Kutoigiza (not-acting) ni mbinu ya utendaji ambapo mtendaji hajaribu kuiga mhusika kisaikolojia na kimwili au kumwakilisha kikamilifu; hata hivyo, bado anaweza kuzalisha maana ya kisahani kupitia kusoma, kusogea, kuwapo katika nafasi, kuingiliana na vitu na muktadha wa utendaji. Utafiti wa Scott Maisano na Matthew Brown unachunguza utekelezaji wa tamthilia ya Shakespeare The Tempest kwa mtazamo huu kwa siku tatu katika Kisiwa cha Nantucket, ndani ya kozi ya wikendi yenye mkazo iliyoitwa “Tides, Tempests, & Shipwrecks” katika University of Massachusetts Boston. Katika modeli hiyo, kukariri, mazoezi yaliyotayarishwa mapema, mavazi ya jadi ya jukwaani na ulinganifu wa kudumu kati ya mwigizaji na mhusika hupunguzwa hadi kiwango cha chini, huku pwani halisi, hali ya hewa, upepo, mandhari ya ardhi, vitu vya kila siku na uzoefu wa washiriki wenyewe vikigeuka kuwa vipengele hai vya utendaji.

Msingi mkuu wa kinadharia wa utafiti ni mtazamo wa Michael Kirby kwamba kati ya uigizaji na kutoigiza hakuna mgawanyiko mkali wa pande mbili, bali kuna wigo wa hatua kwa hatua. Katika kipimo cha Kirby, kuna mwendelezo kutoka “non-matrixed performing” kupitia “non-matrixed representation” na “received acting” hadi uigizaji rahisi na uigizaji changamani. Utendaji wa Nantucket haubaki katika sehemu moja tu ya wigo huu. Wakati mwingine washiriki hutenda tu kama wao wenyewe, wakati mwingine hutazamwa kama wahusika kwa sababu ya fremu ya kubuni inayozalishwa na maandishi au mazingira, na wakati mwingine husogea karibu moja kwa moja na uigizaji kupitia ishara ndogo za kuiga.

Utafiti pia unatumia mtazamo wa ukumbi wa michezo wa baada ya drama (postdramatic theatre). Katika ukumbi wa jadi wa drama, mwigizaji, mandhari na jukwaa hupangwa kwa kiasi kikubwa ili kuwakilisha ulimwengu wa kubuni uliofungwa; lakini katika matumizi ya Nantucket, kisiwa cha kubuni cha Shakespeare hakifunikwi kikamilifu juu ya Nantucket halisi. Pwani halisi, upepo halisi, uchovu halisi, historia ya ukoloni na uvuvi wa nyangumi wa kisiwa, historia ya Wampanoag, historia ya jumuiya za Weusi, na udhaifu wa pwani unaohusiana na mabadiliko ya tabianchi huendelea kuwapo sambamba na tamthilia. Hivyo Nantucket si mandhari tu “inayocheza nafasi ya kisiwa cha The Tempest”.

Mojawapo ya michango muhimu zaidi ya kimaadili ya makala inahusu jinsi Caliban anavyowasilishwa jukwaani. Waandishi wanahoji kwamba kumwilisha Caliban kikamilifu kwa sifa za mwili za kutisha, za kinyama au zilizorasishwa kunaweza, bila kukusudia, kuzalisha upya dhana potofu za kikoloni ambazo zimebebeshwa mhusika huyo kwa karne nyingi. Katika mbinu ya “Non-matrixed Caliban”, mshiriki anaweza kusoma maneno ya mhusika bila kulazimika kuiga “mwili wa mwingine” uliotengenezwa kihistoria kwa ajili ya Caliban. Kwa njia hii, mjadala wa rangi na ukoloni hauondolewi; kinyume chake, inakuwa dhahiri zaidi ni nani anayemfafanua mhusika kama “jitu”, “mtumwa”, “bwana” au “binadamu”, na kwa lugha gani.

Kikomo kikuu cha tafsiri ya utafiti ni kwamba huu si jaribio la elimu linalodhibitiwa. Waandishi wanajadili mbinu ya utendaji–ufundishaji kwa kutumia uzoefu wa miaka mitatu, tafakari za wanafunzi, picha na nyaraka za video; hakuna ushahidi wa kitakwimu unaotolewa kwamba modeli hiyo ilisababisha maboresho mahususi ya kiasi katika matokeo ya kujifunza.

Swali la kuanzia la utafiti: Je, Shakespeare anaweza kuchezwa bila kuigizwa?

Makala inahoji dhana ya msingi ya utendaji wa kawaida wa Shakespeare: Je, ili kazi ya tamthilia ihesabiwe kuwa utendaji, ni lazima waigizaji wageuke kuwa wahusika, wakariri nafasi zao, wafanye mazoezi na kuunda upya ulimwengu wa kubuni jukwaani kwa uthabiti mkubwa iwezekanavyo?

Pengo la fasihi ambalo waandishi wanalitaja liko hapa. Tangu kazi ya Michael Kirby ya 1972, “On Acting and Not-Acting”, aina nyingi za utendaji ambamo uigizaji haupo au umepunguzwa hadi kiwango cha chini zimejadiliwa; hata hivyo, matumizi yanayotekeleza Shakespeare kwa makusudi kwa uigizaji mdogo sana, pamoja na tathmini za kitaaluma kuhusu matumizi hayo, bado ni machache zaidi.

Kozi ya “Tides, Tempests, & Shipwrecks” katika UMass Boston ilianza kama safari fupi ya kina ya kielimu kwa wanafunzi wa fasihi katika Nantucket Field Station. Hata hivyo, kadiri wanafunzi walivyosoma The Tempest yote kwenye pwani halisi, wakihama kati ya maeneo mbalimbali na bila kutumia vifaa vya uzalishaji wa tamthilia vilivyotayarishwa mapema, shughuli hiyo iligeuka polepole kuwa jaribio la utendaji.

