:

• Таъсири даромад: Бо афзоиши даромади шавҳар ниёзи иқтисодӣ ба даромади дуюм кам мешавад.
• Интихоби анъанавӣ: Ҷуфтҳо метавонанд низоми тахассуси мард дар кори музднок ва зан дар кори хонаро интихоб кунанд.
• Доғи иҷтимоӣ: Яке аз ҳамсарон метавонад кори занро дар баъзе касбҳо бо мақоми оила номувофиқ донад.
• Интихоби зан: Баъзе занон пас аз издивоҷ бо марди таҳсилдида ва сердаромад метавонанд қувваи кориро тарк кунанд.
• Ҷуфтшавӣ дар бозори издивоҷ: Занони корнахоҳ ва мардони хоҳони хонаводаи анъанавӣ метавонанд ҳамдигарро интихоб кунанд.
• Ҷуфтшавии таҳсилӣ: Ҳамсарони мардони таҳсилдида низ таҳсилдида буда, ҳангоми кор хизматрасонии расмиро интихоб мекунанд.

Маълумоти буриши уфуқӣ имкон намедиҳад ин механизмҳо аз ҳам ҷудо шаванд.

Чаро занон кори охирини худро тарк мекунанд?

Вақте ENOE сабаби асосии тарки кори охиринро мепурсад:

• 33 фоизи мардон ҷустуҷӯи даромади бештарро гуфтаанд.
• 60 фоизи занон издивоҷ, ҳомиладорӣ ё масъулиятҳои оилавиро гуфтаанд.

Ин зиддият нишон медиҳад, ки тарки кори мардон бештар ба ҳаракати иқтисодӣ дар бозори меҳнат ва тарки кори занон ба зиндагии оилавӣ алоқаманд аст.

Аммо «издивоҷ, ҳомиладорӣ ё масъулиятҳои оилавӣ» як ҷавоби муттаҳид аст. Сабабҳои зерин ҷудогона чен нашудаанд:

• Интизории ҳамсар ё оила баъди издивоҷ,
• тарки кор ҳангоми ҳомиладорӣ,
• нигоҳубини кӯдак баъди таваллуд,
• нигоҳубини аъзои пир ё бемори оила,
• номувофиқии кори хона бо соатҳои корӣ.

Камбуди дастгирии нигоҳубин

Мувофиқи омори расмии дар таҳқиқот овардашуда, сабаби асосии монеъшавӣ ба кори муздноки занони бекор набудани дастгирии нигоҳубин дар хонавода барои инҳост:

• Кӯдакон,
• пиронсолон,
• беморон,
• шахсони маъюб.

дастгирии нигоҳубин вуҷуд надорад.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки шуғли пасти занонро танҳо бо интихоби шахсӣ ё муносибати абстрактии фарҳангӣ шарҳ додан нокофист. Набудани алтернативаи музднок ё ҷамъиятии нигоҳубин бевосита пеши кори зан монеаи вақт ва хароҷот мегузорад.

Оё издивоҷ корро кам мекунад ё кор ба издивоҷ таъсир мерасонад?

Муҳимтарин маҳдудияти таҳқиқот сабабияти ҳамзамон аст.

Дар эҳтимоли аввал издивоҷ метавонад ба вазъи кор таъсир кунад:

• Зан баъди издивоҷ метавонад корро тарк кунад.
• Даромади ҳамсар метавонад хонаводаи якдаромадаро имконпазир созад.
• Масъулияти кӯдак ё нигоҳубин метавонад зиёд шавад.
• Ҳамсар ё оилаи васеъ метавонанд зидди кори зан бошанд.

Дар эҳтимоли дуюм интихоби кор метавонад ба вазъи издивоҷ таъсир кунад:

• Зани афзалиятдиҳандаи касб метавонад издивоҷро ба таъхир андозад.
• Бо шахси мухолифи кораш издивоҷ кардан нахоҳад.
• Зани зери фишори тарки кор метавонад талоқро интихоб кунад.
• Зани корнахоҳ метавонад ҳамсари қодир ба хонаводаи якдаромад ҷӯяд.

Аз ин рӯ, хулосаи сабабӣ ба шакли «издивоҷ кори занонро ин қадар фоиз кам мекунад» бароварда намешавад.

