Mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler (Micro, Small, and Medium Enterprises, MSMEs), bu çalışmada Solo City'nin pandemi sonrası ekonomik ve sosyal toparlanmasında rol alan ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarıyla bağlantılı işletme aktörleri olarak incelenmektedir. Araştırma, Solo City'de purposive sampling ile seçilen 15 MSME aktörüyle yapılan açık uçlu derinlemesine görüşmelere ve destekleyici dokümanlara dayanan nitel bir vaka çalışmasıdır. Görüşmeler üç aşamalı tematik analizle değerlendirilmiş ve source triangulation ile desteklenmiştir. Çalışma, MSME'lerin istihdam ve yerel ekonomik istikrar üzerinden SDG 8'e; dijital uyum ve yenilik üzerinden SDG 9'a; kadınlar ve informal çalışanlar dahil daha kapsayıcı girişimcilik üzerinden SDG 10'a katkı sağladığını; bazı işletmelerde çevre dostu üretim ve tüketim uygulamalarının SDG 12 ile de bağlantı kurduğunu göstermektedir. Bununla birlikte çalışma yalnız 15 purposively selected işletmeciye ve Solo City bağlamına dayandığı için sonuçlar bütün Endonezya MSME'lerine genellenemez ve nitel bulgular nedensel etki ya da istatistiksel anlamlılık olarak okunmamalıdır.

Kaynağın arka planında Endonezya'da 64 milyondan fazla MSME bulunduğu, bu işletmelerin yaklaşık olarak ulusal GSYH'nin %60'ına katkı verdiği ve toplam işgücünün yaklaşık %97'sini istihdam ettiği belirtilmektedir. Solo City özelinde MSME sayısının 2021'de 11.100'den 2022'de 13.200'e yükseldiği, 2023'te ise 12.872'ye gerilediği aktarılmaktadır. Kaynak ayrıca önceki yerel çalışmalara dayanarak işletmelerin %56'sında satış düşüşü ve işletme sahiplerinin %22'sinde finansmana erişim sorunu bildirildiğini aktarmaktadır. Bu yüzdeler mevcut 15 kişilik görüşme örnekleminden hesaplanmış sonuçlar değil, giriş bölümünde kullanılan önceki araştırma verileridir.

Araştırmada MSME'lerin karşılaştığı temel sorunlar dört ana kümede toplanmaktadır: tüketici satın alma gücündeki düşüşle bağlantılı ciro kaybı, tedarik zinciri ve hammadde sorunları, sermaye ve kamu desteklerine erişim güçlükleri ve dijital pazarlamaya uyum sorunları. İşletmelerin bu baskılara karşı geliştirdiği başlıca stratejiler ise dijital pazarlama, ürün/hizmet çeşitlendirmesi ile operasyonel ve finansal uyarlamadır.

Çalışma, MSME dayanıklılığının yalnız işletmenin kendi içindeki yenilik ve teknoloji kullanımıyla açıklanamayacağını; finansmana erişim, destekleyici kamu politikaları, işletmeler arası ağlar ve uygun dijital altyapı gibi dış koşulların da önemli olduğunu savunmaktadır. Ancak bu mekanizmalar deneysel olarak izole edilmemiştir; çalışma katılımcı deneyimlerinden ve destekleyici literatürden elde edilen nitel örüntüleri ortaya koymaktadır.

Araştırmanın temel problemi

COVID-19 pandemisi, küçük işletmeler açısından yalnız geçici bir satış düşüşü yaratmamış; müşteri davranışlarını, hammadde ve lojistik koşullarını, finansman gereksinimini, satış kanallarını ve işletmelerin teknolojiyle kurduğu ilişkiyi de değiştirmiştir. Kaynak, bu değişimin ardından MSME'lerin yalnız “hayatta kalıp kalmadığını” değil, toparlanma sırasında sürdürülebilir kalkınma amaçlarına nasıl katkı sağladığını incelemektedir.

Literatür boşluğu, önceki çalışmaların önemli bölümünün ulusal veya makro düzeyde MSME performansına ve pandemi etkilerine odaklanmasına karşılık, belirli bir kentte işletme düzeyindeki uyum stratejileri ile SDG hedeflerini aynı nitel çerçevede ilişkilendiren araştırmaların sınırlı olmasıdır.

