Mikro, kiçik və orta ölçülü müəssisələr (Micro, Small, and Medium Enterprises, MSMEs), bu tədqiqatda Solo City-nin pandemiyadan sonrakı iqtisadi və sosial bərpasında rol oynayan və Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri ilə əlaqəli biznes aktorları kimi araşdırılır. Tədqiqat Solo City-də purposive sampling ilə seçilmiş 15 MSME aktoru ilə aparılmış açıq uclu dərin müsahibələrə və dəstəkləyici sənədlərə əsaslanan keyfiyyət xarakterli bir hal araşdırmasıdır. Müsahibələr üç mərhələli tematik təhlillə qiymətləndirilmiş və source triangulation ilə dəstəklənmişdir. Tədqiqat göstərir ki, MSME-lər məşğulluq və yerli iqtisadi sabitlik vasitəsilə SDG 8-ə; rəqəmsal uyğunlaşma və innovasiya vasitəsilə SDG 9-a; qadınlar və qeyri-formal işçilər də daxil olmaqla daha inklüziv sahibkarlıq vasitəsilə SDG 10-a töhfə verir; bəzi müəssisələrdə ekoloji cəhətdən daha dost istehsal və istehlak təcrübələri isə SDG 12 ilə də əlaqələndirilir. Bununla belə, tədqiqat yalnız məqsədli seçilmiş 15 sahibkara və Solo City kontekstinə əsaslandığı üçün nəticələr İndoneziyadakı bütün MSME-lərə ümumiləşdirilə bilməz və keyfiyyət xarakterli tapıntılar səbəb-nəticə təsiri və ya statistik əhəmiyyətlilik kimi oxunmamalıdır.

Mənbənin arxa plan hissəsində İndoneziyada 64 milyondan çox MSME olduğu, bu müəssisələrin təxminən milli ÜDM-in %60-na töhfə verdiyi və ümumi işçi qüvvəsinin təxminən %97-ni məşğulluqla təmin etdiyi bildirilir. Solo City üzrə MSME sayının 2021-ci ildə 11.100-dən 2022-ci ildə 13.200-ə yüksəldiyi, 2023-cü ildə isə 12.872-yə gerilədiyi qeyd olunur. Mənbə həmçinin əvvəlki yerli tədqiqatlara əsaslanaraq müəssisələrin %56-sında satış azalması və sahibkarların %22-sində maliyyəyə çıxış problemi bildirildiyini qeyd edir. Bu faizlər hazırkı 15 nəfərlik müsahibə nümunəsindən hesablanmış nəticələr deyil, giriş bölməsində istifadə olunan əvvəlki tədqiqat məlumatlarıdır.

Tədqiqatda MSME-lərin üzləşdiyi əsas problemlər dörd əsas qrupda cəmlənir: istehlakçıların alıcılıq qabiliyyətinin azalması ilə əlaqəli dövriyyə itkisi, təchizat zənciri və xammal problemləri, kapitala və dövlət dəstəyinə çıxış çətinlikləri və rəqəmsal marketinqə uyğunlaşma problemləri. Müəssisələrin bu təzyiqlərə qarşı inkişaf etdirdiyi əsas strategiyalar isə rəqəmsal marketinq, məhsul/xidmət diversifikasiyası və əməliyyat-maliyyə uyğunlaşmasıdır.

Tədqiqat iddia edir ki, MSME dayanıqlığını yalnız müəssisədaxili innovasiya və texnologiyadan istifadə ilə izah etmək olmaz; maliyyəyə çıxış, dəstəkləyici dövlət siyasətləri, müəssisələrarası şəbəkələr və uyğun rəqəmsal infrastruktur kimi xarici şərtlər də mühümdür. Lakin bu mexanizmlər eksperimental şəkildə təcrid edilməmişdir; tədqiqat iştirakçı təcrübələrindən və dəstəkləyici ədəbiyyatdan əldə olunan keyfiyyət nümunələrini ortaya qoyur.

Tədqiqatın əsas problemi

COVID-19 pandemiyası kiçik müəssisələr üçün yalnız müvəqqəti satış azalması yaratmamış; müştəri davranışlarını, xammal və logistika şərtlərini, maliyyələşmə ehtiyacını, satış kanallarını və müəssisələrin texnologiya ilə münasibətini də dəyişdirmişdir. Mənbə bu dəyişiklikdən sonra MSME-lərin yalnız “sağ qalıb-qalmadığını” deyil, bərpa prosesi zamanı dayanıqlı inkişaf məqsədlərinə necə töhfə verdiyini araşdırır.