Доғи иҷтимоӣ мустақиман чен нашуд

Дар таҳқиқот инҳо вуҷуд надоранд:

• Саволҳо ба шавҳарон оид ба кори ҳамсар,
• озмоишҳои ченкунандаи ҳукми ҷомеа дар бораи занони шавҳардори коргар,
• саволҳои ченкунандаи фишори оилавӣ ҳангоми ба кор даромадани занон,
• меъёрҳои ҷудогонаи қабули иҷтимоии кори кабудгиребон ва сафедгиребон,
• таҳлили панелӣ, ки ҳамон занонро пешу пас аз издивоҷ пайгирӣ мекунад.

Пас, таҳқиқот на худи доғи иҷтимоӣ, балки намунаҳои соҳавиеро месанҷад, ки дар сурати дуруст будани назария бояд дар маълумоти қувваи корӣ дида шаванд.

Саҳми аслии таҳқиқот

Саҳми таҳқиқот аз хулосаи «занон кор намекунанд» фаротар аст. Он ба таври муфассал меомӯзад, ки шуғли паст дар кадом корҳо мутамарказ аст.

Таҳлил инҳоро аз ҳам ҷудо мекунад:

• Кишоварзӣ, саноат ва хизматрасонӣ,
• хизматрасонии расмӣ ва ғайрирасмӣ,
• фаъолияти саноатии мардсолор ва зансолор,
• фаъолияти иқтисодии ширкат ва касби шахс,
• хизматрасонии баландмаҳорат ва каммаҳорат,
• кори ниёзманди малакаи маърифатӣ, ҷисмонӣ ва ҳаракатӣ.

аз ҳам ҷудо мекунад.

Ин сохтори муфассал нишон медиҳад, ки фарқи издивоҷ дар як соҳа ё гурӯҳи маҳорат мутамарказ нест.

Паёмадҳои сиёсӣ

Агар мушкил танҳо аз шароити корхона бармеомад, сиёсат метавонист ба инҳо тамаркуз кунад:

• Аз нигоҳи ҷисмонӣ дастрас кардани кори саноатӣ,
• ҳавасманд кардани шуғли занон дар корхонаҳо,
• тағйири дарки иҷтимоии кори кабудгиребон.

Аммо чун фарқи издивоҷ дар хизматрасонии расмӣ ва касбҳои баландмақом низ дида мешавад, сиёсати васеътар зарур аст:

• Хизматрасонии дастраси нигоҳубини кӯдак,
• дастгирии нигоҳубини пиронсолон ва маъюбон,
• тақсими рухсатии волидӣ байни зану мард,
• соатҳои чандир ва пешгӯишавандаи кор,
• барномаҳои бозгашти занон ба қувваи корӣ,
• пешгирии табъиз бинобар издивоҷ ва модарӣ,
• чораҳои афзоиши иштироки мардон дар меҳнати бемузди нигоҳубин,
• дастрасии занони ғайрирасмӣ ба таъминоти иҷтимоӣ,
• мувозинати қудрати қабули қарорҳои иқтисодӣ дар хонавода.

Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот

• Се пешгӯии ҷудогонаи назарияи доғи иҷтимоиро дар як маҷмӯи маълумот арзёбӣ мекунад.
• Тадқиқоти васеи расмии хонаводаҳоро бо зиёда аз 500 ҳазор мушоҳидаи занон истифода мекунад.
• Шароити ғайриодии бозори меҳнати давраи пандемияро аз намуна хориҷ мекунад.
• Барои кам кардани мушоҳидаи такрории шахсон дар панели гардишӣ давраҳои панҷсемоҳа интихоб мекунад.
• Занони шавҳардор, ҳамзист, қаблан издивоҷкарда ва муҷаррадро ҷудо арзёбӣ мекунад.
• Хизматрасонии расмӣ ва ғайрирасмиро ҷудо мекунад.
• Таснифи соҳа ва касбро якҷо истифода мекунад.
• Бо сохтани моделҳои ҳамсон барои мардон муқоисаи гендерӣ мекунад.
• Бо таҳсили шавҳар ҷанбаҳои мақом ва даромади назарияро алоҳида меомӯзад.
• Аз иддаои сабабияти комил худдорӣ ва сабабияти ҳамзамонро ошкоро эътироф мекунад.

