Альфа-гал синдрому, кене чакканйла илишкмененндирмененн факат бактерийел, вирал же паразитер бир енфексийондан булакланмайан сыра дышы бир оорутыр. Кене чакканнын ардындан базы кишмененрде галактоза-α-1,3-галактоза же кысажа альфа-гал ады маалыматлен көмүрсууа каршы IgE аражылы аллергиялык сезгичтик гелишебилир. Alfa-gal; уй эти, чочко эти, козу эти жана сүт эмүүчүлерден елде едмененн базы азык жана үрүнлерде булунур.

Оору йөнетими болгону “кызыл эт йемемек” кадар басит олмайабилир. Ет сууйу, хайвансал ичерикли сосис кылыфлары жана башка гизли булаклар казара таасирленүүе йол ачабилир. Белиртмененр базы бейтаптарда агыр болушу мүмкүн жана анафилаксияйи ичеребилир. Бунунла бирликте учурдагы изилдөө альфа-гал сендромлу бейтаптары инжелейен бир клиникалык изилдөө эмес; Америка Бирлешик Девлетлери’ндеки йетишкинлерин бейтаплыгы не кадар билдигини жана кене чакканндан корунмайа илишкин дүшүнжелерини маанилендирен бир халк саглыгы сурамжылооидир.

Изилдөө, 1-18 Ейлүл 2023 тарихлери арасында йүрүтүлен FallStyles сурамжылооине катылан 3.530 йетишкинин йанытларына дайанмактадыр. Катышуучулар поста йолуйла түзүлүшлан оласылыга дайалы өрнеклеменин ардындан онлайн сурамжылоое алынмыш; жыйынтыклар йаш жана жинсийет, гелир, ырк жана етник көкен, хане чоңлүгү, егитим, жографи бөлге жана метропол абалы гиби өзгөркенлерле агырлыкландырыларак ABD йетишкин нүфусуунун дагылымына йаклаштырылмыштыр.

Темел жыйынтык, альфа-гал синдромуна илишкин фаркындалыгын олдукча төмөн олмасыдыр. Катышуучуларын йүзде 70,2’си кене чакканйла байланыштуу кызыл эт жана сүт үрүнү аллергияси катары танымланан альфа-гал синдромуну дагы мурда дуймадыгыны билдирмиштир. Бейтаплыгы дуйдугуну сөйлейенлерин агырлыкландырылмыш катышы болгону йүзде 26,1’дир.

Билги ексиклиги дагы темел бир каврамда да байкалган. Катышуучулардан сүт эмүүчү эти сажылан тамаклери сечмелери истендигинде уй эти йүзде 54,2, чочко эти йүзде 52,8, козу эти йүзде 52,4 жана бажон йүзде 48,9 катышында ишаретленмиштир. Катышуучуларын йүзде 40,1’и исе “hiçbiri/bilmiyorum” йанытыны сечмиштир. Бул жыйынтык, саглык менентишиминде болгону “сүт эмүүчү эти” ифадесини кулланманын бирчок киши үчүн йетеринже ачыклайыжы олмайабмененжегини көрсөтөт.

Альфа-гал синдромунун шүпхели вака йогунлугунун дагы жогорку экени Аркансас, Кентужкй, Миссоури, Теннессее жана Виргиниа’да кабардарлык йүзде 39,7’йди. Үлкенин гери каланында бул катыш йүзде 24,6 катары булунду. Йүксек вака йогунлуклу ейалетлерде йашайанларын альфа-гал синдромуну дагы мурда дуймуш олма салыштырмалуу тобокелдики 1,61’ди.

Бейтаплыгы бмененн кишмененрин хем альфа-гал синдрому хем де дигер кене булаклы оорулар конусуунда дагы көп ендише билдирдиги гөрүлдү. Альфа-гал синдромуну бмененнлерин йүзде 69,7’си бул сендрому гелиштирмектен ен аз бир деңгээлде ендише дуйаркен, бейтаплыгы дагы мурда дуймайанларда катыш йүзде 41,9’ду. Гөрели риск 1,66 катары хесапланды.

Бензер бичимде альфа-гал синдромуну бмененнлерин йүзде 96,4’ү сендрому гелиштирмемек же йениден еткинлештирмемек амажыйла кене чакканндан корунмайа чалышажагыны билдирди. Бейтаплыгы билмейенлерде бул катыш йүзде 86,8’ди. Анжак бул жыйынтыклар герчек давранышлары эмес, сурамжылооте ифаде едмененн жүрүм-турум ниетини көрсөтөт. Изилдөө кабардарлык егитиминин герчек кене ысырыкларыны же альфа-гал вакаларыны азалттыгыны түздөн-түз канытламамактадыр.

Коруйужу давранышлар арасында ен йайгын тержих, ачык абадан дөндүктен кийин вүжуду кене ачысындан контрол етмекти жана катышуучуларын йүзде 74,6’сы бул сеченеги ишаретледи. Кыйафет контролү йүзде 60,4, евжил хайван контролү йүзде 49,3 жана EPA катталган курт-кумурска кубалагыч колдонулушу йүзде 46,6 катышында сечилди. Перметринле ишлем гөрмүш кийим колдонулушу исе болгону йүзде 15,7’де калды.