Matumizi hayo yalifanywa mara tatu, Mei 2023, 2024 na 2025. Katika kila wikendi, walimu wawili na takriban wanafunzi wanane hadi kumi wa shahada ya kwanza walikaa Nantucket kwa siku tatu na usiku mbili. Katika sehemu ya shukrani ya makala, mchango wa jumla ya wanafunzi-watendaji 29 katika kipindi cha miaka mitatu umeandikwa. Idadi hii si “ukubwa wa sampuli” wa jaribio, bali ni kumbukumbu ya jumuiya ya wanafunzi walioshiriki katika matumizi hayo.

Kutoigiza (Not-Acting) ni Nini?

Kutoigiza ni mbinu inayopunguza kwa kiwango cha chini juhudi ya mtendaji kumwiga mhusika, “kuwa” naye kisaikolojia au kuwakilisha kikamilifu utambulisho wa kubuni, huku ikiruhusu matendo yake halisi kupata maana ndani ya muktadha wa utendaji; katika nadharia ya Kirby, uigizaji na kutoigiza si ncha mbili kali, bali ni wigo ambamo uwakilishi na uigaji huongezeka hatua kwa hatua.

Wigo wa Kirby

Modeli ya Kirby inatia shaka mgawanyiko wa “kuna uigizaji/hakuna uigizaji”. Swali kuu ni kiasi gani cha uigaji, uwakilishi na utengenezaji wa utambulisho wa kubuni kinapatikana katika tabia ya mtendaji.

Kipimo hiki ni ufunguo wa kuelewa mbinu ya makala. Wanafunzi wa Nantucket hawalazimishwi kubaki katika hali ya “not-acting” wakati wote. Kadiri siku tatu zinavyoendelea, baadhi ya wanafunzi huanza kuhisi zaidi hali za kisaikolojia za wahusika na kuongeza vipengele vidogo vya uigizaji. Hata hivyo, lengo la muundo si kuwapeleka katika uigizaji wa kitaalamu au changamani.

Onyesho la kwanza: Dhoruba inapokuwa na upepo kweli

Onyesho la ajali ya meli mwanzoni mwa The Tempest huwakilishwa katika jukwaa la jadi kama “dhoruba” kwa sauti, mwanga, mandhari na uigizaji. Nantucket, wanafunzi huwekwa kwa umbali unaoonekana kutoka kwa wenzao kando ya pwani. Kwa sababu ya sauti halisi ya bahari na upepo, lazima wapaze sauti kweli ili kusikizana.

Tofauti hapa ni muhimu. Wanafunzi hawahitaji kuiga mabaharia wanaopiga kelele ndani ya dhoruba; mazingira ya kimwili yanawalazimisha kuzungumza kwa sauti kubwa. Hali inayopaswa kuwakilishwa na hali halisi zinaingiliana kwa sehemu, lakini wanafunzi bado hawajipotezi “ndani” ya wahusika wa mabaharia.

Hali hii inaonyesha mantiki kuu ya makala: mazingira ya asili hayaigi athari ya jukwaa; yanazalisha masharti halisi ya utendaji.

Meza za Prospero na Miranda: Kutomfungia mhusika katika mwili mmoja

Katika mfano wa pili muhimu, wanafunzi huhama kutoka pwani kwenda kwenye meza za pikniki zilizo juu zaidi. Wanafunzi watano husoma mistari ya Miranda kwa zamu, na wanafunzi wengine watano husoma ya Prospero. Baada ya sentensi na mazungumzo, kikundi hujadili maana ya maandishi, dhamira yake na njia tofauti za kuyasema.

Katika mpangilio huu hakuna “mwigizaji mmoja wa Prospero” wala “mwigizaji mmoja wa Miranda”. Mhusika yuleyule huwa na wingi kupitia sauti na tafsiri za wanafunzi tofauti. Miranda mmoja anaweza kusikika mwenye kejeli, mwingine mtiifu; Prospero mmoja anaweza kutazamwa kama mlinzi, mwingine kama mwenye amri au katili.

Kwa hivyo, uchanganuzi wa kielimu na utendaji huingia ndani ya kila mmoja. Majadiliano ya darasani yaliyofanywa ili kuelewa maandishi hugeuka wakati huohuo kuwa tukio la kisahani.

Ariel na hatua ndogo kuelekea uigizaji

Katika onyesho la Ariel, wanafunzi hawasomi maandishi tu; wanaombwa kusogeza mikono kama mabawa. Kwa mujibu wa ufafanuzi wa Kirby, kwa sababu uigaji na uwakilishi huanza kwa makusudi hapa, hata ishara hii ndogo ni kuvuka mpaka kuelekea uigizaji.

Hoja ambayo waandishi wanasisitiza ni kwamba ishara ndogo sana ya kuiga kwa mwili inaweza kuhisiwa na wanafunzi kuwa yenye nguvu zaidi kuliko ilivyotarajiwa katika “kuupa mwili” mhusika. Uchunguzi huu unaonyesha kuwa haiwezekani kuweka uhusiano rahisi na wa mstari kati ya kiwango cha uigizaji na ukaribu wa kihisia wa mtu kwa mhusika.

Kwa Nini “Sea-Marge” ya Nantucket Inakuwa Jukwaa na Mshirika wa Tamthilia?

“Sea-marge” ya Nantucket si mandhari tu inayowakilisha kisiwa cha kubuni cha The Tempest; kwa sababu upepo, mawimbi, mchanga, miamba, halijoto, sauti, umbali wa kutembea, mimea na matukio ya bahati hubadilisha moja kwa moja kile ambacho watendaji wanaweza kufanya, mazingira hugeuka kuwa mshirika hai anayezalisha masharti ya kimwili ya utendaji.

“Sea-marge” ina maana gani?