Маҳдудиятҳои асосии таҳқиқот

• Вазъи нашри ниҳоии тақризшудаи нусхаи боршуда тасдиқ нашудааст.
• Дар PDF-и боршуда санаи нашр, маҷалла, конфронс ва DOI нест.
• Доғи иҷтимоӣ мустақиман бо меъёри муносибат ё рафтор чен нашудааст.
• Тарҳи буриши уфуқӣ хулосаи сабабиро иҷозат намедиҳад.
• Қарорҳои издивоҷ ва кор метавонанд мутақобилан таъсир расонанд.
• Вазъи кори зан пеш аз издивоҷ пайгирӣ намешавад.
• Даромади шавҳар мустақиман тағйирёбандаи асосии тавзеҳӣ нест.
• Табақаи иҷтимоию иқтисодии хонавода нишондиҳандаи тахминист, ки ба дороӣ ва манзил такя мекунад, на даромад.
• Таҳсили шавҳар метавонад ҳамзамон мақом, даромад ва интихоби фарҳангиро ифода кунад.
• Ҷуфтшавии таҳсилӣ метавонад натиҷаҳои ҷуфтҳои таҳсилдидаро шарҳ диҳад.
• Ба ҷойи шумораи кӯдакон танҳо мавҷудияти кӯдаки то панҷсола назорат мешавад.
• Соатҳои кори хона ва нигоҳубин мустақиман ба модел илова нашудаанд.
• Мухолифати ҳамсар ба кори зан чен нашудааст.
• «Издивоҷ, ҳомиладорӣ ё масъулиятҳои оилавӣ» як гурӯҳи ҷавоб аст.
• Дар марҳилаи дуюм таъсирҳои собити иёлат истифода нашудаанд.
• Дар probit-ҳои касбӣ кормандони корҳои дигар аз намуна хориҷ шудаанд.
• Барои санҷишҳои зиёди касбӣ ислоҳ зикр нашудааст.
• Ҷадвалҳои пурраи регрессия ва хатоҳои стандартӣ дар PDF нестанд.
• Матни асосӣ истифодаи вазнҳои намуна ва тарҳи мураккаби пурсишро муфассал намекунад.
• Натиҷаҳо ба бозори меҳнати Мексикаи 2016–2019 дахл доранд.
• Кори фосилавӣ ва нигоҳубини баъди COVID-19-ро фаро намегиранд.
• Ба кишварҳои дигари миёнадаромад мустақиман умумӣ намешаванд.
• Музд, соати кор, сифати кор ва пешрафти касбӣ омӯхта намешаванд.

Таҳқиқот чӣ мегӯяд?

• Эҳтимоли кори занони шавҳардор аз занони муҷаррад пасттар аст.
• Ин робитаи манфӣ танҳо ба саноат хос нест.
• Дар хизматрасонии расмӣ ва ғайрирасмӣ низ фарқи монанди издивоҷ ҳаст.
• Дар ҳамаи фаъолияти саноатии мардсолор, омехта ва зансолор робитаи манфӣ ҳаст.
• Дар касбҳои сафедгиребон ва баландмаҳорат фарқи издивоҷ гум намешавад.
• Издивоҷ дар мардон бо эҳтимоли баланд ва дар занон бо эҳтимоли пасти кори музднок алоқаманд аст.
• Бо афзоиши таҳсили шавҳар эҳтимоли кор накардани ҳамсар меафзояд.
• Дар ҳамсарони мардони таҳсилдида шуғли расмии хизматрасонӣ нисбат ба дигар соҳаҳо устувортар аст.
• Сабабҳои тарки кори занон бо зиндагии оилавӣ сахт алоқаманданд.
• Камбуди нигоҳубин монеаи муҳими иштироки занон аст.
• Тақсимоти анъанавии кори хона дар Мексика муҳим мемонад.
• Густариши нигоҳубини кӯдак яке аз самтҳои асосии сиёсат аст.

Таҳқиқот чӣ намегӯяд?

• Исбот намекунад, ки дар Мексика нисбат ба занони шавҳардори коргар ҳеҷ доғи иҷтимоӣ нест.
• Сабабан нишон намедиҳад, ки танҳо издивоҷ занонро аз қувваи корӣ мебарорад.
• Исбот намекунад, ки шавҳарон кори ҳамсарро мунтазам манъ мекунанд.
• Намегӯяд, ки кор накардани занони шавҳардор комилан интихоби худи онҳост.
• Нишон намедиҳад, ки нигоҳубини кӯдак ягона шарҳ аст.
• Намегӯяд, ки таҳсили баланди шавҳар мустақиман муносибати муҳофизакоронаро ифода мекунад.
• Нишон намедиҳад, ки занони шавҳардори хизматрасонии расмӣ аз доғ комилан эминанд.
• Намегӯяд, ки коэффисиентҳои probit мустақиман банди фоизӣ ҳастанд.
• Фарз намекунад, ки ҳамаи занони омӯхташуда модаранд.
• Иддао намекунад, ки занони муҷаррад масъулияти нигоҳубин надоранд.
• Намегӯяд, ки кори саноатӣ барои занон номуносиб аст.
• Иддао намекунад, ки кори занон ба зиндагии оилавӣ зарар мерасонад.
• Таъсири пешниҳодҳои сиёсиро таҷрибавӣ намесанҷад.