Ədəbiyyat boşluğu ondan ibarətdir ki, əvvəlki tədqiqatların mühüm hissəsi milli və ya makro səviyyədə MSME performansına və pandemiyanın təsirlərinə fokuslandığı halda, konkret bir şəhərdə müəssisə səviyyəli uyğunlaşma strategiyalarını SDG hədəfləri ilə eyni keyfiyyət çərçivəsində əlaqələndirən araşdırmalar məhduddur.

Solo City, xüsusilə canlı MSME ekosisteminə görə hal araşdırması sahəsi kimi seçilmişdir. Mənbənin 3-cü səhifəsindəki Figure 1 Solo City-nin inzibati bölgələrini və tədqiqatın respondentlərin yerləşmə yeri kontekstini xəritədə göstərir. Lakin tədqiqat iştirakçıların ayrı-ayrılıqda dəqiq coğrafi koordinatlarını cədvəl şəklində vermədiyinə görə bu xəritə Verianla tərəfindən təxmini işarələrlə yenidən çəkilməmişdir.

Keyfiyyət Xarakterli Hal Araşdırması Bu Tədqiqatda Nə Deməkdir?

Keyfiyyət xarakterli hal araşdırması tədqiqatçılara çoxsaylı müəssisələr üzrə statistik ümumiləşdirmə aparmaq əvəzinə Solo City-dəki konkret MSME aktorlarının pandemiya təcrübələrini, qarşılaşdıqları problemləri, inkişaf etdirdikləri uyğunlaşma strategiyalarını və dayanıqlı inkişafa töhfələrini öz kontekstində ətraflı araşdırmağa imkan verən tədqiqat yanaşmasıdır.

İştirakçılar necə seçildi?

Tədqiqata 15 MSME aktoru daxil edilmişdir. İştirakçılar təsadüfi seçmə ilə deyil, purposive sampling yəni məqsədli seçmə ilə seçilmişdir.

Məqsədli seçmə tədqiqat sualına xüsusilə məlumat verə biləcək halların müəyyən meyarlar əsasında seçilməsidir. Bu üsul keyfiyyət tədqiqatlarında dərinlik təmin edir; lakin nümunənin ümumi əhalini statistik baxımdan təmsil etdiyinə zəmanət vermir.

Mənbə üç seçim meyarı göstərir:

1. Müəssisənin pandemiya dövründə fəaliyyətini davam etdirə bilməsi.
2. Dayanıqlı biznes təcrübələri vasitəsilə SDG-lərə töhfə verməsi.
3. Qeyri-formal iqtisadiyyat sektorunda fəaliyyət göstərməsi və ya bu sahə ilə əlaqəli olması.

Mənbə bütün iştirakçılar üzrə yaş, cins, müəssisənin yaşı, işçi sayı, dövriyyə həcmi və ya mikro/kiçik/orta müəssisə sinfini göstərən sistemli profil cədvəli dərc etmir. Buna görə 15 müəssisənin demoqrafik və ya iqtisadi bölgüsü Verianla tərəfindən tamamlanmamışdır.

İlkin və ikincil məlumatlar necə birləşdirildi?

İlkin məlumat, MSME aktorları ilə aparılan açıq uclu dərin müsahibələrdən ibarətdir. Müsahibələr müəssisələrin pandemiyadan necə təsirləndiyini, hansı çətinliklərlə üzləşdiyini, necə uyğunlaşdığını və SDG-lərə hansı yollarla töhfə verdiyini anlamağa yönəlmişdir.

İkincil məlumat isə MSME siyasətləri üzrə dövlət sənədləri, COVID-19-un iqtisadiyyata təsirini araşdıran Scopus-indexed tədqiqatlar, regional iqtisadi hesabatlar və pandemiyadan sonrakı MSME araşdırmaları kimi mənbələrdən formalaşdırılmışdır.

Bu iki mənbə növü eyni məqsədlə istifadə olunmur. Müsahibələr sahə aktorlarının təcrübələrini təqdim edərkən, ikincil material bu hekayələrin daha geniş siyasət və tədqiqat kontekstində yoxlanılmasına və şərh edilməsinə kömək edir.

