Ин таҳқиқот як пажӯҳиши саҳроии буришии бо усулҳои омехта мебошад, ки таъсири тағйирёбии иқлим ва рӯйдодҳои шадиди обу ҳаворо ба истеҳсоли кишоварзӣ ва воситаҳои зиндагии истеҳсолкунандагони хурдмиқёси зироатӣ дар минтақаи Лепелле Нкумпии музофоти Лимпопои Африқои Ҷанубӣ, инчунин стратегияҳои мутобиқшавие, ки деҳқонон истифода мебаранд, меомӯзад. Аз 40 деҳқоне, ки аз нӯҳ деҳа бо намунагирии табақабандишуда интихоб шудаанд, маълумоти пурсиш ҷамъоварӣ шуда, ду муҳокимаи гурӯҳи фокусӣ гузаронида ва мушоҳидаҳои саҳроӣ анҷом дода шудаанд. Иштирокчиён болоравии ҳарорат, боришоти номунтазам, давраҳои тӯлонии хушксолӣ ва обхезиро ҳамчун фишорҳои муҳими иқлимӣ муайян карда, аз талафоти истеҳсол, камбуди об, пастшавии сифати маҳсулот, фишори зараррасонҳо ва бемориҳо, аз даст рафтани даромад ва ноамнии озуқаворӣ хабар додаанд. Деҳқонон аз амалияҳои мутобиқшавӣ, аз ҷумла гуногунсозии зироат ва навъ, тағйир додани вақти кишт, обёрӣ, танзими истифодаи нуриҳо, истифодаи навъҳои ба хушксолӣ тобовар ва хоҷагидории омехта истифода мебаранд.

Яке аз натиҷаҳои барҷастаи таҳқиқот ин аст, ки %90’и иштирокчиён хабар додаанд, ки дар давраи ду соли қаблӣ талафоти назарраси истеҳсоли кишоварзӣ дидаанд. Натиҷаҳои сифатӣ дар баробари таъсирҳои иқтисодӣ ва истеҳсолӣ, таъсирҳои эҳсосӣ, аз ҷумла аз даст рафтани умед, тарс ва нотавониро низ нишон медиҳанд. Бо вуҷуди ин, таҳқиқот танҳо ба 40 истеҳсолкунанда такя мекунад ва таъсирҳои иқлимӣ асосан аз рӯйи дарки деҳқонон, мусоҳибаҳо ва мушоҳидаҳои саҳроӣ арзёбӣ шудаанд. Ин таҳқиқот пажӯҳиши атрибутсияи иқлимӣ нест, ки бо силсилаҳои замонии метеорологӣ сабабан исбот кунад, ки талафоти мушаххаси маҳсулот аз тағйирёбии антропогении иқлим ба вуҷуд омадааст.

Масъалаи таҳқиқот

Воситаҳои зиндагии истеҳсолкунандагони хурдмиқёси зироатӣ метавонанд бевосита ба шароити иқлимӣ, ба монанди боришот, ҳарорат ва дастрасии об вобаста бошанд. Вақте тағйирпазирии иқлимӣ ба ҳаҷми истеҳсол таъсир мерасонад, натиҷа танҳо бо миқдори маҳсулот дар саҳро маҳдуд намешавад; дастрасии хонавода ба озуқаворӣ, даромад аз фурӯш, захираҳое, ки барои истеҳсоли такрорӣ ҷудо карда метавонад, ва қарорҳои деҳқон дар бораи оянда низ метавонанд таъсир бинанд.

Таҳқиқоти манбаъ ин робитаро дар заминаи Лепелле Нкумпи меомӯзад. Муҳаққиқон на танҳо аз деҳқонон пурсидаанд, ки тағйирёбии иқлимро чӣ гуна дарк мекунанд, балки таъсири онро ба истеҳсол ва воситаҳои зиндагӣ, инчунин он амалияҳоеро, ки деҳқонон барои муқобила бо ин таъсирҳо истифода мебаранд, арзёбӣ кардаанд.