Аҳаммият барои зиндагии ҳаррӯза

Натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки қарорҳои кори занонро танҳо бо шумораи эълонҳои кор шарҳ додан мумкин нест.

Оғоз ё идомаи кори муздноки зан метавонад ба ин саволҳо вобаста бошад:

• Кӯдаконро кӣ нигоҳубин мекунад?
• Узви пир ё бемори оиларо кӣ нигоҳубин мекунад?
• Соатҳои рафтуомад бо мактаб ё нигоҳубин мувофиқанд?
• Оё ҳамсар кори хона ва нигоҳубинро тақсим мекунад?
• Оё музди зан хароҷоти нигоҳубин ва нақлиётро мепӯшонад?
• Оё оила ва муҳити иҷтимоӣ кори занро дастгирӣ мекунанд?
• Оё корфармо бинобар издивоҷ ё модарӣ табъиз мекунад?
• Оё кор расмӣ, боэътимод ва дарозмуддат аст?
• Оё зан баъди тарки кор боз имкони кор меёбад?

Пас, сиёсати афзоиши шуғли занон набояд танҳо онҳоро ба корҷӯӣ ташвиқ кунад. Он бояд нигоҳубин, вақт, амният ва муносибатҳои қудратии хонаводагии атрофи қарори корро низ баррасӣ кунад.

Аҳаммият барои гузашта, имрӯз ва оянда

Дар гузашта хусусияти ҷисмонии кори саноатӣ ва таъминкунандаи ягона донистани мард метавонист нисбат ба занони шавҳардори коргар доғҳои махсус созад.

Имрӯз технология ниёзи ҷисмонии баъзе корҳоро кам, таҳсили занонро баланд ва хизматрасонии сафедгиребонро васеъ кардааст. Бо вуҷуди ин, таҳқиқот нишон медиҳад, ки фарқи шуғли занон вобаста ба издивоҷ дар ҳамаи навъҳои кор идома дорад.

Саволи асосии таҳқиқоти оянда муайян кардани он аст, ки чӣ қисми ин фарқ аз инҳо сар мезанад:

• Камбуди хизматрасонии нигоҳубин,
• тақсимоти нобаробари кори хона,
• даромади ҳамсарон,
• табъизи корфармо,
• ҷуфтшавӣ дар бозори издивоҷ,
• интихобу интизориҳои занону мардон,
• доғи иҷтимоӣ ва фишори оилавӣ.

сарчашма мегирад.

Усул ва бозёфтҳои таҳқиқот

Хулосаи тарҳи таҳқиқот

Марҳилаи аввал: модели probit-и бисёрномӣ

Модели якуми PDF бо ишораи вектории хонданбоб чунин ифода мешавад:

\[ P(Y_i=n)=F\left( \beta_0+ \beta_1^n Married_i+ \beta_2^n FreeUnion_i+ \beta_3^n PreviouslyMarried_i+ \mathbf{X}_i'\boldsymbol{\gamma}^n+ \mu_s+\tau_t \right) \]

Маънои тағйирёбандаҳо:

• \(Y_i\): Вазъи кори зан.
• \(n\): Гурӯҳи натиҷа, монанди кишоварзӣ, саноат, хизматрасонии ғайрирасмӣ ё расмӣ.
• \(F\): Функсияи ҷамъшавандаи тақсимоти нормалии бисёртағйирёбанда дар probit-и бисёрномӣ.
• \(Married_i\): Агар зан расман шавҳардор бошад, 1 мегирад.
• \(FreeUnion_i\): Агар зан бе никоҳ бо шарики доимӣ зист кунад, 1 мегирад.
• \(PreviouslyMarried_i\): Агар зан бева, талоқшуда ё ҷудошуда бошад, 1 мегирад.
• Занони муҷаррад гурӯҳи муқоисаанд.
• \(\mathbf{X}_i\): Тағйирёбандаҳои назоратии шахс, хонавода ва сарвари хонавода.
• \(\mu_s\): Таъсири собити иёлат.
• \(\tau_t\): Таъсири собити давра.