Solo City, özellikle canlı MSME ekosistemi nedeniyle vaka alanı olarak seçilmiştir. Kaynağın sayfa 3'ündeki Figure 1, Solo City'nin idari bölgelerini ve araştırmanın respondent location bağlamını harita üzerinde göstermektedir. Ancak çalışma katılımcıların ayrı ayrı kesin coğrafi koordinatlarını tablo halinde vermediğinden bu harita Verianla tarafından tahmini işaretlerle yeniden çizilmemiştir.

Nitel Vaka Çalışması Bu Araştırmada Ne Anlama Geliyor?

Nitel vaka çalışması, araştırmacıların çok sayıda işletme üzerinde istatistiksel genelleme yapmak yerine Solo City'deki belirli MSME aktörlerinin pandemi deneyimlerini, karşılaştıkları sorunları, geliştirdikleri uyum stratejilerini ve sürdürülebilir kalkınmaya ilişkin katkılarını kendi bağlamları içinde ayrıntılı biçimde incelemesine olanak veren araştırma yaklaşımıdır.

Katılımcılar nasıl seçildi?

Araştırmaya 15 MSME aktörü dahil edilmiştir. Katılımcılar rastgele örneklemeyle değil, purposive sampling yani amaçlı örnekleme ile seçilmiştir.

Amaçlı örnekleme, araştırma sorusuna özellikle bilgi sağlayabilecek vakaların belirli kriterlerle seçilmesidir. Bu yöntem nitel araştırmalarda derinlik sağlar; ancak örneklemin genel nüfusu istatistiksel olarak temsil ettiğini garanti etmez.

Kaynak üç seçim kriteri belirtmektedir:

1. İşletmenin pandemi sırasında faaliyetini sürdürebilmiş olması.
2. Sürdürülebilir iş uygulamaları üzerinden SDG'lere katkıda bulunması.
3. Informal economy sector içinde faaliyet göstermesi veya bu alanla bağlantılı olması.

Kaynak katılımcıların tamamı için yaş, cinsiyet, işletme yaşı, çalışan sayısı, ciro büyüklüğü veya mikro/küçük/orta işletme sınıfını gösteren sistematik bir profil tablosu yayımlamamaktadır. Bu nedenle 15 işletmenin demografik veya ekonomik dağılımı Verianla tarafından tamamlanmamıştır.

Birincil ve ikincil veri nasıl birleştirildi?

Birincil veri, MSME aktörleriyle yapılan açık uçlu derinlemesine görüşmelerden oluşmaktadır. Görüşmeler işletmelerin pandemiden nasıl etkilendiğini, hangi zorlukları yaşadığını, nasıl uyum sağladığını ve SDG'lere hangi yollarla katkı sunduğunu anlamaya yöneliktir.

İkincil veri ise MSME politikalarına ilişkin kamu belgeleri, COVID-19'un ekonomi üzerindeki etkisini inceleyen Scopus-indexed çalışmalar, bölgesel ekonomik raporlar ve pandemi sonrası MSME araştırmaları gibi kaynaklardan oluşturulmuştur.

Bu iki kaynak türü aynı amaçla kullanılmamaktadır. Görüşmeler saha aktörlerinin deneyimlerini verirken ikincil materyal bu anlatıların daha geniş politika ve araştırma bağlamında kontrol edilmesine ve yorumlanmasına yardımcı olmaktadır.

Tematik Analiz Bu Çalışmada Nasıl Uygulandı?

Çalışmanın tematik analizi üç aşamadan oluşmaktadır: önce görüşme kayıtları ayrıntılı olarak transkribe edilmiş, ardından bilgiler pandemi etkisi, uyum stratejileri, işletme yenilikleri ve SDG katkıları gibi temalar altında azaltılıp kategorize edilmiş, son aşamada ortaya çıkan örüntüler araştırma sorularıyla ilişkilendirilerek sonuç ve yorumlar oluşturulmuştur.

1. Transkripsiyon

İlk aşama bütün görüşme kayıtlarının ayrıntılı biçimde yazıya aktarılmasıdır. Transkripsiyonun amacı katılımcı ifadelerini analiz edilebilir metne dönüştürürken bilgi kaybını azaltmaktır.

2. Veri azaltma ve tematik kategorileştirme

İkinci aşamada görüşmelerdeki bütün cümleler eşit ağırlıkta yan yana bırakılmamış, araştırma sorularıyla ilişkili tekrar eden fikirler ve deneyimler ana temalar altında düzenlenmiştir.