Tematik Təhlil Bu Tədqiqatda Necə Tətbiq Edildi?

Tədqiqatın tematik təhlili üç mərhələdən ibarətdir: əvvəlcə müsahibə qeydləri ətraflı şəkildə transkripsiya edilmiş, sonra məlumatlar pandemiyanın təsiri, uyğunlaşma strategiyaları, müəssisə innovasiyaları və SDG töhfələri kimi mövzular altında ixtisar edilərək kateqoriyalaşdırılmış, son mərhələdə isə ortaya çıxan nümunələr tədqiqat sualları ilə əlaqələndirilərək nəticə və şərhlər formalaşdırılmışdır.

1. Transkripsiya

Birinci mərhələ bütün müsahibə qeydlərinin ətraflı şəkildə yazıya köçürülməsidir. Transkripsiyanın məqsədi iştirakçı ifadələrini təhlil edilə bilən mətnə çevirərkən məlumat itkisini azaltmaqdır.

2. Məlumatların azaldılması və tematik kateqoriyalaşdırma

İkinci mərhələdə müsahibələrdəki bütün cümlələr eyni çəkidə yanaşı saxlanılmamış, tədqiqat sualları ilə əlaqəli təkrarlanan fikirlər və təcrübələr əsas mövzular altında təşkil edilmişdir.

Mənbənin xüsusi qeyd etdiyi mövzular bunlardır:

• COVID-19-un MSME-lərə təsirləri,
• uyğunlaşma strategiyaları və müəssisə innovasiyaları,
• MSME-lərin SDG-lərə töhfəsi.

3. Nəticə və şərh

Üçüncü mərhələdə kateqoriyalaşdırılmış məlumatlardakı nümunələr tədqiqat sualları ilə əlaqələndirilmiş və nəticələrin nə ifadə etdiyi şərh olunmuşdur.

Source triangulation nə üçün istifadə olunur?

Source triangulation eyni hadisənin yalnız bir şəxsin ifadəsinə əsaslanmasını azaltmaq məqsədilə müxtəlif informantlardan və müxtəlif məlumat növlərindən gələn məlumatların müqayisə edilməsidir.

Bu tədqiqatda tədqiqatçılar müxtəlif MSME aktorlarının ifadələrini bir-biri ilə və ikincil məlumatlarla müqayisə etmişdir. Mənbə həmçinin tapıntıların tutarlılığının MSME aktorları və iqtisadiyyat/dövlət siyasəti ekspertləri ilə aparılan müzakirə və validation vasitəsilə yoxlandığını bildirir.

Solo City MSME-ləri Hansı Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri ilə Əlaqələndirildi?

Tədqiqat göstərir ki, MSME-lər məşğulluq və yerli iqtisadi sabitlik vasitəsilə SDG 8, rəqəmsal transformasiya və müəssisə innovasiyası vasitəsilə SDG 9, qadınlar və informal işçilər kimi qrupların iqtisadi iştirakını dəstəkləyən inklüziv sahibkarlıq vasitəsilə SDG 10 və bəzi ekoloji cəhətdən daha dost istehsal/istehlak təcrübələri vasitəsilə SDG 12 ilə əlaqələndirilmişdir.

SDG 8: Layiqli Əmək və İqtisadi Artım

MSME-lərin iqtisadi töhfəsinin əsas oxu məşğulluğun qorunması, yeni gəlir mənbələrinin yaranması və yerli iqtisadi fəaliyyətin davam etdirilməsidir.

İştirakçıların hekayələrində kiçik müəssisələrin yalnız sahibinə gəlir qazandırmadığı, başqa şəxslərə də işləmək imkanı verdiyi vurğulanır. Xüsusilə böhran dövründə müəssisənin tam bağlanmaması mövcud məşğulluğun qorunması baxımından mühüm hesab olunur.

SDG 10: Bərabərsizliyin Azaldılması və inklüziv sahibkarlıq

Tədqiqatın sosial tapıntıları xüsusilə qadınlar və qeyri-formal işçilər kimi iqtisadi cəhətdən daha həssas qruplara yönəlir.

