Kognitiv Xulq-atvor Terapiyasi (KXT; Cognitive Behavioral Therapy, CBT) asosidagi guruh psixotaʼlimi ishtirokchilarga hissiyot–fikr–xulq-atvor munosabatini o‘rgatish hamda kognitiv qayta baholash, xulq-atvorni faollashtirish, muammo yechish, bo‘shashish va kurashish kabi tuzilgan KXT strategiyalarini guruh muhitida yetkazish uchun mo‘ljallangan qisqa muddatli psixologik aralashuv yondashuvidir. Ushbu nazoratsiz va randomizatsiya qilinmagan kvazi-eksperimental tadqiqot Braziliyadagi davlat universitetida 104 bakalavr va magistratura talabalarining to‘rt haftalik KXT asosidagi guruh psixotaʼlimi jarayonida depressiya, tashvish va stress alomatlari qanday o‘zgarganini hamda o‘zgarish naqshlari onlayn va yuzma-yuz qo‘llash formatlari o‘rtasida farqlangan-farqlanmaganini o‘rgangan.

DASS-21ning depressiya, tashvish va stress subshkalalarida vaqt o‘tishi bilan statistik jihatdan ahamiyatli pasayishlar kuzatilgan; manbada xabar qilingan qisman eta-kvadrat qiymatlari mos ravishda 0.232, 0.182 va 0.172 bo‘lgan. BDI-II depressiya bali 22.63dan 16.76gacha, HAM-A tashvish bali 23.80dan 17.29gacha kamaygan va har ikkala shkalaning vaqt taʼsiri uchun ηp²=0.333 qayd etilgan. Umuman olganda, onlayn va yuzma-yuz guruhlar o‘xshash simptom kamayishi naqshlarini ko‘rsatgan.

Biroq tadqiqot onlayn va yuzma-yuz psixotaʼlim bir-biriga ekvivalent ekanini isbotlamaydi. Ishtirokchilar randomizatsiya qilinmagan, aralashuvsiz nazorat guruhi ishlatilmagan va tadqiqot equivalence yoki non-inferiority dizaynida olib borilmagan. Bundan tashqari, onlayn guruhda xabar qilingan %70.2 tark etish ko‘rsatkichi yuzma-yuz guruhdagi %37.9 ko‘rsatkichidan ancha yuqori. Shu sababli natijalar aralashuvni yakunlagan talabalardagi qisqa muddatli simptom o‘zgarishini qo‘llab-quvvatlaydi, ammo uzoq muddatli samaradorlikni yoki ikki qo‘llash formatining klinik ekvivalentligini tasdiqlamaydi.

Tadqiqotning asosiy muammosi

Universitet talabalari akademik talablar, rivojlanish bosqichidagi o‘tishlar, iqtisodiy bosimlar va ijtimoiy hayotdagi o‘zgarishlar sabab depressiya, tashvish va stress bo‘yicha sezilarli ruhiy salomatlik yukini boshdan kechirishi mumkin. Bunga qarshi ravishda individual psixoterapiya imkoniyatlari vaqt va xarajat cheklovlari tufayli barcha talabalarga bir xil darajada yetkazilmasligi mumkin.

Tadqiqot ko‘rib chiqadigan asosiy savol faqat psixotaʼlim dasturidan so‘ng alomatlar kamayadimi-yo‘qmi emas. Tadqiqotchilar ayni tuzilgan KXT asosidagi dastur onlayn guruh formatiga ko‘chirilganda yuzma-yuz qo‘llashga o‘xshash simptom o‘zgarishi naqshlarini hosil qiladimi-yo‘qmi degan savolni ham o‘rgangan.

Bu savol ayniqsa raqamli ruhiy salomatlik nuqtai nazaridan muhim. Onlayn taqdimot geografik to‘siqlarni kamaytirishi va ko‘proq talabalarga yetib borishi mumkin; biroq foydalanish imkoniyati bilan ishtirokchining dasturda davom etishi bir xil tushuncha emas. Tadqiqotdagi yuqori onlayn tark etish darajasi bu farqni bevosita ko‘rinadigan qiladi.

