Дӯстони хаёлӣ дар кӯдакӣ таҷрибаи ҷолиби рушдӣ ҳастанд, ки дар бисёр фарҳангҳо дида мешаванд. Баъзе кӯдакон бо дӯсти нонамоён суҳбат мекунанд, бо ӯ бозӣ месозанд, ӯро дар ҷои муайян эҳсос мекунанд ё бо ӯ муносибати иҷтимоӣ доранд. Ин таҷрибаҳо одатан дар доираи эҷодкорӣ, хаёлоти иҷтимоӣ ва бозии рушдӣ баррасӣ мешаванд.

Ин таҳқиқот саволи дигареро матраҳ мекунад: Оё дӯстони хаёлӣ дар зеҳн танҳо ҳамчун қаҳрамонҳои абстрактӣ вуҷуд доранд, ё онҳо ҳамчун мавҷудоти иҷтимоӣ, ки дар фазои наздики бадан ҷойгир шудаанд, таҷриба мешаванд?

Муҳаққиқон ин саволро дар доираи “худогоҳии ҷисмонӣ” ва “peripersonal space” меомӯзанд. Худогоҳии ҷисмонӣ маънои онро дорад, ки шахс бадани худро ҳамчун “бадани ман” таҷриба кунад, худро дар ҷойи муайян ҷойгир намояд ва ҷаҳонро аз нуқтаи назари шахси аввал эҳсос кунад. Peripersonal space бошад, фазои фавран атрофи бадан аст, ки барои даст дароз кардан, ламс, наздикшавӣ, муҳофизат ва муоширати иҷтимоӣ аҳаммият дорад.

Дар таҳқиқот калонсолоне, ки дар кӯдакӣ таҷрибаи дӯсти хаёлӣ доштанд, ин дӯстҳоро бештар дар фазои наздик ба бадан ба ёд оварданд. Бисёр гузоришҳо дар дохили ҳудуди 70 cm буданд ва масофаи маъмулӣ хеле наздиктар, бо медианаи тақрибан 12 cm ёфт шуд. Иштирокчиён дӯстони хаёлии худро бештар аз дурнамои ба бадани худ марказёфта, яъне аз дохили таҷриба ба ёд оварданд.

Яке аз бозёфтҳои ҷолибтарини таҳқиқот чунин аст: калонсолоне, ки дар кӯдакӣ дӯсти хаёлӣ доштанд, дар калонсолӣ дар миқёси SenPQ, ки майли “ҳис кардани ҳузури касе дар наздикӣ”-ро месанҷад, холҳои баландтар гирифтанд. Дар баробари ин, дар майлҳои диссоциативӣ фарқи назаррас пайдо нашуд. Диссоциатсия маънои таҷрибаи гусастагӣ ё ҷудошавӣ дар якпорчагии хотира, ҳувият, идрок ё шуурро дорад. Ин натиҷа нишон медиҳад, ки дар намунаи солим таҷрибаи дӯсти хаёлӣ набояд худкор ҳамчун аломати патологӣ хонда шавад.

Мушкил чист?

Дӯстони хаёлӣ одатан бо эҷодкории кӯдакон, ҷаҳони бозӣ ва хаёлоти иҷтимоӣ алоқаманд карда мешаванд. Аммо сохтори ҷисмонӣ ва фазоии ин таҷрибаҳо камтар омӯхта шудааст. Вақте кӯдак дӯсти хаёлии худро тасаввур мекунад, оё ин дӯст танҳо қаҳрамони зеҳнист, ё дар ҷойи муайяни атрофи бадани кӯдак “гӯё ҳузур дорад”?

Ин савол муҳим аст, зеро таҷрибаҳои “ҳузури эҳсосшуда” дар калонсолӣ низ аксаран хусусияти фазоӣ доранд. Шахс метавонад бе далели ҳиссӣ эҳсос кунад, ки касе дар паҳлӯ, пушт ё наздикии ӯст. Ин гуна таҷрибаҳо бо схемаи бадан, ҷойгиршавии бадан ва механизмҳои мағзие, ки муҳити наздикро намояндагӣ мекунанд, вобаста дониста мешаванд.