Mənbə evdən satışla başlayan qadın sahibkarların bizneslərini inkişaf etdirməsi və bəzi MSME-lərin evdar qadınlara əlavə gəlir gətirən iş imkanları yaratması kimi nümunələri inklüziv iqtisadi iştirak çərçivəsində qiymətləndirir.

SDG 9: Rəqəmsal transformasiya, innovasiya və infrastruktur

Mənbədə rəqəmsallaşma pandemiyadan sonra MSME dayanıqlığının ən görünən elementlərindən biridir. Əvvəllər əsasən üzbəüz satışa əsaslanan müəssisələr sosial media, marketplace, online ordering və rəqəmsal ödəniş sistemlərinə yönəlmişdir.

Bu dəyişiklik yalnız yeni reklam kanalından istifadə etmək demək deyil. Bəzi müəssisələr müştəri ilə ünsiyyəti, rezervasiyanı, sifarişi, ödənişi, ehtiyatların idarə olunmasını və bütün satış modelini yenidən qurmuşdur.

SDG 12: Məsuliyyətli İstehsal və İstehlak

Tədqiqatda ekoloji ölçü iqtisadi və sosial ölçü qədər geniş yayılmamışdır. Mənbə açıq şəkildə bildirir ki, MSME-lərin əksəriyyəti iqtisadi və sosial məsələlərə daha çox fokuslanır, lakin bəzi müəssisələr daha ekoloji dost təcrübələr inkişaf etdirməyə başlamışdır.

Nümunələr arasında taxta mebeldə daha ekoloji dost mənbələrdən əldə olunan ağacdan istifadə və thrift fashion yanaşmasının tekstil tullantılarını azaltması yer alır.

Mənbə həmçinin ekoloji dost xammalın daha bahalı ola bilməsini və dayanıqlı texnologiya investisiyalarına çıxışın məhdud qalmasını tətbiq maneələri sırasında müzakirə edir.

MSME icma şəbəkələrinin rolu

İştirakçılar eyni sektorda və ya müxtəlif sektorlarda fəaliyyət göstərən sahibkarlar arasında təcrübə mübadiləsini mühüm dayanıqlıq vasitəsi kimi qiymətləndirmişdir.

Bu icma şəbəkələri yeni satış üsullarının, təchizat həllərinin, bazar məlumatlarının və böhran zamanı faydalı olan strategiyaların paylaşılmasına kömək edir.

Pandemiyanın müəssisələr üzərində dörd əsas təzyiqi

Rəqəmsal marketinq necə istifadə edildi?

Bir çox MSME əvvəllər fiziki mağaza, ənənəvi müştəri şəbəkəsi və ya üzbəüz satışa əsaslandığı halda, pandemiya zamanı sosial media və online marketplace kanallarına keçmişdir.

Mənbədə Instagram, WhatsApp, Shopee və TikTok kimi kanallardan istifadə nümunələri verilir. Bəzi müəssisələr live selling, məhsul videosu, moda məzmunu, kampaniya və giveaway kimi daha fəal rəqəmsal marketinq üsulları inkişaf etdirmişdir.

Rəqəmsal ödəniş və QRIS

Mənbə bəzi MSME-lərin rəqəmsal ödəniş sistemlərini də biznes proseslərinə daxil etdiyini göstərir. QRIS müsahibə hekayələrində İndoneziyada QR əsaslı standart ödəniş sistemi kimi yer alır.

Bu tədqiqat QRIS-in satışları müəyyən faiz artırdığını ölçmür. Rəqəmsal ödəniş müəssisələrin rəqəmsal transformasiya nümunəsinin bir hissəsi kimi keyfiyyət xarakterli şəkildə hesabatlandırılır.

Məhsul və xidmət diversifikasiyası

Pandemiya zamanı əvvəlki məhsullara tələb azalanda bəzi müəssisələr yeni tələblərə uyğunlaşmışdır.

• Bir convection müəssisəsi pandemiyanın əvvəlində parça maska istehsalına yönəlmişdir.
• Evdə catering xidməti göstərən müəssisə daha davamlı hazır və frozen food məhsullarına keçmişdir.
• Bir avtomobil müəssisəsi online ordering və booking sistemi yaratmışdır.
• Bəzi müəssisələr daha münasib qiymətli paketlər və product bundling hazırlamışdır.