Йазарлар, кененин вүжуда жабышуусун баштан енгеллеменин альфа-гал синдрому ачысындан өзелликле өнемли олабмененжегини вургуламактадыр. Лйме оорусунда кыса жабышуу мөөнөтлери булашма рискини азалтабилсе де альфа-гал дуйарлылыгынын олушмасы үчүн герекен жабышып туруу мөөнөтү билинсультмектедир; вака билдиримлеринде 12 сааттен дагы кыса мөөнөтли жабышууларын ардындан сендром гелишебилдиги актарылмыштыр. Ошондуктан болгону кийиндан кене контролү йапмак йерине кененин жабышуусун өнлейен ковужу жана коргоочу кийим гиби ыкмалерин де өне чыкарылмасы геректиги савунулмактадыр.

Изилдөө кесиктсел, өзүн-өзү билдирүүли жана жүрүм-турум ниетине дайалыдыр. Альфа-гал синдрому танысы, альфа-гал өзгүл IgE өлчүмү, клиникалык аллергия маанилендирмеси же герчек кене таасирленүүи догруламасы түзүлүшлмамыштыр. Жыйынтыклар кабардарлык менен ендише жана коргонуу ниети арасында илишки булундугуну гөстермекте; фаркындалыгын бул давранышлара түздөн-түз себеп экенин канытламамактадыр.

Альфа-гал синдромуну дигер кене булаклы оорулардан айыран недир?

Кене булаклы оору денилдигинде чогу кишинин аклына Лйме оорусу гиби бир микроорганизманын кене аражылыгыйла инсана кечтиги енфексийонлар гелир. Альфа-гал синдрому исе бул сыныфа там катары уймаз. Оору кене чакканйла байланыштуудир, бирок енфексийон эмес. Кене чакканнын иммунитет системини альфа-гал адлы көмүрсууа каршы дуйарлы хâле гетирмесийле өнүккөн бир аллергия таблосуудур.

Alfa-gal молекүлүнүн билимсел ады шөйледир:

\[ \mathrm{Galaktoz}\text{-}\alpha\text{-}1,3\text{-}\mathrm{galaktoz} \]

Бу ифаде ики галактоза бириминин α-1,3 багыйла бирлештиги көмүрсуу түзүлүшсыны танымлар. Alfa-gal, инсанларда жана базы приматларда догал катары булунмаз; бирчок башка сүт эмүүчүнин докуларында булунур.

Alfa-gal ичеребмененн негизги азык груплары арасында:

• Сыгыр ети,
• Домуз ети,
• Кузу ети,
• Мемели орган етлери,
• Мемели булаклы базы йан үрүнлер,
• Базы сүт азыктары

йер алабилир.

Изилдөөнын гиришинде вургуландыгы үзере бейтаптар базен эт шорпосу же хайвансал ичерикли сосиска кабыгы гиби колай фарк едилмейен булаклара маруз калабилир. Бул абал бейтаплыгын гүнлүк йөнетимини зорлаштырыр.

Изилдөөда актарылан мурдаки бир 2010-2019 бейтап когортаунда альфа-гал синдрому танысы аланларын йүзде 75’инин анафилаксия өлчүтлерини каршыладыгы кабарланган. Бул катыш учурдагы сурамжылоо катышуучуларынын сонужу эмес; бейтаплыгын клиникалык агырлыгыны түшүндүрмөк амажыйла гириш бөлүмүнде атыф түзүлүшлан мурдаки бир бейтап изилдөөсына аиттир.

Кене чакканйла азык аллергияси арасында насыл бир багланты курулуйор?

Альфа-гал синдромунун иммунитет мантыгы түшүндүрмө амажыйла шу зинжирле гөстермененбилир:

\[ \mathrm{Kene\ ısırığı} \rightarrow \mathrm{Alfa\text{-}gal\ duyarlanması} \rightarrow \mathrm{Alfa\text{-}gal\ özgül\ IgE} \]

\[ \mathrm{Memeli\ kaynaklı\ ürün\ tüketimi} \rightarrow \mathrm{Alerjik\ reaksiyon} \]

Бу гөстерим макаладе йайымланмыш математиксел бир денклем эмес. Бейтаплыгын темел биологиялык илишкисини саделештирмек амажыйла маалыматлмиштир.

Америка Бирлешик Девлетлери’нде оору ен чок йалныз жылдыз кенесинин, билимсел адыйла Амблйомма америжанум түрүнүн йерлешик же билдирилмиш экени бөлгелерле байланыштуудир. Бунунла бирликте изилдөө, Ыxодес сжапуларис жана Ыxодес пажифижус ысырыклары кийинсында билдирмененн вакалара да дегинсультктедир.

Ошондуктан бейтаплыгын йалныз жылдыз кенесинин геленексел жографи аланыйла чектелген экени варсажыламаз. Сейахат байланыштуу таасирленүүлер жана башка кене түрлерийле баглантылы вака билдиримлери, улусал өлчекте егитим түзүлүшлмасы геректиги гөрүшүнү дестеклемектедир.