Мушкилоти асосии таҳқиқот муайян кардани он аст, ки байни дӯстони хаёлии кӯдакӣ ва падидаҳои ҳузури эҳсосшуда дар калонсолӣ заминаи муштараки маърифатӣ вуҷуд дорад ё не. Агар дӯстони хаёлӣ низ дар фазои наздики бадан ҷойгир шуда, аз нуқтаи назари шахси аввал ё баданмарказ таҷриба шаванд, ин метавонад нишон диҳад, ки ин ду падида комилан ҷудо нестанд, балки зуҳуроти гуногуни рушдии қобилияти эҷоди агенти иҷтимоӣ мебошанд.

Таҳқиқот ҳамчунин мепурсад, ки таҷрибаи дӯсти хаёлӣ бо диссоциатсия алоқаманд аст ё не. Зеро идеяи робита бо мавҷуди нонамоён ё хаёлӣ метавонад дар баъзе хонандагон худкор эҳсоси патологияро ба вуҷуд орад. Таҳқиқот дар ин ҷо фарқи эҳтиёткоронаро пешниҳод мекунад: таҷрибаи дӯсти хаёлӣ дар намунаи солими калонсолон метавонад бештар бо майли эҷоди агентҳои иҷтимоӣ ва эҳсоси ҳузур алоқаманд бошад, на ҳатман бо майли умумии диссоциативӣ.

Усул чӣ пешниҳод мекунад?

Таҳқиқот як пажӯҳиши ретроспективии худгузоришӣ аст, ки бо анкетаи онлайн гузаронида шудааст. Худгузоришии ретроспективӣ маънои онро дорад, ки иштирокчиён таҷрибаҳои гузаштаи худро ба ёд оварда, гузориш медиҳанд. Ин усул барои омӯзиши таҷрибаҳои кӯдакӣ амалӣ аст, аммо хатари ғарази хотираро дорад.

Намунаи аввал аз 231 калонсол иборат буд. 46 нафаре, ки ташхиси равонӣ ё неврологӣ гузориш карданд, аз намунаи асосии солим хориҷ карда шуданд. Намунаи ниҳоии таҳлил 185 нафар буд. Аз ин гурӯҳ 45 нафар таҷрибаи дӯсти хаёлӣ дар кӯдакӣ гузориш карданд ва 140 нафар чунин таҷриба надоштанд.

Дар таҳқиқот се воситаи асосии ченкунӣ истифода шуд. Аввал, ба иштирокчиёне, ки таҷрибаи дӯсти хаёлӣ доштанд, анкетаи дӯсти хаёлӣ бо номи IC-Q дода шуд. Ин анкета хусусиятҳое чун намуди зоҳирӣ, синну сол, вақти аз байн рафтан, суҳбат, тақлид, тамос, хусусиятҳои ҳиссӣ, ҷойгиршавии фазоӣ ва дурнамои визуалии дӯсти хаёлиро мепурсад.

Воситаи дуюм SenPQ, яъне Sensed Presence Questionnaire буд. Ин миқёс майли шахсро барои эҳсос кардани ҳузури мавҷуди дигар дар наздикӣ бе далели ошкори ҳиссӣ месанҷад. Дар таҳқиқот аз миқёси 16-моддаӣ як моддае, ки боркунии салибӣ нишон медод, хориҷ карда шуда, холгузории 15-моддаӣ истифода шуд.

Воситаи сеюм DIS-Q, яъне Dissociation Questionnaire буд. Ин миқёс таҷрибаҳои диссоциативиро месанҷад. Муҳаққиқон бо истифода аз ин миқёс кӯшиш карданд фарқ кунанд, ки таҷрибаи дӯсти хаёлӣ бо диссоциатсияи умумӣ алоқаманд аст ё махсусан бо майли ҳузури эҳсосшуда.

