Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT; Information and Communication Technology, ICT), bu çalışmada tarımsal bilginin iletilmesi ve paylaşılması için kullanılan cep telefonu, radyo, televizyon, bilgisayar ve internet hizmetleri gibi teknolojilerin oluşturduğu iletişim araçları bütünüdür. Araştırma, Güney Afrika'nın Mahikeng Local Municipality bölgesindeki 121 küçük ölçekli çiftçinin tarımsal bilgiye erişmek için BİT'i ne ölçüde benimsediğini ve altyapı, maliyet, bağlantı, beceri, dil ve sosyoekonomik özelliklerin benimsemeyle nasıl ilişkili olduğunu inceleyen nicel, kesitsel bir anket çalışmasıdır. Katılımcıların %92'si BİT'in tarımsal bilgi için kullanılabileceğinin farkında olduğunu, %86'sı ise en az bir BİT aracını bu amaçla kullandığını bildirmiştir. Bununla birlikte internet ve bilgisayar gibi daha gelişmiş dijital kanalların kullanımı geleneksel elektronik medya ve cep telefonuna göre daha sınırlıdır.

En yaygın büyük engel %85 ile zayıf kırsal altyapıdır. BİT tesisi veya telemerkez eksikliği %79, pahalı veri paketleri %73, cihaz maliyeti %71 ve internet erişimi eksikliği %71 oranında büyük engel olarak bildirilmiştir. Dijital beceri eksikliği %55, dil engeli %50 ve düşük eğitim/okuryazarlık da %50 düzeyindedir. Binary lojistik regresyon sonuçlarında daha büyük çiftlik alanı BİT benimsemesiyle pozitif; yüksek cihaz maliyeti ve internet bağlantısının bulunmaması negatif ilişki göstermiştir.

Bu ilişkiler nedensellik kanıtı değildir. Araştırma tek zaman noktasında 121 çiftçiyle yürütülmüş ve başlangıçta hedeflenen 302 kişilik örnekleme ulaşılamamıştır. Ayrıca kaynakta bazı frekans-yüzde eşleşmeleri, güvenilirlik değerleri ve regresyon tablosundaki katsayı/standart hata/z değerleri arasında iç raporlama tutarsızlıkları bulunmaktadır. Bu nedenle çalışma en güçlü biçimde Mahikeng'deki çiftçilerin mevcut BİT kullanımı ve algıladıkları engeller arasındaki ilişkileri gösteren yerel bir kesitsel araştırma olarak okunmalıdır.

Araştırma problemi

Küçük ölçekli çiftçiler için tarımsal bilgi yalnız üretim tekniğinden ibaret değildir. Hava tahminleri, girdi ve ürün fiyatları, zararlı ve hastalık yönetimi, hayvan sağlığı, pazar bilgisi ve geliştirilmiş üretim uygulamaları çiftçinin günlük kararlarını etkileyebilir. BİT, bu bilginin radyo, televizyon, cep telefonu, bilgisayar ve internet gibi araçlarla daha hızlı ulaştırılmasını mümkün kılabilir.

Ancak bir teknolojinin teorik olarak mevcut olması, çiftçinin onu kullanabildiği anlamına gelmez. Cihaz pahalıysa, elektrik kesiliyorsa, mobil ağ yoksa, veri paketi alınamıyorsa veya içerik kullanıcının dilinde değilse teknolojinin bilgiye erişim değeri önemli ölçüde azalabilir. Çalışmanın ana problemi bu nedenle yalnız “çiftçiler teknolojiyi biliyor mu?” sorusu değildir; çiftçinin teknolojiye erişebilmesi, onu sürdürülebilir biçimde kullanabilmesi ve tarımsal bilgiye dönüştürebilmesi için hangi engellerin bulunduğunu belirlemektir.