Назоратҳои модели аввал

Бозёфти марҳилаи аввал

Дар натиҷаҳои регрессияи овардаи муаллиф коэффисиенти зани шавҳардор дар ҳамаи чор соҳа манфӣ ва аз нигоҳи оморӣ муҳим аст.

Ин маънои онро дорад, ки баъди назорати хусусиятҳои мушоҳидашуда эҳтимоли кори занони шавҳардор дар инҳо аз занони муҷаррад пасттар аст:

• Кишоварзӣ,
• саноат,
• хизматрасонии ғайрирасмӣ,
• хизматрасонии расмӣ.

маъно дорад.

Марҳилаи дуюм: моделҳои ҷудогонаи probit

Дар марҳилаи дуюм барои ҳар фаъолият модели ҷудогона сохта мешавад:

\[ P(Y_{i,a}=1)= \Phi\left( \beta_0+ \beta_1^a Married_i+ \beta_2^a FreeUnion_i+ \beta_3^a PreviouslyMarried_i+ \mathbf{X}_i'\boldsymbol{\gamma}^a+ \tau_t \right) \]

• \(Y_{i,a}=1\): Агар шахс дар фаъолият ё касби муайяни \(a\) кор кунад, 1 аст.
• \(Y_{i,a}=0\): Агар шахс кор накунад, 0 аст.
• Кормандони фаъолияти дигар аз модели дахлдор хориҷ мешаванд.
• \(\Phi\): Функсияи ҷамъшавандаи тақсимоти нормалии стандартӣ.
• \(\beta_1^a\): Самти робитаи зани шавҳардор ва муҷаррадро нишон медиҳад.
• Таъсири собити иёлат бинобар мушоҳидаи сифрӣ дар баъзе иёлатҳо ва ҳамгаро нашудани модел истифода нашудааст.

Марзи тафсири модели дуюм

Масалан, модели меъморӣ инҳоро муқоиса мекунад:

• Занони меъмор,
• занони умуман бекор.

муқоиса мекунад.

Занони омӯзгор, табиб ё коргари корхона аз ин модел хориҷ мешаванд. Пас, натиҷа маънои «занони шавҳардор ба ҷойи касбҳои дигар меъмориро камтар интихоб мекунанд» надорад. Он маънои онро дорад, ки «эҳтимоли кори зани шавҳардор ҳамчун меъмор нисбат ба бекорӣ аз зани муҷаррад пасттар аст».

Бозёфти асосии марҳилаи дуюм

Марҳилаи сеюм: сатҳи таҳсили шавҳар

Модели сеюм танҳо ба занони шавҳардор ё ҳамзист татбиқ шуд:

\[ P(Y_i=n)= F\left( \beta_0+ \beta_g^n HusbandEducation_i+ \mathbf{X}_i'\boldsymbol{\gamma}^n+ \mu_s+\tau_t \right) \]

• \(HusbandEducation_i\): Таҳсили ибтидоӣ ё поёнтар, миёна, литсей, техникӣ ё донишгоҳии шавҳарро нишон медиҳад.
• Ибтидоӣ ё поёнтар гурӯҳи муқоиса аст.
• \(\beta_g^n\): Робитаи сатҳи муайяни таҳсили шавҳар бо эҳтимоли кори ҳамсар дар соҳаи муайян.
• Синну солу таҳсили зан, кӯдаки хурд, маҳал, табақаи иҷтимоию иқтисодӣ ва хусусиятҳои сарвари хонавода назорат мешаванд.
• Таҳсили сарвари хонавода бинобар ҳамбастагии баланд бо таҳсили шавҳар хориҷ шудааст.

Бозёфти марҳилаи сеюм

Бо афзоиши таҳсили шавҳар:

• Эҳтимоли кор накардани ҳамсар меафзояд.
• Эҳтимоли кори саноатӣ кам мешавад.
• Эҳтимоли кори ғайрирасмӣ кам мешавад.
• Эҳтимоли кори расмӣ андаке меафзояд.

Ин қисм бештар бо фарзияи доғи иҷтимоӣ мувофиқ аст. Аммо доғи иҷтимоӣ, таъсири даромад ва ҷуфтшавии таҳсилӣ аз ҳам ҷудо нашудаанд.