Əməliyyat və maliyyə uyğunlaşması

Ehtiyat riskini azaltmaq məqsədilə pre-order və reseller sistemlərindən istifadə mühüm əməliyyat uyğunlaşmalarından biridir.

Pre-order sistemi müəssisənin müştəri tələbi dəqiqləşməmiş məhsulu böyük həcmdə ehtiyatda saxlamaq məcburiyyətini azalda bilər. Mənbədə bəzi iştirakçılar xüsusilə qeyri-müəyyən tələb dövründə əllərində satılmayan məhsul yığılmasının qarşısını almaq üçün bu yanaşmadan istifadə etdiklərini bildirmişdir.

Bu tədqiqatda pre-order strategiyasının xərc və ya gəlirlilik təsiri kəmiyyətcə ölçülməmişdir.

Rəqəmsallaşmanın qarşısındakı maneələr

Rəqəmsallaşma bütün müəssisələr üçün eyni dərəcədə asan baş verməmişdir. Mənbə rəqəmsal bölünməni yalnız internet bağlantısının olub-olmaması kimi deyil, həm də sahibkarın texnoloji savadlılığı və rəqəmsal marketinq/e-ticarət proseslərindən istifadə etmək qabiliyyəti baxımından müzakirə edir.

Müsahibələr göstərir ki, bəzi sahibkarlar əvvəlcə online satış sistemlərini başa düşməyib, daha sonra böhran səbəbindən tədricən öyrənməyə başlayıblar.

Dövlət təlimləri niyə hər müəssisə üçün eyni dərəcədə faydalı hesab edilmədi?

İştirakçıların mühüm tənqidlərindən biri təlimlərin həddindən artıq ümumi və nəzəri qalmasıdır. Əl işləri, moda, avtomobil, culinary və ya convection kimi müxtəlif sektorların ehtiyacları eyni olmadığından vahid tipli rəqəmsal təlim hər müəssisədə eyni praktik dəyər yaratmır.

Mənbə buna görə sektor əsaslı təlim, praktik mentoring və müəssisənin real iş prosesinə uyğunlaşdırılmış texniki dəstək təklif edir.

Maliyyə dəstəyinə çıxışda hansı problem yaşandı?

İştirakçılar dövlət tərəfindən maliyyə dəstəyi proqramlarının olduğunu, lakin müraciət şərtlərinin və inzibati proseslərin kiçik müəssisələr üçün mürəkkəb ola bildiyini bildirmişdir.

Mənbə buna görə People's Business Credit (KUR) müraciətlərinin sadələşdirilməsini, daha kiçik müəssisələrə çata biləcək fintech-based funding seçimlərini və müəyyən dayanıqlı təcrübələri dəstəkləyən maliyyə stimullarını siyasət variantları arasında müzakirə edir.

Bu Tədqiqat Səbəb-Nəticə Əlaqəsini və ya Statistik Təsiri Sübut Edirmi?