Заминаи иқлимии минтақаи таҳқиқот

Манбаъ қайд мекунад, ки дар дохили Лимпопо минтақаҳои иқлимии хушк, нимахушк ва нисбатан намнок мавҷуданд. Бо такя ба манбаъҳои заминавӣ барои Лепелле Нкумпи гуфта мешавад, ки боришоти солона тақрибан дар ҳудуди 450–500 mm аст ва камбуди обу хушксолиҳои такроршаванда мушкилоти муҳим эҷод мекунанд. Манбаъҳои дуюмдараҷаи дар мақола истифодашуда барои минтақа ҳарорати миёнаи солонаи тақрибан 20°C, ҳарорати миёнаи тобистонаи тақрибан 23°C ва ҳарорати миёнаи зимистонаи тақрибан 20°C-ро хабар медиҳанд.

Ин арзишҳои иқлимӣ ченкуниҳои метеорологии худи таҳқиқоти ҷорӣ нестанд. Онҳо барои тавсифи минтақаи таҳқиқот аз манбаъҳои қаблан нашршудаи экологӣ ва метеорологӣ гирифта шудаанд.

Тағйирёбии Иқлим Ба Воситаҳои Зиндагии Деҳқонони Хурд Чӣ Гуна Таъсир Мерасонад?

Истеҳсолкунандагони таҳқиқот хабар додаанд, ки боришоти номунтазам, болоравии ҳарорат ва давраҳои тӯлонии хушксолие, ки онҳо бо тағйирёбии иқлим мепайванданд, ҳосилнокӣ ва сифати маҳсулотро коҳиш дода, дастрасӣ ба оби обёриро мушкил мекунад, мушкилоти зараррасонҳо ва бемориҳоро зиёд менамояд ва дар натиҷа ба даромади хонавода ва амнияти озуқаворӣ фишор меорад; таҳқиқот ин таъсирҳоро тавассути дарки истеҳсолкунандагон, пурсишҳо, муҳокимаҳои гурӯҳи фокусӣ ва мушоҳидаҳои саҳроӣ нишон медиҳад.

Пастшавии сифати маҳсулот

Иштирокчиён изҳор кардаанд, ки махсусан дар истеҳсоли помидор, карам ва исфаноҷ коҳиши сифатро таҷриба кардаанд. Манбаъ дар заминаи адабиёти илмӣ баррасӣ мекунад, ки дар шароити ҳарорати баланд ва фишори обӣ равандҳое чун рушди вегетативӣ, бастани мева ва тавозуни об метавонанд таъсири манфӣ бинанд.

Дар ин таҳқиқот физиологияи растанӣ дар шароити лабораторӣ чен карда нашудааст. Аз ин рӯ, натиҷаи пастшавии сифат бо таҷрибаи деҳқонон ва заминаи саҳроӣ маҳдуд аст; дар манбаъ таҷрибаи мустақими физиологӣ ё озмоиши ҳарорати назоратшаванда вуҷуд надорад.

Зараррасонҳо ва бемориҳо

Деҳқонон аз мушкилоти нав ё афзояндаи зараррасонҳо ва бемориҳо хабар додаанд. Манбаъ махсусан аз мисолҳое чун пажмурдашавии verticillium-и аз хок сарчашмгиранда дар помидор ва ҳамлаи ширинчаҳо дар карам ёд мекунад. Қайд мешавад, ки баъзе истеҳсолкунандагон бинобар мушкилоти беморӣ дар помидор ба зироатҳои дигар, ба монанди исфаноҷ, гузаштаанд.

Гарчанде дар мақола баррасӣ мешавад, ки давраҳои гарм ва боришоти номунтазам метавонанд бо ин фишорҳо алоқаманд бошанд, таҳқиқот таҷрибаи алоҳидаи патологияи растаниро анҷом надодааст. Натиҷаҳои марбут ба зараррасонҳо ва бемориҳо дар доираи изҳороти истеҳсолкунандагон ва заминаи мушоҳидавии саҳроӣ қарор доранд.

Камбуди об ва қарорҳои кишт

Дар муҳокимаҳои гурӯҳи фокусӣ истеҳсолкунандагон гуфтаанд, ки боришот камтар шудааст ва давраҳои хушк шиддат ёфтаанд. Набудани оби кофӣ барои обёрӣ боис шудааст, ки баъзе деҳқонон киштро бо интизори борон ба таъхир гузоранд ва бо пеш рафтани мавсим имкони киштро комилан аз даст диҳанд.

Ин ҳолат нишон медиҳад, ки таъсири иқлим танҳо дар ҳаҷми ҳосил дида намешавад. Вақте вақти боришот тағйир меёбад, худи қарори деҳқон дар бораи кишт низ метавонад номуайян гардад. Имконнопазир шудани кишт ё таъхири он ҳатто пеш аз оғози истеҳсол метавонад ба даромад ва дастрасӣ ба озуқаворӣ фишор орад.