Натиҷаҳо аз рӯи сатҳи далел

Талаботи таҳқиқоти оянда

• Вазъи кори ҳамон занон пешу пас аз издивоҷ бо маълумоти панелӣ пайгирӣ шавад.
• Ба занону мардон саволҳои мустақим оид ба кори ҳамсар дода шаванд.
• Қабули иҷтимоии кори кабудгиребон ва сафедгиребон ҷудо чен шавад.
• Даромади шавҳар ва тағйираш мустақим истифода шавад.
• Шумору синни кӯдакон ва дастрасӣ ба нигоҳубин муфассал чен шавад.
• Соатҳои кори хона ва нигоҳубини бемузд ба модел илова шаванд.
• Издивоҷ, ҳомиладорӣ ва нигоҳубин дар сабабҳои тарки кор ҷавобҳои ҷудо бошанд.
• Фишори ҳамсар, интихоби муштарак ва зарурати иқтисодӣ дар қарори кори зан ҷудо шаванд.
• Табъизи корфармо нисбат ба занони шавҳардор ё фарзанддор омӯхта шавад.
• Музд, соати кор, амнияти кор ва пешрафти касбӣ арзёбӣ шаванд.
• Дар минтақаҳои густариши нигоҳубини кӯдак озмоиши табиӣ ё арзёбии сиёсат гузаронда шавад.
• Таъсири кори фосилавии баъди COVID-19 ба шуғли занони шавҳардор омӯхта шавад.
• Таҳлил дар кишварҳои дигари миёнадаромад такрор шавад.
• Муайян шавад, ки Мексика дар фарқи умумии издивоҷу шуғл истисно аст ё не.
• Барои санҷишҳои фарзияҳои сершумор ислоҳи омории муносиб истифода шавад.
• Ҷадвалҳои пурраи регрессия, рамзҳо ва интихоби намуна дар бастаи бозтавлидшаванда мубодила шаванд.

Ёддошти манбаъ ва усул

Номи пурраи аслии таҳқиқоти боршуда:Is there a social stigma against working wives?

Маълумоти бахш дар ҳуҷҷат: Chapter One.

Рӯйхати пурра ва тартиби муаллифон: Isaac Lopez-Moreno. Таҳқиқот якмуаллифа аст.

Муаллифи metadata-и PDF: Isaac Lopez Moreno Flores.

Саҳми баробар ё ҳаммуаллифии аввал: Нест.

Муаллифи иртиботӣ ё масъул: Таҳқиқот якмуаллифа аст. Дар PDF тамғаи алоҳидаи “corresponding author” нест.

Пайванди институтсионалӣ: University of Manchester, Global Development Institute.

Вазъи муаллиф дар PDF: Номзади докторӣ дар Development Economics.

Санаи техникии сохтани PDF: 22 майи 2026.

Соли нашр: Дар матни асосӣ соли алоҳида дода нашудааст. Metadata-и техникӣ 2026-ро нишон медиҳад.

DOI: Дар нусхаи боршуда нест.

Маҷалла ё конфронс: Зикр нашудааст.

Ношир ё платформа: Дар нусхаи боршуда зикр нашудааст.

Вазъи тақриз: Нашри ниҳоии маҷалла ё конфронси тақризшуда буданаш тасдиқ нашудааст. Ҳуҷҷат ба бахши “Chapter One”-и кори докторӣ монанд аст.

Нусхаи қаблии алоқаманд:Labour, gender and marriage: the social stigma hypothesis against working wives, GDI Working Paper 2024-075, ки University of Manchester Global Development Institute соли 2024 нашр кардааст.

Фарқи нусхаҳо: Коғази кории 2024 ва бахши боршуда ба як мавзӯъ ва сохтори маълумот такя мекунанд. Аммо чун унвон, саҳифаҳо, манбаъҳо ва баъзе муҳокимаҳо фарқ доранд, маълумоти библиографии бахши 2026 набояд худкор аз коғази 2024 гирифта шавад.

Шумораи саҳифаҳо: 23.

Шумораи расмҳои асосӣ: Шаш: Расмҳои 1.1–1.6.

Шумораи муодилаҳо дар матни асосӣ: Се муодилаи модели эконометрӣ.