KXT Asosidagi Guruh Psixotaʼlimi Nima?

KXT asosidagi guruh psixotaʼlimi kognitiv xulq-atvor terapiyasining hissiyot–fikr–xulq-atvor modeli va asosiy kurashish texnikalarini tuzilgan taʼlim, guruh muhokamasi va seanslar oralig‘idagi amaliyotlar orqali bir nechta ishtirokchiga yetkazadigan psixologik aralashuv yondashuvidir; mazkur tadqiqotda bu yondashuv to‘rt hafta davomida haftasiga bir marta 90 daqiqalik seanslar bilan qo‘llanib, depressiya, tashvish va stressni boshqarishga qaratilgan.

Psixotaʼlim bilan to‘liq hajmdagi individual KXT bir xil emas

Tadqiqotdagi protokol KXT tamoyillariga asoslanadi, biroq individuallashtirilgan uzoq muddatli psixoterapiya protokoli emas. Tuzilma ayniqsa alomatlar haqida maʼlumot berish, kognitiv modelni o‘rgatish, disfunksional fikrlarni aniqlash va kundalik hayotda qo‘llash mumkin bo‘lgan kurashish ko‘nikmalarini rivojlantirishga qurilgan.

Shu sababli tadqiqot natijalari “to‘rt seans har qanday depressiya yoki tashvish uchun to‘liq KXT davolashining o‘rnini bosadi” tarzida talqin qilinmasligi kerak. Tadqiqot qisqa, tuzilgan guruh psixotaʼlimining muayyan universitet talabalaridagi qisqa muddatli simptom o‘zgarishini o‘rgangan.

To‘rt seansning mazmuni

Tadqiqotga kimlar kiritilgan?

Ishtirokchilar Braziliyaning janubidagi davlat universitetining bakalavr yoki magistratura talabalari bo‘lgan. Tadqiqotda ishtirok etish uchun kamida 18 yoshda bo‘lish talab qilingan. Gumanitar fanlar, biologiya fanlari, tabiiy fanlar va fundamental/aniq fanlar kabi turli akademik yo‘nalishlardan talabalar qatnashgan.

Universitetdan vaqtincha chetlagan talabalar va maʼlumot yig‘ish davrida psixoterapiya olayotgan shaxslar tadqiqotdan chiqarib tashlangan. Bu chiqarish guruh psixotaʼlimi davomida boshqa faol psixoterapevtik aralashuvlar taʼsirini kamaytirishga qaratilgan metodologik cheklovdir.

Namuna hajmi qanday rejalashtirilgan?

A priori quvvat tahlili G*Power 3.1.9.7 yordamida ikki guruh × ikki o‘lchovli repeated-measures ANOVA uchun bajarilgan. Manbada qisman eta-kvadrat ηp²=0.04, α=0.05 va %95 statistik quvvat farazlari asosida kerakli minimal namuna 80 deb hisoblangan. Yakuniy 104 kishilik namuna bu sondan yuqori.

O‘lchov vositalari

DASS-21 va BDI-II o‘z-o‘zini hisobot qilish vositalaridir. HAM-A esa klinitsist/baholovchi tomonidan ballanadigan shkala. Turli o‘lchov manbalarining bir xil yo‘nalishda o‘zgarishi simptom kamayishi faqat bitta o‘z-o‘zini hisobot qilish shkalasiga bog‘liq emasligini ko‘rsatuvchi foydali metodologik xususiyatdir.

Shkalalarning ichki izchilligi

Tadqiqot namunasida DASS-21 subshkalalarining Cronbach alfa qiymatlari boshlang‘ichda depressiya uchun 0.90, tashvish uchun 0.84 va stress uchun 0.83; yakuniy baholashda mos ravishda 0.88, 0.81 va 0.79 bo‘lgan. BDI-II boshlang‘ichda 0.90 va yakuniy baholashda 0.91; HAM-A esa har ikki o‘lchovda 0.88 alfa qiymatiga ega. Manba bu qiymatlarni ishlatilgan shkalalar mazkur namunada yetarli darajadan yuqori darajagacha ichki izchillik ko‘rsatganining belgisi sifatida taqdim etadi.

