Akademik tədqiqatlar, aydın dil

Verianla | Akademik Araştırmalardan Türkçe Ekonomi ve Bilim İçerikleri

18 noyabr 2026, çərşənbə
VERİANLA Müstəqil elmi yayımçılıq
Menyunu açın və ya bağlayın
...
Home / Sosial Elmlər / Davamlılıq və Siyasət / Mübarizə Repertuarları: Bitcoin Mədənçiliyinə Qarşı İcma Müqaviməti üçün Hesablama Alətləri və İnfrastrukturlarının Hazırlanması
Davamlılıq və Siyasət

Mübarizə Repertuarları: Bitcoin Mədənçiliyinə Qarşı İcma Müqaviməti üçün Hesablama Alətləri və İnfrastrukturlarının Hazırlanması

Hesablama vasitələri ilə dəstəklənən mübarizə repertuarları, icmaların ekoloji və tənzimləyici mübahisələrdə yalnız məlumat toplamasını deyil, texniki bilik istehsal etməsini, mövcud bilik və güc bərabərsizliklərinə qarşı arqumentlərini görünən etməsini və dövlət qurumları ilə sənaye arasındakı texniki müzakirələrdə daha güclü iştirak etməsini hədəfləyən sosiotexniki alət və təcrübələrdir.

17/11/2026  Veri Anla  106 baxış
Mübarizə Repertuarları: Bitcoin Mədənçiliyinə Qarşı İcma Müqaviməti üçün Hesablama Alətləri və İnfrastrukturlarının Hazırlanması

Hesablama vasitələri ilə dəstəklənən mübarizə repertuarları, icmaların ekoloji və tənzimləyici mübahisələrdə yalnız məlumat toplamasını deyil, texniki bilik istehsal etməsini, mövcud bilik və güc bərabərsizliklərinə qarşı arqumentlərini görünən etməsini və dövlət qurumları ilə sənaye arasındakı texniki müzakirələrdə daha güclü şəkildə iştirak etməsini hədəfləyən sosiotexniki alət və təcrübələrdir. Bu tədqiqat Nyu-York ştatında Seneka gölünün sahilində yerləşən Greenidge Bitcoin mədənçıxarma obyektinin ətrafındakı ekoloji mübahisələri müsahibəyə əsaslanan etnoqrafiya, icma əməkdaşlığı, ictimai rəylərin hesablama analizi, peyk məsafədən zondlama və mobil su temperaturu ölçmələri vasitəsilə araşdırır.

Tədqiqat iki mərhələdə aparılmışdır. Birinci mərhələdə 19 anonimləşdirilmiş yarı-strukturlaşdırılmış müsahibə, iştirakçı müşahidəsi, transkripsiya və kodlaşdırma yolu ilə Greenidge ətrafındakı icma narahatlıqları və tənzimləyici proses araşdırılmışdır. İkinci mərhələdə tədqiqatçılar icma üzvləri ilə birlikdə müxtəlif texniki müdaxilələr hazırlamış, prototipləşdirmiş və sahədə sınaqdan keçirmişlər. Məqalədə ətraflı nəzərdən keçirilən üç sistem DEC_Counts, SatHelper və GANDER-dır.

DEC_Counts, New York State Department of Environmental Conservation-a təqdim edilmiş təxminən 4.000 ictimai rəy faylını təmizləmə, mətnin ayrışdırılması, əl ilə yoxlama və coğrafi xəritələmə üsulları ilə təhlil etmişdir. Mənbədə verilən təsnif edilmiş nəticələrdə 3.872 fayl icazənin yenilənməsinə qarşı, 38 fayl icazənin yenilənməsini dəstəkləyən, 9 fayl isə neytral və ya təsnif edilməmiş kimi bildirilir. Bu bölgü müvafiq olaraq %98,8, %0,97 və %0,23-ə uyğun gəlir.

SatHelper, Landsat 8 və Landsat 9 kimi ictimaiyyət üçün açıq peyk sistemlərindən gələn termal təsvirlərə çıxışı asanlaşdırmaq üçün hazırlanmışdır. Sistem məkan girişini hava proqnozu və peykin keçid məlumatı ilə birləşdirir, uyğun Landsat təsvirlərini əldə edir, təsvirləri kəsir və vizuallaşdırır, sonra isə GIS proqramına ehtiyac olmadan onları istifadəçilərə görüntü faylları şəklində çatdırır.

GANDER isə göl səthində hərəkət edərək temperatur ölçmək üçün hazırlanmış texniki mümkünlük prototipidir. O, Pixhawk avtopilotu, ArduBoat firmware-i, PID ilə idarə olunan pərvanə və sükan, Raspberry Pi 4, GPS və 0,1 °C ayırdetmə qabiliyyətli TSYS01 temperatur sensorundan istifadə edir. 2023-cü ilin mayında həyata keçirilmiş təxminən iki saatlıq missiyada sistem temperaturu təxminən saniyədə bir dəfə qeydə alaraq termal çirkab su buludu boyunca 4.000-dən çox istifadəyə yararlı temperatur nöqtəsi toplamışdır.

Tədqiqatın nəticəsi bu alətlərin təkbaşına Greenidge mübahisəsini həll etdiyini və ya Bitcoin mədənçiliyinin müəyyən ekoloji təsirlərini səbəb-nəticə əlaqəsi ilə sübut etdiyini göstərmir. Müəlliflərin daha geniş arqumenti ondan ibarətdir ki, hesablama sistemləri ekoloji mübarizələrdə icmaların məlumat savadlılığını, texniki ekspertizasını, ictimai görünürlüğünü və tənzimləyici proseslərdə iştirak imkanlarını gücləndirə bilən “mübarizə repertuarı” komponentlərinə çevrilə bilər.

