Koqnitiv Davranışçı Terapiya (KDT; Cognitive Behavioral Therapy, CBT) əsaslı qrup psixotəhsili iştirakçılara duyğu–düşüncə–davranış əlaqəsini öyrətmək və koqnitiv yenidən qiymətləndirmə, davranış aktivləşdirməsi, problem həlli, rahatlama və mübarizə aparma kimi strukturlaşdırılmış KDT strategiyalarını qrup mühitində çatdırmaq üçün hazırlanmış qısamüddətli psixoloji müdaxilə yanaşmasıdır. Bu nəzarətsiz və randomizə olunmamış yarım-eksperimental tədqiqat Braziliyadakı bir dövlət universitetində 104 bakalavr və magistratura tələbəsinin dörd həftəlik KDT əsaslı qrup psixotəhsili prosesində depressiya, anksiyete və stress əlamətlərinin necə dəyişdiyini və dəyişiklik nümunələrinin onlayn və üz-üzə tətbiq formaları arasında fərqlənib-fərqlənmədiyini araşdırmışdır.

DASS-21-in depressiya, anksiyete və stress alt şkalalarında zaman ərzində statistik olaraq əhəmiyyətli azalmalar müşahidə edilmiş; mənbədə bildirilən qismən eta-kvadrat dəyərləri müvafiq olaraq 0.232, 0.182 və 0.172 olmuşdur. BDI-II depressiya balı 22.63-dən 16.76-ya, HAM-A anksiyete balı 23.80-dən 17.29-a düşmüş və hər iki şkalanın zaman effekti üçün ηp²=0.333 bildirilmişdir. Ümumilikdə onlayn və üz-üzə qruplar oxşar simptom azalması nümunələri göstərmişdir.

Bununla belə, tədqiqat onlayn və üz-üzə psixotəhsilin bir-birinə ekvivalent olduğunu sübut etmir. İştirakçılar randomizə edilməmiş, müdaxiləsiz nəzarət qrupu istifadə olunmamış və tədqiqat equivalence və ya non-inferiority dizaynı ilə aparılmamışdır. Bundan əlavə, onlayn qrupda bildirilən %70.2-lik tərk etmə nisbəti üz-üzə qrupdakı %37.9-luq nisbətdən aydın şəkildə yüksəkdir. Buna görə nəticələr müdaxiləni tamamlayan tələbələrdə qısamüddətli simptom dəyişikliyini dəstəkləyir, uzunmüddətli effektivliyi və ya iki tətbiq formasının klinik ekvivalentliyini təsdiqləmir.

Tədqiqatın əsas problemi

Universitet tələbələri akademik tələblər, inkişaf keçidləri, iqtisadi təzyiqlər və sosial həyatdakı dəyişikliklər səbəbindən depressiya, anksiyete və stress baxımından mühüm psixi sağlamlıq yükü yaşaya bilərlər. Bununla yanaşı, fərdi psixoterapiya imkanları zaman və maliyyət məhdudiyyətləri səbəbindən bütün tələbələrə eyni dərəcədə çatdırıla bilməyə bilər.

Tədqiqatın nəzərdən keçirdiyi əsas sual yalnız bir psixotəhsil proqramından sonra əlamətlərin azalıb-azalmadığı deyil. Tədqiqatçılar eyni strukturlaşdırılmış KDT əsaslı proqramın onlayn qrup formatına keçirildikdə üz-üzə tətbiqə bənzər simptom dəyişiklik nümunələri yaradıb-yaratmadığını da araşdırmışdır.

Bu sual xüsusilə rəqəmsal psixi sağlamlıq baxımından vacibdir. Onlayn təqdimat coğrafi maneələri azalda və daha çox tələbəyə çata bilər; lakin əlçatanlıq ilə iştirakçının proqramı davam etdirməsi eyni anlayış deyil. Tədqiqatın yüksək onlayn tərk etmə nisbəti bu fərqi birbaşa görünən edir.

KDT Əsaslı Qrup Psixotəhsili Nədir?