Амнияти озуқаворӣ ва талафоти истеҳсол

Тибқи бозхӯрди иштирокчиён, %90’и деҳқонон хабар додаанд, ки дар давраи ду соли қаблӣ талафоти назарраси истеҳсоли кишоварзӣ дидаанд. Манбаъ ин талафотро ҳамчун нишондиҳандаи муҳими осебпазирии амнияти озуқавории хонавода шарҳ медиҳад.

Ин фоиз ба гузоришҳои худи истеҳсолкунандагон асос ёфтааст. Манбаъ талафоти тоннажии ченшуда аз рӯйи маҳсулот, тақсимоти зарари молиявӣ аз рӯйи хоҷагӣ ё таҳлили атрибутсияи метеорологиро пешниҳод намекунад.

Таъсирҳои эҳсосӣ ва иҷтимоӣ

Ҷадвали 3-и манбаъ таъсири фишорҳои иқлимиро ба воситаҳои зиндагӣ дар ду гурӯҳи асосӣ баррасӣ мекунад. Ба таъсирҳои иҷтимоӣ-иқтисодӣ коҳиши ҳосилнокӣ ва даромад, афзоиши камбуди об ва мушкилоти зараррасонҳо ва бемориҳо дохил мешаванд. Таъсирҳои эҳсосӣ бошад бо мавзӯъҳои аз даст рафтани умед, тарс ва нотавонӣ ифода шудаанд.

Деҳқонон Барои Мутобиқшавӣ Ба Тағйирёбии Иқлим Аз Кадом Стратегияҳо Истифода Мебаранд?

Дар таҳқиқот гуфта мешавад, ки деҳқонон аз стратегияҳое чун гуногунсозии зироат ва навъ, гузариш ба навъҳои дигар ё ба хушксолӣ тобовартар, тағйир додани вақти кишт мувофиқи шароити боришот, зиёд кардани амалияҳои обёрӣ ва ҷамъоварии об, танзими истифодаи нуриҳо ва хоҷагидории омехта, ки зироаткориро бо чорводорӣ муттаҳид мекунад, истифода мебаранд; аммо баъзе фоизҳои мутобиқшавӣ ва шумораи шахсони гузоришшуда аз ҷиҳати математикӣ бо ҳам мувофиқат намекунанд.

Гуногунсозии зироат ва навъ

Гуногунсозӣ ҳамчун равише истифода шудааст, ки хатари якбора аз даст рафтани тамоми истеҳсолро дар ҳолате, ки як зироат ё навъ дар баробари фишори иқлимӣ ноком мешавад, коҳиш диҳад. Муҳокимаҳои гурӯҳи фокусӣ нишон медиҳанд, ки баъзе истеҳсолкунандагон бинобар шароити иқлимӣ маҷбур шудаанд ба зироатҳои нав гузаранд ё аз парвариши баъзе зироатҳои пешина даст кашанд.

Манбаъ барои ин стратегия ибораи “%60, n=40”-ро истифода мебарад. Азбаски намунаи умумӣ 40 аст, ин фоиз ва шумораи шахсон наметавонанд ҳамзамон дуруст бошанд. Verianla ин арзишро аз нав ҳисоб накарда, онро ҳамчун номувофиқии дохили манбаъ нигоҳ доштааст.

Манбаъ ҳамчунин хабар медиҳад, ки 14 истеҳсолкунанда, яъне %35, навъҳои алтернативиро истифода бурдаанд ё зироати парваришшавандаро иваз кардаанд. Ин шумора ва фоиз нисбат ба намунаи 40-нафара бо ҳам мувофиқанд.

Навъҳои ба хушксолӣ тобовар

Манбаъ қайд мекунад, ки истифодаи навъҳои ба хушксолӣ тобовар ҳанӯз маҳдуд аст ва барои ин стратегия арзиши “n=2, %4”-ро медиҳад. Азбаски дар намунаи 40-нафара ду нафар ба %5 баробар аст, дар манбаъ боз ҳам номувофиқии шумора-фоиз вуҷуд дорад.

