Müvecchih interaktif diyagram (guiding interactive diagram, ID), ṭâlibin riyâżî bir münâsebeti tedḳîḳ etmesine imkân verirken tedḳîḳ ṭarîḳini tamâmen serbest bırakmayan; muʿayyen basarî menâbiʿ ve taṣarım ḳuyûdı vâsıṭasıyla diḳḳatini riyâżî mesʾeleye tevcih eden interaktif bir taʿallüm mâddesidir. Bu keyfî vâḳıʿa tedḳîḳi, 13 ve 14 yaşlarındaki üç ṭâlibin hareket animasyonu ile zamân-mevḳiʿ grafiklerini tevâfuḳ ettirmeğe çalışırken inkişâf ettirdikleri riyâżî argümantasyonu tetebbuʿ eder. Ṭâliblerin şifâhî teʿâmülü Toulmin argümantasyon modeliyle nevbet-be-nevbet kodlanmış ve süreç birbiriyle merbûṭ yedi argument hâlinde taḥlîl olunmuştur. Netâyic, ibtidâdaki temsil nâ-muvâfaḳatinin semiyotik çatışma tevellüd ettirdiğini; ṭâliblerin baʿdehû Data, Claim, Warrant ve Backing unsurlarını geliştirerek iki temsili tevfîḳ ettiklerini ve nihâyet safhalarında istisnâî hareketsizlik hâlini istiʿmâl ile Rebuttal unsurunu teşkîl ettiklerini göstermektedir. Lâkin tedḳîḳ, ḳaṣden intihâb edilmiş üç ṭâliblik tek bir vâḳıʿaya müstenid olduğundan, interaktif diyagram taṣarımının argümantasyonu sebebî sûrette inkişâf ettirdiği yâḫud netâyicin bütün ṭâliblere teşmîl olunabileceği hükmüne varılamaz.

Tedḳîḳin ḫuṣûṣî ehemmiyeti, “ṭâlib doğru cevâbı buldu mu?” suʾâlinden ziyâde riyâżî maʿnânın nasıl müzâkere olunduğuna temerküz etmesidir. Ṭâlibler, animasyondaki hareketsiz bir noḳṭa ile zamân-mevḳiʿ grafiğindeki ufḳî ḫaṭṭın evvel-i emirde tenâḳuż ettiğini düşünmüş; zamânın cereyânı devâm ettiği hâlde mevḳiʿin değişmeyebileceğini idrâk ettikçe argument yapısını yeniden tertîb etmişlerdir. Tedḳîḳ, ḳaṣden tam tevâfuḳ vermeyen, bir istisnâî misâli hâvî bulunan ve ṭâlibi iki temsil arasında râbıṭa teʾsîsine mecbûr eden interaktif mâddelerin zengin riyâżî mübâhase için bir menbaʿ olabileceğini düşündürmektedir.

Mesʾele-i tedḳîḳ: İnteraktif mâdde yalnız mâlûmât göstermiyor, tefekkür ṭarîḳini de teşkîl ediyor

Riyâżiyyât taʿlîminde dijital mâddeler; animasyon, grafik, cedvel ve taġyîr olunabilir misâlleri aynı muḥîṭte cemʿ edebilir. Bununla berâber aynı riyâżî mefhûm pek muḫtelif interaktif taṣarımlarla ʿarż olunabilir. Binâʾenaleyh yalnız “teknoloji istiʿmâl olundu mu?” suʾâli kâfî değildir. Mâddenin ne ḳadar tevcih ettiği, hangi mâlûmâtı doğrudan verdiği, hangi râbıṭaları ṭâlibin teʾsîs etmesini beklediği ve hangi mübhemlikleri ḳaṣden açık bıraktığı da taʿallüm sürecine teʾsîr edebilir.