KDT əsaslı qrup psixotəhsili koqnitiv davranışçı terapiyanın duyğu–düşüncə–davranış modelini və əsas mübarizə üsullarını strukturlaşdırılmış təhsil, qrup müzakirəsi və sessiyalararası tətbiqlər vasitəsilə bir neçə iştirakçıya çatdıran psixoloji müdaxilə yanaşmasıdır; hazırkı tədqiqatda bu yanaşma dörd həftə ərzində həftədə bir dəfə 90 dəqiqəlik sessiyalarla tətbiq edilmiş və depressiya, anksiyete və stress idarəetməsinə fokuslanmışdır.

Psixotəhsil ilə tamhəcmli fərdi KDT eyni deyil

Tədqiqatdakı protokol KDT prinsiplərinə əsaslanır, lakin fərdiləşdirilmiş uzunmüddətli psixoterapiya protokolu deyil. Struktur xüsusilə əlamətlər haqqında məlumat vermək, koqnitiv modeli öyrətmək, disfunksional düşüncələri tanımaq və gündəlik həyatda tətbiq oluna bilən mübarizə bacarıqlarını inkişaf etdirmək üzərində qurulmuşdur.

Buna görə tədqiqatın nəticələri “dörd sessiya hər cür depressiya və ya anksiyete üçün tam KDT müalicəsini əvəz edir” kimi şərh edilməməlidir. Tədqiqat qısa, strukturlaşdırılmış qrup psixotəhsilinin müəyyən universitet tələbələrində qısamüddətli simptom dəyişikliyini araşdırmışdır.

Dörd sessiyanın məzmunu

Tədqiqata kimlər daxil edildi?

İştirakçılar Braziliyanın cənubundakı dövlət universitetində bakalavr və ya magistratura tələbələri idi. Tədqiqatda iştirak üçün ən azı 18 yaş tələb olunurdu. Humanitar elmlər, bioloji elmlər, təbiət elmləri və fundamental/dəqiq elmlər daxil olmaqla müxtəlif akademik sahələrdən tələbələr vardı.

Universitetdən müvəqqəti ayrılmış tələbələr və məlumat toplama dövründə psixoterapiya alan şəxslər tədqiqatdan kənarlaşdırılmışdır. Bu istisna tədqiqatın qrup psixotəhsili zamanı digər aktiv psixoterapiya müdaxilələrinin təsirini azaltmağa yönəlmiş metodoloji məhdudiyyətdir.

Nümunə ölçüsü necə planlaşdırıldı?

A priori güc analizi G*Power 3.1.9.7 istifadə edilərək iki qrup × iki ölçümlü repeated-measures ANOVA üçün aparılmışdır. Mənbədə qismən eta-kvadrat ηp²=0.04, α=0.05 və %95 statistik güc fərziyyələri ilə tələb olunan minimum nümunə 80 olaraq hesablanmışdır. Yekun 104 nəfərlik nümunə bu rəqəmdən çoxdur.

Ölçmə alətləri

DASS-21 və BDI-II özünüqiymətləndirmə alətləridir. HAM-A isə klinisist/qiymətləndirici tərəfindən ballandırılan şkaladır. Bu müxtəlif ölçmə mənbələrinin eyni istiqamətdə dəyişməsi simptom azalmasının yalnız bir özünüqiymətləndirmə şkalasından asılı olmadığını göstərən faydalı metodoloji xüsusiyyətdir.

Şkalaların daxili uyğunluğu

Tədqiqat nümunəsində DASS-21 alt şkalalarının Cronbach alfa dəyərləri başlanğıcda depressiya üçün 0.90, anksiyete üçün 0.84 və stress üçün 0.83; son qiymətləndirmədə müvafiq olaraq 0.88, 0.81 və 0.79-dur. BDI-II başlanğıcda 0.90 və son qiymətləndirmədə 0.91; HAM-A isə hər iki ölçmədə 0.88 alfa dəyərinə malikdir. Mənbə bu dəyərləri istifadə olunan şkalaların mövcud nümunədə qənaətbəxşdən yüksək səviyyəyə qədər daxili uyğunluq göstərdiyinin göstəricisi kimi təqdim edir.