Skrining bilan aralashuvdan oldingi o‘lchov orasidagi muddat

Ishtirokchilarni qabul qilishning ikki to‘lqini Sentyabr 2022 va Mart 2023da o‘tkazilgan. Birinchi onlayn skrining bilan yuzma-yuz aralashuvdan oldingi baholash orasidagi muddat ishtirokchining mavjudligi va qabul to‘lqiniga qarab taxminan ikki oydan olti oygacha o‘zgargan.

Bu kechikish bir xil emas. Shunga qaramay, DASS-21 ballari skrining bilan aralashuvdan oldingi baholash orasida ahamiyatli o‘zgarmagani simptomlar aralashuv boshlanishidan oldin nisbatan barqaror bo‘lganiga qo‘shimcha vaqt tayanchini taqdim etgan.

Onlayn va Yuzma-yuz Qo‘llashlar Ekvivalentmi?

Ushbu tadqiqot onlayn va yuzma-yuz KXT asosidagi guruh psixotaʼlimi ekvivalent ekanini ko‘rsatmaydi; ikki formatda ko‘pchilik simptomlar uchun o‘xshash o‘zgarish naqshlari kuzatilgan bo‘lsa-da, ishtirokchilar randomizatsiya qilinmagan va tadqiqot equivalence yoki non-inferiority dizaynida rejalashtirilmagan, shu sababli “ahamiyatli farq topilmadi” natijasini “ikki usul ekvivalent” deb talqin qilib bo‘lmaydi.

Guruhlar qanday belgilangan?

Onlayn yoki yuzma-yuz guruhga taqsimlash ishtirokchi tanlovi bilan ham, randomizatsiya bilan ham amalga oshirilmagan. Taqsimlash asosan jadvalga moslik va logistik sharoitlarga ko‘ra bajarilgan. Bu holat boshlang‘ichda o‘lchanmagan xususiyatlar ikki format o‘rtasida turlicha taqsimlangan bo‘lishi mumkinligiga yo‘l qo‘yadi.

Har bir guruh ko‘pi bilan 20 kishidan iborat bo‘lgan va bir terapevt, bir yordamchi terapevt hamda bir kuzatuvchi tomonidan olib borilgan. Uchta onlayn, beshta yuzma-yuz guruh o‘tkazilgan. Qo‘llangan mazmun va seans tuzilmasi har ikki formatda bir xil saqlangan.

Baholovchining ko‘rligi

O‘lchovlar tayyorgarlikdan o‘tgan psixologiya yo‘nalishining oxirgi kurs talabalari tomonidan amalga oshirilgan. Aralashuvni olib borgan terapevtlar maʼlumot yig‘ish jarayonida qatnashmagan. Baholovchilar ishtirokchining onlayn yoki yuzma-yuz guruhdaligiga ko‘r bo‘lgan; biroq o‘lchov aralashuvdan oldinmi yoki keyinmi ekaniga ko‘rlikni taʼminlab bo‘lmagan. Baholovchilararo ishonchlilik alohida formal tarzda o‘lchanmagan.

Protokolga sodiqlik

Har ikki qo‘llash formatida bir xil qo‘llanma va tuzilma ishlatilgan. Biroq seanslarning belgilangan protokolga qanchalik mos kelishini ballaydigan mustaqil fidelity checklist mavjud emas. Manba protokolga sodiqlik amaliyotchilarni o‘qitish va ishlab chiquvchilar tomonidan taʼminlangan uzluksiz superviziya bilan qo‘llab-quvvatlanganini bildiradi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Ishtirokchilar oqimi

Manbaning Figure 1ida ikkita yuzma-yuz skrining qutisi N=90 va N=200 deb ko‘rsatilgan bo‘lsa-da, usul matni yuzma-yuz baholashlarning umumiy sonini 246 deb beradi. Manbaning keyingi attrition hisobidagi onlayn 151 va yuzma-yuz 95 kishilik maxrajlar ham jami 246ga mos kelgani sababli Verianla asosiy oqimda matndagi 246 qiymatini asos qilib oladi, rasm bilan matn o‘rtasidagi farqni esa manba ichidagi hisobot noaniqligi sifatida saqlaydi.