Изилдөөнын темел сорусуу нейди?

Изилдөө үч ана соруйа йаныт арамыштыр:

1. ABD’деки йетишкинлер альфа-гал синдромуну жана альфа-гал ичеребмененн сүт эмүүчү етлерини не өлчүде билийор?
2. Альфа-гал синдромуну дагы мурда дуймуш олмак, бул бейтаплыга жана дигер кене булаклы оорулара йөнелик ендишейле байланыштуу ми?
3. Өнжеден маалыматтуу олмак, кене чакканндан коргонуу ниетийле байланыштуу ми?

Изилдөөжылар айрыжа фаркындалыгын шүпхели альфа-гал вакаларынын дагы сык гөрүлдүгү ейалетлерде фарклы олуп олмадыгыны жана инсанларын ханги кене корунма ыкмалерини тержих еттигини маанилендирмиштир.

Ханги маалымат кайнагы кулланылды?

Вермененр Портер Новелли Публиж Сервижес тарафындан йүрүтүлен ЖонсуумерСтйлес сурамжылоо серисинин 2023 FallStyles далгасындан елде едилмиштир.

Өрнеклеме мөөнөтжи темел катары шөйледир:

1. Катышуучулар оласылыга дайалы өрнеклемейле поста йолуйла панеле давет едилди.
2. Бу ыкма ев телефону же учурдагы интернет еришими олмайан кишмененре де илк ашамада улашмайы амачлады.
3. SpringStyles сурамжылооине катылан йетишкинлер 2023 FallStyles сурамжылооине давет едилди.
4. FallStyles 1-18 Ейлүл 2023 тарихлери арасында онлайн катары уйгуланды.
5. Жыйынтыклар ABD нүфусуунун демографик дагылымына йаклаштырылмак үчүн агырлыкландырылды.

Агырлыкландырмада кулланылан өзгөркенлер шунларды:

• Жинсийет жана йашын ортак дагылымы,
• Хане гелири,
• Ырк жана етник көкен,
• Хане чоңлүгү,
• Егитим,
• Нүфус санымы бөлгеси,
• Метропол аланында жашооа абалы.

Бу агырлыклар Журрент Популатион Сурвей катышларыйла ешлештирилмиштир. Бөйлеже хам катышуучу йүзделери йерине ABD йетишкин нүфусууну дагы ийи темсил етмеси амачланан агырлыкландырылмыш катышлар үретилмиштир.

Агырлыкландырылмыш катышын каврамсал түзүлүшсы, изилдөөнын мантыгыны түшүндүрмөк үчүн шөйле ифаде едмененбилир:

\[ \hat{p}_{w}=\frac{\sum_{i=1}^{n}w_i y_i}{\sum_{i=1}^{n}w_i} \]

Бурада:

• й_и, кишинин илгили йаныты маалыматп вермедигини көрсөтөт.
• w_и, кишинин темсил еттиги нүфус агырлыгыдыр.
• п̂_w, агырлыкландырылмыш нүфус катышы тахминидир.

Бу формүл макаладе айры бир денклем катары йайымланмамыштыр; изилдөөда кулланылан агырлыкландырылмыш катыш каврамыны түшүндүрмөктадыр.

Өрнеклемин өзелликлери

FallStyles сурамжылооинде 3.530 йетишкин йер алды. Катышуучуларын демографик дагылымы шөйледир:

Америка Бирлешик Девлетлери’нин 50 ейалетинин тамамы сурамжылооте темсил едилмиштир.

Секиз сурамжылоо сорусуу нейи өлчүйорду?

Анализде йанытлар насыл групландырылды?

Q2’де болгону “Евет” йаныты мурдаден альфа-гал синдрому билгиси катары кабул едилди. “Belki” йаныты веренлер, мурдаден маалыматтуу оланларла олмайанларын каршылаштырылдыгы анализлере алынмады.

Ендише соруларында беш йаныт деңгээли ики груба индирилди:

• Ашыры, чок, бир миктар же аз ендишели йанытлары: Ен аз бир деңгээлде ендишели
• Хич ендишели эмес: Хич ендишели эмес

Корунма нийети соруларында:

• Ашыры, чок же бир миктар оласы: Ен аз бир деңгээлде оласы
• Хич оласы эмес: Хич оласы эмес

катары групландырылды. Нөтр йанытлар бул анализлере дâхил едилмеди.

Бу групландырма статистикалык салыштырууйы колайлаштырыр; бирок “biraz endişeli” менен “ашыры ендишели” йанытларынын айны категориде маанилендирилмесине йол ачар. Долайысыйла жыйынтыклар ендишенин шиддетини эмес, херханги бир деңгээлде ендише билдирилип билдирилмедигини көрсөтөт.

Инсанлар “сүт эмүүчү эти” каврамыны не кадар билийорду?