Xeyr; tədqiqat məqsədli seçilmiş 15 MSME aktorunun müsahibələrinə və dəstəkləyici sənədlərə əsaslanan keyfiyyət xarakterli hal araşdırmasıdır, buna görə SDG töhfələri, rəqəmsallaşma, maliyyəyə çıxış və dayanıqlıq arasındakı nümunələri izah edə bilər, lakin hər hansı müdaxilənin konkret iqtisadi nəticəni neçə bal və ya faiz dəyişdirdiyini və ya müşahidə olunan nəticənin yeganə səbəbinin müvafiq strategiya olduğunu sübut etmir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Solo City-də müsahibə aparılan MSME aktorları pandemiyadan sonra iqtisadi, sosial və qismən ekoloji töhfələr bildirmişdir.
• Məşğulluq və yerli iqtisadi sabitlik SDG 8 ilə əlaqələndirilmişdir.
• Rəqəmsal uyğunlaşma və müəssisə innovasiyası SDG 9 çərçivəsində qiymətləndirilmişdir.
• Qadınlar və informal işçilər kimi qrupların iqtisadi iştirakı SDG 10 ilə əlaqələndirilmişdir.
• Bəzi ekoloji dost təcrübələr SDG 12 ilə əlaqələndirilmişdir.
• Əsas problem qrupları dövriyyənin azalması, təchizat zəncirinin pozulması, maliyyəyə/dövlət dəstəyinə çıxış və rəqəmsal uyğunlaşmadır.
• Əsas uyğunlaşma strategiyaları rəqəmsal marketinq, məhsul diversifikasiyası və əməliyyat/maliyyə uyğunlaşmasıdır.
• İcma şəbəkələri məlumat və təcrübə mübadiləsinin mühüm hissəsi kimi ortaya çıxmışdır.
• İştirakçılar daha praktik və sektor ehtiyaclarına uyğun təlim tələb etmişdir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• Nəticələr İndoneziyadakı bütün MSME-ləri statistik baxımdan təmsil etmir.
• Rəqəmsallaşmanın müəyyən nisbətdə dövriyyə və ya mənfəət artımı yaratdığı bu tədqiqatda ölçülməmişdir.
• QRIS, marketplace, live selling və ya influencer istifadəsinin ayrıca səbəb təsiri hesablanmamışdır.
• Dövlət dəstəyinin bütün MSME-lər üçün uğursuz olduğu sübut edilməmişdir; müsahibə aparılan iştirakçıların çıxış problemləri keyfiyyət xarakterli şəkildə hesabatlandırılmışdır.
• MSME-lərin SDG 8, 9 və ya 10-a töhfəsi kəmiyyət SDG indicator dəyişiklikləri ilə ölçülməmişdir.
• Abstract-dakı “significantly” ifadəsi statistik significance mənasına gəlmir; tədqiqat p-dəyəri yaratmır.
• İştirakçıların təcrübələri pandemiyadan sonrakı bərpanın yeganə səbəbini müəyyən etmir.
• Psixososial dayanıqlıq amilləri tədqiqatda ayrıca təhlil edilməmişdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat dizaynının texniki xülasəsi

Müsahibə forması: Mənbə Appendix 1

Metod bölməsi sualların “Table 1” daxilində olduğunu desə də, dərc olunmuş PDF-in son səhifəsində siyahı Appendix 1. Blueprint Interview Questions kimi təqdim olunur. Aşağıdakı Azərbaycan dilindəki cədvəl mənbədə verilən 15 sualın mənasını qoruyan tərcüməsidir.

Tapıntıların tematik quruluşu

Mənbədə görünən müəssisə uyğunlaşması nümunələri

• Ənənəvi satışdan Instagram, WhatsApp və marketplace istifadəsinə keçid.
• Online reservation və ordering sistemlərinin yaradılması.
• QRIS və digər rəqəmsal ödəniş üsullarından istifadə.
• Live selling və kiçik influencer əməkdaşlıqlarının sınaqdan keçirilməsi.
• Pandemiya tələbinə uyğun yeni məhsulların hazırlanması.
• Hazır yeməklərdən daha davamlı frozen food kimi məhsullara diversifikasiya.
• Pre-order və reseller modelləri ilə ehtiyat riskinin azaldılması.
• Qiymət uyğunlaşdırılması və daha sərfəli product bundle seçimlərinin təqdim edilməsi.
• MSME icmaları vasitəsilə təcrübə və məlumat mübadiləsi.

Siyasət təkliflərinin təfərrüatı

Tədqiqatın əsas məhdudiyyətləri

Məhdud coğrafi əhatə: Tədqiqat yalnız Solo City-dəki MSME-lərə fokuslanır. Nəticələri fərqli iqtisadi, mədəni və ya infrastruktur şərtlərinə malik başqa bölgələrə birbaşa ümumiləşdirmək olmaz.

15 iştirakçıdan ibarət məqsədli nümunə: Nümunənin məqsədi statistik təmsilçilik deyil, konkret təcrübələri dərindən anlamaqdır.

İştirakçı profilinin təfərrüatı: Mənbə bütün 15 iştirakçının demoqrafik və müəssisə xüsusiyyətlərini sistemli vahid cədvəldə dərc etmir.

Psixososial amillər: Mənbə fərdi dayanıqlıq və sosial dəstək kimi MSME resilience-a təsir göstərə biləcək psixososial amilləri ayrıca araşdırmadığını bildirir.

Siyasətin effektivliyi: Maliyyələşmə, təlim və digər dövlət dəstəklərinin təsir ölçüsü müqayisəli və ya eksperimental üsulla sınaqdan keçirilməmişdir.