Гуфта мешавад, ки ин истеҳсолкунандагон махсусан ҷуворимакка ва лӯбиёи соя парвариш мекарданд ва дар муҳокимаҳои гурӯҳи фокусӣ навъи кӯтоҳи маҳаллии ҷуворимакка ва помидори гелосии ёбоӣ дар заминаи тобоварӣ ба хушксолӣ ёд шудаанд.

Тағйир додани вақти кишт

Деҳқонон барои идора кардани номуайянии вақти боришот стратегияҳои гуногуни вақтбандиро истифода мебаранд, аз ҷумла тағйир додани санаи кишт, интихоби зироатҳои дорои давраи парвариши кӯтоҳтар, кишт дар хоки хушк пеш аз оғози боришот ё кишт фавран пас аз аввалин боришоти назаррас.

Манбаъ дар ин бахш ибораи “%90, n=30”-ро меорад. Азбаски намунаи умумӣ 40 аст, 30 нафар ба %75 баробар мешавад. Бинобар ин, Verianla яке аз ин фоизҳоро дуруст шуморида, дигареро тағйир надодааст.

Обёрӣ ва идоракунии об

Камбуди об дар тамоми таҳқиқот ҳамчун яке аз мушкилоти муҳимтарини истеҳсолӣ зоҳир мешавад. Аз ин рӯ, зиёд кардани обёрӣ, амалияҳое чун ҷамъ кардани об дар ҷӯякҳои канори растаниҳо ва технологияҳои устувортари идоракунии об ҳамчун воситаҳое баррасӣ шудаанд, ки метавонанд иқтидори мутобиқшавиро тақвият диҳанд.

Хоҷагидории омехта

Баъзе истеҳсолкунандагон аз системаҳои хоҷагидории омехта истифода мебаранд, ки истеҳсоли зироатро бо парвариши чорвои калони шохдор ва буз муттаҳид мекунад. Дар манбаъ ин равиш тавассути ҳамзамон пеш бурдани парвариши зироатҳое чун ҷуворимакка, помидор, карам ва лӯбиёи соя бо чорводорӣ шарҳ дода мешавад. Ҳадаф коҳиш додани вобастагии аз ҳад зиёд ба як навъи истеҳсол аст.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Тарҳи таҳқиқот

Таҳқиқот тарҳи бо усулҳои омехта дорад, ки маълумоти миқдории пурсишро бо муҳокимаҳои сифатии гурӯҳи фокусӣ ва мушоҳидаҳои саҳроӣ якҷоя истифода мебарад. Таҳқиқот буришӣ мебошад; ҳамон деҳқонон дар тӯли солҳои зиёд такроран пайгирӣ нашудаанд.

Намуна

Аз нӯҳ деҳаи минтақаи Лепелле Нкумпи дар маҷмӯъ 40 истеҳсолкунандаи хурдмиқёси зироатӣ ба таҳқиқот дохил карда шудаанд. Намунагирӣ бо усули табақабандишуда анҷом дода шудааст; манбаъ қайд мекунад, ки табақаҳо бар асоси шумораи деҳқонон ва сатҳи иштироки онҳо дар зироаткорӣ ташкил шудаанд.

Дар таҳқиқот шумораи иштирокчиёни зан ва мард баробар аст: 20 зан ва 20 мард. Аммо азбаски дар манбаъ байни фоизҳо ва шумораи шахсон дар тақсимоти синну сол номувофиқӣ вуҷуд дорад, Verianla тақсимоти гурӯҳҳои синнусолиро аз нав ҳисоб карда нашр намекунад.

Ҷамъоварии маълумот

Маълумоти миқдорӣ бо пурсишномаҳои сохторёфта ҷамъоварӣ шудааст. Қайд мешавад, ки барои фаҳмо будани саволҳои пурсишнома дар сатҳҳои гуногуни саводнокӣ жаргони техникӣ кам карда шуда ва шакли саволнома тавассути озмоиши пилотӣ пешакӣ санҷида шудааст.

Барои маълумоти сифатӣ ду гурӯҳи фокусӣ ташкил шудааст. Ҳар гурӯҳ аз 20 иштирокчӣ иборат буд. Ҷаласаҳо бо розигии иштирокчиён сабти овозӣ шуда, мушоҳидагари омӯзонидашуда қайдҳо гирифта ва муҳокимаҳо калима ба калима транскрипсия шудаанд.