Araştırma amacı ve hipotezler

Çalışma, küçük ölçekli çiftçilerin sosyoekonomik özellikleri ve algıladıkları engeller ile tarımsal bilgiye erişim amacıyla BİT benimsemesi arasındaki ilişkileri incelemektedir.

Kaynakta sıfır hipotezi, çiftçilerin sosyoekonomik özellikleri ve algılanan engeller ile BİT benimsemesi arasında anlamlı ilişki bulunmadığı şeklinde kurulmuştur. Alternatif hipotez ise bu değişkenlerle BİT kullanımı arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu öngörmektedir.

Teorik çerçeve

Değişken seçimi iki teknoloji benimseme yaklaşımına dayandırılmıştır. Diffusion of Innovations yaklaşımı, yaş, eğitim ve ekonomik kaynaklar gibi bireysel özelliklerin yeniliğin algılanan yararı, uyumluluğu ve karmaşıklığı üzerinden benimseme hızını etkileyebileceğini varsayar.

Technology Acceptance Model (TAM) ise özellikle algılanan yarar ve kullanım kolaylığına odaklanır. Yüksek cihaz maliyeti, zayıf internet erişimi, düşük dijital beceri veya dil engeli teknolojinin kullanımını zorlaştırdığında hem kullanım kolaylığı hem de algılanan pratik değer azalabilir.

BİT Farkındalığı Yüksekken İnternet Tabanlı Kullanım Neden Sınırlı?

Çalışmada çiftçilerin %92'si BİT'in tarımsal bilgi için kullanılabileceğinin farkında ve %86'sı en az bir BİT aracı kullanıyor olsa da, kullanım büyük ölçüde televizyon, radyo ve cep telefonu gibi daha erişilebilir araçlarda yoğunlaşmaktadır; internet, bilgisayar ve diğer gelişmiş dijital kanallar altyapı, veri maliyeti, cihaz maliyeti ve dijital beceri engelleri nedeniyle daha sınırlı kalmaktadır.

Farkındalık ile benimseme aynı şey değildir

Farkındalık, çiftçinin bir teknolojinin varlığını veya tarımsal bilgi için kullanılabileceğini bilmesini ifade eder. Benimseme ise çalışmada en az bir BİT platformunu gerçekten tarımsal bilgi edinmek amacıyla kullanma olarak tanımlanmıştır.

Bu ayrım önemlidir. Bir çiftçi internet tabanlı tarım hizmetlerinin farkında olabilir ancak cep telefonu, bilgisayar, mobil veri veya güvenilir ağ bağlantısına erişemediğinde bu bilgiyi kullanıma dönüştüremeyebilir.

Kullanılan BİT araçları

Kaynak Tablo 2'de televizyon 117, radyo 105, cep telefonu 103, internet 34 ve kişisel bilgisayar 15 kullanım bildirimiyle verilmiştir. Video konferans, DVD/CD ve dijital kamera kullanımı çok düşük, telemerkez kullanımı ise sıfır olarak raporlanmıştır.

Kaynak dipnotu, katılımcıların birden fazla seçenek işaretleyebildiğini ve yüzdelerin n=121 üzerinden hesaplandığını belirtmektedir. Ancak frekans-yüzde çiftleri n=121 üzerinden hesaplanan katılımcı oranlarıyla matematiksel olarak uyuşmamaktadır. Bu nedenle yukarıdaki yüzde sütunu yalnız kaynağın kendi raporlaması olarak korunmuş, Verianla tarafından yeni prevalans oranları hesaplanmamıştır.

Küçük Ölçekli Çiftçiler İçin BİT Benimsemesinin Başlıca Engelleri Neler?

Mahikeng örnekleminde en yaygın büyük engeller zayıf kırsal altyapı (%85), BİT tesisi veya telemerkez eksikliği (%79), pahalı veri paketleri (%73), yüksek cihaz maliyeti (%71) ve internet erişiminin bulunmaması (%71) olarak bildirilmiştir; dijital beceri, ağ kalitesi, dil ve eğitim sorunları da önemli ek engellerdir.