Yakuniy namunaning xususiyatlari

Aralashuvdan oldin onlayn va yuzma-yuz guruhlarni taqqoslash mumkin edimi?

Aralashuvdan oldingi baholashda guruhlar jins taqsimoti, ruhiy salomatlik tashxisi mavjudligi, yosh, DASS-21 depressiya, tashvish va stress, BDI-II depressiya hamda HAM-A tashvish ballari bo‘yicha statistik jihatdan ahamiyatli farq ko‘rsatmagan. Bu randomizatsiyaning o‘rnini bosmaydi; biroq o‘lchangan asosiy klinik o‘zgaruvchilarda yaqqol boshlang‘ich farq bo‘lmaganini ko‘rsatadi.

Statistik tahlil

Tavsiflovchi tahlillarda chastota, o‘rtacha va standart og‘ish ishlatilgan. Qo‘llash formatlari bilan tashxis guruhlarining boshlang‘ich xususiyatlari xi-kvadrat va t-testlari yordamida taqqoslangan. Yetishmayotgan maʼlumotlar imputatsiyasi qilinmagan, faqat barcha kerakli baholashlarni yakunlagan ishtirokchilar tahlil qilingan; yaʼni complete-case yondashuvi ishlatilgan.

Asosiy natija tahlillarida ikkita between-subject omil — qo‘llash formati va oldingi ruhiy salomatlik tashxisining mavjudligi — bilan vaqt within-subject omilini birlashtiruvchi repeated-measures ANOVA qo‘llangan.

DASS-21 depressiya subshkalasida Mauchly testi sferiklik farazi buzilganini ko‘rsatgan: W=0.933, χ²(2)=6.843, p=0.033. Shu sababli Huynh–Feldt tuzatishi ε=0.983 ishlatilgan. DASS tashvish va stress uchun sferiklik qabul qilingan. BDI-II va HAM-A faqat ikki vaqt nuqtasiga ega bo‘lgani sababli sferiklik farazi avtomatik ravishda bajariladi.

Taʼsir kattaligi qisman eta-kvadrat (ηp²) bilan qayd etilgan; manba 0.01–0.039 oralig‘ini kichik, 0.06–0.11 oralig‘ini o‘rta va 0.14dan yuqorini katta taʼsir sifatida tasniflagan.

DASS-21 vaqt natijalari

Bonferroni taqqoslashlarida aralashuvdan keyingi ballar ham skrining, ham aralashuvdan oldingi ballardan past ekani kuzatilgan. Skrining bilan aralashuvdan oldingi o‘lchov o‘rtasida ahamiyatli farq topilmagan. Manba DASS-21 og‘irlik tasnifi umuman o‘rta darajadan yengil darajaga o‘tganini bildiradi.

BDI-II va HAM-A natijalari

BDI-II va HAM-A natijalari DASS-21dagi asosiy yo‘nalish bilan mos: aralashuvdan keyin depressiya va tashvish alomatlarining o‘rtacha qiymatlari pastroq.

Qo‘llash formatiga ko‘ra o‘zgarish

DASS-21 depressiyasidagi time × modality o‘zaro taʼsiri boshqa natijalardan farqlanadi. Post hoc baholashda yuzma-yuz guruhning dastlabki skrining nuqtasida depressiya og‘irligi yuqoriroq bo‘lgan, biroq bu farq aralashuvdan oldingi baholashda yo‘qolgan. Shu sababli natija yuzma-yuz psixotaʼlim depressiyada onlayn aralashuvdan kuchliroq ekanini ko‘rsatmaydi.

Oldindan ruhiy salomatlik tashxisi mavjudligi natijalarni o‘zgartirdimi?