Bu tədqiqatda mübarizə repertuarları nə deməkdir?

Mübarizə repertuarları, sosial və siyasi aktorların mühüm kollektiv tələblər irəli sürmək üçün istifadə etdikləri təkrarlanan fəaliyyət formalarını ifadə edən anlayışdır; tədqiqat bu anlayışı insan-kompüter qarşılıqlı əlaqəsi sahəsinə daşıyaraq məlumat analizi, məsafədən zondlama, xəritələmə və robotik ölçmə kimi hesablama vasitələrinin də ekoloji mübahisələrdə icmaların istifadə edə biləcəyi yeni mübarizə alətlərinə çevrilə biləcəyini müdafiə edir.

Tədqiqatın əsas problemi

Məqalədə nəzərdən keçirilən problem yalnız Greenidge obyektinin ekoloji təsirlərinin ölçülməsi deyil. Daha fundamental problem ekoloji mübahisələrdə bilik istehsal etmək gücünün kimdə olmasıdır. Sənaye müəssisələri, tənzimləyici qurumlar, peşəkar məsləhət şirkətləri, universitetlər və yerli icmalar eyni səviyyədə texniki ekspertizaya, vaxta, maliyyəyə və ya məlumat infrastrukturuna malik deyillər. Bu vəziyyət hansı ölçmələrin legitim qəbul edildiyini və hansı iddiaların tənzimləyici müzakirəyə daxil ola bildiyini təsirləndirə bilər.

Müəlliflər buna görə klassik “citizen science” yanaşmasını yalnız ictimaiyyətdən məlumat toplama üsulu kimi qəbul etmirlər. Tədqiqat community science, civic science və data activism ənənələrinə əsaslanaraq icmaların problemi müəyyənləşdirmə, ölçmə üsulunu seçmə, məlumatları şərh etmə və nəticələri siyasi və ya tənzimləyici müzakirədə istifadə etmə proseslərində daha güclü iştirakını önə çəkir.

Greenidge niyə tədqiqatın mərkəzindədir?

Greenidge Generating Station Seneka gölünün qərb sahilində yerləşən keçmiş elektrik stansiyasıdır. Mənbədə verilən tarixi təsvirə görə obyekt 1938-ci ildə kömürlə işləyən elektrik stansiyası kimi fəaliyyətə başlamış, 2008-ci ildə istismardan çıxarılmış, daha sonra təbii qaza çevrilərək 2017-ci ildə yenidən açılmışdır. Bitcoin qiymətlərinin yüksəlməsi ilə obyektin istifadə forması dəyişmiş və 2020-ci ildən etibarən istehsalın böyük hissəsi obyekt daxilindəki Bitcoin mədənçilik kompüterlərini enerji ilə təmin etmək üçün istifadə olunmağa başlanmışdır.

Mənbə bu çevrilmədən sonra obyektin CO₂-ekvivalenti emissiyalarının bir illik dövrdə səkkiz dəfə artdığını, soyutma məqsədilə Seneka gölündən gündə təxminən 140 milyon qallon soyuq su çəkildiyini və bu suyun qızdırılmış halda Keuka Outlet vasitəsilə yenidən gölə qaytarıldığını bildirir. Bu rəqəmlər tədqiqatın öz mənbələrinə əsaslanan kontekstual məlumatlardır; Verianla tərəfindən müstəqil şəkildə yenidən ölçülməmişdir.

Yerli mübahisənin iki əsas xətti tədqiqatın texniki müdaxilələrini formalaşdırmışdır. Birinci xətt Greenidge-in Title V hava icazəsinin yenilənməsi prosesində ictimai rəylərin qiymətləndirilmə üsuludur. İkinci xətt isə obyektin isti su axıdılmasının Seneka gölü və Keuka Outlet ətrafındakı termal şəraitə mümkün təsirləridir.

Tədqiqat niyə klassik neytral müşahidə yanaşmasından fərqlənir?

Tədqiqatçılar öz mövqelərini gizlətmirlər. Tədqiqatda komanda Greenidge-ə və yüksək enerji sərf edən kriptovalyuta mədənçiliyinə qarşı açıq normativ mövqe tutduğunu bildirir; komanda üzvlərinin bir hissəsinin National Coalition Against Crypto-mining daxilində fəal iştirak etdiyini də açıqlayır. Buna görə tədqiqat, tədqiqatçının siyasi mübahisənin xaricində neytral müşahidəçi olduğu bir dizayna malik deyil.

Bu, nəticələrin avtomatik olaraq etibarsız olduğu anlamına gəlmir; lakin nəticələrin necə şərh edilməli olduğunu müəyyən edən mühüm metodoloji xüsusiyyətdir. Müəlliflərin məqsədi tərəflərin siyasi maraqlarını məlumat istehsalından tamamilə ayırmaq deyil; ekoloji məlumat istehsalının artıq müəyyən güc, resurs və ekspertiza münasibətləri daxilində baş verdiyini göstərmək və daha az resursa malik icmaların texniki imkanlarını artırmaqdır.

İki mərhələli tədqiqat dizaynı

MərhələZaman və metodMəqsədƏsas nəticə
1. Etnoqrafik araşdırma2021-ci ildə başlayan 19 yarı-strukturlaşdırılmış anonim müsahibə, iştirakçı müşahidəsi, transkripsiya və kodlaşdırmaGreenidge mübahisəsinin icma, tənzimləmə və ekspertiza ölçülərini anlamaqİctimai rəy prosesləri və termal su çirklənməsi olmaqla iki əsas texniki müdaxilə sahəsinin müəyyənləşdirilməsi
2. Texniki müdaxilə və birgə inkişaf2022-ci ilin martından etibarən Dresden sahə səfərləri, onlayn görüşlər, e-poçt, telefon, mesajlaşma və üzbəüz əməkdaşlıqİcmaların müəyyənləşdirdiyi problemlərə yönəlmiş hesablama alətləri hazırlamaqDEC_Counts, SatHelper və GANDER başda olmaqla prototiplər və məlumat infrastrukturları

DEC_Counts necə işləyir?