Ҷадвалҳои пурраи регрессия дар матни асосӣ: Нестанд. Матн ба замимаҳои онлайн барои ҷадвалу таҳлилҳои иловагӣ роҳнамоӣ мекунад.

Замимаи онлайн:Online Appendices – Is there a social stigma against working wives?

Саҳифаи расмии муаллиф:Isaac Lopez Moreno Flores – University of Manchester Research Explorer

Сабти расмии коғази кории алоқаманд:Labour, gender and marriage – Manchester Research Explorer

Манбаи маълумот: Тадқиқоти миллии касб ва шуғли Мексика, ENOE.

Давраҳои маълумот: Семоҳаи якуми 2016, дуюми 2017, сеюми 2018 ва чоруми 2019.

Тарҳи таҳқиқот: Таҳлили буришҳои уфуқии такрорӣ, ки аз панели гардишӣ шахсони гуногун интихоб шудаанд.

Андозаи намуна: Дар бахши муҳокима зиёда аз 500 ҳазор мушоҳидаи занон зикр мешавад. Андозаҳои намунаи ҳар модел дар ҷадвалҳои асосии PDF дода нашудаанд.

Усулҳои асосии эконометрӣ: Probit-и бисёрномӣ ва моделҳои ҷудогонаи probit-и дуӣ.

Тағйирёбандаҳои асосии натиҷа: Кор накардан, кишоварзӣ, саноат, хизматрасонии ғайрирасмӣ, расмӣ ва 18 фаъолият ё касби муфассал.

Тағйирёбандаҳои асосии тавзеҳӣ: Вазъи издивоҷ ва сатҳи таҳсили шавҳар.

Таснифи соҳа: North American Industry Classification System – NAICS.

Таснифи касб: Sistema Nacional de Clasificación de Ocupaciones – SINCO.

Вазъи сабабият: Таҳқиқот мушоҳидавист. Самти сабабии байни издивоҷ, кор, интихоби ҳамсар ва нигоҳубин муайян намешавад.

Ченаки доғи иҷтимоӣ: Ченаки мустақими муносибат вуҷуд надорад. Пешгӯиҳои мушоҳидашавандаи назария оид ба тақсимоти соҳа ва касб санҷида мешаванд.

Изҳороти маблағгузорӣ: Дар PDF нест.

Изҳороти бархӯрди манфиатҳо: Дар PDF нест.

Изҳороти кумитаи ахлоқ: Дар PDF нест. Таҳқиқот ба ҷойи мусоҳибаи нави инсонӣ ба таҳлили дуюмии тадқиқоти расмии хонавода такя мекунад.

Изҳороти истифодаи зеҳни сунъӣ: Дар PDF изҳороти алоҳида оид ба зеҳни сунъии тавлидӣ ё модели бузурги забонӣ нест.

Ин мақолаи тоҷикӣ бо баррасии тамоми PDF-и боршуда; графикҳои эҳтимоли соҳавии занону мардон дар саҳифаи 13, коэффисиентҳои касбӣ дар саҳифаи 15, эҳтимоли соҳа аз рӯи таҳсили ҳамсар дар саҳифаи 17, се муодилаи эконометрӣ, муҳокима, маҳдудиятҳо ва хулоса таҳия шудааст.

Эҳтимолҳои ҳисобшудаи графикҳо ба фоиз табдил дода шудаанд. Коэффисиентҳои probit ҳамчун банди фоизӣ шарҳ нашуда, танҳо самт ва андозаи нисбии робита тавзеҳ ёфтааст.

Натиҷаҳои пурраи регрессия, хатоҳои стандартӣ ё ҷадвалҳои замимаи онлайн, ки дар PDF-и асосӣ нестанд, ҳамчун бозёфти нави мустақил ба мақолаи тоҷикӣ илова нашудаанд.

Хулосаҳои сабабӣ ва умумисозанда ба шакли «издивоҷ монеи кори занон аст», «шавҳарони таҳсилдида ҳамсаронашонро ба кор намемонанд» ё «дар Мексика доғи иҷтимоӣ нест» сохта нашудаанд.

Тафсири бехатари таҳқиқот чунин аст: эҳтимоли пасти шуғли занони шавҳардор дар Мексика намунаи доғи иҷтимоии танҳо хоси саноат ва кори ҷисмониро нишон намедиҳад. Робитаи манфӣ ба хизматрасонии расмӣ, касбҳои сафедгиребон ва корҳои сатҳҳои гуногуни маҳорат низ мерасад.