Skrininq ilə müdaxilədən əvvəlki ölçmə arasındakı müddət

İki iştirakçı qəbulu dalğası Sentyabr 2022 və Mart 2023-də həyata keçirilmişdir. İlk onlayn skrininq ilə üz-üzə müdaxilədən əvvəlki qiymətləndirmə arasındakı müddət iştirakçının uyğunluğuna və qəbul dalğasına görə təxminən iki ilə altı ay arasında dəyişmişdir.

Bu gecikmə vahid deyil. Bununla belə, DASS-21 ballarının skrininq ilə müdaxilədən əvvəlki qiymətləndirmə arasında əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməməsi əlamətlərin müdaxilə başlamazdan əvvəl nisbətən sabit olduğuna dair əlavə zaman referansı təmin etmişdir.

Onlayn və Üz-üzə Tətbiqlər Ekvivalentdirmi?

Bu tədqiqat onlayn və üz-üzə KDT əsaslı qrup psixotəhsilinin ekvivalent olduğunu göstərmir; iki formatda əksər simptomlar üçün oxşar dəyişiklik nümunələri müşahidə olunsa da iştirakçılar randomizə edilməmiş və tədqiqat equivalence və ya non-inferiority dizaynı ilə planlaşdırılmamışdır, buna görə “əhəmiyyətli fərq tapılmadı” nəticəsi “iki üsul ekvivalentdir” kimi şərh edilə bilməz.

Qruplar necə müəyyən edildi?

Onlayn və ya üz-üzə qrup təyinatı iştirakçı seçimi ilə və ya randomizasiya ilə həyata keçirilməmişdir. Təyinat əsasən təqvim uyğunluğu və logistika şərtlərinə görə aparılmışdır. Bu vəziyyət başlanğıcda ölçülməmiş xüsusiyyətlərin iki format arasında fərqli paylana bilməsinə imkan verir.

Hər qrup ən çox 20 nəfərdən ibarət olmuş və bir terapevt, bir köməkçi terapevt və bir müşahidəçi tərəfindən aparılmışdır. Üç onlayn, beş üz-üzə qrup təşkil edilmişdir. Tətbiq olunan məzmun və sessiya strukturu hər iki formatda eyni saxlanılmışdır.

Qiymətləndiricinin korlaşdırılması

Ölçmələr təlim keçmiş sonuncu kurs psixologiya tələbələri tərəfindən aparılmışdır. Müdaxiləni həyata keçirən terapevtlər məlumat toplama prosesində iştirak etməmişdir. Qiymətləndiricilər iştirakçının onlayn və ya üz-üzə qrupda olmasına dair kor idi; lakin ölçmənin müdaxilədən əvvəl, yoxsa sonra aparıldığına dair korlaşdırma təmin edilə bilməmişdir. Qiymətləndiricilərarası etibarlılıq ayrıca formal şəkildə ölçülməmişdir.

Protokola sadiqlik

Hər iki tətbiq formasında eyni manual və struktur istifadə edilmişdir. Bununla belə, sessiyaların müəyyən edilmiş protokola hansı nisbətdə uyğun gəldiyini ballandıran müstəqil fidelity checklist mövcud deyildir. Mənbə protokola sadiqliyin tətbiqedici təlimi və tərtibatçılar tərəfindən təmin edilən davamlı superviziya ilə dəstəkləndiyini bildirir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

İştirakçı axını

Mənbənin Şəkil 1-də iki üz-üzə skrininq qutusu N=90 və N=200 kimi göstərilsə də, metod mətnində üz-üzə qiymətləndirmələrin ümumi sayı 246 kimi bildirilir. Mənbənin sonrakı attrition hesabındakı onlayn 151 və üz-üzə 95 nəfərlik məxrəclər də cəmi 246-ya uyğun gəldiyinə görə Verianla əsas axında mətndəki 246 dəyərini əsas götürür, şəkil ilə mətn arasındakı fərqi isə mənbədaxili hesabat qeyri-müəyyənliyi kimi saxlayır.