DEC_Counts, tənzimləyici quruma göndərilən ictimai rəyləri təmizləyən, təsnif edən, ümumi sentiment istiqamətini xülasə edən və məkan məlumatı paylaşılmış rəyləri coğrafi olaraq xəritələyən hesablama analiz alətidir; ilk tətbiqində Greenidge-in Title V hava icazəsinin yenilənməsi ilə bağlı təxminən 4.000 faylın araşdırılmasında istifadə edilmişdir.

Xam fayldan analizə

Tədqiqatçılar ictimai rəyləri 2022-ci ilin martında New York Freedom of Information Law çərçivəsində DEC-ə verilən informasiya sorğusu vasitəsilə əldə etmişlər. Məlumatlar poçtla USB yaddaş qurğusunda çatdırılmışdır. Fayllar PDF, Word sənədləri və bəzi hallarda Outlook MSG formatında olduğuna görə birbaşa vahid analiz xəttinə daxil edilə bilməmişdir. İlkin emal zamanı material daha asan ayrışdırılan TXT və CSV formatlarına çevrilmişdir.

İlkin təsnifat kəmiyyət və keyfiyyət üsullarını birləşdirən qarışıq metod yanaşması ilə aparılmışdır. Fayl adlarındakı mövzu sətirləri avtomatik string parsing ilə təhlil edilmişdir. “Deny Greenidge’s Title V Air Permit” kimi açıq ifadələr birbaşa əleyhdar mövqeni göstərdiyi halda, “Greenidge Comments” kimi qeyri-müəyyən başlıqlarda rəy mətni diqqətlə oxunmuşdur. Avtomatik yanaşma daha sonra faylların qovluqlara ayrılması və sərhəd nümunələrin əl ilə spot-check üsulu ilə yoxlanılması ilə dəstəklənmişdir.

SinifFayl sayıÜmumi içində payŞərh sərhədi
İcazənin yenilənməsinə qarşı3872%98,8Mənbə tədqiqatın təhlil etdiyi fayllar daxilindəki pay
İcazənin yenilənməsini dəstəkləyən38%0,97Mənbə tədqiqatın təhlil etdiyi fayllar daxilindəki pay
Neytral / təsnif edilməmiş9%0,23Mənbə şəklində istifadə olunan kateqoriya
Cəmi3919%100Şəkil 3-dəki üç kateqoriyanın cəmi
Mənbə tədqiqatındakı Şəkil 3-ün faktiki saylarından Verianla üçün müstəqil şəkildə yenidən çəkilmiş təqdimat. Mənbə şəklin orijinal dairəvi diaqram kompozisiyası kopyalanmamışdır.

“Təxminən 4.000 rəy” ilə 3.919 fayl eyni şeydirmi?

Mənbə mətni məlumat dəstini ümumən “roughly 4,000 PDF and Word files” kimi ifadə etdiyi halda, Şəkil 3-də üç sinfin cəmi 3.919 fayldır. Eyni tədqiqatın tənzimləyici proses kontekstində ayrıca 3.883-dən çox yazılı rəy və 102 şifahi bəyanatdan bəhs etməsi səbəbindən bu rəqəmlər müxtəlif mərhələləri və məlumat dəstlərini təmsil edir. Buna görə Verianla mətnində bu rəqəmlər bir-birinin əvəzinə istifadə edilməmişdir.

Coğrafi xəritələmə necə aparıldı?

DEC_Counts, yerləşmə məlumatını paylaşmağı seçmiş rəylərdən ünvan məlumatını çıxarmaq üçün Named Entity Recognition (NER) istifadə etmişdir. NER, sərbəst mətn daxilindən şəxs, qurum, yer və ya ünvan kimi müəyyən varlıq növlərini avtomatik müəyyən etməyə çalışan təbii dil emalı üsullarının ümumi adıdır. Çıxarılan ünvanlar enlik-uzunluq koordinatlarına çevrilmiş və Folium əsaslı interaktiv xəritədə göstərilmişdir.

Xəritənin tədqiqat baxımından məqsədi yalnız estetik nöqtə xəritəsi yaratmaq deyil. İctimai rəy prosesinin xarici qruplar tərəfindən ələ keçirilmiş ola biləcəyi iddiasını araşdırmaq üçün rəy mövqeyi ilə coğrafi paylanma arasındakı əlaqə görünən edilmişdir. Mənbə əleyhdar rəylərin yalnız kiçik bir ərazi ilə məhdudlaşmadığını, yerli və ştat miqyasında geniş paylanma göstərdiyini bildirir.

DEC_Counts-un növbəti versiyasında nələr var?

Məqalə DEC_Counts-un hazırlanmaqda olan versiyasında istifadəçilərin müxtəlif ictimai rəy məlumat dəstlərini yükləyə bilməsi, məlumatların təmizlənməsini avtomatlaşdıra bilməsi, ümumi sentiment üçün təsviri statistika yarada bilməsi, vectorizer və K-means kimi nəzarətsiz maşın öyrənməsi üsulları ilə kampaniya rəylərini klasterləşdirə bilməsi və ictimai rəyi vizuallaşdıra bilməsi hədəflərini açıqlayır. Lakin mənbə istifadə olunan vectorizer növünü, K dəyərini, məsafə metrikasını, başlanğıc üsulunu və ya digər hiperparametrləri bildirmir. Buna görə bu parametrlər burada uydurulmamışdır.