Kaynağın özellikle belirttiği temalar şunlardır:

• COVID-19'un MSME'ler üzerindeki etkileri,
• uyum stratejileri ve işletme yenilikleri,
• MSME'lerin SDG'lere katkısı.

3. Sonuç ve yorum

Üçüncü aşamada kategorize edilen verideki örüntüler araştırma sorularıyla ilişkilendirilmiş ve sonuçların ne ifade ettiği yorumlanmıştır.

Source triangulation ne işe yarıyor?

Source triangulation, aynı olgunun tek bir kişinin anlatısına dayanmasını azaltmak amacıyla farklı informantlardan ve farklı veri türlerinden gelen bilgilerin karşılaştırılmasıdır.

Bu çalışmada araştırmacılar farklı MSME aktörlerinin ifadelerini birbirleriyle ve ikincil verilerle karşılaştırmıştır. Kaynak ayrıca bulguların tutarlılığının MSME aktörleri ve ekonomi/kamu politikası uzmanlarıyla yapılan görüşme ve validation yoluyla kontrol edildiğini belirtmektedir.

Solo City MSME'leri Hangi Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarıyla İlişkilendirildi?

Çalışma MSME'lerin istihdam ve yerel ekonomik istikrar üzerinden SDG 8, dijital dönüşüm ve işletme yeniliği üzerinden SDG 9, kadınlar ve informal çalışanlar gibi grupların ekonomik katılımını destekleyen kapsayıcı girişimcilik üzerinden SDG 10 ve bazı çevre dostu üretim/tüketim uygulamaları üzerinden SDG 12 ile bağlantı kurduğunu göstermektedir.

SDG 8: İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme

MSME'lerin ekonomik katkısının temel ekseni istihdamın korunması, yeni gelir kaynaklarının oluşması ve yerel ekonomik faaliyetin devam ettirilmesidir.

Katılımcı anlatılarında küçük işletmelerin yalnız işletme sahibine gelir sağlamadığı, başka kişilere de çalışma imkânı sağladığı vurgulanmaktadır. Özellikle kriz döneminde işletmenin tamamen kapanmaması, mevcut istihdamın korunması açısından önemli görülmektedir.

SDG 10: Eşitsizliklerin Azaltılması ve kapsayıcı girişimcilik

Çalışmanın sosyal bulguları özellikle kadınlar ve informal workers gibi ekonomik olarak daha kırılgan gruplara yönelmektedir.

Kaynak, evden satışla başlayan kadın girişimcilerin işletmelerini geliştirmesi ve bazı MSME'lerin ev kadınlarına ek gelir sağlayan iş imkânları oluşturması gibi örnekleri kapsayıcı ekonomik katılım çerçevesinde değerlendirmektedir.

SDG 9: Dijital dönüşüm, yenilik ve altyapı

Kaynakta dijitalleşme pandemi sonrasında MSME dayanıklılığının en görünür unsurlarından biridir. Daha önce ağırlıklı olarak yüz yüze satış yapan işletmeler sosyal medya, marketplace, online ordering ve dijital ödeme sistemlerine yönelmiştir.

Bu değişim yalnız yeni bir reklam kanalı kullanmak anlamına gelmemektedir. Bazı işletmeler müşteriyle iletişim, rezervasyon, sipariş, ödeme, stok yönetimi ve satış modelinin tamamını yeniden yapılandırmıştır.

SDG 12: Sorumlu Üretim ve Tüketim

Çalışmada çevresel boyut ekonomik ve sosyal boyut kadar yaygın değildir. Kaynak açıkça MSME'lerin çoğunun ekonomik ve sosyal konulara daha fazla odaklandığını, ancak bazı işletmelerin daha çevre dostu uygulamalar geliştirmeye başladığını belirtmektedir.

Örnekler arasında ahşap mobilyada daha çevre dostu kaynaklardan odun kullanılması ve thrift fashion yaklaşımının tekstil atığını azaltması bulunmaktadır.

Kaynak aynı zamanda çevre dostu hammaddelerin daha pahalı olabilmesini ve sürdürülebilir teknoloji yatırımlarına erişimin sınırlı kalmasını uygulama engelleri arasında tartışmaktadır.