Menbaʿ tedḳîḳ, interaktif diyagramları pedagojik vazîfelerine göre üç aslî taṣarım manṭıḳı ile müzâkere etmektedir. Gösterici diyagramlar ṭâlibi evvelden taʿyîn edilmiş ḫuṣûṣiyyetlere daha bâriz sûrette tevcih eder. Genişletici diyagramlar parametre ve nesnelerde daha serbest keşfe imkân verir. Müvecchih diyagramlar ise bu iki ucuŋ arasında bulunur: ṭâlibe keşif imkânı verirken muʿayyen menâbiʿ ve ḳuyûd ile tedḳîḳi maḳṣûd riyâżî münâsebete doğru tevcih eder.

Müvecchih İnteraktif Diyagram Nedir ve Bu Tedḳîḳde Nasıl İstiʿmâl Olunmuştur?

Müvecchih interaktif diyagram, ṭâlibin riyâżî keşif sâḥasını tamâmen kapamayan, lâkin muʿayyen basarî işâretler, temsiller arası râbıṭalar ve ḳuyûd ile tedḳîḳin istikāmetini şekillendiren interaktif bir mâddedir. Bu tedḳîḳde ṭâlibler yedi noḳṭa/araba ile bunlara muḳâbil zamân-mevḳiʿ grafiklerini tevâfuḳ ettirmeğe çalışmış; animasyon ve grafik aynı anda işlediği hâlde doğrudan renk tevâfuḳu verilmemiş, ṭâliblerin râbıṭayı müşâhede ve riyâżî muḥâkeme ile teʾsîs etmeleri lâzım gelmiştir.

Menbaʿ diyagram dört nevʿ ḫuṣûṣiyyeti birlikte hâvîdir: muḫtelif cihetlerde hareket, muḫtelif ibtidâ ve nihâyet mevḳiʿleri, baʿżı noḳṭaların aynı ve baʿżılarının muḫtelif sürʿatlerle hareket etmesi ve sâʾirlerinden farklı olarak hareketsiz ḳalan bir istisnâî noḳṭa. Diyagramın mühim taṣarım ḳarârlarından biri, animasyondaki noḳṭa ile grafikteki ḫaṭṭı doğrudan renk yâḫud başka bâriz bir işâretle tevâfuḳ ettirmemesidir. Böylece ṭâlib bir grafiği yalnız görünüşüne naẓaran intihâb edemez; hareket ile riyâżî temsil arasındaki maʿnâ râbıṭasını teʾsîs etmeğe mecbûr olur.

Diyagram ayrıca tam bir ḳıyâs ve ölçü âleti değildir. Ṭâliblerin şematik temsili dakîḳ metrik diyagrama tahvîl etmelerine yarayacak kontroller verilmemiştir ve hareketin mütemâdiyen taʿḳîbi lâzımdır. Bu taṣarım, dakîḳ ʿadedî ölçüden ziyâde müteġayyirlerin maʿnâsına ve temsil râbıṭasına temerküzü teşvîḳ etmektedir.

Semiyotik Çatışma Nedir?

Semiyotik çatışma, ṭâlibin muḫtelif temsil sistemlerine verdiği maʿnâların birbirleriyle yâḫud riyâżî cihetten maḳbûl maʿnâ ile tevâfuḳ etmemesi hâlidir. Bu vâḳıʿada ṭâlibler animasyonda hareketsiz duran bir noḳṭayı görürken zamân-mevḳiʿ grafiğinde ona muḳâbil gelebilecek ufḳî ḫaṭṭı ibtidâda doğru tefsîr edememiş; “hareket etmeyen noḳṭa” ile “zamân miḥveri boyunca uzanan grafik” arasında bir tenâḳuż bulunduğunu düşünmüşlerdir.

Tedḳîḳ semiyotik çatışmayı ʿâdî bir ḫaṭâ yâḫud yalnız ṭâlibin zihnindeki noḳṣân olarak taʿrîf etmez. Taḥlîlin merkezi, ṭâliblerin animasyon, grafik, miḥver adları, jestler ve müşterek mükâleme esnâsında vücûda getirdikleri muḫtelif maʿnâların nasıl karşı karşıya geldiğidir. Çatışmanın müsmir hâle gelmesi, ṭâliblerin bu muḫtelif maʿnâları müzâkere ederek yeniden tevfîḳ edebilmelerine bağlıdır.