SatHelper nə edir?

SatHelper, ictimaiyyət üçün açıq peyk görüntülərinə çıxış üçün tələb olunan texniki addımları avtomatlaşdıraraq müəyyən bir məkanın Landsat termal görüntülərini, peyk keçid vaxtlarını və hava şəraitini mütəxəssis olmayan icma istifadəçilərinə daha əlçatan formada təqdim etməyi hədəfləyən məsafədən zondlama alətidir.

Niyə peyk görüntüsündən istifadə edilmişdir?

İcmanın əsas problemi Greenidge-dən çıxan isti suyun göldəki termal paylanmasını daha geniş sahədə görə bilmək idi. Sabit temperatur sensorları yalnız yerləşdirildikləri nöqtəni ölçdüyü halda, termal axıdılma buludu külək və göl dövranı ilə hərəkət edir. Tədqiqatçılar buna görə tək nöqtədəki temperatur dəyərindən daha geniş sahəni göstərən bir “şəkil” ehtiyacını vurğulayırlar.

Landsat kimi peyk sistemləri geniş sahənin səth temperaturu haqqında məlumat verə və keçmiş görüntü arxivləri sayəsində zaman üzrə müqayisəyə imkan yarada bilər. Bununla yanaşı, mənbə mühüm məhdudiyyətləri də qeyd edir: Landsat görüntülərinin məkan və zaman ayırdetmə qabiliyyəti məhduddur, ölçmə səthlə bağlıdır və optik/termal müşahidələr buludlardan təsirlənir. Tədqiqat termal su buludlarının gecə görüntülərində daha etibarlı şəkildə görünə bildiyini bildirir.

Mənbə tədqiqatın SatHelper metod təsvirinə əsaslanaraq Verianla üçün hazırlanmış miqyassız proses sxemi. Mənbə Şəkil 6-dakı e-poçt ekran görüntüsü kopyalanmamışdır.

GeoTIFF niyə istifadəçilər üçün problem ola bilər?

GeoTIFF, görüntü piksellərinə coğrafi koordinat məlumatı bağlaya bilən raster fayl formatıdır. Məsafədən zondlama üçün çox dəyərlidir, lakin fayllar böyük ola bilər və düzgün baxış üçün GIS proqramı və ya texniki bilik tələb oluna bilər. SatHelper-ın dizayn ideyası tədqiqat məqsədli bütün xam məlumatı dəyişmək deyil, icma üzvlərinin müəyyən ərazinin yaxın tarixli görüntülərini daha asan nəzərdən keçirə bilməsi üçün kəsilmiş və rənglənmiş JPG və ya PNG çıxışları təqdim etməkdir.

GANDER niyə qaz formasında hazırlanmışdır?

GANDER (Geolocated Aquatic Navigation, Detection, and Evaluation Robot), göl səthindəki temperatur paylanmasını hərəkətli sensorla nümunələmək üçün hazırlanmış avtonom səth vasitəsidir; tədqiqatçılar sabit sensorların itməsi və ya müdaxiləyə məruz qalması ilə bağlı qarşılıqlı iddialar səbəbindən vasitənin diqqət çəkməsini azaltmaq məqsədilə sistemi Kanada qazı formasında olan kommersiya ov maketinin içinə yerləşdirmişlər.

GANDER-ın texniki komponentləri

KomponentMənbədə göstərilən quruluşVəzifə
Gövdə“Big Foot Canada Goose Floater” ov maketinin içərisinə yerləşdirilmiş platformaSəth vasitəsini vizual olaraq daha az diqqətçəkən etmək
AvtopilotPixhawkAvtonom hərəkət və waypoint naviqasiyası
FirmwareArduBoatSəth vasitəsinin idarə edilməsi
Hərəkət sistemiXüsusi sualtı elektrik pərvanəsi və sükanİtələmə və istiqamətləndirmə
İdarəetməPID idarəetmə dövrəsiServo ilə idarə olunan istiqamətləndirmə
Hesablama / rabitəRaspberry Pi 4Rabitə və temperatur sensoru interfeysi
Temperatur sensoruMeasurement Specialties TSYS010,1 °C ayırdetmə qabiliyyəti ilə temperatur ölçümü
TelemetriyaMAVLink, Python Mavutil və MavProxyTemperatur ölçmələrini Pixhawk məlumat axınına əlavə etmək
Uzaqdan əlaqə4GTelefon və ya noutbuk vasitəsilə uzaqdan pilotaj

PID idarəetmə dövrəsi nə deməkdir?

Mənbə PID tənzimləyicisinin əmsallarını və ya riyazi tənliyini vermir; yalnız pərvanə və sükan mexanizminin servo istiqamətləndirilməsində PID idarəetməsindən istifadə edildiyini bildirir. Buna görə aşağıdakı tənlik tədqiqatın ölçülmüş nəticəsi və ya GANDER-a aid bildirilmiş parametr dəsti deyil, PID-nin ümumi iş prinsipini izah edən konseptual arxa plandır:

\[ u(t)=K_P e(t)+K_I\int_0^t e(\tau)\,d\tau+K_D\frac{de(t)}{dt} \]

Burada e(t), hədəflənən vəziyyət ilə ölçülən vəziyyət arasındakı xətanı; u(t), tənzimləyici tərəfindən aktuatora göndərilən əmri; K_P, K_I və K_D isə müvafiq olaraq proporsional, inteqral və törəmə əmsallarını təmsil edir. Proporsional termin cari xətaya, inteqral termin zaman ərzində yığılan xətaya, törəmə termin isə xətanın dəyişmə sürətinə reaksiya verir.