Манбаъ барои транскриптҳои гурӯҳи фокусӣ аввал истилоҳи “thematic analysis” ва баъдтар дар бахши умумии таҳлили маълумот истилоҳи “content analysis”-ро истифода мебарад. Шарҳ дода нашудааст, ки ин ду равиши таҳлилӣ дар таҳқиқот чӣ гуна аз ҳам ҷудо шудаанд ё чӣ гуна якҷоя татбиқ гардидаанд.

Илова бар ин, муҳаққиқон деҳқононро ҳангоми фаъолияти ҳаррӯзаи кишоварзӣ мушоҳида карда, дар бораи амалияҳои истифодашуда ва рафторҳои мутобиқшавӣ мушоҳидаҳои саҳроӣ ҷамъоварӣ кардаанд.

Таҳлили миқдорӣ

Таҳлили тавсифӣ бо SPSS версия 22 анҷом дода шуда, оморҳое чун миёна, мода ва басомад ҳисоб карда шудаанд. Манбаъ регрессияи инференсиалӣ, фосилаи эътимод ё андозаи таъсири таҷрибавиро гузориш намекунад.

Зироатҳои асосии истеҳсолшаванда

Тибқи Расми 2-и манбаъ, зироати маъмултарин помидор аст. Помидорро %28’и иштирокчиён истеҳсол мекунанд. Исфаноҷ ва карам ҳар кадом %18; қаламфури сабз ва ҷуворимаккаи зард ҳар кадом %13; лӯбиёи соя %8 ва бамия %2 гузориш шудаанд.

Таҷрибаи деҳқонӣ

Тибқи Расми 3-и манбаъ ва матни ҳамроҳ, гурӯҳи калонтарини иштирокчиён истеҳсолкунандагоне мебошанд, ки 2–5 сол боз деҳқонӣ мекунанд ва ин гурӯҳ %50 нишон дода шудааст. Истеҳсолкунандагони дорои таҷрибаи аз шаш моҳ то як сол %25, дорои таҷрибаи 1–5 моҳ %13, дорои таҷрибаи 6–12 сол %8 ва онҳое, ки 13 сол ё бештар аз он деҳқонӣ мекунанд, %5 гузориш шудаанд. Аз сабаби гирдкунии рақамҳо маҷмӯи фоизҳо %101 мешавад.

Фишорҳои асосии иқлимӣ

Оё Ин Таҳқиқот Исбот Мекунад, Ки Тағйирёбии Иқлим Сабаби Талафоти Маҳсулот Аст?

Не. Таҳқиқот мушкилоти истеҳсол, даромад, об, амнияти озуқаворӣ ва эҳсосиеро, ки деҳқонон аз сар гузаронда ва бо тағйирёбии иқлим мепайванданд, нишон медиҳад; аммо тарҳи буришӣ ва ба дарк асосёфта таҳлили атрибутсияи метеорологиро пешниҳод намекунад, ки сабабан исбот кунад талафоти мушаххаси маҳсулот ё ҳодисаи беморӣ аз тағйирёбии антропогении иқлим ба вуҷуд омадааст.

Ин фарқият арзиши таҳқиқотро коҳиш намедиҳад; ҳадафи пажӯҳиш фаҳмидани фишорҳои воситаҳои зиндагӣ ва рафторҳои маҳаллии мутобиқшавии деҳқонон аст. Аммо натиҷаҳоро ба миқдорҳои дақиқи сабабӣ, ба монанди “тағйирёбии иқлим дар ин хоҷагӣ ба ҳамин қадар талафоти маҳсулот сабаб шуд”, табдил додан мумкин нест.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

Деҳқонони омӯхташуда тағйирот дар шароити иқлимиро ҳамчун мушкили воқеӣ ва барои воситаҳои зиндагӣ муҳим дарк мекунанд. Иштирокчиён аз талафоти истеҳсол, камбуди об, фишори зараррасонҳо ва бемориҳо, даромади паст ва мушкилоти амнияти озуқаворӣ хабар додаанд. Деҳқонон ҳамзамон аз стратегияҳои фаъоли мутобиқшавӣ, аз ҷумла гуногунсозии зироат, тағйир додани вақти кишт, обёрӣ, навъҳои нав ва хоҷагидории омехта истифода мебаранд.