DASS-21 depressiyasida tashxis holati uchun ahamiyatli between-subjects taʼsir kuzatilgan: F(1,100)=6.651, p=0.011, ηp²=0.062. Oldin ruhiy salomatlik tashxisi haqida xabar bergan ishtirokchilarda barcha baholash nuqtalarida depressiya darajalari yuqoriroq bo‘lgan.

Biroq time × diagnosis va time × modality × diagnosis o‘zaro taʼsirlari hech bir natijada ahamiyatli emas. BDI-II va HAM-A uchun ham qo‘llash formati yoki oldingi tashxis holatiga doir ahamiyatli vaqt o‘zaro taʼsiri ko‘rsatilmagan.

Onlayn qo‘llashdagi yuqori tark etish darajasi

Bu natija klinik simptom o‘zgarishidan farqli qo‘llash o‘lchamini ko‘rsatadi. Aralashuvni yakunlagan onlayn va yuzma-yuz ishtirokchilarda o‘xshash simptom kamayishi kuzatilgan bo‘lishi mumkin; biroq boshida onlayn oqimga kirgan shaxslar uchun dasturda davom etish qiyinroq bo‘lgan.

Yakunlagan va yakunlamagan ishtirokchilar boshlang‘ich jins taqsimoti va DASS-21 depressiya, tashvish va stress ballari bo‘yicha ahamiyatli farq ko‘rsatmagan. Bu topilma o‘lchangan shu xususiyatlar bo‘yicha tizimli attrition dalilini ko‘rsatmaydi; biroq o‘lchanmagan motivatsiya, texnologiyaga kirish, jadval moslashuvchanligi yoki boshqa xususiyatlarga bog‘liq self-selection taʼsirlarini istisno qilmaydi.

Simptom Kamayishi Aralashuvning Aniq Sababiy Taʼsirini Isbotlaydimi?

Yo‘q. Skrining bilan aralashuvdan oldingi DASS-21 ballari barqaror qolib, to‘rt haftalik psixotaʼlim davridan keyin kamaygani aralashuv davriga mos kuchli vaqt naqshini bersa ham, nazorat guruhi va randomizatsiyaning yo‘qligi kutish taʼsirlari, guruh yordami, regression to the mean, tabiiy simptom tebranishlari va boshqa bir vaqtning o‘zidagi o‘zgaruvchilarni to‘liq chiqarib tashlashga to‘sqinlik qiladi.

Nazorat guruhining yo‘qligi nega muhim?

Aralashuvsiz yoki faol nazorat guruhi aralashuvda qatnashmasdan ayni muddatni o‘tkazgan o‘xshash talabalarda alomatlar qanday o‘zgarishini ko‘rsatgan bo‘lardi. Bunday taqqoslash bo‘lmagani uchun pre–post pasayishning qancha qismi maxsus psixotaʼlim mazmuniga, qancha qismi guruh o‘zaro taʼsiri yoki vaqt kabi nospetsifik omillarga bog‘liq ekanini aniqlab bo‘lmaydi.

Skrining–old test barqarorligi nega baribir foydali?

DASS-21ning skrining bilan pre-test orasida ahamiyatli o‘zgarmagani alomatlar aralashuvdan oldingi ikki oydan olti oygacha bo‘lgan o‘zgaruvchan kutish davrida tizimli ravishda kamaymaganini ko‘rsatuvchi tabiiy qo‘shimcha tayanch nuqtasini yaratadi. Bu xususiyat “faqat vaqt o‘tgani uchun kamaydi” izohini zaiflashtiradi; biroq formal nazorat guruhining o‘rnini bosmaydi.

Uzoq muddatli natija nomaʼlum

Yakuniy baholash to‘rt seans tugaganidan taxminan bir hafta keyin o‘tkazilgan. Keyingi oylarda kuzatuv o‘lchovi qilinmagani sabab simptom kamayishi saqlanib qoladimi, qayta ko‘tariladimi yoki ishtirokchilarga boshqa parvarish xizmatlari kerak bo‘ladimi nomaʼlum.