Bu düstur üçün vahid universal fiziki vahidlər dəsti yoxdur; vahidlər idarə olunan dəyişənin və aktuator əmrinin növündən asılıdır. Mənbə GANDER-ın PID əmsallarını, nümunələmə müddətini və ya tuning üsulunu bildirmədiyi üçün bunlar Verianla tərəfindən tamamlanmamışdır.

Mənbə Şəkil 7 və Şəkil 8-in metodoloji əlaqələrinə əsaslanaraq Verianla üçün hazırlanmış miqyassız, source-derived sxem. Mənbədə xam scatter məlumatı və korrelyasiya əmsalı verilmədiyi üçün yeni kəmiyyət əyrisi və ya əmsal yaradılmamışdır.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Nümunə və keyfiyyət metodu

İlk tədqiqat mərhələsində Greenidge hadisəsi və Bitcoin mədənçiliyi müzakirəsi ilə əlaqəli yerli icma üzvləri, aktivistlər və mütəxəssislərlə 19 yarı-strukturlaşdırılmış, anonimləşdirilmiş müsahibə aparılmışdır. Müsahibələr üzbəüz və onlayn keçirilmiş, transkripsiya edilmiş, icazələr, təşkilatlar, açar sözlər və digər alt mövzular baxımından kodlaşdırılmış və daha geniş təhlil üçün zaman xətti üzərində təşkil edilmişdir.

İştirakçı adlarının anonimləşdirilməsi yalnız nəşr seçimi deyil. Məqalə aktivistlərin əvvəllər təqibə məruz qalmasını praktiki səbəb, anonimliyi isə Institutional Review Board sertifikatlaşdırmasının şərtlərindən biri kimi izah edir. Mənbə IRB protokol nömrəsini vermir.

İcma ilə birgə prototipləşdirmə

İkinci mərhələdə tədqiqatçılar 2022-ci ilin martından etibarən Dresden, New York-a bir neçə sahə səfəri etmişlər. Dizayn işi sabit üzvlüyə malik rəsmi “co-design workshop” formasında aparılmamışdır. İcma üzvləri Zoom, e-poçt, telefon, mesajlaşma, sahə işləri və üzbəüz görüşlər vasitəsilə imkanlarına uyğun olaraq müxtəlif intensivlikdə töhfə verən ad hoc kollektiv yaratmışlar.

Tədqiqat qrupu yalnız məqalədə ətraflı təsvir edilən üç aləti sınaqdan keçirməmişdir. Su nümunələrində toksik maddə artımının araşdırılması və su səthi temperaturunun iştirakçı GIS/kite aerial üsulları ilə xəritələnməsi kimi digər müdaxilələr də sınaqdan keçirilmişdir. Lakin tədqiqat ətraflı analizini DEC_Counts, SatHelper və GANDER üzərində cəmləşdirir.

DEC_Counts-un əsas nəticələri

Mənbə Şəkil 3-ün məlumat cədvəlinə görə təsnif edilmiş 3.919 rəy faylının 3.872-si icazənin yenilənməsinə qarşı, 38-i dəstəkləyən, 9-u isə neytral və ya təsnif edilməmiş vəziyyətdədir. Tədqiqat bu bölgüdən ictimai rəylərin əzici çoxluğunun Greenidge-in hava icazəsinin yenilənməsinə qarşı olduğunu göstərmək üçün istifadə edir.

Bu nəticə “Nyu-York əhalisinin %98,8-i Greenidge-ə qarşı idi” demək deyil. Faiz tədqiqatçıların əldə etdiyi və təsnif etdiyi ictimai rəy faylları daxilindəki bölgüdür. İctimai rəyə qatılanların bütün əhalinin təsadüfi nümunəsi olduğu göstərilməmişdir. Bundan əlavə, kampaniya əsaslı kütləvi iştirak rəylərin yaranma prosesinin bir hissəsidir. Buna görə nəticə ictimai rəylərin istiqamətini təsvir edir; ümumi əhali dəstəyi üçün ehtimallı sorğu nəticəsi deyil.

Coğrafi xəritələmə əleyhdar rəylərin yerli və ştat miqyasında paylanmasını görünən etmişdir. Lakin mənbə bu xəritədən statistik məkan klasterləşməsi əmsalı, Moran's I, etibar intervalı və ya oxşar test bildirmir. Buna görə xəritədən belə kəmiyyət nəticəsi çıxarılmamışdır.

SatHelper-ın əsas texniki nəticəsi

SatHelper ictimai vəsaitlə maliyyələşdirilən, lakin mütəxəssis olmayan istifadəçilərin çıxışda çətinlik çəkə biləcəyi peyk məlumatlarını daha asan istifadə olunan formaya çevirməyi hədəfləmişdir. Sistem məkan, bulud proqnozu, peyk keçidi və Landsat görüntüsünü birləşdirərək işlənmiş görüntüləri istifadəçiyə e-poçtla çatdırır.

Mənbə SatHelper-ın Landsat 8 və 9 termal müşahidələrinə fokuslandığını, ECOSTRESS və MODIS kimi digər sensorların gələcəkdə zaman ayırdetməsini artıra biləcəyini bildirir. Bu digər sensorlar mövcud tədqiqatda eyni səviyyədə doğrulanmış performans nəticəsi kimi təqdim edilmir.