Waandishi wanachukua neno “sea-marge” kutoka katika usemi wa tendo la nne la The Tempest na wanafafanua pwani ya Nantucket Field Station kama jukwaa lao. Hata hivyo, jukwaa hili si la kudumu. Tamthilia inaposonga kupitia matukio tisa, kikundi huhama kati ya pwani, miamba, nyasi, meza za pikniki na maeneo mbalimbali karibu na Field Station.

Katika ukumbi wa jadi, nafasi ya jukwaa hutumikia ulimwengu wa kubuni. Nantucket, maandishi ya kubuni huwekwa ndani ya mahali halisi. Bahari, ndege, hali ya hewa, miti na muundo wa kimwili wa ardhi haviwezi kutiishwa kwa maandishi ya Shakespeare.

Nafasi kwa mtazamo wa ukumbi wa postdramatic

Makala inatumia mtazamo wa ukumbi wa postdramatic wa Hans-Thies Lehmann. Katika utendaji wa postdramatic, maandishi, mhusika na ulimwengu wa kubuni uliofungwa vinaweza kuacha kuwa kituo pekee kinachotawala vipengele vingine vyote jukwaani. Mwili, picha, sauti, nafasi ya kimwili na tukio lenyewe hupata uzito wa kujitegemea.

Nantucket inatoa mfano mkali wa hili. Nafasi kubwa ya wazi hutawanya uwezo wa ukumbi wa jadi kuelekeza umakini wa mtazamaji kwenye jukwaa moja kuu. Upepo unaweza kufanya sentensi isisikike, baridi inaweza kukaza mikono ya wanafunzi, mchanga unaweza kubadilisha namna ya kutembea, na sauti ya ndege inaweza kutawala maandishi.

Waandishi hawaoni vipengele hivi “vinavyokengeusha” kuwa makosa. Kinyume chake, wanavichukulia kama masharti yanayopanua utendaji.

Tofauti kuu na Sleep No More

Makala inalinganisha jaribio la Nantucket na Sleep No More, mojawapo ya matumizi ya kisasa ya Shakespeare ya kuzamisha hadhira. Sleep No More, inayotokana na Macbeth ya Shakespeare, ni mfano wenye nguvu wa postdramatic ambapo hadhira huzunguka katika nafasi kubwa na yenye maelezo mengi.

Hata hivyo, matumizi hayo mawili yanatofautiana kwa njia muhimu. Sleep No More kwa kiasi kikubwa huacha nje lugha ya Shakespeare, ilhali timu ya Nantucket husoma maandishi ya tamthilia bila kuyakata. Katika Sleep No More nafasi za mwigizaji na mtazamaji ni wazi, lakini Nantucket washiriki hubadilika daima kati ya nafasi hizo. Badala ya mandhari na vifaa vilivyotayarishwa kitaalamu, hutumiwa vitu kutoka kwenye mifuko ya wanafunzi, chakula chao au vitu vilivyopatikana ufukweni.

Tofauti kuu inayosisitizwa na waandishi ni ya kina zaidi: ingawa Sleep No More hupunguza maneno, huendeleza kwa nguvu ulimwengu wa kubuni wa Macbeth. Utendaji wa Nantucket, hata huku ukisoma maandishi yote ya Shakespeare, huvunja ulimwengu uliofungwa wa The Tempest. Kisiwa halisi hakigeuki kikamilifu kuwa kisiwa cha Shakespeare.

Wazo kwamba “kisiwa nacho hakiiigizi”

Mojawapo ya hoja zinazovutia za utafiti ni kwamba mazingira yenyewe pia yako katika aina fulani ya “not-acting”. Pwani ya Nantucket haijaribu kuigiza kisiwa cha Shakespeare. Wimbi si athari ya jukwaa; ni wimbi. Upepo si mashine iliyowashwa ili kuunda anga ya kidrama; ni upepo halisi.

Hata hivyo, vipengele hivi halisi vinapokutana na maandishi, huzalisha maana mpya. Hivyo utendaji hauondoi tofauti kati ya uhalisia na ubunifu, bali hufanya tofauti yenyewe kuwa yenye tija.

Figure 1: Mti uliozungukwa na mzabibu

Katika picha ya kwanza ya makala kuna mti ulioonekana wakati wa ziara ya Field Station, ambao mzabibu umeuzunguka na kupunguza uhai wake. Picha hii halisi inazalisha uhusiano usiotarajiwa na taswira ya mzabibu ya Prospero katika tamthilia.

Kwa waandishi, mikutano kama hii si mfano wa kulazimisha asili iendane na maandishi ya Shakespeare, bali wa kutambua nyakati ambazo maandishi na mazingira halisi yanaweza kujibu kila moja kwa bahati.

Figure 2: Pwani yenyewe

Picha pana ya pwani ya Nantucket katika ukurasa wa tatu wa PDF inafanya dhana ya “sea-marge” ya utafiti iwe halisi zaidi. Picha haiwakilishi mandhari ya jukwaa, bali inarekodi jiografia halisi inayounda kimwili masharti ya utendaji.

Vitu vya kila siku kuingia jukwaani

Katika uzalishaji wa kitaalamu, kifaa cha jukwaani kwa kawaida hupangwa mapema na kutengenezwa ili kiwakilishe kitu fulani. Nantucket, masanduku ya pizza yaliyopoa, mwanasesere laini wa mwanafunzi, kishikio cha funguo, kamba ya kiatu, vitu vilivyotolewa kwenye begi au vijiti vilivyopatikana ufukweni vinaweza kuwa vifaa vya jukwaani.

Sifa ya vitu hivi ni kwamba havipotezi kabisa utambulisho wao wa awali. Sanduku la pizza ni kwa wakati mmoja mabaki ya kimwili ya chakula kilicholiwa pamoja usiku uliopita na ishara ya kisahani katika onyesho la karamu ya kichawi ya tamthilia.