Yekun nümunənin xüsusiyyətləri

Müdaxilədən əvvəl onlayn və üz-üzə qruplar müqayisə edilə bilirdimi?

Müdaxilədən əvvəlki qiymətləndirmədə qruplar cinsiyyət bölgüsü, psixi sağlamlıq diaqnozunun olub-olmaması, yaş, DASS-21 depressiya, anksiyete və stress, BDI-II depressiya və HAM-A anksiyete balları baxımından statistik olaraq əhəmiyyətli fərq göstərməmişdir. Bu, randomizasiyanı əvəz etmir; lakin ölçülmüş əsas klinik dəyişənlərdə aydın başlanğıc fərqi olmadığını göstərir.

Statistik analiz

Təsviri analizlərdə tezlik, orta və standart sapma istifadə edilmişdir. Tətbiq formaları ilə diaqnoz qruplarının başlanğıc xüsusiyyətləri ki-kvadrat və t-testləri ilə müqayisə edilmişdir. Çatışmayan məlumatların imputasiyası aparılmamış, yalnız bütün zəruri qiymətləndirmələri tamamlayan iştirakçılar analizə daxil edilmişdir; yəni complete-case yanaşması istifadə olunmuşdur.

Əsas nəticə analizlərində iki between-subject faktor — tətbiq forması və əvvəlcədən psixi sağlamlıq diaqnozunun olması — ilə zaman within-subject faktorunu birləşdirən repeated-measures ANOVA tətbiq edilmişdir.

DASS-21 depressiya alt şkalasında Mauchly testi sferiklik fərziyyəsinin pozulduğunu göstərmişdir: W=0.933, χ²(2)=6.843, p=0.033. Buna görə Huynh–Feldt düzəlişi ε=0.983 istifadə edilmişdir. DASS anksiyete və stress üçün sferiklik qəbul edilmişdir. BDI-II və HAM-A yalnız iki zaman nöqtəsinə malik olduğundan sferiklik fərziyyəsi avtomatik olaraq ödənilir.

Effekt ölçüsü qismən eta-kvadrat (ηp²) ilə bildirilmiş; mənbə 0.01–0.039 aralığını kiçik, 0.06–0.11 aralığını orta və 0.14-dən yuxarını böyük effekt kimi təsnif etmişdir.

DASS-21 zaman nəticələri

Bonferroni müqayisələrində müdaxilədən sonrakı balların həm skrininq, həm də müdaxilədən əvvəlki ballardan aşağı olduğu görülmüşdür. Skrininq ilə müdaxilədən əvvəlki ölçmə arasında əhəmiyyətli fərq tapılmamışdır. Mənbə DASS-21 şiddət təsnifatının ümumilikdə orta səviyyədən yüngül səviyyəyə keçdiyini bildirir.

BDI-II və HAM-A nəticələri

BDI-II və HAM-A nəticələri DASS-21-dəki əsas istiqamətlə uyğundur: müdaxilədən sonra depressiya və anksiyete əlamətlərinin ortalamaları daha aşağıdır.

Tətbiq formasına görə dəyişiklik

DASS-21 depressiyasındakı time × modality qarşılıqlı təsiri digər nəticələrdən fərqlənir. Post hoc qiymətləndirmədə üz-üzə qrupun ilk skrininq nöqtəsində depressiya şiddətinin daha yüksək olduğu müəyyən edilmiş, lakin bu fərq müdaxilədən əvvəlki qiymətləndirmədə aradan qalxmışdır. Buna görə nəticə üz-üzə psixotəhsilin depressiyada onlayn müdaxilədən daha güclü olduğunu göstərmir.

Əvvəllər psixi sağlamlıq diaqnozunun olması nəticələri dəyişdirdimi?