Таҳқиқот ҳамчунин таъкид мекунад, ки иқтидори мутобиқшавӣ ба иқлим танҳо аз қарори деҳқон вобаста нест; он инчунин ба шароити дастгирӣ, аз ҷумла дастрасӣ ба маблағгузорӣ, захираҳои кишоварзӣ, технология, маълумот, хидматҳои машваратӣ ва тавсеаи кишоварзӣ ва инфрасохтори обёрӣ алоқаманд аст.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Таҳқиқот барои ҳамаи деҳқонони хурди Африқои Ҷанубӣ нишондиҳандаҳои миллии паҳншавӣ тавлид намекунад. Намунаи маҳаллии чилнафара таҳқиқоти калони эпидемиологӣ ё миллии кишоварзӣ нест, ки аҳолии васеъро намояндагӣ кунад. Натиҷаҳо ҳамон когорти деҳқононро дар дарозмуддат пайгирӣ намекунанд. Таҳқиқот маълумоти мустақили истгоҳи метеорологиро бо маълумоти ҳосилнокии сатҳи хоҷагӣ дар доираи модели атрибутсияи сабабӣ мутобиқ намекунад.

Чораҳои пешниҳодкардаи манбаъ

Муҳаққиқон тавсия медиҳанд, ки навъҳои тухмии ба иқлим тобовартар ва ба зараррасонҳо устувор ба деҳқонон дастрас карда шаванд, инфрасохтори обёрӣ рушд дода шавад, мушовирони кишоварзӣ дар деҳот мунтазам ҷаласаҳои иттилоотӣ оид ба иқлим баргузор кунанд ва омӯзиши амалӣ ва мубодилаи маълумот зиёд карда шавад.

Дар бахши хулоса инчунин системаҳои маҳаллии огоҳсозии барвақт, гуногунсозии воситаҳои зиндагӣ, усулҳои кишоварзии ба иқлим ҳассос ва тақвияти огоҳӣ дар бораи тағйирёбии иқлим тавсия дода мешаванд.

Манбаъ бо зикри он ки таъсири тағйирёбии иқлим ба деҳқонони зан ва мард метавонад фарқ кунад, тавсия медиҳад, ки ҷанбаи гендерӣ дар таҳқиқоти оянда ба таври муфассал омӯхта шавад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: The Impact of Climate Change on the Livelihoods of Small-Scale Crop Farmers in Lepelle Nkumpi District, Limpopo Province, South Africa

Муаллифон: L.C. Isaac; M. Zenda.

Муаллифи масъул: Дар сатри corresponding-author-и PDF “C.L. Isaac” навишта шудааст; рӯйхати муаллифон ва сабти расмии маҷалла шакли “L.C. Isaac”-ро истифода мебаранд. Ин фарқият ҳамчун номувофиқии библиографии дохили манбаъ нигоҳ дошта шудааст.

Муассиса: University of the Free State, Department of Sustainable Food Systems and Development, Faculty of Natural and Agricultural Sciences, Republic of South Africa.

Нақшҳои муаллифон: Манбаъ L.C. Isaac-ро донишҷӯи магистратура ва M. Zenda-ро research associate муаррифӣ мекунад.

M. Zenda ORCID: 0000-0001-6069-8226.

Маҷалла: South African Journal of Agricultural Extension (SAJAE).

Ношир: South African Society for Agricultural Extension (SASAE).

Ҷилд / шумора / саҳифа: 54(1), 103–127.

Санаи нашр: 23 феврали 2026.

DOI: 10.17159/2413-3221/2026/v54n1a18959.

Навъи манбаъ: Мақолаи илмии таҳқиқотии аз тақризи ҳамтоён гузашта.

Литсензия: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Тарҳи таҳқиқот: Пажӯҳиши саҳроии буришӣ бо усулҳои омехта.

Намуна: 40 истеҳсолкунандаи хурдмиқёси зироатӣ, ки аз нӯҳ деҳа бо намунагирии табақабандишуда интихоб шудаанд.

Маълумоти миқдорӣ: Пурсишномаи сохторёфта; таҳлили тавсифӣ; SPSS версия 22.

Маълумоти сифатӣ: Ду муҳокимаи гурӯҳи фокусӣ, ҳар кадом бо 20 иштирокчӣ; сабти овозӣ, транскрипсия ва мушоҳидаҳои саҳроӣ. Манбаъ усули таҳлилро дар бахшҳои гуногун ҳам thematic analysis ва ҳам content analysis меномад.