Altyapı sorunu neden temel engel?

Bir çiftçinin cihazı ve dijital becerisi olsa bile elektrik güvenilir değilse veya mobil ağ bağlantısı bulunmuyorsa internet tabanlı tarımsal bilgi sistemlerinden düzenli yararlanmak mümkün olmayabilir. Kaynak, özellikle elektrik kesintilerini, zayıf sinyal kapsamasını ve genişbant altyapısı eksikliğini temel teknolojik kısıtlar arasında ele almaktadır.

Telemerkez ve ortak erişim noktaları

Katılımcıların %79'u telemerkez veya benzeri BİT tesislerinin eksikliğini büyük engel olarak değerlendirmiştir. Bu tür ortak kullanım alanları kendi bilgisayarı veya internet bağlantısı olmayan çiftçiler için cihaz, bağlantı, eğitim ve teknik destek sağlayabilecek yerel erişim noktaları olarak düşünülmektedir.

Veri maliyeti

Katılımcıların %73'ü mobil veri paketlerinin pahalı olmasını büyük engel olarak bildirmiştir. Bu engel yalnız teknolojiye ilk kez erişmek isteyenleri değil, zaten internet kullanan çiftçileri de etkileyebilir; sürekli veri satın alma zorunluluğu kullanım yoğunluğunu sınırlandırabilir.

Cihaz maliyeti

BİT cihazlarının yüksek satın alma maliyeti %71 oranında büyük engel olarak bildirilmiştir. Çalışma örnekleminde tarımsal gelirlerin büyük bölümünün düşük veya orta gelir gruplarında yoğunlaşması, cihaz ve veri giderlerinin diğer tarımsal veya hane ihtiyaçlarıyla rekabet edebileceğini göstermektedir.

Dijital beceri, dil ve eğitim

Dijital beceri eksikliği katılımcıların %55'i tarafından büyük engel olarak değerlendirilmiştir. Dil engeli ve düşük eğitim/okuryazarlık ise ayrı ayrı %50 düzeyindedir. Kaynak, Mahikeng'deki birçok çiftçinin ana dilinin Setswana olduğunu ve İngilizce ağırlıklı dijital içeriklerin özellikle teknik tarım terimlerinde kullanım güçlüğü yaratabileceğini tartışmaktadır.

Yerel dil ve erişilebilir tasarım neden önemli?

Bir tarım uygulaması teknik olarak çalışsa bile kullanıcı içeriği okuyamıyor, kavramları anlayamıyor veya menülerde rahat hareket edemiyorsa bilgiye erişim işlevi azalır. Kaynak bu nedenle yerel dilde içerik, görsel ve ses temelli arayüzler, çiftçilere yönelik dijital okuryazarlık eğitimi ve yayım görevlilerinin aracılık ettiği destek sistemlerini önermektedir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma alanı

Araştırma South Africa'nın Northwest Province bölgesindeki Mahikeng Local Municipality'de gerçekleştirilmiştir. Kaynak belediyenin yaklaşık 3.703 km² alan kapladığını, 28 ward ve 100'den fazla köy içerdiğini; nüfusun yaklaşık %70'inin kırsal alanlarda yaşadığını belirtmektedir.

Bölge tarımında sığır, koyun ve keçi yetiştiriciliğinin yanı sıra mısır ve ayçiçeği gibi ürünler önemlidir. Çalışmanın ana bağlamı, kırsal ve küçük ölçekli üreticilerin bilgiye dijital erişimde yaşadığı yapısal kısıtlardır.

Evren ve örnekleme

Northwest Department of Agriculture and Rural Development kayıtlarına göre araştırmanın hedef evreni 1.449 kayıtlı küçük ölçekli çiftçiden oluşmaktadır.