DASS-21 depressiyasında diaqnoz vəziyyəti üçün əhəmiyyətli between-subjects effekt müşahidə edilmişdir: F(1,100)=6.651, p=0.011, ηp²=0.062. Əvvəllər psixi sağlamlıq diaqnozu bildirmiş iştirakçıların qiymətləndirmə nöqtələri boyunca depressiya səviyyələri daha yüksəkdir.

Bununla belə, time × diagnosis və time × modality × diagnosis qarşılıqlı təsirləri heç bir nəticədə əhəmiyyətli deyildir. BDI-II və HAM-A üçün də tətbiq forması və ya əvvəlki diaqnoz vəziyyətinə dair əhəmiyyətli zaman qarşılıqlı təsiri göstərilməmişdir.

Onlayn tətbiqdə yüksək tərk etmə nisbəti

Bu nəticə klinik simptom dəyişikliyindən fərqli bir tətbiq ölçüsünü göstərir. Müdaxiləni tamamlayan onlayn və üz-üzə iştirakçılarda oxşar simptom azalması müşahidə edilmiş ola bilər; lakin başlanğıcda onlayn axına daxil olan şəxslərin proqramı davam etdirməsi daha çətin olmuşdur.

Tamamlayan və tamamlamayan iştirakçılar başlanğıc cinsiyyət bölgüsü və DASS-21 depressiya, anksiyete və stress balları baxımından əhəmiyyətli fərq göstərməmişdir. Bu nəticə ölçülmüş bu xüsusiyyətlər baxımından sistematik attrition sübutu göstərmir; lakin ölçülməyən motivasiya, texnologiyaya çıxış, təqvim çevikliyi və ya başqa xüsusiyyətlərə bağlı self-selection effektlərini istisna etmir.

Simptom Azalması Müdaxilənin Qəti Səbəb Təsirini Sübut Edirmi?

Xeyr. Skrininq ilə müdaxilədən əvvəlki DASS-21 ballarının sabit qalıb dörd həftəlik psixotəhsil dövründən sonra azalması müdaxilə dövrü ilə uyğun güclü zaman nümunəsi təmin etsə də, nəzarət qrupunun və randomizasiyanın olmaması gözlənti effektləri, qrup dəstəyi, regresyon to the mean, təbii simptom dalğalanmaları və digər eyni vaxtlı dəyişənlərin tamamilə istisna edilməsinə mane olur.

Nəzarət qrupunun olmaması niyə vacibdir?

Müdaxiləsiz və ya aktiv nəzarət qrupu müdaxilədə iştirak etmədən eyni müddəti keçirən oxşar tələbələrdə əlamətlərin necə dəyişəcəyini göstərərdi. Belə bir müqayisə olmadığı üçün pre–post azalmanın nə qədərinin spesifik psixotəhsil məzmununa, nə qədərinin qrup qarşılıqlı təsiri və ya zaman kimi qeyri-spesifik amillərə bağlı olduğu müəyyən edilə bilməz.

Skrininq–ilkin test sabitliyi yenə də niyə faydalıdır?

DASS-21-in skrininq ilə pre-test arasında əhəmiyyətli dəyişməməsi əlamətlərin müdaxilədən əvvəl iki ilə altı aylıq dəyişkən gözləmə müddəti boyunca sistematik şəkildə azalmadığını göstərən təbii əlavə istinad nöqtəsi yaradır. Bu xüsusiyyət “yalnız zaman keçdiyi üçün azaldı” izahını zəiflədir; lakin formal nəzarət qrupunu əvəz etmir.

Uzunmüddətli nəticə məlum deyil

Son qiymətləndirmə dörd sessiya tamamlandıqdan təxminən bir həftə sonra aparılmışdır. Sonrakı aylarda izləmə ölçümü aparılmadığı üçün simptom azalmasının qalıcı olub-olmadığı, yenidən yüksəlib-yüksəlmədiyi və ya iştirakçıların başqa qayğı xidmətlərinə ehtiyac duyub-duymadığı məlum deyil.