SDG ölçümü: SDG töhfələri iştirakçı təcrübələri və tematik şərh əsasında qurulmuşdur; rəsmi SDG indicator dəstlərində əvvəl-sonra kəmiyyət təsir təhlili aparılmamışdır.

Səbəb-nəticə: Tədqiqat COVID-19-dan sonra müşahidə olunan uyğunlaşma strategiyaları ilə müəssisə dayanıqlığı arasında keyfiyyət əlaqələri qurur; müəyyən strategiyaların müəssisə nəticəsinə təkbaşına səbəb olduğunu sübut etmir.

Etik hesabatlandırma: Mənbə PDF-də insan iştirakçılarla aparılan müsahibələr üçün ayrıca etika komitəsi/təsdiq və ya informed consent bəyanı görünmür. Verianla bu məlumatın olmamasını etik təsdiqin qəti şəkildə olmadığı kimi şərh etmir.

Müsahibələrin vaxtı: Mətndəki nümunə müsahibə sitatları 22 Fevral, 28 Fevral, 2 Mart və 3 Mart 2025 kimi tarixlər daşıyır; lakin mənbə bütün sahə işinin başlanğıc və bitmə tarixlərini ayrıca metod parametri kimi vermir.

Gələcək tədqiqatlar üçün mənbənin təklifləri

Mənbə başqa bölgələrdə oxşar tədqiqatlar aparılaraq regional fərqlərin müqayisə edilməsini təklif edir.

Bundan əlavə, pandemiyadan sonra MSME-ləri dəstəkləməyə yönəlmiş müxtəlif dövlət siyasətlərinin nə dərəcədə effektiv olduğunun ayrıca araşdırılması tövsiyə edilir.

Mənbədə göstərilən digər boşluq fərdi dayanıqlıq və sosial dəstək kimi psixososial amillərin MSME resilience üzərində rolunun ayrıca araşdırılmasıdır.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Post-Pandemic MSME’s and Sustainable Development in Solo City.

Müəlliflər: Maulidyah Indira Hasmarini, Ali Zainal Abidin, Kenny Pradipta Montoya Putra Pratama.

Müəllif sırası: Mənbə PDF-də və biblioqrafik qeyddəki sıra qorunmuşdur.

Bərabər töhfə: Mənbə PDF-də bərabər birinci müəlliflik və ya bərabər töhfə bəyanı yoxdur.

Məsul müəllif: Maulidyah Indira Hasmarini.

Qurum: Department of Economics, Faculty of Economics and Business, University of Muhammadiyah Surakarta, Surakarta, 57162, Indonesia.

Jurnal: Economics Development Analysis Journal.

Cild / nömrə: Volume 14, Number 4.

Nömrənin ili: 2025.

Səhifələr: 537–553.

DOI: 10.15294/edaj.v14i4.31688.

Məqalə tarixçəsi — PDF: Received October 2025; Accepted March 2026; “Pusblished April 2026”. “Pusblished” yazılışı mənbə PDF-dəki dizgi forması ilə köçürülmüşdür.

Xarici biblioqrafik nəşr tarixi: GARUDA qeydi 12 Fevral 2026 tarixini verir. Bu tarix PDF-dəki April 2026 məlumatı ilə uyğun gəlmir və fərq səssiz şəkildə uzlaşdırılmamışdır.

Nəşriyyat: Universitas Negeri Semarang; jurnalın cari strukturu Department of Economic Development, Faculty of Economics, Universitas Negeri Semarang və Asosiasi Pendidikan Ekonomi LPTK ilə əlaqəlidir.

Mənbə növü: Keyfiyyət xarakterli hal araşdırmasına əsaslanan resenziyalı tədqiqat məqaləsi.

Resenziya: Jurnalın rəsmi siyasəti double-blind peer review prosesini göstərir.

Preprint statusu: Mənbə PDF-də ayrıca preprint versiyası göstərilmir.

Lisenziya: Məqalənin PDF-i yalnız © 2026 Universitas Negeri Semarang ifadəsini göstərir. Jurnalın rəsmi köhnə copyright siyasəti CC BY 3.0 lisenziyasını göstərir; buna görə lisenziya məqalənin öz PDF-ində açıq şəkildə yazılıbmış kimi təqdim edilmir.