Дар таҳлилҳо ҳадди 70 cm ҳамчун меъёри амалӣ барои ҷудо кардани фазои наздики бадан аз фазои дуртар истифода шуд. Ин арзиш нуқтаи миёнаи диапазони 60–80 cm дар адабиёти peripersonal space-и калонсолон аст. Муҳаққиқон ҳамчунин санҷишҳои биномиалӣ, Wilcoxon signed-rank test, t test, ҳамбастагӣ ва регрессияи логистикиро истифода карданд.

Формулаҳо чӣ мегӯянд?

Ин таҳқиқот мақолаи назарияи математикӣ нест, аммо нотатсияҳои оморӣ дорад. Натиҷаҳо бештар бо нисбатҳо, масофаҳои медианӣ, t test, p value, андозаи таъсири Cohen’s d ва коэффисиентҳои регрессияи логистикӣ пешниҳод шудаанд.

Фарқи аввалини оморӣ ба ҳудуди фазои наздики бадан дахл дорад:

Дар ин ҷо PPS peripersonal space, яъне фазои наздики баданро ифода мекунад. Дар таҳқиқот ҷойгиршавии дӯсти хаёлӣ бо масофаи 70 cm ё камтар “дар дохили фазои наздики бадан” ҳисоб карда шуд.

Қисми зиёди ҷойгиршавиҳои дӯсти хаёлӣ дар дохили ин ҳудуд буданд:

Ин ифода нишон медиҳад, ки %76,1 аз ҳамаи гузоришҳои масофаи фазоӣ дар 70 cm ё наздиктар буданд ва медианаи умумии масофа 12 cm буд. Медиана арзиши миёнаи рӯйхати тартибдодашуда аст ва нисбат ба миёна аз арзишҳои хеле дур камтар таъсир мегирад.

Санҷиши сатҳи иштирокчӣ низ натиҷаи шабеҳ медиҳад:

Ин натиҷаи Wilcoxon signed-rank test аст. Wilcoxon як санҷиши ғайрипараметрӣ аст, ки вақте фарзияи тақсимоти муқаррарӣ қавӣ нест, барои муқоисаи ду арзиш ё як арзиш бо ҳадди истинод истифода мешавад. Дар ин ҷо медианаҳои масофаи дӯстони хаёлӣ дар иштирокчиён аз ҳудуди 70 cm ба таври назаррас пасттар буданд.

Барои дурнамои визуалӣ нисбатҳои асосӣ чунинанд:

1PP first-person perspective, яъне дурнамои шахси аввал аст. Дурнамои ба бадан истиноддошта бо якҷоя кардани дурнамои шахси аввал ва дурнамои омехта ба даст омадааст. Ин натиҷа нишон медиҳад, ки таҷрибаҳои дӯсти хаёлӣ асосан бо бадани худи шахс ҳамчун марказ ба ёд оварда шудаанд.

Холҳои SenPQ дар гурӯҳҳои дорои ва бе таърихи дӯсти хаёлӣ чунин муқоиса шуданд:

Дар ин ҷо IC+ гурӯҳест, ки таҷрибаи дӯсти хаёлӣ дар кӯдакӣ гузориш кардааст; IC- гурӯҳест, ки чунин таҷриба надорад. Cohen’s d андозаи таъсир аст. d = 0.66 ба фарқи миёнаҳаҷм ва қобили таваҷҷуҳи байни гурӯҳҳо ишора мекунад.

Дар холҳои диссоциатсия бошад фарқи назаррас пайдо нашуд:

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки дар намунаи солими калонсолон таърихи дӯсти хаёлӣ бо майли умумии диссоциативӣ робитаи назаррас надошт.