Qrup klasterləşməsi analiz edilməmişdir

İştirakçılar səkkiz ayrı müdaxilə qrupunda və fərqli fasilitator komandaları ilə iştirak etmişdir. Buna baxmayaraq, şəxslərin eyni qrup və ya fasilitator altında klasterləşməsi statistik modeldə ayrıca nəzərə alınmamışdır. Qrup dinamikası və ya terapevt fərqləri nəticə dispersiyasına töhfə vermiş ola bilər.

Ev tapşırıqlarına riayət ölçülməmişdir

Hər sessiyada əvvəlki həftə verilən tapşırıqlar qrup daxilində nəzərdən keçirilmiş, iştirakçılar tətbiq təcrübələrini könüllü şəkildə paylaşa bilmişdir. Lakin fərdi homework adherence strukturlaşdırılmış və ya kəmiyyət olaraq ölçülməmişdir. Buna görə ev tapşırıqlarını daha müntəzəm yerinə yetirən şəxslərin daha çox yaxşılaşıb-yaxşılaşmadığı test edilə bilməmişdir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Dörd həftəlik KDT əsaslı qrup psixotəhsili dövründə depressiya, anksiyete və stress əlamətləri azalmışdır.
• DASS-21-dəki əsas zaman effektləri mənbə tərəfindən böyük effekt ölçüləri ilə bildirilmişdir.
• BDI-II və HAM-A nəticələri də ilkin testdən son testə əhəmiyyətli azalma göstərmişdir.
• Əksər simptom nəticələri üçün onlayn və üz-üzə qrupların zaman daxilində dəyişiklik nümunələri əhəmiyyətli şəkildə fərqlənməmişdir.
• Əvvəllər psixi sağlamlıq diaqnozu olan tələbələr DASS-21 depressiyasında ümumilikdə daha yüksək əlamət səviyyəsi göstərmişdir.
• Onlayn tətbiqdə iştirakçı itkisi üz-üzə tətbiqdən aydın şəkildə yüksəkdir.
• Skrininq ilə müdaxilədən əvvəlki DASS-21 ölçmələrindəki sabitlik əlamət azalmasının psixotəhsil dövründə yarandığına dair zaman əlaqəsini gücləndirir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• Onlayn və üz-üzə KDT əsaslı psixotəhsilin klinik olaraq ekvivalent olduğu göstərilməmişdir.
• Onlayn psixotəhsilin üz-üzə tətbiqdən daha yaxşı və ya daha pis klinik təsirə malik olduğu təsdiqlənməmişdir.
• Simptom azalmasının yalnız psixotəhsil protokolundan qaynaqlandığı səbəb-nəticə baxımından sübut edilməmişdir.
• Dörd həftəlik nəticələrin uzun müddətdə qorunduğu göstərilməmişdir.
• Proqramın fərdi psixoterapiyanı əvəz edə biləcəyi göstərilməmişdir.
• Proqramın ağır psixiatrik pozuntularda müstəqil müalicə kimi yetərli olduğu test edilməmişdir.
• Tədqiqat hansı tələbə üçün onlayn, hansı tələbə üçün üz-üzə formatın daha uyğun olduğunu proqnozlaşdıran fərdiləşdirilmiş model hazırlamamışdır.
• Onlayn iştirak itkisinin hansı mexanizmlər səbəbindən daha yüksək olduğu birbaşa müəyyən edilməmişdir.

Başlıca məhdudiyyətlər

Nəzarət qrupu yoxdur: Müdaxilə dövründən kənar mümkün yaxşılaşma mexanizmləri tamamilə ayrışdırıla bilməz.

Randomizasiya yoxdur: Tətbiq forması təqvim və logistika şərtlərinə görə müəyyən edilmişdir; ölçülməmiş confounderlar qala bilər.

Ekvivalentlik dizaynı deyil: Non-significant modality differences, onlayn və üz-üzə formatların ekvivalentliyini sübut etmir.

İzləmə qiymətləndirməsi yoxdur: Qazancların aylar və ya illər boyunca davam edib-etmədiyi məlum deyil.