Çatışma, ṭâlibler ufḳî zamân-mevḳiʿ ḫaṭṭının “zamân duruyor” maʿnâsına gelmediğini idrâk ettiklerinde hallolunmağa başlar. Riyâżî cihetten maḳbûl tefsîr, zamân cereyân ederken mevḳiʿin sâbit kalabilmesidir. Böylece hareketsiz noḳṭa ile ufḳî grafik aynı sürecin iki muḫtelif temsili hâline gelir.

Riyâżî argümantasyon ile resmî burhân aynı şey değildir

Menbaʿ tedḳîḳ argümantasyonu resmî burhân ile müsâvî addetmez. Muḥâkeme, riyâżî efkârı tevlîd ve rabṭ etme sürecini; îżâḥ, fikri başkasına mefhûm kılmayı; teʾyîd, bir iddiʿânın ṣıḥḥatini desteklemeyi; resmî burhân ise müʾessesâtça maḳbûl istidlâl-i ḳıyâsî nevʿinden bir teʾyîd şeklini ifâde eder. Bu tedḳîḳde argümantasyon, ṭâliblerin müşterek teʿâmül esnâsında riyâżî iddiʿâlar tevlîd etmeleri, bunları desteklemeleri, suʾâl etmeleri ve yeniden teşkîl etmeleri olarak ele alınır.

Toulmin modeli tedḳîḳde nasıl istiʿmâl olundu?

Toulmin modeli, argumentin vazîfevî cüzʾlerini tefrîḳ etmek için istiʿmâl olunmuştur. Mâlûmât (Data, D) iddiʿâyı destekleyen müşâhede yâḫud mâlûmâttır. İddiʿâ (Claim, C) ṭâlibin vâṣıl olduğu netîce yâḫud tefsîrdir. Warrant (W) Data’nın niçin Claim’i desteklediğini beyân eden râbıṭadır. Backing (B) Warrant’ı ilâve mâlûmât ile taḳviye eder. Red (Rebuttal, R) Claim yâḫud Warrant’ın ṣıḥḥatini taḥdîd eden istisnâyı, muḳâbil misâli yâḫud şarṭı görünür hâle getirir. Toulmin modelinde ayrıca Qualifier (Q) mevcûd ise de bu tedḳîḳin argument kodlarında D, C, W, B ve R cüzʾleri istiʿmâl olunmuştur.

Jestler ve ṭâliblerin ekrana yaptıkları cismanî müdâḫaleler müstaḳil Toulmin kodları olarak taṣnîf olunmamıştır. Bunun yerine müdeḳḳiḳler bu efʿâli, ṭâlibin şifâhî katkısının hangi riyâżî temsile yâḫud hangi argumentativ vazîfeye ʿâʾid olduğunu tefsîr etmek için siyâḳî delîl olarak istiʿmâl etmişlerdir.

Red Cüzʾü Niçin Argümantasyonun Müteʾaḫḫir Safhalarında Ortaya Çıktı?

Red, ṭâlibler umûmî hareket nümûnesini hareketsiz istisnâî hâl ile muḳâyese edebilecek derecede iki temsili tevfîḳ ettikten sonra ortaya çıkmıştır. A6 ve A7 safhalarında ṭâlibler hareket eden noḳṭalar için hem zamânın hem mevḳiʿin değiştiğini, hareketsiz noḳṭa için ise zamân değişirken mevḳiʿin sâbit kaldığını tefrîḳ edebilmiş; böylece istisnâî hâl umûmî ḳâʿideyi yalnız bozmak yerine argumentin hudûdunu taʿyîn eden bir Rebuttal cüzʾü hâline gelmiştir.