Катышуучулардан йеди тамак арасындан сүт эмүүчү эти оланлары сечмелери истенди. Догру сеченеклер:

• Домуз ети,
• Сыгыр ети,
• Кузу ети,
• Мемели орган етлери,
• Бажон

катары белирленмишти.

Шекил 1’ин үст панели, догру сеченеклерин бменен катышуучуларын болжол менен йарысы тарафындан сечилдигини көрсөтөт. “Hiçbiri/bilmiyorum” йанытынын йүзде 40’ын үзеринде олмасы, альфа-гал конусуунда кулланылабмененжек ен темел азык сыныфландырмасынын бменен гениш китлелерже анлашылмадыгыны дүшүндүрмектедир.

Йазарларын тыянакы, “сүт эмүүчү эти” гиби текник же үст категори бир каврам йерине “уй эти, чочко эти же козу эти гиби сүт эмүүчүлерден елде едмененн етлер” бичиминде түздөн-түз өрнек маалыматлмесинин дагы анлашылыр олажагыдыр.

Изилдөөжылар, сурамжылоо жыйынтыкларынын ардындан CDC’нин альфа-гал синдрому менентишиминде “mammalian meat” ифадесини дагы сомут өрнеклерле өзгөртирдигини белиртмектедир.

Альфа-гал синдрому не кадар билинийорду?

Башка бир ифадейле болжол менен дөрт йетишкинден болгону бири сендрому дуйдугуну сөйлемиштир. Йаклашык он йетишкинден йедиси исе бейтаплыгы дагы мурда хич дуймамыштыр.

Бу жыйынтык болгону бейтаплыгын тыбби айрынтыларынын билинсультдигини эмес, альфа-гал синдрому адынын дахи гениш топлум кесикмлерине улашмадыгыны көрсөтөт.

Кабардарлык ханги ейалетлерде дагы жогоркути?

Изилдөөжылар 2017-2022 дөнеминдеки шүпхели альфа-гал вакаларынын нүфуса боюнча ен жогорку экени беш ейалети айры маанилендирди:

• Аркансас,
• Кентужкй,
• Миссоури,
• Теннессее,
• Виргиниа.

Гөрели риск:

\[ RR=\frac{P(\mathrm{AGS\ bilgisi}\mid\mathrm{yüksek\ vaka\ eyaleti})}{P(\mathrm{AGS\ bilgisi}\mid\mathrm{diğer\ bölgeler})} \]

катары ачыкланабилир.

Изилдөөда:

\[ RR=1{,}61\quad (\%95\ GA:\ 1{,}38-1{,}89) \]

табылган.

Бу маани, жогорку шүпхели вака йогунлугуна сахип беш ейалетте альфа-гал синдромуну дагы мурда дуйма катышынын үлкенин гери каланына боюнча йүзде 61 дагы жогорку экенин көрсөтөт.

Анжак бул салыштыруу бирейсел кене таасирленүүини өлчмемектедир. Бөлгесел хабер капсамы, саглык кампанйалары, бейтаплыгы йашайан йакынлар же саглык курулушларынын фаркындалыгы гиби еткенлер илишкийе каткыда булунабилир.

Инсанлар альфа-гал синдромуну нереден өгренмишти?

Альфа-гал синдромуну дуймуш оланларын билги булаклары шөйлейди:

Дөрт катышуучу, жалпы өрнеклемин болжол менен йүзде 0,1’и, кендисинде альфа-гал синдрому булундугуну билдирмиштир. Бул билдиримлер клиникалык жазуу же лаборатувар тестийле догруланмамыштыр.

Билгинин йарысынын хабер медйасындан гелмеси, саглык менентишиминин каму фаркындалыгындаки ролүнү көрсөтөт. Саглык биримлери жана саглык кызматкерларынын болгону болжол менен йүзде 4’лүк катышларда белиртилмеси исе курумсал саглык менентишиминин бул өрнеклемде дагы чектелген гөрүнмеси дегенди билдирет.

Альфа-гал синдрому, Лйме оорусу кадар ендише йаратыйор муйду?

Бүтүн катышуучулар маанилендирилдигинде:

• Альфа-гал синдрому гелиштирмектен ен аз бир деңгээлде ендишели оланлар: %49,8
• Лйме же башка бир кене булаклы оору гелиштирмектен ендишели оланлар: %72,3

катары булунду.

Альфа-гал синдрому агыр жана жашоо бойу йөнетим геректиребмененн бир аллергия катары танымланмасына рагмен, топлумдаки ендише Лйме оорусу жана дигер кене булаклы енфексийонларын герисинде калган.

Бу фарк, альфа-гал синдромунун дагы йени танымланмыш олмасы жана камусал билинирлигинин дагы төмөн олмасыйла байланыштуу болушу мүмкүн. Анжак изилдөө ендише фаркынын кесикн себепини түздөн-түз өлчмемиштир.

Өнжеден маалыматтуу олмак ендишейле насыл байланыштууйди?

Альфа-гал синдромуну бмененн кишмененрде сендрома йөнелик ендише билдирме катышы йүзде 66 дагы жогоркути. Дигер кене булаклы оорулара йөнелик ендише де йүзде 24 дагы жогоркути.