MSME topluluk ağlarının rolü

Katılımcılar aynı sektördeki veya farklı sektörlerdeki girişimciler arasında deneyim paylaşımını önemli bir dayanıklılık aracı olarak değerlendirmiştir.

Bu topluluk ağları yeni satış yöntemleri, tedarik çözümleri, pazar bilgileri ve kriz sırasında işe yarayan stratejilerin paylaşılmasına yardımcı olmaktadır.

Pandeminin işletmeler üzerindeki dört ana baskısı

Dijital pazarlama nasıl kullanıldı?

Birçok MSME daha önce fiziksel mağaza, geleneksel müşteri ağı veya yüz yüze satışa dayanırken pandemi sırasında sosyal medya ve online marketplace kanallarına geçmiştir.

Kaynakta Instagram, WhatsApp, Shopee ve TikTok gibi kanalların kullanıldığı örnekler bulunmaktadır. Bazı işletmeler live selling, ürün videosu, moda içerikleri, kampanya ve giveaway gibi daha aktif dijital pazarlama yöntemleri geliştirmiştir.

Dijital ödeme ve QRIS

Kaynak bazı MSME'lerin dijital ödeme sistemlerini de işletme süreçlerine dahil ettiğini göstermektedir. QRIS, Endonezya'daki QR tabanlı standart ödeme sistemi olarak görüşme anlatılarında yer almaktadır.

Bu çalışma QRIS'in satışları belirli bir yüzde artırdığını ölçmemektedir. Dijital ödeme, işletmelerin dijital dönüşüm örüntüsünün bir parçası olarak nitel biçimde raporlanmaktadır.

Ürün ve hizmet çeşitlendirmesi

Pandemi sırasında önceki ürünlere yönelik talep azalınca bazı işletmeler yeni taleplere uyum sağlamıştır.

• Bir convection işletmesi pandeminin başında kumaş maske üretimine yönelmiştir.
• Ev catering işletmesi daha dayanıklı hazır ve frozen food ürünlerine geçmiştir.
• Bir otomotiv işletmesi online ordering ve booking sistemi oluşturmuştur.
• Bazı işletmeler daha uygun fiyatlı paketler ve product bundling geliştirmiştir.

Operasyonel ve finansal uyarlama

Stok riskini azaltmak amacıyla pre-order ve reseller sistemlerinin kullanılması önemli operasyonel uyarlamalardan biridir.

Pre-order sistemi işletmenin ürünü müşteri talebi kesinleşmeden büyük miktarda stoklamak zorunda kalmasını azaltabilir. Kaynakta bazı katılımcılar özellikle belirsiz talep döneminde ellerinde satılmayan ürün birikmesini önlemek amacıyla bu yaklaşımı kullandıklarını belirtmiştir.

Bu çalışmada pre-order stratejisinin maliyet veya kârlılık etkisi sayısal olarak ölçülmemiştir.

Dijitalleşmenin önündeki engeller

Dijitalleşme bütün işletmeler için aynı derecede kolay gerçekleşmemiştir. Kaynak dijital bölünmeyi yalnız internet bağlantısının bulunup bulunmaması olarak değil, işletmecinin teknoloji okuryazarlığı ve dijital pazarlama/e-ticaret süreçlerini kullanabilme kapasitesi açısından da tartışmaktadır.

Görüşmelerde bazı işletmecilerin başlangıçta online satış sistemlerini anlamadığı, daha sonra kriz nedeniyle yavaş yavaş öğrenmeye başladığı görülmektedir.

Devlet eğitimleri neden her işletme için aynı ölçüde yararlı görülmedi?

Katılımcıların önemli eleştirilerinden biri eğitimlerin fazla genel ve teorik kalmasıdır. El sanatları, moda, otomotiv, culinary veya convection gibi farklı sektörlerin ihtiyaçları aynı olmadığı için tek tip dijital eğitim her işletmede aynı uygulama değerini üretmemektedir.

Kaynak bu nedenle sektör bazlı eğitim, uygulamalı mentoring ve işletmenin gerçek iş sürecine uyarlanmış teknik destek önermektedir.

Finansman desteğine erişimde ne sorun yaşandı?

Katılımcılar kamu tarafından finansal destek programları bulunduğunu, ancak başvuru şartlarının ve idari süreçlerin küçük işletmeler için karmaşık olabildiğini belirtmiştir.