Yüksək attrition: Xüsusilə onlayn qolda %70.2-lik itki intervention-completer nəticələrinin bütün başlanğıc qrupuna ümumiləşdirilməsini məhdudlaşdırır.

Klasterləşmə modelə daxil edilməyib: Qrup və fasilitator effektləri statistical model daxilində ayrıca random effect və ya cluster strukturu kimi qiymətləndirilməmişdir.

Formal fidelity checklist yoxdur: Tətbiqedici təlimi və superviziya olsa da sessiya səviyyəsində protokola sadiqlik kəmiyyətcə ölçülməmişdir.

Ev tapşırığına riayət kəmiyyət deyil: İştirakçının sessiyalararası tapşırıqları nə dərəcədə tamamladığı sistematik şəkildə analiz edilə bilməmişdir.

Şkalaların hamısı bütün zaman nöqtələrində tətbiq edilməyib: DASS-21 üç zaman nöqtəsində, BDI-II və HAM-A yalnız iki zaman nöqtəsində tətbiq edilmişdir.

Kəskin risk protokolu: Standartlaşdırılmış formal kəskin intihar düşüncəsi/risk qiymətləndirmə protokolu istifadə edilməmişdir; klinik baxımdan nəzərəçarpan sıxıntı aşkar edilən şəxslər dəstək xidmətlərinə yönləndirilmişdir.

Mənbədaxili axın uyğunsuzluğu: Səhifə 5-dəki Figure 1-in iki üz-üzə screening qutusundakı N=90 və N=200 dəyərləri cəmi 290 etsə də metod mətni 246 nəfərlik pre-intervention assessment bildirir. Əsas analiz və attrition məxrəcləri 246 rəqəmi ilə uyğundur.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: Comparing Digital and In-Person CBT-Based Group Psychoeducation for Anxiety, Depression, and Stress in University Students: A Quasi-Experimental Study

Müəlliflər: Francielle Assumpção; Gabriela Oltramari; Gabriel Henrique Bomfim de França; Natália Martins Dias; Fernanda Machado Lopes.

Məsul müəllif: Fernanda Machado Lopes.

Qurum: Department of Psychology, Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC), Florianópolis, Brazil.

Jurnal: Psychiatry International.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Biblioqrafik qeyd: Psychiatry International, 2026, 7(4), 162.

DOI: 10.3390/psychiatryint7040162

Nəşr tarixçəsi: Alınıb 11 May 2026; reviziya 29 İyun 2026; qəbul 14 İyul 2026; nəşr 21 İyul 2026.

Rəy statusu: Psychiatry International, MDPI tərəfindən resenziyalı açıq girişli jurnal kimi nəşr olunur; mənbə dərc edilmiş version-of-record məqalədir.

Mənbə növü: Nəzarət qrupu olmayan, randomizə edilməmiş, pre–post və iki tətbiq formasını müqayisə edən yarım-eksperimental psixoloji müdaxilə tədqiqatı.

Yekun nümunə: 104 universitet tələbəsi; onlayn n=45, üz-üzə n=59.

Müdaxilə: KDT əsaslı dörd qrup psixotəhsil sessiyası; həftədə bir dəfə, hər biri 90 dəqiqə, ümumilikdə dörd həftə.

Tətbiq forması: Onlayn və ya universitet sinfində üz-üzə; təyinat təqvim və logistika şərtlərinə görə, randomizasiya olmadan aparılmışdır.

Qrup strukturu: Hər qrupda ən çox 20 iştirakçı; terapevt, köməkçi terapevt və müşahidəçi; ümumilikdə üç onlayn və beş üz-üzə qrup.

Psixometrik alətlər: Depression, Anxiety and Stress Scale–21 (DASS-21); Beck Depression Inventory–II (BDI-II); Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A).

Ölçmə vaxtları: DASS-21 üçün skrininq, pre-test və post-test; BDI-II və HAM-A üçün pre-test və post-test.