Menbaʿ müʾellifleri, diyagramdaki istisnâî misâlin ṭâlibleri müşâbehet ve tefâvütleri muḳâyese etmeğe sevk ederek Rebuttal teşekkülüne katkıda bulunmuş olabileceğini müzâkere etmektedir. Lâkin tedḳîḳ tek-vâḳıʿa taṣarımı sebebiyle Rebuttal’ın yalnız bu taṣarım ḫuṣûṣiyyetinden neşʾet ettiğini sebebî sûrette isbât etmez.

Tedḳîḳin Usûlü ve Netâyici

Vâḳıʿa intihâbı ve iştirâk edenler

Daha vâsiʿ tedḳîḳ projesi, aynı müvecchih interaktif diyagram ile çalışan altı grup ve cemʿan 19 ṭâlibden müteşekkildir. Bütün celseler video ile kaydolunmuş ve argümantasyon yapılarının zuhûru bakımından evvelce tetkîḳ edilmiştir. Bu makalede ise üç ṭâliblik tek grup, aslî argümantasyon cüzʾlerinin cümlesini göstermesi ve bu cüzʾlerin tek bir teʿâmül fıḳrası boyunca inkıṭâʿsız taʿḳîb olunabilmesi sebebiyle ḳaṣden merkezî vâḳıʿa olarak intihâb olunmuştur.

Üç iştirâkçi 13–14 yaşlarında erkek ṭâlibler idi ve cebr taʿlîmlerinin ikinci senesinde bulunuyorlardı. Aynı devlet orta mektebine ve aynı sınıfa devâm ediyor, aynı arkadaş zümresinde bulunuyorlardı. Muʿallim taḳdîrleri ve mekteb performansına göre bu üç ṭâlib aşağı, orta ve yüksek riyâżiyyât muvaffakiyet derecelerini temsil ediyordu. Müdeḳḳiḳler arkadaşlık râbıṭalarının kendiliğinden mükâlemeyi ve mütekābil suʾâli teshîl etmiş olabileceğini beyân etmiş, lâkin arkadaşlığı müstaḳil bir tedḳîḳ müteġayyiri olarak taḥlîl etmemişlerdir.

Vazîfe

Ṭâliblerden animasyondaki yedi noḳṭa/araba ile zamân-mevḳiʿ grafiğindeki yedi ḫaṭ arasındaki muḳâbeleleri taʿyîn etmeleri istenmiştir. Doğrudan renk tevâfuḳu bulunmadığından ṭâliblerin sürʿat, hareket ciheti, mevḳiʿ taġayyürü, zamân ve hareketsizlik gibi ḫuṣûṣiyyetlerden Data istiḫrâc etmeleri lâzım gelmiştir. Ṭâlibler fikirlerini ṣadâ ile beyân etmeğe, arkadaşlarının efkârını taḳdîr etmeğe ve faʿâliyyetle diledikleri ḳadar iştigāl etmeğe teşvîḳ olunmuştur.

Semiyotik çatışmanın taʿyîni

Müdeḳḳiḳler, ṭâliblerin animasyon ile grafik arasında açık bir tenâḳuż yâḫud nâ-muvâfaḳat bildirdikleri, temsillerden birinin ṣıḥḥatini diğerine nisbetle suʾâl ettikleri yâḫud iki temsilin nasıl tefsîr olunacağı husûsunda tereddüd izhâr ettikleri kısımları semiyotik çatışmanın emâresi olarak taḳdîr etmişlerdir. Çatışmanın hallolunmuş sayılması için ṭâliblerin animasyon ile grafik arasında riyâżî cihetten maḳbûl ve mütenâsıḳ bir maʿnâ tevfîḳi teʾsîs etmeleri lâzım gelmiştir.