Дар таҳлили регрессияи логистикӣ тағйирёбандае, ки таърихи дӯсти хаёлиро ба таври назаррас пешгӯӣ кард, SenPQ буд:

OR odds ratio, яъне нисбати шансҳо аст. Ин арзиш нишон медиҳад, ки бо зиёд шудани майли ҳузури эҳсосшуда, эҳтимоли гузориши дӯсти хаёлӣ дар кӯдакӣ низ боло меравад. Аммо ин робита далели сабабият нест; танҳо пайванди омориро нишон медиҳад.

Паёми асосии график, ҷадвал ва схема

Расми аввал нишон медиҳад, ки дӯстони хаёлӣ дар кадом самт ва масофа ҷойгир карда шудаанд. Паёми асосӣ чунин аст: гузоришҳои дӯсти хаёлӣ асосан дар атрофи фаврии бадан ҷамъ шудаанд. Ҷойгиршавиҳои дар самтҳои пеш, рост, чап, боло ва поён гузоришшуда аксаран дар дохили ҳудуди 70 cm буданд. Ин нишон медиҳад, ки дӯстони хаёлӣ метавонанд на танҳо ҳамчун тасвирҳои дур ва абстрактӣ, балки ҳамчун мавҷудоти иҷтимоии наздик ба бадан намояндагӣ шаванд.

Панели дуюми ҳамон расм нишон медиҳад, ки дӯсти хаёлӣ дар кадом самтҳо бештар эҳсос мешуд. Натиҷаҳо махсусан аҳаммияти фазои пеш ва паҳлӯро нишон медиҳанд. Ин нуқта аз таҷрибаҳои “felt presence” дар калонсолӣ фарқ мекунад, зеро ҳолатҳои felt presence-и калонсолон бештар дар пушт ё паҳлӯи бадан гузориш мешаванд. Ҷойгиршавии бештар пеш ва паҳлӯии дӯстони хаёлӣ метавонад нишон диҳад, ки онҳо дар кӯдакӣ ба шакли иҷтимоӣ, бозӣ ва мутақобилан интерактивӣ сохта мешуданд.

Расми дуюм тақсимоти дурнамои визуалиро нишон медиҳад. %55,6 иштирокчиён таҷрибаи дӯсти хаёлиро аз дурнамои шахси аввал, %33,3 аз дурнамои омехта, %8,9 аз дурнамои шахси сеюм гузориш карданд ва қисми хеле кам гуфтаанд, ки ба ёд намеоранд. Вақте дурнамои шахси аввал ва омехта якҷоя карда шуданд, ҳиссаи ба бадан истиноддошта ба %88,9 расид. Ин нишон медиҳад, ки таҷриба бо худогоҳии ҷисмонӣ сахт алоқаманд ба ёд оварда шудааст.

Расми сеюм холҳои SenPQ-ро дар шахсони дорои ва бе таърихи дӯсти хаёлӣ муқоиса мекунад. Гурӯҳи дорои таърихи дӯсти хаёлӣ ҳам дар холҳои умумии ҳузури эҳсосшуда ва ҳам дар зермасъалаҳои ҳузури мусбат/безарар ва ҳузури бештар нороҳаткунанда холҳои баландтар гирифт. Аммо ҷадвали диссоциатсия нишон медиҳад, ки ин фарқ аз майли умумии диссоциативӣ сарчашма намегирад.

Вақте ҷадвалҳо якҷоя хонда мешаванд, паёми асосӣ чунин аст: таҷрибаи дӯсти хаёлӣ дар кӯдакӣ дар намунаи солими калонсолон бо майли баландтари ҳисси ҳузур дар калонсолӣ алоқаманд аст, аммо ин робита бо диссоциатсияи умумӣ шарҳ дода намешавад.

Таҷрибаҳо чӣ гуна гузаронида шуданд?

Ин таҳқиқот таҷрибаи лабораторӣ нест, балки пажӯҳиши анкетаи онлайн аст. Иштирокчиён аввал маълумоти демографӣ доданд ва сипас миқёсҳои диссоциатсия ва ҳузури эҳсосшударо пур карданд. Онҳое, ки таҷрибаи дӯсти хаёлӣ дар кӯдакӣ гузориш карданд, инчунин анкетаи муфассали хусусиятҳои дӯсти хаёлии худро пур карданд.