Guruh klasterlanishi tahlil qilinmagan

Ishtirokchilar sakkizta alohida aralashuv guruhida va turli fasilitator jamoalar bilan qatnashgan. Shunga qaramay, shaxslarning bir guruh yoki fasilitator ostida klasterlanishi statistik modelda alohida hisobga olinmagan. Guruh dinamikasi yoki terapevt farqlari natija variansiga hissa qo‘shgan bo‘lishi mumkin.

Uy vazifasiga rioya qilish o‘lchanmagan

Har seansda oldingi haftada berilgan mashqlar guruhda ko‘rib chiqilgan, ishtirokchilar amaliyot tajribalarini ixtiyoriy ravishda bo‘lishishi mumkin bo‘lgan. Biroq individual homework adherence tuzilgan yoki miqdoriy tarzda o‘lchanmagan. Shu sababli uy vazifalarini muntazamroq bajargan shaxslar ko‘proq yaxshilanganmi-yo‘qmi tekshirib bo‘lmagan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan xulosalar

• To‘rt haftalik KXT asosidagi guruh psixotaʼlimi davrida depressiya, tashvish va stress alomatlari kamaygan.
• DASS-21dagi asosiy vaqt taʼsirlari manbada katta taʼsir kattaliklari bilan qayd etilgan.
• BDI-II va HAM-A natijalari ham old testdan yakuniy testga ahamiyatli kamayish ko‘rsatgan.
• Ko‘pchilik simptom natijalari uchun onlayn va yuzma-yuz guruhlarning vaqt davomida o‘zgarish naqshlari ahamiyatli darajada farqlanmagan.
• Oldin ruhiy salomatlik tashxisi bo‘lgan talabalar DASS-21 depressiyasida umuman yuqoriroq simptom darajasini ko‘rsatgan.
• Onlayn qo‘llashdagi ishtirokchi yo‘qotilishi yuzma-yuz qo‘llashdan ancha yuqori.
• Skrining bilan aralashuvdan oldingi DASS-21 o‘lchovlaridagi barqarorlik simptom kamayishi psixotaʼlim davrida yuzaga kelgani haqidagi vaqt munosabatini kuchaytiradi.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan xulosalar

• Onlayn va yuzma-yuz KXT asosidagi psixotaʼlim klinik jihatdan ekvivalent ekani ko‘rsatilmagan.
• Onlayn psixotaʼlim yuzma-yuz qo‘llashdan yaxshiroq yoki yomonroq klinik taʼsirga ega ekani tasdiqlanmagan.
• Simptom kamayishi faqat psixotaʼlim protokoli sababli yuzaga kelgani sababiy jihatdan isbotlanmagan.
• To‘rt haftalik natijalar uzoq muddatda saqlanishi ko‘rsatilmagan.
• Dastur individual psixoterapiya o‘rnini bosa olishi ko‘rsatilmagan.
• Dastur og‘ir psixiatrik buzilishlarda mustaqil davolash sifatida yetarli ekani tekshirilmagan.
• Tadqiqot qaysi talaba uchun onlayn, qaysi talaba uchun yuzma-yuz format mosroq ekanini bashorat qiluvchi shaxsiylashtirilgan model ishlab chiqmagan.
• Onlayn ishtirokchi yo‘qotilishi qaysi mexanizmlar sabab yuqori ekani bevosita aniqlanmagan.

Asosiy cheklovlar

Nazorat guruhi yo‘q: Aralashuv davridan tashqaridagi ehtimoliy yaxshilanish mexanizmlari to‘liq ajratib bo‘lmaydi.

Randomizatsiya yo‘q: Qo‘llash formati jadval va logistika sharoitlariga ko‘ra belgilangan; o‘lchanmagan confounderlar qolishi mumkin.

Ekvivalentlik dizayni emas: Non-significant modality differences onlayn va yuzma-yuz formatlarning ekvivalentligini isbotlamaydi.

Kuzatuv baholashi yo‘q: Yutuqlar oylar yoki yillar davomida saqlanishi nomaʼlum.