Krejcie ve Morgan örneklem tablosuna göre yaklaşık 1.449 kişilik bir evrende %95 güven düzeyi ve %5 hata payı hedefi için yaklaşık 302 katılımcı planlanmıştır. Basit rastgele örnekleme uygulanmış, ancak uygulamada 121 çiftçi ankete katılmıştır.

Kaynak gerçekleşen yanıt oranını yaklaşık %40 olarak tanımlamaktadır. Bununla birlikte 302 kişilik hedef örneklem için tasarlanmış hassasiyetin 121 kişilik nihai örneklemde aynen korunduğu gösterilmemiştir.

Veri toplama

Veri toplama aracı yapılandırılmış bir ankettir. Birinci bölüm sosyoekonomik özellikler ile BİT farkındalığını; ikinci bölüm ise maliyet, altyapı, beceri ve diğer benimseme engellerini değerlendirmiştir.

Engeller başlangıçta “büyük engel”, “küçük engel” ve “engel değil” biçiminde üç kategoride ölçülmüştür. Lojistik regresyonda bu bilgi ikili değişkene dönüştürülmüş; büyük engel 1, küçük veya engel değil kategorileri 0 olarak kodlanmıştır.

Anketin geçerlilik ve güvenilirliği

Soru formu Agricultural Extension and Development Studies alanındaki uzmanlar tarafından yüzey geçerliliği açısından değerlendirilmiştir. Ardından ana örnekleme dahil edilmeyen 12 küçük ölçekli çiftçiyle pilot çalışma yapılmış ve belirsiz maddeler yeniden ifade edilmiştir.

Dokuz maddelik BİT engelleri ölçeği için Cronbach alfa değeri kaynak Tablo 2'de 0,886 olarak raporlanmıştır. Bu değer ölçeğin yüksek iç tutarlılık gösterdiği şeklinde yorumlanmıştır.

Kaynak anlatı metninde madde-toplam korelasyonunu 0,32-0,73 ve en düşük alfa değerini yaklaşık 0,87 olarak verdiği için metin ile tablo arasında küçük fakat açık bir raporlama farkı bulunmaktadır.

Lojistik Regresyon Bu Çalışmada Neyi Ölçüyor?

Binary lojistik regresyon, diğer değişkenler sabit tutulduğunda çiftlik büyüklüğü ve algılanan maliyet, internet veya altyapı engelleri gibi özelliklerin bir çiftçinin tarımsal bilgi için en az bir BİT aracını kullanan “benimseyici” olma olasılığıyla nasıl ilişkili olduğunu tahmin eder; katsayılar nedensel etki değil gözlemsel ilişki gösterir.

Model denklemi

Kaynakta kullanılan binary lojistik regresyon modeli şu biçimde ifade edilmiştir:

\[ \log\left(\frac{P(Y=1)}{1-P(Y=1)}\right) = \beta_0+\beta_1X_1+\beta_2X_2+\beta_3X_3+\cdots+\beta_kX_k \]

Burada \(Y=1\), çiftçinin tarımsal bilgiye erişmek için en az bir BİT aracını kullandığı durumu; \(Y=0\), kullanmadığı durumu temsil eder.

\(P(Y=1)\), benimseme olasılığıdır. \(\frac{P}{1-P}\) ifadesi odds, yani olayın gerçekleşme olasılığının gerçekleşmeme olasılığına oranıdır. Logaritması alındığında model doğrusal tahmin bileşenine bağlanır.

\(\beta_0\) sabit terimdir. \(\beta_i\) katsayıları, ilgili \(X_i\) değişkeninin log-odds ile ilişkisini gösterir. Pozitif katsayı benimseme odds'unun artmasıyla, negatif katsayı azalmasıyla ilişkilidir; ancak doğrudan yüzde puan değişimi olarak okunmamalıdır.

Çoklu bağlantı kontrolü

Modelden önce Variance Inflation Factor (VIF) ve tolerance değerleri kullanılarak çoklu bağlantı kontrolü yapılmıştır. Kaynak Tablo 4'te çiftlik büyüklüğü için VIF 1,43; cihaz maliyeti 1,60; internet bağlantısı eksikliği 2,55; pahalı veri paketleri 1,16; BİT tesislerinin eksikliği 2,41 olarak verilmiştir.