GANDER sahə missiyası

ElementMənbədə bildirilən dəyər
Missiya müddətiTəxminən 2 saat
ZamanMay 2023
Peyk kontekstiEyni gün Landsat keçidi; mənbə Şəkil 8-in izahında peyk rasterinin GANDER ölçməsindən təxminən 3 saat əvvəl olduğu bildirilir
Başlanğıc yeriObyektin soyutma suyu giriş borusundan 1 km-dən çox uzaqdakı özəl körpü
Ölçmə tezliyiTəxminən 1 Hz
İstifadəyə yararlı temperatur nöqtəsi4.000-dən çox
Sensor ayırdetməsi0,1 °C

İki saat ərzində 1 Hz fasiləsiz nümunələmə nəzəri olaraq daha çox qeyd yarada bilsə də, mənbə yalnız “4.000-dən çox istifadəyə yararlı temperatur nöqtəsi” bildirir. Fərqin səbəbi, filtrasiya nisbəti və ya məlumat itkisi mənbədə izah edilmədiyi üçün burada heç bir nümunə atma nisbəti hesablanmamışdır.

Landsat və GANDER ölçmələri eyni temperaturu verdimi?

Xeyr. Tədqiqat Landsat-dan törədilən termal dəyərlərlə GANDER-ın su səthi sensor ölçmələrinin mütləq dəyərlərinin uyğun gəlmədiyini, lakin termal buludun miqyası və dərəcəsi baxımından aydın əlaqə göstərdiyini bildirir; mənbə bu əlaqə üçün Pearson r, R² və ya başqa korrelyasiya əmsalı vermir.

Bu fərq vacibdir. Peyk sensorunun ölçdüyü radiativ/termal səth siqnalı ilə suya təmas edən sensorun temperatur ölçməsi eyni fiziki müşahidə deyil. Tədqiqat buna görə GANDER məlumatını Landsat-ın birbaşa termometr yoxlaması kimi deyil, peyk görüntülərinin səthdəki termal buludun genişliyini və nisbi intensivliyini izləməkdə faydalı proxy ola biləcəyinə dair doğrulama/müqayisə aləti kimi istifadə edir.

Müəlliflər bu nəticədən sonra GANDER inkişafını dayandırmışlar. Bunun səbəbi mobil platformanın uğursuz olması deyil, pulsuz Landsat məlumatlarının termal buludun ümumi quruluşunu görmək üçün kifayət qədər ayırdetmə təmin edə bildiyi qənaətinə gəlmələridir. Daha yüksək zaman və ya məkan ayırdetməsi tələb edən yeni mübahisələr yaranarsa GANDER-a yenidən qayıdıla biləcəyi bildirilir.

Zərərli yosun çiçəklənmələri haqqında nə aşkar edildi?

Tədqiqat Greenidge-in isti su axıdılmasının zərərli yosun çiçəklənmələrinə birbaşa səbəb olduğunu göstərmir. Müəlliflər termal bulud qeydləri ilə harmful algal bloom hadisələrinin gələcəkdə əlaqələndirilməsinin faydalı ola biləcəyini bildirirlər; lakin bunun komandanın mövcud ekspertizasından kənar olduğunu və şirin su biologiyası mütəxəssisləri ilə əməkdaşlıq tələb etdiyini açıq şəkildə deyirlər.

Buna görə “GANDER Bitcoin mədənçiliyinin yosun çiçəklənmələrinə səbəb olduğunu sübut etdi” şəklində nəticə bu tədqiqatdan çıxarıla bilməz.

Tənzimləyici və siyasi təsirlər necə şərh edilməlidir?

Tədqiqat ictimai rəylərin və əlaqəli media görünürlüğünün Greenidge-in hava icazəsi prosesində təsirli amillərdən biri olduğunu müzakirə edir. DEC daha sonra hava icazəsinin yenilənməsini rədd etmiş və Nyu-York ştatı fosil yanacaqla işləyən elektrik stansiyalarının müəyyən kripto mədənçilik istifadələrinə dair iki illik moratorium qəbul etmişdir. Lakin bu hadisələr DEC_Counts-un təkbaşına icazənin rəddinə və ya qanunvericilik dəyişikliyinə səbəb olduğunu göstərən nəzarətli səbəblilik analizi deyil.

Müəlliflər öz texniki müdaxilələrini də birbaşa “həll” kimi təqdim etmirlər. Məqalə açıq şəkildə DEC_Counts-un Greenidge əməliyyatlarını dayandırmadığını və GANDER məlumatlarının yazı zamanı etibarilə tənzimləyici qurumlar və məhkəmə aktorları tərəfindən peşəkar qərar proseslərinə daxil edilmədiyini bildirir.

Tədqiqatın daha geniş HCI nəticəsi

Tədqiqatın əsas HCI arqumenti texniki dizaynın həmişə uzlaşma və ya optimallaşdırma aləti olmaq məcburiyyətində olmadığıdır. Bəzi hallarda hesablama alətlərinin funksiyası mövcud mübahisəni “aradan qaldırmaq” əvəzinə daha az gücə malik icmaların elmi və texniki iddialarını görünən, müzakirə edilə bilən və institusional olaraq anlaşılan etməkdir.

Bu baxışda DEC_Counts yalnız sentiment-analysis proqramı deyil; ictimai rəyi siyasi baxımdan istifadə edilə bilən biliyə çevirən infrastrukturadır. SatHelper yalnız peyk məlumatlarının endirilməsinin avtomatlaşdırılması deyil; ictimaiyyət üçün açıq, lakin texniki maneələrlə əhatə olunmuş ekoloji məlumatlara çıxışı asanlaşdırır. GANDER isə yalnız mobil termometr deyil; bahalı və icazə tələb edən sabit ölçmə infrastrukturlarına alternativ icma ölçmə prototipidir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