Kaynak bu nedenle People's Business Credit (KUR) başvurularının sadeleştirilmesi, daha küçük işletmelere ulaşabilecek fintech-based funding seçenekleri ve belirli sürdürülebilir uygulamaları destekleyen finansal teşvikleri politika seçenekleri arasında tartışmaktadır.

Bu Çalışma Nedensellik veya İstatistiksel Etki Kanıtlıyor mu?

Hayır; çalışma 15 purposively selected MSME aktörünün görüşmelerine ve destekleyici dokümanlara dayanan nitel bir vaka çalışmasıdır, dolayısıyla SDG katkıları, dijitalleşme, finansmana erişim ve dayanıklılık arasındaki örüntüleri açıklayabilir fakat bir müdahalenin belirli bir ekonomik sonucu kaç puan veya yüzde değiştirdiğini ya da gözlenen sonucun tek nedeninin ilgili strateji olduğunu kanıtlamaz.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• Solo City'deki görüşülen MSME aktörleri pandemi sonrası ekonomik, sosyal ve kısmen çevresel katkılar bildirmiştir.
• İstihdam ve yerel ekonomik istikrar SDG 8 ile ilişkilendirilmiştir.
• Dijital uyum ve işletme yeniliği SDG 9 çerçevesinde değerlendirilmiştir.
• Kadınlar ve informal çalışanlar gibi grupların ekonomik katılımı SDG 10 ile ilişkilendirilmiştir.
• Bazı çevre dostu uygulamalar SDG 12 ile ilişkilendirilmiştir.
• Temel sorun kümeleri ciro düşüşü, tedarik zinciri bozulması, finansmana/kamu desteğine erişim ve dijital uyumdur.
• Ana uyum stratejileri dijital pazarlama, ürün çeşitlendirmesi ve operasyonel/finansal uyarlamadır.
• Topluluk ağları bilgi ve deneyim paylaşımının önemli bir parçası olarak ortaya çıkmıştır.
• Katılımcılar daha uygulamalı ve sektör ihtiyaçlarına özgü eğitim talep etmiştir.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

• Sonuçlar Endonezya'daki bütün MSME'leri istatistiksel olarak temsil etmez.
• Dijitalleşmenin belirli oranda ciro veya kâr artışı yarattığı bu çalışmada ölçülmemiştir.
• QRIS, marketplace, live selling veya influencer kullanımının ayrı nedensel etkisi hesaplanmamıştır.
• Devlet desteğinin başarısız olduğu bütün MSME'ler için kanıtlanmamıştır; görüşülen katılımcıların erişim sorunları nitel olarak raporlanmıştır.
• MSME'lerin SDG 8, 9 veya 10 üzerindeki katkısı sayısal SDG indicator değişimleriyle ölçülmemiştir.
• Abstract'taki “significantly” ifadesi istatistiksel significance anlamına gelmez; çalışma p-değeri üretmemektedir.
• Katılımcıların deneyimleri pandemi sonrası toparlanmanın tek nedenini belirlemez.
• Psikososyal dayanıklılık faktörleri çalışmada ayrıca analiz edilmemiştir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma tasarımının teknik özeti

Görüşme formu: Kaynak Appendix 1

Yöntem bölümü soruların “Table 1” içinde olduğunu söylese de yayımlanan PDF'nin son sayfasında liste Appendix 1. Blueprint Interview Questions olarak sunulmaktadır. Aşağıdaki Türkçe tablo, kaynakta verilen 15 sorunun anlamını koruyan aktarımıdır.

Bulguların tematik yapısı

Kaynakta görülen işletme uyum örnekleri

• Geleneksel satıştan Instagram, WhatsApp ve marketplace kullanımına geçiş.
• Online reservation ve ordering sistemlerinin oluşturulması.
• QRIS ve diğer dijital ödeme yöntemlerinin kullanılması.
• Live selling ve küçük influencer iş birliklerinin denenmesi.
• Pandemi talebine uygun yeni ürünlerin geliştirilmesi.
• Hazır yemeklerden daha dayanıklı frozen food gibi ürünlere çeşitlendirme.
• Pre-order ve reseller modelleriyle stok riskinin azaltılması.
• Fiyat ayarlaması ve daha ekonomik product bundle seçeneklerinin sunulması.
• MSME toplulukları üzerinden deneyim ve bilgi paylaşılması.