Yuqori attrition: Ayniqsa onlayn tarmoqdagi %70.2 yo‘qotish intervention-completer natijalarini butun boshlang‘ich guruhga umumlashtirishni cheklaydi.

Klasterlanish modelga kiritilmagan: Guruh va fasilitator taʼsirlari statistical model ichida alohida random effect yoki cluster tuzilmasi sifatida baholanmagan.

Formal fidelity checklist yo‘q: Amaliyotchilarni o‘qitish va superviziya mavjud bo‘lsa-da, seans darajasida protokolga sodiqlik miqdoriy tarzda o‘lchanmagan.

Uy vazifasiga rioya miqdoriy emas: Ishtirokchining seanslar oralig‘idagi mashqlarni qay darajada bajargani tizimli tahlil qilinmagan.

Shkalalarning barchasi barcha vaqt nuqtalarida qo‘llanmagan: DASS-21 uch vaqt nuqtasida, BDI-II va HAM-A faqat ikki vaqt nuqtasida qo‘llangan.

O‘tkir xavf protokoli: Standartlashtirilgan formal o‘tkir suitsidal fikr/riskni baholash protokoli ishlatilmagan; klinik jihatdan sezilarli qiynalish aniqlangan shaxslar yordam xizmatlariga yo‘naltirilgan.

Manba ichidagi oqim nomuvofiqligi: 5-sahifadagi Figure 1ning ikkita yuzma-yuz screening qutisidagi N=90 va N=200 qiymatlari jami 290 bo‘lsa, usul matni 246 kishilik pre-intervention assessment haqida xabar beradi. Asosiy tahlil va attrition maxrajlari 246 soniga mos keladi.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: Comparing Digital and In-Person CBT-Based Group Psychoeducation for Anxiety, Depression, and Stress in University Students: A Quasi-Experimental Study

Mualliflar: Francielle Assumpção; Gabriela Oltramari; Gabriel Henrique Bomfim de França; Natália Martins Dias; Fernanda Machado Lopes.

Masʼul muallif: Fernanda Machado Lopes.

Muassasa: Department of Psychology, Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC), Florianópolis, Brazil.

Jurnal: Psychiatry International.

Nashriyot: MDPI, Basel, Switzerland.

Bibliografik yozuv: Psychiatry International, 2026, 7(4), 162.

DOI: 10.3390/psychiatryint7040162

Nashr tarixi: Qabul qilindi 11 May 2026; tahrir 29 Iyun 2026; qabul 14 Iyul 2026; nashr 21 Iyul 2026.

Retsenziya holati: Psychiatry International MDPI tomonidan retsenziyalanadigan ochiq kirishli jurnal sifatida nashr etiladi; manba chop etilgan version-of-record maqoladir.

Manba turi: Nazorat guruhi bo‘lmagan, randomizatsiya qilinmagan, pre–post va ikki qo‘llash formatini taqqoslaydigan kvazi-eksperimental psixologik aralashuv tadqiqoti.

Yakuniy namuna: 104 universitet talabasi; onlayn n=45, yuzma-yuz n=59.

Aralashuv: KXT asosidagi to‘rtta guruh psixotaʼlim seansi; haftasiga bir marta, har biri 90 daqiqa, jami to‘rt hafta.

Qo‘llash formati: Onlayn yoki universitet sinfxonasida yuzma-yuz; taqsimlash jadval va logistika sharoitlariga ko‘ra randomizatsiyasiz bajarilgan.

Guruh tuzilmasi: Har bir guruhda ko‘pi bilan 20 ishtirokchi; terapevt, yordamchi terapevt va kuzatuvchi; jami uchta onlayn va beshta yuzma-yuz guruh.

Psixometrik vositalar: Depression, Anxiety and Stress Scale–21 (DASS-21); Beck Depression Inventory–II (BDI-II); Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A).

O‘lchov vaqtlari: DASS-21 uchun skrining, pre-test va post-test; BDI-II va HAM-A uchun pre-test va post-test.

Tahlil yondashuvi: Tavsiflovchi statistika, xi-kvadrat, t-testlar, complete-case analysis va repeated-measures ANOVA. Between-subject omillari qo‘llash formati va oldingi ruhiy salomatlik tashxisi; within-subject omil vaqt.