İki safhalı argument taḥlîli

Taḥlîlin ilk safhasında mükâleme nevbet-be-nevbet tedḳîḳ edilmiş ve her şifâhî katkının argumentativ vazîfesi D, C, W, B yâḫud R olarak kodlanmıştır. İkinci safhada bu kodlanmış katkılar birbirine merbûṭ argument diyagramlarına tahvîl olunmuştur. Bir yapının argument sayılması için hiç olmazsa bir Claim ve onu destekleyen Data bulunması lâzım idi; Warrant, Backing ve Rebuttal mevcûd olduğunda ayrıca işlenmiştir.

Taḥlîl yalnız tek tek cümleleri ayrı ayrı saymağa temerküz etmemiştir. Bir argumentdeki Warrant yâḫud Backing’in müteʿâḳıb argumente Data olabildiği iç içe ve tekerrürî yapı da taʿḳîb olunmuştur. Böylece yedi argument, birbirinden münḳaṭıʿ yedi mükâleme değil, evvelki riyâżî maʿnânın sonraki argumente intikāl ettiği müterakkî bir yapı olarak taḥlîl edilmiştir.

Kodlamanın iʿtimâd edilirliği

İki müʾellif teʿâmülü birbirinden müstaḳil sûrette nevbet-be-nevbet kodlamış ve iḫtilâfları müzâkere ederek ittifâḳa varmıştır. Riyâżî argümantasyon sâḥasında müteḫaṣṣıṣ üçüncü bir kodlayıcı, veri kümesinden tesâdüfî intihâb edilmiş altı argumenti müstaḳillen taḳdîr etmiş; menbaʿ, üçüncü kodlayıcının taḥlîlinin müʾelliflerin taḥlîliyle mütevâfıḳ olduğunu bildirmiştir. Kodlayıcılar arası muvâfaḳatin ʿadedî katsayısı rapor edilmemiştir.

Yedi argumentin inkişâf seyri

A1: Tenâḳużun fark olunması

Ṭâlibler ilk safhada animasyonda yalnız altı noḳṭanın hareket ediyor görünmesine rağmen grafikte yedi ḫaṭ bulunmasını îżâḥ edememişlerdir. Bu nâ-muvâfaḳat, animasyondaki cismanî hareket tasvîri ile grafikte zamân içinde değişen yâḫud değişmeyen mevḳiʿi gösteren riyâżî temsil arasındaki tefâvütün henüz teʾsîs edilmediğini göstermiştir. İlk argument böylece semiyotik çatışmanın görünür hâle geldiği mebdeʾ olmuştur.

A2–A4: Zamân ve mevḳiʿ müteġayyirlerinin yeniden tefsîri

Ṭâlibler ibtidâda hareketsiz bir noḳṭa için hem mevḳiʿin hem zamânın sâbit olduğunu düşünmüşlerdir. Müteʿâḳıb müzâkerede zamânın diğer noḳṭalar için ilerlediği gibi hareketsiz noḳṭa için de ilerlemesi lâzım geldiğini idrâk etmişlerdir. Zamânı mütemâdî ve müstaḳil bir müteġayyir olarak ele almaları, “noḳṭa hareket etmiyorsa zamân da hareket etmiyor” şeklindeki ilk tefsîri değiştirmiştir. Backing cüzʾünün zuhûru bu safhada daha bâriz olmuştur.

A5: İki temsilin tevfîḳi

Ṭâlibler ufḳî/sâbit grafiğin hareketsiz noḳṭaya muḳâbil geldiği Claim’ini geliştirmiş ve animasyonu yeniden işleterek bu iddiʿâyı imtiḥân etmişlerdir. Böylece grafiğin ufḳî olmasının zamânın durması değil, zamân ilerlerken mevḳiʿin değişmemesi maʿnâsına geldiğini daha açık sûrette kurmağa başlamışlardır.