Analiz yanaşması: Təsviri statistika, ki-kvadrat, t-testləri, complete-case analysis və repeated-measures ANOVA. Between-subject faktorları tətbiq forması və əvvəlki psixi sağlamlıq diaqnozu; within-subject faktor zaman.

Sferiklik düzəlişi: DASS-21 depressiya üçün Mauchly W=0.933, χ²(2)=6.843, p=0.033; Huynh–Feldt ε=0.983 tətbiq edilmişdir.

Əsas DASS-21 zaman effektləri: Depressiya ηp²=0.232; anksiyete ηp²=0.182; stress ηp²=0.172; bütün zaman effektləri p≤0.001.

BDI-II: 22.63 ± 10.975 → 16.76 ± 10.577; F(1,100)=49.931; p≤0.001; ηp²=0.333.

HAM-A: 23.80 ± 11.047 → 17.29 ± 9.803; F(1,100)=49.907; p≤0.001; ηp²=0.333.

Modality nəticəsi: Əksər outcome üçün time × modality qarşılıqlı təsiri əhəmiyyətli deyil. DASS-21 depressiyasında F=4.003, p=0.020, ηp²=0.038 səviyyəsində kiçik qarşılıqlı təsir vardır və mənbə bunu ilk screening nöqtəsindəki başlanğıc fərqi ilə əlaqələndirir.

Attrition: Mənbə onlayn format üçün %70.2, üz-üzə format üçün %37.9 tərk etmə nisbəti bildirir.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Maliyyələşdirmə: Natália Martins Dias və Fernanda Machado Lopes Brazilian National Council for Scientific and Technological Development (CNPq) tədqiqat məhsuldarlığı qrantları ilə dəstəklənmişdir; qrant nömrələri 303590/2022-0 və 305398/2023-7.

Etika: Universidade Federal de Santa Catarina Research Ethics Committee; CAAE 57811222.3.0000.0121; Approval No. 5.426.521; 24 May 2022.

Məlumatlandırılmış razılıq: Bütün iştirakçılardan alınmışdır.

Məlumatların əlçatanlığı: Mənbə müəllifləri orijinal tədqiqat məlumatlarını açıq girişli Google Sheets məlumat dəstində paylaşdıqlarını və bağlantının 11 May 2026-da əlçatan olduğunu bildirirlər.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər tədqiqat, müəlliflik və ya nəşrlə əlaqəli potensial maraqlar toqquşması bildirməmişdir.

Müəllif töhfələri: Francielle Assumpção və Fernanda Machado Lopes tədqiqat dizaynından; Francielle Assumpção, Gabriel Henrique Bomfim de França və Gabriela Oltramari məlumat toplamaqdan; Natália Martins Dias və Fernanda Machado Lopes məlumat analizindən və məqalənin tənqidi reviziyasından məsul olmuşdur. Bütün müəlliflər texniki prosedurlara, məlumatların şərhinə və məqalənin hazırlanmasına töhfə vermişdir.

Mənbədaxili hesabat qeydi: Səhifə 5-dəki iştirakçı axını diaqramı iki üz-üzə skrininq qutusunu N=90 və N=200 kimi göstərsə də metod mətni 246 nəfərin pre-intervention assessment tamamladığını bildirir. Sonrakı attrition məxrəcləri 151 onlayn + 95 üz-üzə = 246 ilə mətn dəyərini dəstəkləyir. Mənbə bu şəkil–mətn fərqini ayrıca izah etmir.

Əsas şərh sərhədi: Tədqiqat müdaxiləni tamamlayan universitet tələbələrində dörd həftəlik KDT əsaslı qrup psixotəhsili dövrü ilə birlikdə qısamüddətli depressiya, anksiyete və stress azalmasını göstərir. Nəzarət qrupu və randomizasiya olmadığı üçün qəti səbəb-nəticəli müalicə effekti sübut edilə bilməz; equivalence/non-inferiority dizaynı olmadığı üçün onlayn və üz-üzə formatların ekvivalent olduğu nəticəsinə gəlmək olmaz; izləmə olmadığı üçün qazancların uzunmüddətli davamlılığı məlum deyil.