Waandishi wanafikiria muundo huu wa tabaka mbili kama aina ya palimpsesti ya kiutendaji. Historia halisi ya kitu haifutwi; maana mpya ya kisahani huandikwa juu yake.

Kutoka sanduku la pizza hadi karamu ya kichawi

Karamu inayotoweka katika Act 3 inaweza kuhitaji athari maalum za kimakanika au za kuona katika jukwaa la kawaida. Nantucket, nyenzo za onesho hili ni masanduku ya pizza yaliyobaki kutoka usiku uliopita.

Uchaguzi huu si suluhisho la gharama ndogo tu. Masanduku hayo hubeba nyakati mbili kwa wakati mmoja: jioni halisi ambayo wanafunzi waliitumia pamoja kisiwani na karamu ya kubuni ya tamthilia. Kwa hiyo, huingiza katika utendaji historia ya kibinafsi na ya kimwili ambayo kifaa cha jukwaani cha kitaalamu hakingeweza kutoa.

Juno anayeshushwa kwa kamba ya kiatu

Onyesho la masque katika tendo la nne linazua tatizo jingine. Katika utamaduni wa ukumbi wa Jacobean, kushuka kwa mungu wa kike Juno kutoka juu kunahitaji mashine kubwa ya jukwaani. Katika utendaji wa Nantucket, mwanasesere mdogo laini au kishikio cha funguo kinaweza kuwa Juno na kushushwa kutoka tawi la mti kwa kamba ya kiatu.

Onyesho hili linaonyesha kwamba upungufu wa uwezo wa kiufundi si lazima ugeuke kuwa nakala duni ya ukumbi wa kitaalamu. Uhaba wa nyenzo unaweza kuzalisha lugha nyingine ya kisahani inayofichua wazi ubandia wa utendaji wenyewe.

“Salvage”: Vitu vilivyookolewa na kutumiwa tena

Wazo la “salvaged spectacle” katika sehemu kuu ya pili ya makala linaelezea kutumia tena kwa madhumuni ya tamthilia vitu vilivyotupwa au vilivyotumiwa kwa kusudi jingine. Uhusiano unawekwa kati ya namna hii ya uzalishaji na mada za kupotea, kuokolewa na kupatikana tena katika The Tempest.

Lengo hapa si kukifanya kitu halisi kisioneshe na kukigeuza kuwa kifaa cha kubuni. Kuendelea kuonekana kwa maisha ya awali ya kitu jukwaani ni sehemu ya msingi ya estetiki ya postdramatic.

Kwa Nini Mbinu ya Non-Matrixed Caliban ni Muhimu?

Mbinu ya Non-matrixed Caliban humwezesha mwigizaji kutolazimika kuiga dhana potofu za mwili, sauti na tabia zinazohusishwa kihistoria na mila za kikoloni na zilizorasishwa za kumwakilisha Caliban; hivyo “uwingine” wa mhusika hauzalishwi upya kana kwamba ni ukweli wa kiasili au wa kimwili, bali mjadala unaelekezwa kwenye jinsi maneno na mahusiano ya nguvu yanayomfafanua Caliban yanavyozalishwa.

Tatizo la Caliban katika historia ya jukwaa

Caliban ni mmoja wa wahusika wa The Tempest waliofanyiwa mabadiliko makubwa zaidi ya kimwili katika historia ya utendaji. Kwa karne nyingi ameonyeshwa kupitia misimbo ya kuona inayomfanya mnyama, jitu, “wa kizamani” au iliyorasishwa waziwazi.

Tatizo kuu linalosisitizwa na makala ni kuhamishwa moja kwa moja kwa maelezo ya kikoloni ya maandishi kwenda kwenye mwili wa mwigizaji. Kumfanya mwigizaji aonekane kama “aina nyingine ya binadamu” au kiumbe katika mpaka wa ubinadamu kupitia vazi, vipodozi, mkao wa mwili na sauti kunaweza kuzalisha upya kama ukweli wa kuona diskosi ambayo tamthilia inapaswa kuichunguza kwa ukosoaji.

Tofauti kati ya maelezo ya maandishi na mwili unaoonekana

Waandishi, wakitumia kazi ya Farah Karim-Cooper, wanaonyesha tofauti muhimu katika The Tempest: yale ambayo wahusika wa Ulaya wanasema kuhusu Caliban si lazima yawe sawa na mwili wa binadamu ambao mtazamaji anaweza kuuona jukwaani.

Tofauti hii ni muhimu kimaadili. Mhusika anapomwita mwingine “jitu”, ukumbi wa michezo si lazima uthibitishe neno hilo kwa vipodozi vya kimwili na muundo wa mwili. Kinyume chake, mtazamaji anaweza kuona umbali kati ya ukatili wa kiitikadi wa neno hilo na mwili halisi wa binadamu.

Kwa nini Caliban kadhaa tofauti?

Katika matumizi ya Nantucket, Caliban si nafasi ya kudumu ya mtendaji mmoja. Wanafunzi tofauti wanaweza kusoma mhusika katika matukio tofauti; mwanafunzi huyo huyo anaweza kuwa Prospero au mhusika mwingine katika tukio jingine.

Matumizi haya hudhoofisha wazo la “mwili wa Caliban”. Mwili uleule unapowakilisha mwenye mamlaka katika tukio moja na mtu aliyetawaliwa kikoloni katika tukio jingine, inakuwa dhahiri zaidi kwamba makundi kama “bwana”, “mtumwa”, “binadamu” au “jitu” hayazalishwi na kiini cha mwili, bali na lugha ya simulizi na mamlaka.

Je, mjadala wa rangi unatoweka?

Hapana. Makala inasisitiza kwamba mbinu ya non-matrixed haiondoi rangi kutoka katika fremu ya tafsiri. Kinachobadilika ni kwamba impersonation iliyorasishwa, yaani kuiga “mwili mwingine” maalum, si sehemu ya lazima ya utendaji.