A6–A7: Umûmî nümûne, istisnâ ve Rebuttal

Son safhalarda ṭâlibler hareket eden noḳṭaların cihetini grafik ḫaṭlarının meyliyle irtibâṭlandırırken hareketsiz noḳṭayı umûmî hareket nümûnesinin istisnâsı olarak istiʿmâl etmişlerdir. Rebuttal cüzʾü tam burada ehemmiyet kesbetmiştir: ṭâlibler umûmî bir îżâḥı yalnız tekrar etmek yerine hangi hâlde farklı davrandığını taʿyîn edebilmişlerdir. Son argumentde mevḳiʿ sâbit kaldığı hâlde zamânın ilerlediğini ve bu sebeple grafiğin ufḳî bir ḫaṭ olduğunu riyâżî cihetten maḳbûl sûrette beyân etmişlerdir.

Bu Tedḳîḳ İnteraktif Diyagram Taṣarımının Argümantasyona Sebebî Teʾsîrini İsbât Ediyor mu?

Ḫayır. Tedḳîḳ, müvecchih interaktif diyagramın muʿayyen taṣarım ḫuṣûṣiyyetlerinin ṭâliblerin zengin argümantasyon geliştirmesine katkıda bulunmuş olabileceğini gösteren tafṣîlâtlı bir vâḳıʿa ʿarż eder; lâkin evvelki mâlûmât, arkadaşlık râbıṭaları, vazîfe yapısı, muʿallim müdâḫalesinin bulunmaması ve ḳaṣdî vâḳıʿa intihâbı gibi ʿâmiller taṣarımın müstaḳil teʾsîrinden tefrîḳ edilmediği için doğrudan sebebî teʾsîr göstermez.

Tedḳîḳin desteklediği tefsîr

Menbaʿ, kısmî temsil râbıṭasının, doğrudan tevâfuḳ işâretlerinin bulunmamasının ve hareketsiz istisnâî misâlin ṭâlibleri iki temsil arasında riyâżî münâsebet kurmağa mecbûr eden menâbiʿ gibi iş görmüş olabileceğini desteklemektedir. Merkezî vâḳıʿada argümantasyon, ibtidâdaki tenâḳuż idrâkinden Backing ve Rebuttal hâvî daha mütekâmil bir yapıya ilerlemiştir.

Tedḳîḳin desteklemediği tefsîr

Menbaʿ, aynı diyagramın bütün ṭâliblerde aynı argümantasyon nümûnesini tevlîd edeceğini, Rebuttal’ın yalnız diyagram taṣarımından neşʾet ettiğini, bu mâddenin başka riyâżiyyât mevżûʿlarında aynı teʾsîri göstereceğini yâḫud anʿanevî taʿlîmden üstün olduğunu isbât etmemektedir. Tedḳîḳde kontrol grubu, randomizasyon yâḫud sebebî teʾsîri tecrîd eden tecrübî taṣarım bulunmamaktadır.

Taḥdîdler ve müstaḳbel tedḳîḳ

Makalenin merkezî taḥlîli yalnız üç ṭâlibden müteşekkil bir gruba müsteniddir. Ṭâlibler aynı sınıf ve arkadaş zümresindedir; tek nevʿ müvecchih interaktif diyagram ve muʿayyen cebrî hareket muḥtevâsı istiʿmâl olunmuştur. Ṭâliblerin evvelki riyâżiyyât mâlûmâtı ile ictimâʿî râbıṭaları argümantasyonun cereyânına teʾsîr etmiş olabilir. Ayrıca merkezî vâḳıʿa, daha vâsiʿ veri kümesinden ḫuṣûṣan argümantasyon cüzʾlerinin zenginliği sebebiyle intihâb edilmiş olup, binâʾenaleyh tipik yâḫud temsîlî vâḳıʿa olarak ḳabûl edilmemelidir.

Müʾellifler müstaḳbel tedḳîḳlerde muḫtelif interaktif diyagram nevʿlerinin daha nizâmî sûrette muḳâyese edilmesini, semiyotik çatışmanın argümantasyon teşekkülündeki rolünün daha tafṣîlâtlı tedḳîḳini ve cebr dışındaki riyâżiyyât sâḥalarında müşâbih nümûnelerin zuhûr edip etmediğinin tedḳîḳ olunmasını teklif etmektedir. Calculus, zikrolunan muḥtemel tevessüʿ sâḥalarından biridir.