Kaynak, bu değerleri sorunlu çoklu bağlantı bulunmadığı şeklinde yorumlamaktadır. Bununla birlikte “pahalı veri paketleri” satırındaki VIF 1,16 ile tolerance 0,4635 değeri standart VIF-tolerance karşılıklılığıyla tam uyuşmamaktadır; değerler Verianla tarafından yeniden hesaplanmamıştır.

Lojistik regresyon sonuçları

Kaynak anlamlılık notunu *** = %10, ** = %5 ve * = %1 şeklinde kullanmaktadır. Bu yıldız sistemi yaygın sıralamadan farklı görünse de Verianla kaynakta yazıldığı biçimi değiştirmemiştir.

Model uyumu

Kaynak Tablo 5'te LR \(\chi^2=64,51\), Prob > chi² = 0,0000, log-likelihood = -16,852644 ve McFadden pseudo-\(R^2=0,6568\) raporlanmıştır. Yöntem bölümünün model değerlendirmesinde LR testi p<0,001 olarak yorumlanmıştır.

Pseudo-\(R^2\) doğrusal regresyondaki klasik \(R^2\) ile aynı değildir. Kaynak da sınırlılıklar bölümünde bu ayrımı açıkça kabul etmektedir. Dolayısıyla 0,6568 değeri “gerçek dünyadaki BİT davranışının tam olarak %65,68'i açıklanmıştır” biçiminde yorumlanmamalıdır.

Kaynak Tablo 5'teki sayısal tutarsızlıklar

Cihaz maliyeti satırında katsayı \(-0,1325804\), standart hata 0,71667 ve z=-1,85 değerleri birlikte verilmiştir; bu üç sayı birbirleriyle olağan katsayı/standart hata ilişkisini tam olarak karşılamamaktadır. Sabit terimde de katsayı \(-0,2202614\), standart hata 3,715509 ve z=-1,91 birlikte raporlanmıştır. Verianla bu değerlerden birini “yanlış” kabul ederek değiştirmemiştir.

Katılımcıların sosyoekonomik yapısı

Örneklemin %63'ü erkek, %37'si kadındır. Eğitimde %20 informal/örgün eğitim almamış, %33 ilköğretim, %31 ortaöğretim, %9 kolej ve %7 üniversite düzeyindedir.

Yaş dağılımında 51 yaş ve üzeri grup %49 ile en büyük gruptur; 41-50 yaş %40, 31-40 yaş %8 ve 21-30 yaş %3'tür.

Çiftliklerin %47'si 0-2 hektar, %39'u 3-6 hektar, %9'u 7-10 hektar ve yalnız küçük bir bölümü 10 hektarın üzerindedir. Tarımsal yıllık gelirde katılımcıların %46,3'ü R10.000-R30.000, %32,2'si R31.000-R50.000 aralığında yer almaktadır.

İşletme türünde %72 karma bitkisel-hayvansal üretim, %16 yalnız hayvancılık ve %12 yalnız bitkisel üretim bildirilmiştir.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

Mahikeng örnekleminde BİT farkındalığı yüksektir ve çiftçilerin çoğu en az bir iletişim teknolojisini tarımsal bilgi amacıyla kullandığını bildirmektedir. Bununla birlikte ileri internet tabanlı araçların kullanımı daha sınırlıdır.

Altyapı, cihaz ve veri maliyetleri, internet erişimi, yerel BİT tesislerinin eksikliği, dijital beceri, dil ve eğitim sorunları önemli engellerdir.