Tofauti hii ni muhimu sana. Tatizo halipuuzwi; kinachokataliwa ni ulazima wa kuzalisha tena dhana zilezile za kuona na za kimwili ili kuliwakilisha.

Kikomo cha mbinu yenyewe

Mfumo wa non-matrixed pia haujengi ukuta kamili kati ya mwigizaji na mhusika. Katika makala, mwanafunzi mmoja anaeleza kwamba, licha ya kutokuwa na nafasi ya kudumu, kadiri alivyomsoma Caliban mara kadhaa alijisikia akijitambulisha zaidi na mhusika, na baadaye aliandika soneti kwa niaba ya Caliban.

Mfano huu unaonyesha nuance muhimu ya utafiti: kutoigiza hakupigi marufuku uhusiano wa kihisia na mhusika. Kunazuia tu uhusiano huo kulazimishwa na muundo wa mhusika uliokwisha “pewa mwili” mapema.

Kwa nini Nantucket si “jukwaa tupu”?

Sehemu ya mwisho ya makala inapanua maadili ya utendaji kutoka Caliban hadi kisiwa chenyewe. Waandishi wanakataa kwa makusudi kutazama Nantucket kama ardhi tupu, isiyo na historia, ambayo inaweza kutumiwa tu kwa ajili ya Shakespeare.

Kabla ya safari, wanafunzi husoma kuhusu uchumi wa uvuvi wa nyangumi wa kisiwa, historia ya Wampanoag wa asili na yaliyopita ya kijamii ambayo hayapo katika taswira maarufu ya Nantucket.

Tabaka hili la kihistoria halitumiki kusawazisha kwa urahisi masuala ya ukoloni, umiliki, utumishi, ubwana na haki juu ya kisiwa katika The Tempest na historia halisi ya Nantucket. Lakini huruhusu miktadha hiyo miwili kuhojiana.

Uvuvi wa nyangumi na ubepari

Uchumi wa uvuvi wa nyangumi wa Nantucket katika karne ya kumi na tisa unakumbusha kwamba uhusiano kati ya kisiwa na bahari haukuwa tu uzoefu wa kimapenzi wa mazingira ya asili. Asili pia ilikuwa eneo la uchimbaji wa kiuchumi, kazi na biashara ya kimataifa.

Kwa hiyo, ziara ya wanafunzi katika Nantucket Whaling Museum si mapumziko ya utalii yaliyo nje ya programu ya safari, bali ni mojawapo ya miktadha ya kihistoria ya utendaji. Mwanafunzi mmoja kuhusisha uzoefu wake wa jumba la makumbusho na jinsi Ariel anavyopewa kazi mfululizo na Prospero kunaonyesha aina ya mwingiliano wa kielimu ambayo waandishi wanaiita pembetatu ya “maandishi–nafsi–mahali”.

Historia ya Wampanoag na Nantucket ya Weusi

Makala inasisitiza kwamba historia ya kisiwa haipaswi kupunguzwa kuwa simulizi la jiografia tupu “iliyogunduliwa” na walowezi wa Ulaya. Uwepo wa Wampanoag, magonjwa, umaskini na michakato ya kazi ya kulazimishwa baada ya kuwasili kwa Wazungu; historia za utumwa wa watu wa asili na Waafrika pamoja na harakati za kupinga utumwa kisiwani ni sehemu ya fremu hii.

Uwepo wa kihistoria wa jumuiya za Weusi katika eneo la New Guinea la Nantucket pia unaonyesha kwamba taswira maarufu ya Nantucket kama mahali pa matajiri na weupe si kamili.

Mabadiliko ya tabianchi na mustakabali wa kisiwa

Waandishi hujumuisha katika uzoefu wa utendaji si tu yaliyopita ya kisiwa bali pia mustakabali wake. Kupanda kwa usawa wa bahari, mmomonyoko wa pwani, mawimbi ya dhoruba, mafuriko ya pwani na kupotea kwa makazi ya eelgrass huonyesha udhaifu wa Nantucket mbele ya mabadiliko ya tabianchi.

Kwa hiyo, kutazama mazingira katika uzoefu wa siku tatu si zoezi la kutafuta tu mandhari ya jukwaa inayofaa maandishi ya Shakespeare. Wanafunzi wanaombwa kuona kisiwa halisi katika uwepo wake wenyewe wa kiikolojia na kihistoria.

Figure 5: Michoro ya uchunguzi katika daftari

Kila mwanafunzi hupewa daftari tupu la Moleskine pamoja na maandishi ya Shakespeare; hili ni chombo halisi cha uchaguzi huu wa kielimu. Wanafunzi wanaweza kurekodi ndege, mimea, miundo ya pwani au uchunguzi mwingine usio na ulinganifu wa moja kwa moja katika tamthilia.

Michoro ya ndege katika Figure 5 kwenye ukurasa wa 19 wa PDF inaonyesha kwamba mwanafunzi hakutafsiri Shakespeare tu; pia alitazama kisiwa halisi wakati Shakespeare akisomwa.

Mbinu ya Sandbox

Dhana ya “Shakespeare as Sandbox” katika sehemu ya mwisho ya makala ina maana ya kutofunga utendaji wote kwenye lengo moja la kisahani lililowekwa mapema. Kwa namna inayofanana na muundo wa sandbox katika michezo ya video, washiriki wanaweza kuingiliana na mazingira ndani ya fremu pana iliyowekwa na kuendeleza matendo yao madogo.

Mfano ni wanafunzi wawili waliokuwa wakisoma Ferdinand na Miranda kucheza Jenga halisi walipokuwa wakisubiri zamu yao katika tukio la mwisho, na baadaye kutengeneza moyo kwa magamba ya bahari uliokuwa na herufi za kwanza za majina ya wahusika wao.

Hakuna maelekezo ya moja kwa moja kwa vitendo hivi katika maandishi ya Shakespeare. Lakini kwa sababu yanafanyika ndani ya muktadha wa tamthilia, yanaweza kupata sifa ya “received acting”.