Шекил 1’ин алт панелинде, мурдаден маалыматтуу оланлары темсил еден ишаретлерин хем альфа-гал хем де дигер кене булаклы оору ендишесинде дагы сагда йер алдыгы гөрүлмектедир. Гүвен аралыклары бул фарклылыкларын өрнеклеме белирсизлиги алтында да сүрдүгүнү көрсөтөт.

Бунунла бирликте маалыматтуу олмак ендишейе себеп олмуш болушу мүмкүнкен, терс йөн де мүмкүндүр. Кене ооруларындан дагы көп ендише дуйан кишмененр бул конуда дагы көп билги арамыш жана альфа-гал синдромуну дагы мурда өгренмиш болушу мүмкүн. Кеситсел тасарым бул йөнү белирлейемез.

Кабардарлык коргонуу ниетини артырыйор муйду?

Бүтүн катышуучулар арасында:

• Альфа-гал синдромуну өнлемек же йениден еткинлештирмемек үчүн кесебеп корунажагыны билдиренлер: %89,8
• Лйме же башка бир кене булаклы бейтаплыгы өнлемек үчүн кесебеп корунажагыны билдиренлер: %93,6

катары булунду.

Өнжеден билги абалына боюнча жыйынтыклар:

Бу фарклар статистикалык катары маанилүүдыр; бирок катышларын хер ики групта да олдукча жогорку экени унутулмамалыдыр. Alfa-gal билгиси олмайанларын бменен чоң чогунлугу, риск кендмененрине ачыкланырса кене чакканндан корунажагыны сөйлемиштир.

Ошондуктан изилдөө, фаркындалыгын корунмайа йөнелик истеги гүчлендиребмененжегини дүшүндүрмектедир. Факат нийет менен герчек давраныш айны эмес. Киши сурамжылооте корунажагыны сөйлейебилир, бирок ачык аба еткинлигинде ковужу же перметринли кийим кулланмайабилир.

Ханги кене корунма ыкмалери тержих едилди?

Бу табло инсанларын ханги ыкмаи сечтигини көрсөтөт; ыкмалерин еткинлигини каршылаштыран деней эмес. Өзелликле учужу йагларын EPA катталган ковужуларла айны катышда сечилмиш олмасы, катышуучуларын бул ики йаклашымы ешмаани гөрдүгү анламына гелебилир; бирок изилдөө бунларын коруйужулугуну өлчмемиштир.

Неден болгону кене контролү йапмак йетерли олмайабилир?

Катышуучуларын ен сык сечтиги ыкма вүжуду кийиндан контрол етмекти. Бул уйгулама, кенейи фарк едип узаклаштырмайа йардымжы болушу мүмкүн. Анжак альфа-гал синдрому ачысындан герекли жабышып туруу мөөнөтү билинсультмектедир.

Йазарларын төсүшмасына боюнча Лйме оорусу риски, кене 36 сааттен дагы кыса мөөнөт тутунмушса дагы төмөн болушу мүмкүн. Альфа-гал синдромунда исе вака билдиримлери дуйарланманын 12 сааттен дагы кыса жабышуулар кийинсында бменен мейдана гелебмененжегини дүшүндүрмектедир.

Ошондуктан корунма сыраламасы шөйле дүшүнүлмелидир:

\[ \mathrm{Kenenin\ tutunmasını\ önlemek} \rightarrow \mathrm{Tutunmuş\ keneyi\ erken\ bulmak} \rightarrow \mathrm{Uygun\ biçimde\ uzaklaştırmak} \]

Бу каврамсал гөстерим, изилдөөнын өнлеме месажыны саделештирмектедир.

Ковужу үрүнлер, перметрин менен иштетилген кыйафетлер жана кененин дерийе улашмасыны азалтан кийим дүзенлемелери жабышууйы баштан өнлемейи максатлер. Вүжут жана кыйафет контролү исе таасирленүү герчеклештиктен кийин деврейе гирер.

Изилдөөжылар, альфа-гал синдрому танысы булунан кишмененрин де йени кене ысырыкларындан качынмасынын өнемли экенин белиртмектедир. Йени ысырыкларын өнленмеси, альфа-гал өзгүл IgE деңгээлинин заман үчүнде азайышына йардымжы болушу мүмкүн жана базы бейтаптарда саглык кызматкеры көзетиминде альфа-гал камтыган азыкларын йениден маанилендирилмесине оланак саглайабилир. Бул мөөнөтч кишийе өзгүдүр жана изилдөө бир дарылоо протоколү суунмамактадыр.

Саглык менентишими насыл гелиштирилмелидир?

Изилдөөнын ен түздөн-түз уйгулама аланы саглык менентишимидир. Жыйынтыктар үч темел соруна ишарет етмектедир:

1. Оору адынын топлумда аз билинсультси,
2. “Сүт эмүүчү эти” ифадесинин йетеринже анлашылмамасы,
3. Кененин жабышуусун өнлейен ыкмалерин кийиндан түзүлүшлан кене контроллеринден дагы аз тержих едилмеси.