Mənbənin dəstəklədiyiMənbənin dəstəkləmədiyi
DEC_Counts-un təhlil etdiyi rəylərin çox böyük hissəsinin icazənin yenilənməsinə qarşı olduğuNyu-York əhalisinin %98,8-nin Greenidge-ə qarşı olduğu
SatHelper-ın Landsat məlumatlarına çıxışı icma istifadəçiləri üçün sadələşdirə bildiyiSatHelper-ın bütün su temperaturu ölçmələrində peşəkar sahə ölçməsini əvəz etdiyi
GANDER-ın geniş su səthi boyunca minlərlə temperatur nöqtəsi toplaya bildiyiGANDER-ın termal çirklənmənin bioloji zərərini təkbaşına sübut etdiyi
Landsat və GANDER məlumatlarının termal buludun nisbi miqyası baxımından əlaqəli olduğuİki ölçmə sisteminin eyni mütləq temperatur dəyərini verdiyi
Hesablama alətlərinin icmaların texniki imkanlarını və ictimai görünürlüğünü gücləndirə bildiyiTexniki alətlərin təkbaşına tənzimləyici mübahisəni həll etdiyi və ya obyekti dayandırdığı
Müəlliflərin aktivist tərəfdaşlarla açıq şəkildə tərəf tutan tədqiqat praktikası apardığıTədqiqatın siyasi baxımdan neytral, təsadüfi nümunəli ictimai rəy araşdırması olduğu

Təkrar istehsal oluna bilmə baxımından çatışmayan məlumatlar

Mənbə DEC_Counts üçün istifadə olunan tam proqram paketi versiyalarını, NER modelinin adını və versiyasını, geocoding təminatçısını, sentiment üçün dəqiq qərar həddini, vectorizer növünü və ya K-means hiperparametrlərini bildirmir. SatHelper üçün peyk izləmə xidmətinin adı mənbə mətnində açıq şəkildə verilmir; REST API v1 və “radio pass” funksiyasından bəhs edilir. GANDER üçün PID əmsalları, ətraflı mexaniki ölçülər, batareya tutumu, hərəkət sürəti və tam sensor kalibrasiya proseduru verilmir.

Bu çatışmazlıqlar tədqiqatın əsas sosiotexniki arqumentini etibarsız etmir; lakin eyni sistemi tam şəkildə təkrar istehsal etmək istəyən tədqiqatçıların yalnız məqalə mətni ilə tam replikasiya edə bilməyəcəyini göstərir. Məqalə kod və ətraflı dizayn sənədləri üçün veb-sayta istinad edir, lakin nəzərdən keçirmə versiyasında ünvan “WEBSITE REMOVED FOR PURPOSES OF REVIEW” kimi gizlədilmişdir.

Tədqiqatın güclü tərəfləri

Tədqiqatın mühüm güclü tərəflərindən biri metod seçimini real icma tələblərindən çıxarmasıdır. Tədqiqatçılar əvvəl alət hazırlayıb sonra problem axtarmaq əvəzinə, tənzimləyici gecikmə, ictimai rəylərin görünməz qalması, peyk məlumatlarına çıxış çətinliyi, sabit sensorların məhdud əhatəsi və ölçmələrin etibarlılığı kimi sahədə qarşılaşılan problemlərdən texniki dizayna keçmişlər.

İkinci güclü tərəf müxtəlif hesablama formalarını eyni ekoloji mübahisə daxilində birləşdirməsidir. Mətn analizi və təbii dil emalı, coğrafi xəritələmə, məsafədən zondlama, API orkestrasiya, robotik naviqasiya və fiziki temperatur ölçməsi bir-birindən ayrı “texnologiya nümayişləri” kimi deyil, icmaların müxtəlif informasiya ehtiyaclarına cavab verən alətlər kimi nəzərdən keçirilmişdir.

Əsas məhdudiyyətlər

Müəlliflər ən əsas məhdudiyyətlərdən birinin şirkətlərlə az resurslu icmalar və dövlət qurumları arasındakı dərin epistemik və maddi bərabərsizlik olduğunu bildirirlər. Alətlər bu fərqi müəyyən dərəcədə azalda bilsə də, aradan qaldırmamışdır.

İkinci məhdudiyyət zamandır. Tənzimləyici və siyasi proseslərdə istifadə edilə bilən bilik yaratmaq üçün düzgün məlumatın yalnız düzgün olması deyil, qərar qəbul edilməzdən əvvəl istehsal oluna bilməsi də lazımdır. Tədqiqatda təkrarlanan icazə təxirə salmaları və uzun proseslər texniki biliklə siyasi zamanlama arasındakı uyğunsuzluğun nümunəsi kimi qiymətləndirilmişdir.

Üçüncü məhdudiyyət sübut standartıdır. İcmaların istədiyi şey çox vaxt sənaye fəaliyyətini dayandıra biləcək qədər güclü “sərt” sübutdur; lakin məhkəmə və tənzimləyici elmdə kalibrasiya, chain of custody, ekspert ifadəsi və ölçmə protokolu kimi daha ağır sübut standartları mövcuddur. GANDER və oxşar aşağı qiymətli sistemlər kəşfiyyat, təhsil və tədqiqatın yönləndirilməsi baxımından dəyərli ola bilər; bu, onların avtomatik olaraq hüquqi cəhətdən qəbul edilən sübut yaratdığı anlamına gəlmir.

Mənbə daxilində zaman sərhədi

Bu preprint 10 Noyabr 2026 tarixli olsa da, tədqiqatın hadisə təsvirinin bəzi hissələri “September 2024” yazılma zamanına uyğun qurulmuş və 2024-cü ilin noyabrında baş verməsi gözlənilən hadisələr gələcək zamanda ifadə edilmişdir. Verianla bu tarixləri müasir məlumatla səssizcə yeniləməmişdir. Bunlar mənbə mətninin tarixi versiya xüsusiyyətləri kimi qorunmalıdır.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: Repertoires of Contention: Building computational tools and infrastructures for community resistance to bitcoin mining

Müəlliflər və sıra: Marina Johnson-Zafiris; Owen Marshall; Jen Liu; Joseph Ferdinando; Steven J. Jackson; Chris Csíkszentmihályi.