Politika önerilerinin ayrıntısı

Çalışmanın temel sınırlılıkları

Sınırlı coğrafi kapsam: Araştırma yalnız Solo City'deki MSME'lere odaklanmaktadır. Sonuçlar farklı ekonomik, kültürel veya altyapısal koşullara sahip başka bölgelere doğrudan genellenemez.

15 katılımcılık amaçlı örneklem: Örneklemin amacı istatistiksel temsil değil, belirli deneyimleri derinlemesine anlamaktır.

Katılımcı profil ayrıntısı: Kaynak bütün 15 katılımcının demografik ve işletme özelliklerini sistematik tek tabloda yayımlamamaktadır.

Psikososyal faktörler: Kaynak bireysel dayanıklılık ve sosyal destek gibi MSME resilience üzerinde etkili olabilecek psikososyal faktörleri ayrıca incelemediğini belirtmektedir.

Politika etkinliği: Finansman, eğitim ve diğer kamu desteklerinin etki büyüklüğü karşılaştırmalı veya deneysel yöntemle test edilmemiştir.

SDG ölçümü: SDG katkıları katılımcı deneyimleri ve tematik yorum üzerinden kurulmuştur; resmi SDG indicator setlerinde önce-sonra nicel etki analizi yapılmamıştır.

Nedensellik: Çalışma COVID-19 sonrası gözlenen uyum stratejileri ile işletme dayanıklılığı arasında nitel bağlantılar kurmaktadır; belirli stratejilerin işletme sonucuna tek başına neden olduğunu kanıtlamaz.

Etik raporlama: Kaynak PDF'de insan katılımcılarla yapılan görüşmeler için ayrı etik kurul/onay veya informed consent beyanı görünmemektedir. Verianla bu bilginin bulunmamasını etik onayın kesinlikle olmadığı şeklinde yorumlamamaktadır.

Görüşme zamanlaması: Metindeki örnek görüşme alıntıları 22 Şubat, 28 Şubat, 2 Mart ve 3 Mart 2025 gibi tarihler taşımaktadır; ancak kaynak bütün saha çalışmasının başlangıç ve bitiş tarihlerini ayrı yöntem parametresi olarak vermemektedir.

Gelecek araştırmalar için kaynak önerileri

Kaynak, başka bölgelerde benzer araştırmalar yapılarak bölgesel farklılıkların karşılaştırılmasını önermektedir.

Ayrıca pandemi sonrası MSME'leri desteklemeye yönelik farklı kamu politikalarının ne kadar etkili olduğunun ayrıca araştırılması önerilmektedir.

Kaynakta belirtilen bir diğer boşluk, bireysel dayanıklılık ve sosyal destek gibi psikososyal faktörlerin MSME resilience üzerindeki rolünün ayrıca incelenmesidir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Post-Pandemic MSME’s and Sustainable Development in Solo City.

Yazarlar: Maulidyah Indira Hasmarini, Ali Zainal Abidin, Kenny Pradipta Montoya Putra Pratama.

Yazar sırası: Kaynak PDF ve bibliyografik kayıttaki sıra korunmuştur.

Eş katkı: Kaynak PDF'de eş birinci yazarlık veya eş katkı beyanı bulunmamaktadır.

Sorumlu yazar: Maulidyah Indira Hasmarini.

Kurum: Department of Economics, Faculty of Economics and Business, University of Muhammadiyah Surakarta, Surakarta, 57162, Indonesia.

Dergi: Economics Development Analysis Journal.

Cilt / sayı: Volume 14, Number 4.

Sayı yılı: 2025.

Sayfalar: 537–553.

DOI: 10.15294/edaj.v14i4.31688.

Makale geçmişi — PDF: Received October 2025; Accepted March 2026; “Pusblished April 2026”. “Pusblished” yazımı kaynak PDF'deki dizgi biçimiyle aktarılmıştır.

Dış bibliyografik yayın tarihi: GARUDA kaydı 12 Şubat 2026 tarihini vermektedir. Bu tarih PDF'deki April 2026 bilgisiyle uyuşmamaktadır ve fark sessizce uzlaştırılmamıştır.

Yayımlayıcı: Universitas Negeri Semarang; güncel dergi yapısı Department of Economic Development, Faculty of Economics, Universitas Negeri Semarang ve Asosiasi Pendidikan Ekonomi LPTK ile ilişkilidir.

Kaynak türü: Nitel vaka çalışmasına dayalı hakemli araştırma makalesi.