Menbaʿ ve Usûl Ḥâşiyesi

Aṣlî tedḳîḳ: Students’ Mathematical Argumentation with Guiding Interactive Diagrams: A Case Study of Semiotic Conflict and Rebuttal Formation

Müʾellifler: Elena Naftaliev, Osama Swidan.

Mesʾûl müʾellif: Elena Naftaliev.

Müʾesseseler: Department of Mathematics Teaching, Achva Academic College, İsrâʾîl; School of Education, Ben-Gurion University of the Negev, İsrâʾîl.

Mecmûʿa / nâşir: Education Sciences, MDPI.

Cild / ʿaded / makale numarası: 16(7), 1070.

Neşr târîḫi: 3 Temmûz 2026.

DOI: 10.3390/educsci16071070.

Menbaʿ nevʿi: Keyfî tek-vâḳıʿa tedḳîḳi; daha vâsiʿ altı grup ve 19 ṭâliblik projeden ḳaṣden intihâb edilmiş üç ṭâliblik merkezî vâḳıʿa.

Ḥakemlik: Ḥakemli mecmûʿa makalesi.

Ruhṣat: Creative Commons Attribution, CC BY 4.0.

Esâs usûl: Video ile kaydolunmuş ṭâlib teʿâmülünün nevbet-be-nevbet keyfî taḥlîli; semiyotik çatışma çerçevesi ve Toulmin argümantasyon modeli; kodlanmış katkıların merbûṭ argument diyagramlarına tahvîli.

Kodlama iʿtimâd edilirliği: İki müʾellif müstaḳillen kodlama yapmış ve ittifâḳa varmıştır. Üçüncü müteḫaṣṣıṣ kodlayıcı tesâdüfî intihâb edilmiş altı argumenti ayrıca taḳdîr etmiştir. Menbaʿ, kodlayıcılar arası muvâfaḳatin ʿadedî katsayısını bildirmemektedir.

Mâlî destek: Tedḳîḳ ḫâricî mâlî destek almamıştır.

Aḫlâḳî taṣvîb: İsrâʾîl Maʿârif Neẓâreti Chief Scientist Office; taṣvîb numarası 10.32 376.

Münevver muvāfaḳat: İştirâk eden ṭâlibler ve ebeveynleri tedḳîḳe iştirâkten evvel muvāfaḳat vermişlerdir.

Veriye vuṣûl: Menbaʿ makale “bu tedḳîḳde yeni veri teşkîl edilmediğini yâḫud taḥlîl olunmadığını” bildirmektedir. Bu ifâde, usûl ḳısmında video kaydı ve tafṣîlâtlı vâḳıʿa taḥlîlinin beyânıyla zâhir bir ifâde tenâḳużı teşkîl ettiğinden Verianla tarafından yeniden tefsîr olunmamıştır.

Menfaʿat teʿârużu: Müʾellifler menfaʿat teʿârużu bildirmemişlerdir.

Müʾellif katkıları: Mefhûmlaştırma, metodoloji, taṣdîḳ, resmî taḥlîl, tedḳîḳ ve ilk müsvedde iki müʾellif tarafından; menâbiʿ ve veri kürasyonu Elena Naftaliev tarafından; görselleştirme iki müʾellif tarafından icrâ olunmuştur.

Esâs tefsîr ḥaddi: Netâyic, ḳaṣden intihâb edilmiş mâlûmâtça zengin üç ṭâliblik bir vâḳıʿa dâḫilindeki argümantasyon inkişâfını göstermektedir; netâyic vâsiʿ ṭâlib kitlesine teşmîl olunamaz ve interaktif diyagram taṣarımının müstaḳil sebebî teʾsîri olarak istiʿmâl olunamaz.