Bərabər töhfə: PDF-də Marina Johnson-Zafiris və Owen Marshall ulduz işarəsi ilə “Both authors contributed equally to this research” şəklində bərabər töhfə verən müəlliflər kimi göstərilir. Steven J. Jackson və Chris Csíkszentmihályi isə ayrıca † işarəsi ilə yenə bərabər töhfə verən cüt kimi göstərilir. Mənbə onların “co-first author” və ya “co-senior author” olduğunu açıq şəkildə demədiyi üçün belə titul əlavə edilməmişdir.

Qurum: Cornell University, USA. Əlaqə məlumatlarında Ithaca, New York, USA yeri göstərilmişdir.

Corresponding author: PDF-in ilk səhifəsində bütün müəlliflərin əlaqə ünvanları olsa da, tək bir corresponding author açıq şəkildə işarələnməmişdir.

Platforma: arXiv.

Preprint nömrəsi: arXiv:2611.13527v1 [cs.CY].

Nəşr / yükləmə tarixi: 10 Noyabr 2026.

Mənbə növü: Preprint / ACM-ə təqdim edilmiş manuscript. PDF-də “Manuscript submitted to ACM” yazılmışdır. Bu versiya resenziyadan keçmiş nəşr olunmuş ACM məqaləsi kimi qiymətləndirilməməlidir.

DOI: PDF-də “https://doi.org/10.1145/nnnnnnn.nnnnnnn” formasında ACM şablon placeholder-i mövcuddur; bu, real və təsdiqlənmiş DOI deyil. Rəsmi arXiv qeydi üçün arXiv identifikatorundan istifadə edilməlidir.

Rəsmi keçid: https://arxiv.org/abs/2611.13527

Lisenziya: Mənbə PDF Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0) lisenziyasını göstərir.

Tədqiqatın sahəsi: Human-Computer Interaction, critical computing, community/civic science, data activism, environmental justice və ekoloji monitorinq.

Tədqiqat dizaynı: Müsahibəyə əsaslanan etnoqrafiya ilə critical technical practice yanaşmasının; birgə dizayn, ictimai məlumat analizi, təbii dil emalı, coğrafi informasiya sistemləri, peyk məsafədən zondlaması və robotik prototipləşdirmə ilə birləşdirildiyi qarışıq və müdaxiləçi hadisə tədqiqatı.

Nümunə: Birinci mərhələdə n=19 yarı-strukturlaşdırılmış, anonimləşdirilmiş müsahibə; həmçinin iştirakçı müşahidəsi və icma əməkdaşlıqları. DEC_Counts bölməsində təxminən 4.000 ictimai rəy faylı üzərində işlənmiş, mənbə Şəkil 3-də 3.919 təsnif edilmiş faylın dəqiq bölgüsü verilmişdir.

Etika: Müsahibə iştirakçılarının anonimləşdirilməsi Institutional Review Board sertifikatlaşdırmasının şərtlərindən biri kimi göstərilir. Mənbə IRB protokol nömrəsini bildirmir.

Maliyyələşdirmə: Məqalədə ayrıca və açıq maliyyələşdirmə bəyanatı müəyyən edilməmişdir.

Maraqlar toqquşması / tədqiqatçı mövqelənməsi: Ayrı klassik “conflict of interest” bəyanatı müəyyən edilməmişdir. Bununla belə, tədqiqatçılar Greenidge və enerji-intensiv kriptovalyuta mədənçiliyinə qarşı açıq mövqe tutduqlarını və komandadakı bəzi şəxslərin National Coalition Against Crypto-mining daxilində fəal olduğunu açıq şəkildə bildirirlər. Bu tədqiqatçı mövqelənməsi tədqiqatın şərhində nəzərə alınmalıdır.

Məlumat və kod əlçatanlığı: Tədqiqat kodun və ətraflı dizayn sənədlərinin veb-saytda paylaşılacağını bildirir; lakin nəzərdən keçirmə versiyasında ünvan “WEBSITE REMOVED FOR PURPOSES OF REVIEW” kimi gizlədilmişdir. Buna görə mövcud PDF əsasında kod deposunun və ya əlavə materialın lisenziyası və tam əlçatanlığı təsdiqlənə bilmir.

Düstur vəziyyəti: Mənbə elmi nəticə istehsal etmək üçün mərkəzi riyazi tənlikdən istifadə etmir. PID idarəetməsi GANDER-ın texniki komponenti kimi qeyd olunur, lakin mənbə PID tənliyini və ya əmsallarını vermir. Məqalədəki ümumi PID tənliyi yalnız tədris məqsədli arxa plan kimi açıq şəkildə ayrılmışdır.

Əsas şərh sərhədi: Tədqiqat Greenidge obyektinin ekoloji təsirlərinin hamısını müstəqil olaraq kəmiyyətləşdirib səbəb-nəticə əlaqəsi ilə sübut edən ekoloji mühəndislik tədqiqatı deyil. Əsas elmi töhfə icma əsaslı ekoloji mübahisələrdə hesablama alətlərinin necə dizayn edilə biləcəyi və bu alətlərin bilik-güc münasibətləri daxilində necə siyasi və epistemik rol oynaya biləcəyi üzərindədir.


Paylaşın:

Şərhlər yoxlandıqdan sonra yayımlanır. Şərhiniz təsdiq prosesinə daxil ediləcək və uyğun hesab olunduqda görünəcək.

Şərh yazın

E-poçt ünvanınız yayımlanmayacaq. Məcburi sahələr * ilə işarələnib