Аз иштирокчиёни дорои таҷрибаи дӯсти хаёлӣ пурсида шуд, ки дӯсташон дар кадом самт ва чӣ қадар дур пайдо мешуд. Самтҳо ба пеш, пушт, рост, чап, боло ва поён ҷудо шуданд. Иштирокчиён инчунин гуфтанд, ки дӯстони хаёлии худро аз дурнамои шахси аввал, шахси сеюм ё ба таври омехта ба ёд меоранд.

Фарзияи аввал ин буд, ки дӯстони хаёлӣ дар дохили фазои наздики бадан ҷойгир мешаванд. Ин фарзия дастгирӣ шуд. Аксари гузоришҳо дар дохили ҳудуди 70 cm буданд ва медианаҳои иштирокчиён низ аз ин ҳудуд ба таври назаррас пасттар буданд.

Фарзияи дуюм ин буд, ки таҷрибаҳо асосан бо дурнамои баданмарказ ба ёд оварда мешаванд. Ин фарзия низ дастгирӣ шуд. Вақте дурнамои шахси аввал ва омехта якҷоя баррасӣ шуданд, ҳиссаи таҷрибаҳои ба бадан истиноддошта хеле баланд буд.

Фарзияи сеюм ин буд, ки шахсоне, ки дар кӯдакӣ дӯсти хаёлӣ доштанд, дар калонсолӣ майли баландтари ҳузури эҳсосшуда нишон медиҳанд. Ин ҳам дастгирӣ шуд. Гурӯҳи дорои таърихи дӯсти хаёлӣ дар SenPQ холҳои ба таври назаррас баландтар гирифт.

Дар таҳлилҳои иловагӣ холҳои диссоциатсия байни гурӯҳҳо фарқи назаррас нишон надоданд. Дар регрессияи логистикӣ тағйирёбандаи ягонае, ки таърихи дӯсти хаёлиро ба таври назаррас пешгӯӣ кард, холҳои SenPQ буданд; синну сол, ҷинс ва DIS-Q пешгӯии назаррас надоштанд.

Натиҷаҳо чӣ нишон медиҳанд?

Натиҷаи аввал ин аст, ки таҷрибаҳои дӯсти хаёлӣ асосан дар фазои наздики бадан ҷойгир шудаанд. Ин нишон медиҳад, ки дӯстони хаёлӣ метавонанд на танҳо фигураҳои абстрактии зеҳнӣ, балки шаклҳои намояндагие бошанд, ки ба фазои иҷтимоии атрофи бадан ҷойгир мешаванд.

Натиҷаи дуюм ин аст, ки таҷрибаҳои дӯсти хаёлӣ бештар бо дурнамои баданмарказ ба ёд оварда мешаванд. Ин бозёфт нишон медиҳад, ки таҷриба бо ҷойгиршавии ҷисмонӣ ва ҷаҳони шахси аввал алоқаманд аст.

Натиҷаи сеюм ин аст, ки калонсолоне, ки дар кӯдакӣ таҷрибаи дӯсти хаёлӣ доштанд, дар калонсолӣ дар майли ҳузури эҳсосшуда холҳои баландтар гирифтанд. Ин робита метавонад нишон диҳад, ки байни дӯстони хаёлӣ ва таҷрибаҳои felt presence як майли муштараки “эҷоди агенти иҷтимоӣ” вуҷуд дорад.

Натиҷаи чорум ин аст, ки ин робита бо майли умумии диссоциативӣ шарҳ дода намешавад. Дар намунаи солим байни шахсони дорои ва бе таҷрибаи дӯсти хаёлӣ дар DIS-Q фарқи назаррас набуд. Аз ин рӯ, таърихи дӯсти хаёлӣ набояд худкор ҳамчун нишонаи мушкилоти диссоциативӣ тафсир шавад.