Figure 6: Moyo wa magamba ya bahari

Moyo wa magamba ya bahari katika ukurasa wa 20 wa PDF unaonyesha kwa picha swali la mwisho la kinadharia la makala: Ili kitu kiwe utendaji wa Shakespeare, je, mhusika lazima awasilishwe kwa mafanikio, au mtandao wa umakini, mahusiano na matendo unaounda masharti ya utendaji unaweza kutosha?

Jibu la waandishi liko karibu na chaguo la pili. Maana ya utendaji haipo tu katika “kumwilisha mhusika kwa mafanikio”; ipo katika uhusiano unaoundwa kati ya miili, nafasi, vitu na umakini wa pamoja.

Jaribio Hili Linabadilisha Nini katika Elimu ya Shakespeare?

Modeli inayopendekezwa na utafiti huondoa maandishi katika elimu ya Shakespeare kutoka kuwa kitu kinachoelezwa darasani na baadaye kuwakilishwa kwenye jukwaa tofauti, na badala yake hufanya kusoma, kujadili, kusogea, kutambua mazingira, matumizi ya vitu kwa ubunifu na utendaji kuwa sehemu za tukio moja la kielimu; hata hivyo, utafiti hauthibitishi kwa kiasi kwamba mbinu hii ni bora kwa kiwango kinachoweza kupimwa kuliko ufundishaji wa jadi.

Muungano wa utendaji na ufundishaji

Katika onyesho la meza la Prospero–Miranda, wanafunzi kwa upande mmoja husoma maandishi kwa sauti na kwa upande mwingine hujadili maana ya sentensi na motisha za wahusika. Michakato ambayo katika darasa la kawaida ingeweza kutenganishwa kama “uchanganuzi” na katika chumba cha mazoezi kama “uigizaji” huwekwa ndani ya tukio moja.

Lengo la mbinu hii si kumgeuza mwanafunzi kuwa mwigizaji wa kitaalamu. Ni kumwezesha mwanafunzi wa fasihi kuhusiana na maandishi katika viwango vya mwili, sauti, jamii na mazingira.

Kwa nini mshiriki si mtazamaji kila wakati wala mwigizaji kila wakati?

Nafasi za kudumu zinapoondolewa, wanafunzi huzungumza katika baadhi ya matukio, hutazama katika mengine, kisha husoma wahusika tofauti. Kwa hiyo, tofauti kati ya mwigizaji na mtazamaji pia huwa inayopitika.

Hali hii pia inakutana na wazo la Augusto Boal la “spect-actor”. Katika makala, baadhi ya washiriki hawatazami tukio tu, bali hutoa mapendekezo ya kuingilia ili tendo liweze kutekelezwa kwa namna yenye ukandamizaji au unyonyaji mdogo.

Kwa nini kusoma bila kukariri hakuhesabiwi kuwa upungufu?

Katika ukumbi wa jadi, mwigizaji kuangalia maandishi kwa kawaida huonekana kama ishara ya maandalizi yasiyokamilika. Katika utafiti huu, kuwa na vitabu mkononi ni sehemu ya makusudi ya utendaji.

Kuonekana kwa maandishi hupunguza udanganyifu kwamba mwigizaji amegeuka kikamilifu kuwa mhusika. Mshiriki anaweza kuwa kwa wakati mmoja yeye mwenyewe, mtu anayesoma maneno ya Shakespeare na mtendaji anayehusishwa kwa muda na mhusika fulani.

Je, utaalamu na mafanikio ni kitu kimoja?

Katika mtazamo wa waandishi, uigizaji zaidi, mandhari ghali zaidi au ukamilifu mkubwa wa kiufundi haumaanishi moja kwa moja utendaji bora.

Thamani ya kisayansi-kifasihi ya uzoefu wa Nantucket inaonekana hasa katika ukweli kwamba baadhi ya mambo hayawezi kudhibitiwa: hali ya hewa inaweza kubadilika, sauti inaweza kupotea, kifaa kinachotumiwa kinaweza kupatikana dakika ya mwisho, na uhusiano wa mwanafunzi na maandishi unaweza kubadilika wakati wa utendaji.

Kutodhibitika huku si modeli ya ulimwengu wote inayopendekezwa kuchukua nafasi ya ukumbi wa kitaalamu. Utafiti unalenga kozi mahususi ya chuo kikuu na aina ya utendaji inayohusishwa na mahali mahususi.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

Muundo wa utafiti

Utafiti ni uchunguzi wa utendaji/ufundishaji unaotegemea matumizi, uliokua kupitia kozi ya kila mwaka ya wikendi yenye mkazo kwa wanafunzi wa mwaka wa mwisho wa idara ya Kiingereza katika University of Massachusetts Boston. Matumizi hayo yalirudiwa katika Nantucket Field Station katika miaka ya 2023, 2024 na 2025.

Katika kila matumizi, walimu wawili na takriban wanafunzi wanane hadi kumi wa shahada ya kwanza husoma The Tempest kutoka mwanzo hadi mwisho kwa siku tatu na huhamia maeneo tofauti karibu na Field Station kwa matukio tisa.

Kanuni kuu za mbinu ni kutokuwepo kwa kukariri, kutokuwepo kwa mazoezi ya awali, kutotumia mavazi ya jadi ya ukumbi, kutokuwa na nafasi za kudumu, kutokata maandishi ya Shakespeare, washiriki kubadilika kati ya nafasi ya mwigizaji na mtazamaji, na kuruhusu mazingira halisi kubadilisha utendaji.

Mtiririko wa kielimu wa siku tatu

Kazi ya kimetodolojia ya vielelezo vya chanzo

Tokeo kuu la kwanza — Utendaji hautoweki uigizaji unapopunguzwa

Hitimisho kuu la makala ni kwamba kupunguza uigizaji hakuondoi moja kwa moja utendaji wa Shakespeare. Badala yake, mzigo wa uwakilishi husambazwa kutoka kwa mhusika kwenda kwa vipengele vingine.