Ошондуктан менентишим месажларынын шу унсуурлары ичермеси өнермененбилир:

• “Сүт эмүүчү эти” йерине сыгыр, домуз жана козу эти гиби өрнеклер маалыматлмеси,
• Ет сууйу жана хайвансал кылыф гиби гизли булакларын ачыкланмасы,
• Альфа-гал синдромунун енфексийон эмес аллергия экенинн белиртилмеси,
• Белиртмененрин гежикебмененжегинин анлатылмасы,
• Йалнызжа кене контролүнүн эмес, кененин жабышуусун өнлеменин вургуланмасы,
• Бейтаплыгын болгону геленексел йалныз жылдыз кенеси бөлгесийле сынырландырылмамасы,
• Кене булаклы оору егитимлерине альфа-гал синдромунун да дâхил едилмеси.

Изилдөөнын күчтүү йөнлери

• ABD’нин бүтүн ейалетлеринден катышуучулар камтыган гениш бир улусал сурамжылоо пайдаланылган.
• Катышуучу сечиминин илк ашамасында оласылыга дайалы поста өрнеклемеси колдонулган.
• Жыйынтыклар Журрент Популатион Сурвей демографик дагылымларына боюнча агырлыкландырылмыштыр.
• Йүзделерле бирликте йүзде 95 гүвен аралыклары рапорланмыштыр.
• Кабардарлык болгону “duydunuz mu?” сорусууйла эмес, сүт эмүүчү етлерини таныма сорусууйла да маанилендирилмиштир.
• Кабардарлык, ендише, коргонуу ниети жана тержих едмененн давранышлар айны изилдөөда изилденген.
• Йүксек шүпхели вака йогунлуклу ейалетлерле үлкенин гери каланы каршылаштырылмыштыр.
• Илишкмененрин чоңлүгү салыштырмалуу тобокелдиклерле суунулмуштур.
• Жыйынтыклар каму менентишиминде кулланылабмененжек сомут дил сорунларыны ортайа коймуштур.

Изилдөөнын чектелгенлыклары

Кеситсел тасарым: Кабардарлык жана коргонуу ниети айны сурамжылооте өлчүлмүштүр. Фаркындалыгын коргонуу ниетини артырдыгы себепсел катары гөстермененмез.

Өз билдирим: Катышуучуларын альфа-гал билгиси, ендишеси жана жүрүм-турум ниети кенди бейанларына дайаныр. Герчек кене корунма давранышлары көзленмемиштир.

Клиник өлчүм жок: Alfa-gal өзгүл IgE тести, аллергия муайенеси же догруланмыш альфа-гал танысы колдонулган эмес.

Давраныш нийети менен давраныш айны эмес: Сурамжылооте “korunurum” демек герчек хайатта дүзенли ковужу же коргоочу кийим кулланылдыгыны гөстермез.

Йанытларын икили груплара дөнүштүрүлмеси: Хафиф ендише менен ашыры ендише айны категориде маанилендирилмиштир. Бөйлеже йаныт шиддетине илишкин айрынты кайбболгон.

“Belki” йанытларынын чыкарылмасы: Альфа-гал синдромуну дуймуш олабмененжегини сөйлейенлер кабардарлык салыштырууларына алынмамыштыр. Бул тержих жыйынтыкларын пайдасыны жана йорумуну еткмененйебилир.

Нөтр йанытларын чыкарылмасы: Корунма нийетинде карарсыз каланлар ана салыштыруулара дâхил едилмемиштир.

Агырлыкландырма бүтүн йанлылыклары ортадан калдырмаз: Агырлыклар белирли демографик өзгөркенлере дайаныр. Араштырылан жыйынтыклар бул өзгөркенлерле байланыштуу эмессе же йанытламама башка еткенлере баглыйса калан сечилим йанлылыгы девам едебилир.

Күчүк ейалет өрнеклемлери: Тек тек ейалетлерин катышуучу сажылары чектелгендыр. Агырлыкландырылмыш жана хам катышлар чакан клеткалерде фарклылашабилир.

Шүпхели вака маалыматлери: Жографи салыштыруу догруланмыш бүтүн альфа-гал вакаларына эмес, 2017-2022 дөнеминдеки шүпхели вака катышларына дайанмактадыр.

Йаныт катышы айрынтысы: Йүкленен метинде сурамжылоое кач кишинин давет едилдиги жана FallStyles йаныт катышы айрынтылы катары маалыматлмемектедир.

Сору ифадесинин еткиси: Альфа-гал синдромунун “жашоо бойу кызыл эт жана сүт үрүнү аллергияси” бичиминде танымланмасы, катышуучуларын ендише йанытыны еткмененйебилир.

Коруйужу ыкмалерин еткинлиги өлчүлмеди: Листе ханги давранышларын тержих едилдигини гөстермекте, ыкмалер арасында коруйужулук салыштыруусы йапмамактадыр.

Хакем маанилендирмеси жок: Изилдөө препринттир жана көз карандысыз билимсел хакем инжелемесинден кечмемиштир.