Натиҷаи панҷум ин аст, ки байни дӯсти хаёлӣ ва felt presence-и калонсолӣ ҳам шабоҳат ва ҳам фарқ вуҷуд дорад. Шабоҳат дар он аст, ки ҳар ду метавонанд бо фазои наздики бадан ва механизмҳои намояндагии агенти иҷтимоӣ алоқаманд бошанд. Фарқ дар самти ҷойгиршавист: felt presence-и калонсолон бештар дар пушт/паҳлӯ гузориш мешавад, дар ҳоле ки дӯстони хаёлии кӯдакӣ дар ин таҳқиқот бештар дар фазои пеш ва паҳлӯии муошират ба ёд оварда шуданд.

Чаро ин муҳим аст?

Ин таҳқиқот даъват мекунад, ки хаёлоти кӯдакӣ танҳо дар сатҳи “қаҳрамони сохта” не, балки дар робитаи бадан, фазо ва маърифати иҷтимоӣ баррасӣ шавад. Дӯсти хаёлии кӯдак метавонад на танҳо қаҳрамони ҳикоявии зеҳнӣ, балки агенти дохилии иҷтимоӣ бошад, ки дар фазои наздики бадани кӯдак ҷойгир мешавад.

Ин назар аз ҷиҳати психологияи рушд муҳим аст. Дар кӯдакӣ схемаи бадан, идроки фазои наздик, дурнамои шахси аввал ва маърифати иҷтимоӣ ҳанӯз рушд мекунанд. Ин давраи чандири рушд метавонад ҷойгир кардани агентҳои иҷтимоии дарунсохтро дар фазои бозии наздики бадан осон кунад.

Таҳқиқот инчунин имкон медиҳад таҷрибаҳои ҳузури эҳсосшуда дар калонсолӣ дар доираи як давомнокии васеътар баррасӣ шаванд. Ин таҷрибаҳо метавонанд на танҳо дар доираи клиникӣ ё патологӣ, балки ҳамчун майли умумии маърифатии мағзи инсон барои эҷод ва ҷойгир кардани мавҷудоти иҷтимоӣ фаҳмида шаванд.

Ин натиҷа барои психология ва неврологияи маърифатӣ арзишманд аст, зеро робитаи байни хаёлоти иҷтимоӣ, намояндагии бадан, peripersonal space ва ҳисси ҳузурро ченшаванда мекунад. Дар оянда ин робита метавонад бо воқеияти виртуалӣ, иллюзияҳои бадан ва таҳқиқоти тӯлонии рушди кӯдакон мустақимтар санҷида шавад.

Нуқтаҳои эҳтиёт

Маҳдудияти муҳимтарини таҳқиқот он аст, ки таҷрибаҳои кӯдакӣ аз калонсолон ба таври ретроспективӣ ба ёд оварда шудаанд. Азбаски синни миёнаи иштирокчиён тақрибан 24 буд, бисёриҳо таҷрибаҳои кӯдакии худро баъд аз солҳои зиёд гузориш карданд. Ин метавонад ғарази хотира ва таъсири азнавсозиро ба вуҷуд орад.

Маҳдудияти дуюм сохтори намуна аст. Таҳқиқот бо калонсолоне гузаронида шуд, ки аз атрофи як донишгоҳи Туркия ҷамъ оварда шудаанд. Қисми зиёди иштирокчиён занон ва донишҷӯёни бакалавр буданд. Аз ин рӯ, натиҷаҳо набояд мустақиман ба гурӯҳҳои дигари синну сол, фарҳангҳо ё намунаҳои клиникӣ умумӣ карда шаванд.

Маҳдудияти сеюм ин аст, ки ченкунии дурнамои визуалӣ ба як саволи ҳатмии интихоби ягона такя мекунад. Таҷрибаи дӯсти хаёлӣ метавонад бо гузашти вақт тағйир ёбад; баъзан аз шахси аввал, баъзан аз шахси сеюм ва баъзан омехта ба ёд оварда шавад. Ченкунии якмоддаӣ ин ғановатро маҳдуд инъикос мекунад.