Mwili, sauti, umbali, hali ya hewa, ardhi, vitu vya kila siku na mahusiano halisi ya kijamii ya washiriki huanza kuzalisha utendaji.

Tokeo kuu la pili — Mahali halisi si lazima patiishwe kwa mahali pa kubuni

Nantucket Field Station haigeuzwi kuwa mandhari halisi ya kisiwa cha Shakespeare. Kisiwa cha Shakespeare na Nantucket huwepo kwa wakati mmoja.

Tabaka hizi mbili huruhusu mshiriki kutambua uhusiano wa ndani ya tamthilia pamoja na historia na ikolojia ya kisiwa chenyewe.

Tokeo kuu la tatu — Upungufu wa nyenzo unaweza kuwa faida ya ubunifu

Kutokuwepo kwa mashine za kitaalamu za jukwaa hakumaanishi kuondoa matukio ya kichawi ya tamthilia. Vitu kama masanduku ya pizza, kamba ya kiatu au mwanasesere laini hupata kazi ya kisahani huku zikihifadhi historia yao ya maisha halisi.

Hoja ya waandishi ni kwamba mvutano huu wa kimwili ni sifa yenye thamani ya utendaji wa postdramatic; lengo si kutengeneza nakala ya gharama ndogo ya muundo wa gharama kubwa wa jukwaa.

Tokeo kuu la nne — “Kumcheza” Caliban kwa kiwango kidogo kunaweza kufungua nafasi ya ukosoaji

Kutomfungia Caliban katika mwili mmoja, vazi moja na dhana potofu ya kimwili kunapunguza hatari ya kuzalisha tena jukwaani kama ukweli wa kiasili urithi wa kihistoria wa uwakilishi uliorasishwa na wa kikoloni wa mhusika huyo.

Mbinu hii haiondoi muktadha wa ukoloni wa mhusika. Kinyume chake, inalenga kumfanya mtazamaji na mshiriki kuhoji maneno, mamlaka na utamaduni wa jukwaa unaomfafanua mhusika.

Tokeo kuu la tano — Tofauti kati ya ufundishaji na utendaji huwa inayopitika

Kueleza maandishi, kuyasoma kwa sauti, kuyajaribu kwa mwili, kutembea ndani ya mazingira na washiriki kujadiliana hakufanywi kama hatua tofauti.

Kwa mujibu wa muhtasari mkuu wa sehemu ya hitimisho ya waandishi, utendaji huhama kutoka uzalishaji wa mhusika kwenda katika uwanja mpana zaidi; kusoma, kusogea, kusubiri, kutambua na kufanya vinaweza kuwa na uzito sawa.

Tokeo kuu la sita — Maandishi ya Shakespeare huacha kuwa fremu pekee ya kutawala

Mbinu hii haipunguzi thamani ya maandishi ya Shakespeare; maandishi yanasomwa yote. Lakini maandishi hayageuki kuwa ulimwengu pekee wenye mamlaka wa kubuni unaomeza mazingira yote na utambulisho wa washiriki.

Kisiwa halisi na watu halisi hawamezwi na tamthilia. The Tempest huwepo ndani yao na pembeni mwao.

Utafiti unasema nini

Utafiti unahoji kwamba matumizi ya The Tempest yanayofungamana na mahali na yanayotekelezwa kwa uigizaji mdogo yanaweza kutoa modeli yenye tija kwa utendaji wa Shakespeare, ufundishaji wa fasihi na ukumbi wa postdramatic. Pia unapendekeza kwamba mazingira na vitu vya kimwili vinaweza kuwa na nafasi kuu katika uzalishaji wa maana ya utendaji, na kwamba kushughulikia Caliban kwa namna ya non-matrixed kunaweza kutoa chombo cha kimaadili cha kuhoji aina za kihistoria za uwakilishi wa kikoloni/uliorasishwa.

Utafiti hausemi nini

Utafiti hauthibitishi kwamba mbinu ya not-acting ni bora kuliko mbinu za kawaida za darasani au ukumbini katika ufundishaji wote wa Shakespeare. Ongezeko mahususi la asilimia katika matokeo ya kujifunza, mafanikio ya mitihani, uhifadhi wa maarifa, athari za kisaikolojia au matokeo sanifu ya elimu hayajapimwa.

Utafiti pia haudai kwamba uigizaji wa kitaalamu, kumwilisha mhusika au ukumbi wa jadi wa drama ni makosa. Kinachojadiliwa ni uwezekano gani unaofunguliwa na namna tofauti ya ufundishaji na utendaji.

Ubora wa utafiti

Mojawapo ya nguvu za utafiti ni mkutano wa moja kwa moja kati ya nadharia na mazoezi. Dhana za utendaji za Kirby na Lehmann haziachwi katika kiwango cha nadharia pekee; zinajaribiwa kupitia mifano mahususi ya tukio, mwili na mahali.

Nguvu ya pili ni kwamba tafakari za maandishi na mdomo za wanafunzi, picha na video zinaandamana na hoja ya makala. Nyenzo hizi si data ya jaribio iliyopangwa kwa mfumo, lakini zinafanya ionekane jinsi matumizi yalivyofanya kazi.

Nguvu ya tatu ni kwamba kazi ya Shakespeare inayofungamana na mahali haishii katika kiwango cha “ukumbi mzuri ndani ya asili”. Historia ya watu wa asili wa Nantucket, rangi, uchumi wa uvuvi wa nyangumi na udhaifu wa hali ya hewa vinaingizwa katika fremu ya ukosoaji ya utendaji.