Изилдөө не сөйлүйор, не сөйлемийор?

Гечмиш, бүгүн жана келечек ачысындан өнеми

Гечмиш ачысындан: Кене булаклы оору менентишими чоң өлчүде Лйме оорусу гиби енфексийонлара одакланмыштыр. Альфа-гал синдрому, кене чакканнын енфексийон дышында жидди бир аллергияк бейтаплыга да йол ачабмененжегини көрсөтөт.

Бугүн ачысындан: Изилдөө, бейтаплыгын камуойунда йетеринже билинсультдигини жана “сүт эмүүчү эти” гиби билимсел ачыдан догру факат гүнлүк дилде белирсиз олабмененн теримлерин саглык менентишимини зорлаштырдыгыны көрсөтөт.

Гележек ачысындан: Изилдөө ашагыдаки изилдөөлар үчүн темел олуштурабилир:

• Кабардарлык кампанйалары мурдаси жана кийинсы салыштыруулар,
• Герчек кене корунма давранышларынын көзленмеси,
• Давраныш өзгөрүүлигини өлчен узакламасына изилдөөлар,
• Фарклы ейалетлерде дагы чоң өрнеклемлер,
• Alfa-gal бейтаптары жана жогорку тобокелдикли ачык аба ишчилерина йөнелик изилдөөлар,
• Саглык кызматкерларынын оору билгисийле халк фаркындалыгынын бирликте маанилендирилмеси,
• Кененин жабышуусун өнлемейе одакланан месажларын еткисинин сынанмасы,
• Кабардарлык өсүшынын герчек кене чаккан жана йени альфа-гал вакалары үзериндеки еткисинин изленмеси.

Гүнделик жашоо ачысындан анламы

Изилдөөнын гүнлүк жашооа дөнүк темел месажы, кене чакканнын болгону енфексийон риски анламына гелмедигидир. Базы кишмененрде сүт эмүүчү эти жана түревлерийле жашооы өнемли өлчүде еткмененйебмененн бир аллергиялык сезгичтик гелишебилир.

Кене булунан аланларда кызматкер же заман кечирен кишмененр үчүн корунма, болгону еве дөндүктен кийин вүжуду контрол етмектен олушмамалыдыр. Кененин дерийе улашмасыны жана жабышуусун азалтан өнлемлерле кийиндан түзүлүшлан контроллер бирликте дүшүнүлмелидир.

Бунунла бирликте бул изилдөө бирейсел тыбби таны же дарылоо өнериси суунмамактадыр. Ет, сүт үрүнү же башка бир сүт эмүүчү булаклы үрүнүн түкетилмесинден кийин аллергияк белиртмененр йашайан кишмененрин маанилендирилмеси, сурамжылоо жыйынтыкларындан фарклы катары клиникалык аллергия инжелемеси геректирир.

Изилдөөнын Ыкмаи жана Жыйынтыктары

Изилдөө тасарымынын текник өзети

Истатистиксел анализ адымлары

1. Хер сору үчүн хам катышуучу сажылары хесапланды.
2. Сурамжылоо агырлыкларыйла нүфус катышы тахминлери үретилди.
3. Оранлар үчүн Wалд йүзде 95 гүвен аралыклары хесапланды.
4. Йүксек шүпхели альфа-гал вака йогунлуклу беш ейалет үлкенин гери каланыйла каршылаштырылды.
5. Өнжеден альфа-гал билгиси оланларла олмайанлар үчүн ендише жана коргонуу ниети каршылаштырылды.
6. Илишкмененр салыштырмалуу тобокелдик жана йүзде 95 ишеним аралыгыйла өзетленди.

Темел кабардарлык жыйынтыктары

Ендише жана коргонуу ниети жыйынтыктары

Шекил 1’ин текник йоруму

Шекил 1 ики ана панелден олушмактадыр.

Үст панел: Сүт эмүүчү эти сеченеклерине маалыматлен агырлыкландырылмыш йанытлары жана йүзде 95 гүвен аралыкларыны көрсөтөт. Сыгыр, домуз, кузу жана бажон йанытлары йүзде 50 айланасинде күмелениркен “hiçbiri/bilmiyorum” йаныты йүзде 40 живарындадыр. Бул дагылым, сүт эмүүчү етлеринин топлум тарафындан гүвенилир бичимде танымланамадыгыны көрсөтөт.

Алт панел: Альфа-гал синдромуну мурдаден бмененн жана билмейен катышуучуларын ендише жана корунма нийетлерини каршылаштырыр. Өнжеден билгиси олан грубун ишаретлери бүтүн жыйынтыкларда дагы жогорку йүзделерде камтылган.

Ен чоң фарк альфа-гал синдромуна йөнелик ендишеде гөрүлмектедир. Корунма нийетиндеки фарк дагы чакантүр анткени баштапкы катышлары хер ики групта да олдукча жогоркутир.

Ек таблойун текник йоруму

Ек Табло 1, инсанларын кене чакканндан корунмак үчүн мурдаликле кенейи кийиндан булмайа йөнелик давранышлары сечтигини көрсөтөт. Вүжут, кыйафет жана евжил хайван контролү үст сыралардадыр.