Maliyyələşdirmə: Mənbə PDF-də ayrıca maliyyələşdirmə bəyanı yoxdur.

Maraqlar toqquşması: Mənbə PDF-də ayrıca maraqlar toqquşması bəyanı yoxdur.

Məlumat əlçatanlığı: Mənbə PDF-də ayrıca Data Availability bölməsi yoxdur.

CRediT / müəllif töhfələri: Mənbə PDF-də ayrıca CRediT və ya ətraflı müəllif töhfələri bəyanı yoxdur.

Etika komitəsi / informed consent: Mənbə PDF-də ayrıca etika komitəsi, etik təsdiq və ya informed consent bəyanı görünmür. Tədqiqat insan iştirakçılarla dərin müsahibələri əhatə edir; hesabatlandırılmamış etik prosedurun mövcudluğu və ya olmaması Verianla tərəfindən fərz edilmir.

Tədqiqat sahəsi: Solo City, Central Java, Indonesia.

İştirakçılar: 15 MSME aktoru.

Seçmə: Purposive sampling.

Seçim meyarları: Pandemiya zamanı əməliyyat davamlılığı; dayanıqlı biznes təcrübələri vasitəsilə SDG töhfəsi; qeyri-formal iqtisadiyyat sektorunda fəaliyyət.

İlkin məlumat: Açıq uclu dərin müsahibələr.

İkincil məlumat: Dövlətin MSME siyasəti sənədləri, Scopus-indexed ədəbiyyat, regional iqtisadi hesabatlar və pandemiyadan sonrakı MSME araşdırmaları.

Təhlil: Üç mərhələli tematik təhlil: transkripsiya; məlumatların azaldılması və tematik kateqoriyalaşdırma; nəticə çıxarma və şərh.

Etibarlılıq / güvənilirlik yanaşması: Source triangulation; müxtəlif informantların məlumatları və ikincil məlumatların müqayisəsi; MSME aktorları və iqtisadiyyat/dövlət siyasəti ekspertləri ilə müzakirə və findings validation.

Statistik təhlil: Mənbədə reqressiya, hipotez testi, p-dəyəri və ya confidence interval yoxdur.

“Significantly” istifadəsi barədə qeyd: Abstract-dakı “contribute significantly” ifadəsi kəmiyyət/statistik significance kimi şərh edilməməlidir; tədqiqat keyfiyyət xarakterli tematik təhlildir.

Əsas SDG əlaqələri: SDG 8 — məşğulluq və yerli iqtisadi sabitlik; SDG 9 — rəqəmsal uyğunlaşma və innovasiya; SDG 10 — inklüziv sahibkarlıq; SDG 12 — bəzi ekoloji dost istehsal və istehlak təcrübələri.

Əsas problemlər: Dövriyyə/tələb azalması, təchizat zəncirinin pozulması, kapitala və dövlət dəstəyinə çıxış çətinlikləri, rəqəmsal marketinqə uyğunlaşma.

Əsas uyğunlaşma strategiyaları: Rəqəmsal marketinq; məhsul/xidmət diversifikasiyası; əməliyyat və maliyyə optimallaşdırılması.

Mühüm əlavə mövzular: Rəqəmsal ödəniş, online marketplace, live selling, influencer əməkdaşlıqları, pre-order, product bundling, müəssisə icmaları və daha dayanıqlı xammal/məhsul təcrübələri.

Appendix / Table adlandırma qeydi: Metod bölməsi müsahibə suallarını “Table 1” olaraq yönləndirsə də, dərc olunmuş son səhifə onları “Appendix 1. Blueprint Interview Questions” başlığı ilə verir.

Figure 1: Mənbədə Solo City-dəki respondentlərin yerləşmə yeri kontekstini göstərən xəritə var. İştirakçıların dəqiq koordinatları mətn məlumatı kimi verilmədiyinə görə Verianla tərəfindən təxmini koordinatlarla yenidən çəkilməmişdir.

Əsas məhdudiyyətlər: Məhdud Solo City nümunəsi və regional ümumiləşdirilə bilmə; psixososial amillərin araşdırılmaması; SDG töhfələrinin kəmiyyət indicator səviyyəsində ölçülməməsi; dövlət siyasətlərinin səbəb təsirinin sınaqdan keçirilməməsi.