Vikwazo vikuu

Utafiti umeibuka ndani ya chuo kikuu, kozi, kisiwa na timu mahususi ya walimu. Masharti ya kimwili na kihistoria ya Nantucket ni sehemu muhimu ya mbinu yenyewe; kwa hiyo matumizi haya hayawezi kutathminiwa kama itifaki ya ulimwengu wote ambayo italeta matokeo yale yale katika kampasi nyingine.

Ingawa kauli za wanafunzi zinatumika kuonyesha thamani ya uzoefu, utafiti hautumii mfumo wa usimbaji uliowekwa mapema, kikundi linganishi cha udhibiti au tathmini ya kiasi.

Kurudiwa kwa utendaji kwa miaka mitatu kunaonyesha mwendelezo wa matumizi hayo, lakini matokeo ya elimu ya muda mrefu, ustadi wa wanafunzi wa baadaye wa kusoma Shakespeare au athari ya uhamishaji katika kazi nyingine hayajachunguzwa.

Mbinu ya Non-matrixed Caliban pia haisuluhishi moja kwa moja matatizo yote ya uwakilishi. Chanzo chenyewe kinaonyesha kwamba mwanafunzi anaweza kujitambulisha kwa nguvu na Caliban, hivyo kikidhihirisha kwamba uhusiano wa mwigizaji–mhusika hauwezi kudhibitiwa kikamilifu.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Utafiti asilia: The Tempest at the Sea-Marge: Not-Acting on Nantucket

Waandishi: Scott Maisano; Matthew Brown.

Taasisi: Department of English, University of Massachusetts Boston, 100 Morrissey Boulevard, Boston, Massachusetts, USA.

Waandishi wawasiliani: Scott Maisano na Matthew Brown.

Jarida: Humanities.

Mchapishaji/jukwaa: MDPI.

Rekodi ya bibliografia: Humanities, 2026, 15(6), Article 72.

DOI: 10.3390/h15060072.

Mchakato wa uchapishaji: Imepokelewa 5 Desemba 2025; imerekebishwa 14 Mei 2026; imekubaliwa 16 Mei 2026; imechapishwa 25 Mei 2026.

Aina ya chanzo: Makala ya sayansi za kibinadamu iliyopitiwa na wahakiki na kuchapishwa; uchunguzi wa utendaji na ufundishaji unaotegemea mazoezi.

Toleo maalum: Shakespearean Performance: Contemporary Approaches, Findings, and Practices.

Leseni: Creative Commons Attribution (CC BY).

Fremu kuu ya kinadharia: wigo wa acting/not-acting wa Michael Kirby; mtazamo wa ukumbi wa postdramatic wa Hans-Thies Lehmann; mijadala ya utendaji unaofungamana na mahali na wa kuzamisha hadhira.

Matumizi makuu: Kazi ya kila mwaka katika kozi ya “Tides, Tempests, & Shipwrecks” katika University of Massachusetts Boston, inayodumu siku tatu na usiku mbili katika Nantucket Field Station, ambapo maandishi yote ya The Tempest ya Shakespeare husomwa na kutekelezwa katika maeneo mbalimbali ya kweli.

Miaka ya matumizi: 2023, 2024 na 2025.

Muundo wa ushiriki: Katika kila matumizi, walimu wawili na takriban wanafunzi wanane hadi kumi wa shahada ya kwanza. Makala inawataja kwa majina wanafunzi-watendaji 29 waliotoa mchango katika kipindi cha miaka mitatu katika sehemu ya shukrani. Taarifa hii haipaswi kutathminiwa kama sampuli ya kitakwimu ya utafiti.

Nyenzo za chanzo: Toleo la Arden 3 Revised la The Tempest ya Shakespeare, uzoefu wa utendaji, tafakari za maandishi/mdomo za wanafunzi, nyaraka za picha na video, uchunguzi wa mazingira na fasihi ya nadharia ya utendaji.

Supplementary Materials: Video S1, video ya mkusanyo wa safari ya Nantucket ya 2023, na Video S2, kipande kutoka utendaji wa Act 2, Scene 1 wa mwaka 2024, zimetolewa.

Data mpya: Makala inaeleza kwamba hakuna data mpya iliyoundwa au kuchanganuliwa na kwamba kushiriki data hakuhusiki na utafiti huu.

Michango ya waandishi: Uundaji wa dhana, metodolojia, uchanganuzi rasmi, utafiti, rasilimali, usimamizi wa data, rasimu ya kwanza, uhakiki/uhariri na uwasilishaji wa kuona vilifanywa kwa pamoja na Scott Maisano na Matthew Brown.

Ufadhili: Taarifa rasmi ya Funding ya makala inaeleza kwamba utafiti haukupokea ufadhili wa nje. Katika sehemu tofauti ya Acknowledgments, inaelezwa kwamba CLA Dean's Office na English Department zilisaidia gharama za usafiri wa wanafunzi, chakula, malazi, nyenzo na matumizi ya ziada ya kozi. Ufadhili wa utafiti na msaada wa vifaa vya kozi vinapaswa kutenganishwa.

Mgongano wa maslahi: Waandishi hawakuripoti mgongano wa maslahi.

Kikomo kikuu cha kimetodolojia: Utafiti si jaribio la elimu linalodhibitiwa wala uchanganuzi wa kiasi wa athari. Matokeo ni tafsiri ya kinadharia na ya kielimu ya mazoezi ya utendaji ya miaka mitatu yanayofungamana na mahali maalum.

Dokezo la hakimiliki na matumizi tena: Ingawa chanzo kina leseni ya CC BY, maandishi haya ya Verianla si tafsiri ya kimitambo ya aya za makala chanzo kwenda Kiswahili. Muundo wa kinadharia, mbinu, mifano, ushahidi wa kuona na mipaka ya tafsiri zimehifadhiwa, huku maandishi yakiwa yameundwa upya kwa lugha huru ya kielimu. Uzalishaji upya wa vifungu virefu vya moja kwa moja kutoka maandishi ya Shakespeare na makala chanzo umeepukwa.