Кененин жабышуусун баштан енгеллейебмененжек EPA катталган ковужулар катышуучуларын йарысындан азы тарафындан сечилмиштир. Перметринли кийимлер исе болжол менен алты кишиден болгону бири тарафындан ишаретленмиштир.

Бу жыйынтык, халк саглыгы месажларында болгону “дышарыдан дөндүктен кийин кене контролү түзүлүшн” денилмесинин йетерли олмайабмененжегини; ачык абайа чыкмадан мурда уйгуланан өнлемлерин де айрынтылы бичимде анлатылмасы геректигини дүшүндүрмектедир.

Текник жыйынтык

Изилдөөнын денейсел олмайан сурамжылоо маалыматлери шу генел өрүнтүйү көрсөтөт:

\[ \mathrm{Daha\ yüksek\ AGS\ farkındalığı} \leftrightarrow \mathrm{Daha\ yüksek\ endişe} \]

\[ \mathrm{Daha\ yüksek\ AGS\ farkındalığı} \leftrightarrow \mathrm{Daha\ yüksek\ korunma\ niyeti} \]

Чифт йөнлү ок, илишкинин йөнүнүн кесиктсел маалыматден белирленемедигини ифаде едер. Изилдөө фаркындалыгын давраныша себеп экенин эмес, ики өзгөркенин бирликте фарклылаштыгыны көрсөтөт.

Булак жана Ыкма Ноту

Бу ичерик, Марисса Тайлор, Емма Жонес, Алеxандра Л. Премкумар, Амй Е. Ложкwоод, Лажей А. Стоне жана Жоханна С. Салзер тарафындан хазырланан “Public awareness of alpha-gal syndrome and tick bite prevention practices, United States, Fall 2023” баш кийимлы изилдөөйа дайанмактадыр.

Йүкленен PDF’нин гөрүнүр сайфа гөвдесинде изилдөө башлыгы жана йазар листеси йер алмамактадыр. Башлык жана йазарлар SSRN жана ORCID библийографик жазууларындан догруланмыштыр. PDF метадата аланында Марисса Тайлор йазар катары жазуулыдыр.

Булак, SSRN үзеринде булунан бир препринт изилдөө макаласидир. Метинде ачыкча “This preprint research paper has not been peer reviewed” ифадеси камтылган. Долайысыйла изилдөө көз карандысыз билимсел хакем маанилендирмесинден кечмемиштир.

SSRN кайдында 10.2139/ссрн.6963951 DOI’си булунмактадыр. Бул нумара SSRN препринт кайдына аиттир; бир дергиде кабул, йайымланма же хакем маанилендирмесинден кечме каныты эмес.

PDF айрыжа “Confidential - Not for Public Conсууmption or Distribution” ибаресини ташымактадыр. Ичерик бул белгеде суунулан билимсел жыйынтыкларын түздөн-түз копйаланмасы йерине ачыклайыжы жана елештирел бир билим менентишими метни бичиминде еле алынмыштыр.

Изилдөө клиникалык изилдөө, бейтап когортау, аллергия тести же лаборатувар денейи эмес. ABD’деки йетишкинлерин альфа-гал синдромуна илишкин билгмененрини, ендишелерини жана корунма нийетлерини маанилендирен кесиктсел сурамжылоо анализидир.

Изилдөө альфа-гал синдромунун топлумдаки герчек превалансыны өлчмемиштир. Катышуучуларда альфа-гал өзгүл IgE, анафилаксия, азык реаксийону же клиникалык таны догруламасы түзүлүшлмамыштыр.

Кабардарлык менен ендише жана коргонуу ниети арасындаки салыштырмалуу тобокелдиклер себепсел етки катары йорумланмамалыдыр. Альфа-гал синдромуну бмененн кишмененрин дагы көп ендише же коргонуу ниети билдирмеси, билгинин тек башына бул жыйынтыклары олуштурдугуну канытламаз.

Сурамжылоо агырлыклары улусал темсили гүчлендирмейи амачламыштыр; бирок өзүн-өзү билдирүү, йанытламама, сечилим, сору йорумлама жана жүрүм-турум ниетийле герчек давраныш арасындаки фарк гиби чектелгенлыклары ортадан калдырмаз.

Изилдөө белирли бир ковужунун, кийимнин же егитим кампанйасынын альфа-гал синдромуну өнледигини денейсел катары гөстермемиштир. Кене жабышуусун өнлемейе йөнелик өнермененр, учурдагы биологиялык билги жана сурамжылооин ортайа койдугу давраныш тержихлери үзеринден түзүлүшлмыштыр.

Бу макала болгону йүкленен препринттеки изилдөө тасарымы, сурамжылоо сорулары, шекил, таблолар, санысал жыйынтыклар, статистикалык маанилендирмелер, чектелгенлыклар жана йазар йорумлары темел алынарак хазырланмыштыр. PDF’де булунмайан клиникалык дарылоо, кесикн корунма гарантиси же себепсел оору иддиасы екленмемиштир.