Этика: Тасдиқи ахлоқии University of the Free State гирифта шудааст. Манбаъ рақами протоколро хабар намедиҳад. Қайд шудааст, ки аз иштирокчиён розигии огоҳона гирифта шуда ва чораҳои махфият ва нигоҳдории бехатари маълумот татбиқ шудаанд.

Маблағгузорӣ: Дар PDF-и пешниҳодшуда изҳороти алоҳида оид ба маблағгузорӣ вуҷуд надорад.

Дастрасии маълумот: Дар PDF-и пешниҳодшуда изҳороти алоҳида оид ба дастрасии маълумот вуҷуд надорад.

Бархӯрди манфиатҳо: Дар PDF-и пешниҳодшуда изҳороти алоҳида оид ба бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.

CRediT/саҳми муаллифон: Дар PDF-и пешниҳодшуда изҳороти алоҳидаи CRediT оид ба саҳми муаллифон вуҷуд надорад.

Номувофиқиҳои гузоришдиҳӣ дар манбаъ

Дар манбаъ номи муаллиф “L.C. Isaac” аст, вале дар сатри corresponding-author “C.L. Isaac” навишта шудааст. Verianla ин фарқиятро хомӯшона тағйир надодааст.

Фоизҳои ҷадвали синну сол ва шумораи шахсони дар матн овардашуда пурра мувофиқат намекунанд ва маҷмӯи фоизҳои гузоришшудаи синну сол аз %100 зиёд аст. Аз ин рӯ, тақсимоти синну сол аз ҷониби Verianla аз нав ҳисоб карда нашудааст.

Ҷадвали андозаи хоҷагӣ %55’и истеҳсолкунандагонро дар гурӯҳи 0–0,5 ha, %25’ро дар 0,6–1 ha ва %20’ро дар зиёда аз 1 ha нишон медиҳад, дар ҳоле ки дар матни баъдӣ гуфта мешавад, ки %55 “ҳадди ақал як гектар” доранд. Байни ҷадвал ва матн номувофиқии ошкор мавҷуд аст.

Дар бахши стратегияҳои мутобиқшавӣ мувофиқатҳои фоиз-шумораи шахсон, аз ҷумла “%60, n=40”, “n=2, %4” ва “%90, n=30”, бо намунаи умумии 40-нафара аз ҷиҳати математикӣ мувофиқ нестанд. Арзишҳо ислоҳ нашудаанд.

Таҳлили гурӯҳи фокусӣ дар як бахш “thematic analysis” ва дар бахши умумии таҳлили маълумот “content analysis” номида шудааст. Манбаъ шарҳ намедиҳад, ки ин ду усул чӣ гуна якҷоя ё алоҳида татбиқ шудаанд.

Номгузориҳои “district”, “municipality”, Capricorn ва Lepelle Nkumpi вобаста ба минтақаи таҳқиқот дар тамоми манбаъ дар як сатҳи маъмурӣ истифода нашудаанд. Аз ин рӯ, Verianla таърифи нави маъмурию ҷуғрофиро аз берун аз манбаъ илова накардааст.

Маҳдудиятҳои асосӣ

Намуна танҳо аз 40 истеҳсолкунанда иборат аст. Таҳқиқот заминаи як минтақаи мушаххасро меомӯзад. Тарҳи буришӣ тағйироти дарозмуддатро дар ҳамон истеҳсолкунандагон пайгирӣ намекунад. Таъсирҳои иқлимӣ асосан тавассути худгузоришдиҳӣ, муҳокимаҳои гурӯҳи фокусӣ ва мушоҳидаҳои саҳроӣ арзёбӣ шудаанд. Байни силсилаҳои замонии метеорологӣ ва талафоти истеҳсол дар сатҳи хоҷагӣ таҳлили мустақили атрибутсияи сабабӣ анҷом дода нашудааст.

Баъзе номувофиқиҳои шумора-фоиз ва номгузории усул дар манбаъ шарҳи дақиқи натиҷаҳои муайяни миқдориро маҳдуд мекунанд. Аз ин рӯ, таҳқиқотро беҳтар аст ҳамчун пажӯҳиши саҳроӣ хонда шавад, ки таҷрибаҳои маҳаллӣ, таъсирҳои даркшуда, фишорҳои воситаҳои зиндагӣ ва рафторҳои мутобиқшавии истифодашударо нишон медиҳад.