Hakemlik: Derginin resmî politikası double-blind peer review sürecini belirtmektedir.

Preprint durumu: Kaynak PDF'de ayrı preprint sürümü belirtilmemektedir.

Lisans: Makale PDF'si yalnız © 2026 Universitas Negeri Semarang ibaresini göstermektedir. Derginin resmî eski copyright politikası CC BY 3.0 lisansını belirtmektedir; bu nedenle lisans makalenin kendi PDF'sinde açıkça yazıyormuş gibi sunulmamaktadır.

Finansman: Kaynak PDF'de ayrı finansman beyanı bulunmamaktadır.

Çıkar çatışması: Kaynak PDF'de ayrı çıkar çatışması beyanı bulunmamaktadır.

Veri erişilebilirliği: Kaynak PDF'de ayrı Data Availability bölümü bulunmamaktadır.

CRediT / yazar katkıları: Kaynak PDF'de ayrı CRediT veya ayrıntılı yazar katkısı beyanı bulunmamaktadır.

Etik kurul / informed consent: Kaynak PDF'de ayrı etik kurul, etik onay veya informed consent beyanı görünmemektedir. Çalışma insan katılımcılarla derinlemesine görüşmeler içermektedir; raporlanmamış bir etik prosedürün varlığı veya yokluğu Verianla tarafından varsayılmamaktadır.

Çalışma alanı: Solo City, Central Java, Indonesia.

Katılımcılar: 15 MSME aktörü.

Örnekleme: Purposive sampling.

Seçim ölçütleri: Pandemi sırasında operasyonel süreklilik; sürdürülebilir işletme uygulamaları yoluyla SDG katkısı; informal economy sector içinde yer alma.

Birincil veri: Açık uçlu derinlemesine görüşmeler.

İkincil veri: Kamu MSME politika belgeleri, Scopus-indexed literatür, bölgesel ekonomik raporlar ve pandemi sonrası MSME araştırmaları.

Analiz: Üç aşamalı tematik analiz: transkripsiyon; veri azaltma ve tematik kategorileştirme; sonuç çıkarma ve yorum.

Geçerlilik / güvenilirlik yaklaşımı: Source triangulation; çeşitli informantların bilgilerinin ve ikincil verinin karşılaştırılması; MSME aktörleri ile ekonomi/kamu politikası uzmanlarıyla tartışma ve findings validation.

İstatistiksel analiz: Kaynakta regresyon, hipotez testi, p-değeri veya confidence interval bulunmamaktadır.

“Significantly” kullanım notu: Abstract'taki “contribute significantly” ifadesi nicel/statistiksel significance olarak yorumlanmamalıdır; çalışma nitel tematik analizdir.

Temel SDG bağlantıları: SDG 8 — istihdam ve yerel ekonomik istikrar; SDG 9 — dijital uyum ve yenilik; SDG 10 — kapsayıcı girişimcilik; SDG 12 — bazı çevre dostu üretim ve tüketim uygulamaları.

Ana sorunlar: Ciro/talep düşüşü, tedarik zinciri bozulması, sermaye ve kamu desteğine erişim güçlükleri, dijital pazarlamaya uyum.

Ana uyum stratejileri: Dijital pazarlama; ürün/hizmet çeşitlendirmesi; operasyonel ve finansal optimizasyon.

Önemli ek temalar: Dijital ödeme, online marketplace, live selling, influencer iş birlikleri, pre-order, product bundling, işletme toplulukları ve daha sürdürülebilir hammadde/ürün uygulamaları.

Appendix / Table isimlendirme notu: Yöntem bölümü görüşme sorularını “Table 1” olarak yönlendirirken yayımlanan son sayfa bunları “Appendix 1. Blueprint Interview Questions” başlığıyla vermektedir.

Figure 1: Kaynakta Solo City'deki respondent location bağlamını gösteren harita bulunmaktadır. Exact katılımcı koordinatları metinsel veri olarak verilmediğinden Verianla tarafından tahmini koordinatlarla yeniden çizilmemiştir.

Ana sınırlılıklar: Sınırlı Solo City örneklemi ve bölgesel genellenebilirlik; psikososyal faktörlerin incelenmemesi; SDG katkılarının nicel indicator düzeyinde ölçülmemesi; kamu politikalarının nedensel etkinliğinin test edilmemesi.