Чорум, таҳқиқот робитаи сабабӣ намесозад. Гуфтан дуруст нест, ки таҷрибаи дӯсти хаёлӣ дар калонсолӣ майли ҳузури эҳсосшударо ба вуҷуд меорад. Тафсири эҳтиёткорона ин аст, ки ҳар ду таҷриба метавонанд бо чандирии бештари эҷоди агенти иҷтимоӣ ё намояндагии ҷисмонӣ дар баъзе шахсон алоқаманд бошанд.

Панҷум, бояд дар хотир дошт, ки таҳқиқот бо намунаи солими ғайриклиникӣ гузаронида шудааст. Таҷрибаи ҳузури эҳсосшуда дар баъзе шахсон метавонад нороҳаткунанда ё аз ҷиҳати клиникӣ муҳим бошад; чунин ҳолатҳо берун аз доираи ин таҳқиқотанд.

Хулоса

Ин таҳқиқот як пажӯҳиши ибтидоии ҷолиб пешниҳод мекунад, ки нишон медиҳад таҷрибаҳои дӯсти хаёлӣ дар кӯдакӣ метавонанд бо фазои наздики бадан ва дурнамои баданмарказ робитаи қавӣ дошта бошанд. Дӯстони хаёлӣ метавонанд на танҳо маҳсулоти абстрактии фикр, балки намояндагиҳои агентҳои дохилии иҷтимоӣ бошанд, ки дар фазои наздики кӯдак ҷойгир мешаванд.

Натиҷаҳо инчунин нишон медиҳанд, ки калонсолоне, ки дар кӯдакӣ дӯсти хаёлӣ доштанд, майли ҳис кардани ҳузури касе дар наздикӣ дар калонсолиро баландтар гузориш карданд. Дар баробари ин, набудани фарқи назаррас дар майлҳои диссоциативӣ дастгирӣ мекунад, ки ин таҷрибаҳо дар намунаи солим набояд бевосита патологӣ тафсир шаванд.

Паёми асосӣ барои хонандаи Verianla чунин аст: зеҳни инсон мавҷудоти иҷтимоиро на танҳо ҳамчун фикр, балки дар фазои наздики бадан намояндагӣ карда метавонад. Дӯстони хаёлии кӯдакӣ ва таҷрибаҳои ҳузури эҳсосшуда дар калонсолӣ метавонанд зуҳуроти гуногуни қобилияти мағз барои сохтани агентҳои иҷтимоӣ ба шакли ҷисмонӣ ва фазоӣ бошанд.

Ёддошт оид ба манбаъ ва усул

Ин матн дар асоси preprint-и Burak Erdeniz ва Bigna Lenggenhager бо унвони “Spatial Aspects of Felt Presence and the Phenomenon of Childhood Imaginary Companions: Peripersonal Space, Embodied Perspective, and Continuity of Agent Propensity” таҳия шудааст. Таҳқиқот робитаи дӯстони хаёлӣ, ҳузури эҳсосшуда, peripersonal space, худогоҳии ҷисмонӣ, коркарди пешгӯишаванда, намояндагии агенти иҷтимоӣ ва диссоциатсияро дар намунаи солими калонсолон меомӯзад.

Ин мундариҷа тарҷумаи калима ба калима нест; идеяи асосии таҳқиқот мутобиқ ба хати нашрии Verianla содда карда шуда, ба мақолаи таҳририи аслии туркӣ табдил дода шудааст.

Ин мундариҷа маслиҳати равонӣ, психиатрӣ, неврологӣ ё тиббӣ нест. Дар ҳолатҳои шахсӣ ва нороҳаткунанда вобаста ба дӯсти хаёлӣ, ҳисси ҳузур, диссоциатсия ё таҷрибаҳои идрокӣ, муроҷиат ба мутахассис муҳим аст.