Model daha büyük çiftlik alanının BİT benimsemesiyle pozitif; cihaz maliyeti ile internet erişimi eksikliğinin negatif ilişki gösterdiğini desteklemektedir.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

Çalışma daha büyük çiftliklerin büyüklük nedeniyle kesin olarak BİT benimsediğini kanıtlamaz. Kesitsel tasarım yalnız ilişkileri gösterir.

BİT kullanımının tarımsal verimi, geliri veya kârlılığı belirli bir yüzde artırdığı bu çalışmada ölçülmemiştir.

Mahikeng'deki 121 katılımcının sonuçları bütün Güney Afrika'daki küçük ölçekli çiftçilere otomatik olarak genellenemez.

Yüksek BİT farkındalığı, internet tabanlı dijital tarımın yaygın biçimde kullanıldığı anlamına gelmez; çalışmanın BİT tanımı radyo ve televizyon gibi geleneksel elektronik iletişim araçlarını da kapsamaktadır.

Temel sınırlılıklar

Kesitsel tasarım nedensellik kurmaya izin vermez. İlk hedef örneklem 302 iken yalnız 121 katılımcıya ulaşılmıştır. Engeller üç kategoriden ikili değişkene indirgenerek lojistik modele dahil edildiği için yanıtların şiddetine ilişkin bazı ayrıntılar kaybolmuş olabilir.

Kaynak ayrıca pseudo-\(R^2\)'nin klasik \(R^2\) gibi yorumlanamayacağını ve bazı orta düzey korelasyonların katsayı kararlılığını etkileyebileceğini belirtmektedir. Kaynak içindeki bazı tablo, frekans ve regresyon değerlerindeki tutarsızlıklar da nicel sonuçların yeniden kullanımında dikkat gerektirir.

Öneriler ve gelecek araştırmalar

Çalışma, kırsal internet ve elektrik altyapısının geliştirilmesini, cihaz ve veri maliyetlerinin azaltılmasını, sübvansiyon veya ortak satın alma modellerinin değerlendirilmesini, telemerkez ve topluluk erişim noktalarının kurulmasını ve tarımsal yayım hizmetlerine dijital desteğin entegre edilmesini önermektedir.

Dijital eğitimlerin yerel dillere ve düşük okuryazarlık düzeyine uygun biçimde tasarlanması; görsel, sesli ve kullanıcı dostu içeriklerin geliştirilmesi önerilmektedir.

Gelecek araştırmalar için farklı belediyeler arasında karşılaştırma, internet ve güneş enerjisi gibi altyapı müdahalelerinin zaman içindeki etkilerinin değerlendirilmesi, sübvansiyonlu cihaz ve ortak maliyet modellerinin denenmesi, gençlerin BİT elçisi olarak kullanılması ve uzunlamasına/karma yöntem çalışmalar önerilmektedir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: Barriers to the Adoption of Information and Communication Technology (ICT) for Accessing Agricultural Information by Small-Scale Farmers in Mahikeng, Northwest Province

Yazarlar: O. Shemfe; S. Modirwa.

Corresponding author: O. Shemfe.

O. Shemfe kurumu: Department of Economics and Business Management, Faculty of Economics and Financial Sciences, Walter Sisulu University, South Africa.

O. Shemfe ORCID: 0000-0003-0996-1505.

S. Modirwa kurumu: Department of Agricultural Economics and Extension, Faculty of Natural and Agricultural Sciences, Northwest University, South Africa.

S. Modirwa ORCID: 0000-0001-5431-4871.

Dergi: South African Journal of Agricultural Extension (SAJAE).

Yayıncı: South African Society for Agricultural Extension.

Cilt / sayı / sayfa: 54(1), 190-223.

Yayın tarihi: 23 Şubat 2026.

DOI: 10.17159/2413-3221/2026/v54n1a20927.

Kaynak türü: Hakemli bilimsel araştırma makalesi.

Hakemlik: Dergi politikası üç bağımsız değerlendiriciyle çift-kör hakemlik uygulandığını belirtmektedir.

Lisans: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Araştırma tasarımı: Nicel, betimsel, kesitsel anket araştırması.