Sferiklik tuzatishi: DASS-21 depressiya uchun Mauchly W=0.933, χ²(2)=6.843, p=0.033; Huynh–Feldt ε=0.983 qo‘llangan.

Asosiy DASS-21 vaqt taʼsirlari: Depressiya ηp²=0.232; tashvish ηp²=0.182; stress ηp²=0.172; barcha vaqt taʼsirlari p≤0.001.

BDI-II: 22.63 ± 10.975 → 16.76 ± 10.577; F(1,100)=49.931; p≤0.001; ηp²=0.333.

HAM-A: 23.80 ± 11.047 → 17.29 ± 9.803; F(1,100)=49.907; p≤0.001; ηp²=0.333.

Modality natijasi: Ko‘pchilik outcome uchun time × modality o‘zaro taʼsiri ahamiyatli emas. DASS-21 depressiyasida F=4.003, p=0.020, ηp²=0.038 darajasida kichik o‘zaro taʼsir bor va manba buni birinchi screening nuqtasidagi boshlang‘ich farq bilan bog‘laydi.

Attrition: Manba onlayn format uchun %70.2, yuzma-yuz format uchun %37.9 tark etish darajasini qayd etadi.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Moliyalashtirish: Natália Martins Dias va Fernanda Machado Lopes Brazilian National Council for Scientific and Technological Development (CNPq) tadqiqot mahsuldorligi grantlari bilan qo‘llab-quvvatlangan; grant raqamlari 303590/2022-0 va 305398/2023-7.

Etika: Universidade Federal de Santa Catarina Research Ethics Committee; CAAE 57811222.3.0000.0121; Approval No. 5.426.521; 24 May 2022.

Axborotli rozilik: Barcha ishtirokchilardan olingan.

Maʼlumotlar mavjudligi: Manba mualliflari asl tadqiqot maʼlumotlarini ochiq kirishli Google Sheets maʼlumotlar to‘plamida ulashganini va havola 11 May 2026da mavjud bo‘lganini bildiradi.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar tadqiqot, mualliflik yoki nashr bilan bog‘liq potensial manfaatlar to‘qnashuvini bildirmagan.

Muallif hissalari: Francielle Assumpção va Fernanda Machado Lopes tadqiqot dizayni uchun; Francielle Assumpção, Gabriel Henrique Bomfim de França va Gabriela Oltramari maʼlumot yig‘ish uchun; Natália Martins Dias va Fernanda Machado Lopes maʼlumot tahlili va maqolaning tanqidiy tahriri uchun masʼul bo‘lgan. Barcha mualliflar texnik jarayonlar, maʼlumotlarni talqin qilish va maqolani tayyorlashga hissa qo‘shgan.

Manba ichidagi hisobot izohi: 5-sahifadagi ishtirokchilar oqimi diagrammasi ikkita yuzma-yuz skrining qutisini N=90 va N=200 deb ko‘rsatsa, usul matni 246 kishi pre-intervention assessmentni yakunlaganini bildiradi. Keyingi attrition maxrajlari 151 onlayn + 95 yuzma-yuz = 246 bilan matndagi qiymatni qo‘llab-quvvatlaydi. Manba bu rasm–matn farqini alohida izohlamaydi.

Asosiy talqin chegarasi: Tadqiqot aralashuvni yakunlagan universitet talabalarida to‘rt haftalik KXT asosidagi guruh psixotaʼlimi davri bilan birga qisqa muddatli depressiya, tashvish va stress kamayishini ko‘rsatadi. Nazorat guruhi va randomizatsiya yo‘qligi sabab aniq sababiy davolash taʼsiri isbotlanmaydi; equivalence/non-inferiority dizayni bo‘lmagani sabab onlayn va yuzma-yuz formatlar ekvivalent degan xulosaga kelib bo‘lmaydi; kuzatuv yo‘qligi sabab yutuqlarning uzoq muddatli saqlanishi nomaʼlum.