Hedef evren: 1.449 kayıtlı küçük ölçekli çiftçi.

Planlanan örneklem: 302 kişi.

Gerçekleşen örneklem: 121 kişi.

Örnekleme yaklaşımı: Basit rastgele örnekleme; nihai katılım gönüllülüğe ve saha koşullarına bağlıdır.

Pilot çalışma: Ana örnekleme dahil edilmeyen 12 çiftçi.

Veri toplama: Yüz yüze uygulanan yapılandırılmış anket.

Güvenirlik: Dokuz maddelik engel ölçeği için Cronbach alfa 0,886.

İstatistiksel yöntem: Betimsel istatistikler, VIF/tolerance çoklu bağlantı kontrolleri ve binary lojistik regresyon.

Bağımlı değişken: Tarımsal bilgi için en az bir BİT aracını kullanma; benimseyici = 1, benimsemeyen = 0.

Etik izin: Northwest University Research Ethics Regulatory Committee; NWU-00323-18-A9.

Gönüllü katılım ve gizlilik: Kaynak katılımcıların araştırmanın amacı hakkında bilgilendirildiğini, gönüllü olduklarını, anketten çekilebildiklerini ve bilgilerinin gizli tutulduğunu belirtmektedir.

Teşekkür: Northwest Department of Agriculture and Rural Development Direktörüne saha erişimi için ve 121 katılımcıya katkıları için teşekkür edilmiştir.

Finansman: Sağlanan PDF'de ayrı finansman beyanı bulunmamaktadır.

Çıkar çatışması: Sağlanan PDF'de ayrı çıkar çatışması beyanı bulunmamaktadır.

Veri erişilebilirliği: Sağlanan PDF'de ayrı veri erişilebilirliği beyanı bulunmamaktadır.

CRediT/yazar katkıları: Sağlanan PDF'de ayrı yazar katkı beyanı bulunmamaktadır.

Kaynak içindeki önemli raporlama tutarsızlıkları

Cronbach alfa açıklama metni ile güvenilirlik tablosundaki madde-toplam korelasyon aralığı ve “madde çıkarılırsa alfa” değeri tam olarak eşleşmemektedir.

Makale içinde hem Cronbach alfa tablosu hem sosyoekonomik özellikler tablosu “Table 2” olarak numaralandırılmıştır.

Çiftçilik deneyimi tablosundaki frekansların toplamı nihai örneklem olan 121'e ulaşmamakta ve bazı frekans-yüzde çiftleri birbirleriyle uyuşmamaktadır.

Bilgi kaynağı ve kullanılan BİT araçları için verilen frekans ve yüzde değerleri ile “yüzdeler n=121'e dayanır” dipnotu arasında matematiksel uyumsuzluk bulunmaktadır.

Regresyon Tablo 5'te cihaz maliyeti ve sabit terim satırlarındaki katsayı, standart hata ve z değerleri kendi aralarında tam olarak uyuşmamaktadır. Bu değerler Verianla tarafından yeniden hesaplanmamıştır.

Kaynak Pseudo \(R^2=0,6568\) değerini bir bölümde yaklaşık açıklanan varyans oranı gibi ifade ederken, sınırlılıklar bölümünde pseudo-\(R^2\)'nin doğrusal regresyon \(R^2\)'siyle aynı şekilde yorumlanamayacağını doğru biçimde ayrıca belirtmektedir.

Yorum sınırı

Bu çalışma Mahikeng'deki 121 küçük ölçekli çiftçinin BİT kullanım davranışı ve algıladıkları engelleri inceleyen kesitsel bir araştırmadır. Bulgular BİT erişimi ile sosyoekonomik ve yapısal faktörler arasındaki ilişkileri gösterir; nedensellik, uzun dönem teknoloji kullanımı veya BİT'in tarımsal verim üzerindeki doğrudan etkisini kanıtlamaz.