Elektrooküloqrafiya (electrooculography, EOG) buynuz qişa ilə tor qişa arasındakı elektrik potensial fərqindən istifadə edərək göz hərəkətləri ilə əlaqəli elektrik dəyişikliklərini qeyri-invaziv şəkildə qeydə alan fizioloji ölçmə üsuludur. Bu tədqiqat stabil farmakoloji müalicə alan 20 yetkin ADHD xəstəsinin rutin klinik qeydlərini retrospektiv şəkildə araşdıraraq, planlaşdırılmış səhər dərman dozasının qəbulundan və təxminən 30 dəqiqəlik klinik müsahibədən sonra aparılan ikinci qapalı-göz EOG qeydində qısamüddətli dəyişiklik olub-olmadığını araşdırmışdır. Orta və pik EOG gücü ikinci qeyddə əhəmiyyətli dərəcədə azalmış; hər iki ölçüdə 20 iştirakçının 18-də azalma müşahidə edilmişdir. Buna qarşılıq qan təzyiqində sistematik dəyişiklik aşkar edilməmiş və ürək-damar dəyişiklikləri EOG dəyişiklikləri ilə əhəmiyyətli korrelyasiya göstərməmişdir.

Orta EOG gücü pre-medikasiya ölçümündə 1.845 a.u.'dan ikinci ölçümdə 0.627 a.u.'ya düşmüşdür; orta dəyişiklik −1.218 a.u., %95 etibar intervalı −2.221 ilə −0.215 və Cohen-in cütləşdirilmiş nümunə effekt ölçüsü \(d_z=-0.568\)-dir. Pik EOG gücü 2.403 a.u.'dan 0.739 a.u.'ya düşmüş; orta dəyişiklik −1.664 a.u., %95 etibar intervalı −3.158 ilə −0.170 və \(d_z=-0.521\) olmuşdur. Hər iki pre–post müqayisəsinin p dəyərləri müvafiq olaraq 0.020 və 0.031-dir; azalma istiqamətinin 18/20 şəxsdə görülməsi ilə bağlı binom testi hər iki ölçüdə də p=0.0004-dür.

Bu nəticələr qapalı-göz EOG-sinin qısa klinik zaman pəncərəsində fizioloji dəyişikliyə həssas ola biləcəyini göstərir; lakin tədqiqat bu dəyişikliyin dərmana spesifik olduğunu sübut etmir. Mənfi nəzarət və ya alternativ nəzarət şəraiti yoxdur, birinci və ikinci qeyd arasında normal klinik konsultasiya baş tutmuşdur və dəqiq dərman dozası, müalicə müddəti ilə kəskin klinik simptom dəyişikliyi sistematik olaraq modelə daxil edilməmişdir. Buna görə EOG hələ ADHD dərman titrasiyası üçün doğrulanmış biomarker, fərdi müalicə cavabını proqnozlaşdırma vasitəsi və ya doza tənzimləmə testi deyil.

Qapalı Göz EOG Bu Tədqiqatda Nəyi Ölçür?

Qapalı-göz EOG, vizual girişin azaldıldığı oyaq vəziyyətdə gözlərin yaratdığı kornea–retina elektrik potensialı dəyişikliklərini ölçür; bu tədqiqatda məqsəd konkret göz hərəkətini təsnif etmək deyil, üfüqi EOG siqnalının güc spektral sıxlığından çıxarılan orta və pik güc xüsusiyyətlərinin eyni klinik seans daxilində dəyişib-dəyişmədiyini araşdırmaqdır.

EOG ilə EEG eyni ölçmə deyil

Tədqiqatda EOG qeydləri standart klinik EEG avadanlığından istifadə edilərək alınmışdır; lakin analiz edilən siqnal EEG beyin dalğası deyil. Elektrodların alın və iki lateral epikantus ətrafındakı yerləşimi göz hərəkətləri ilə əlaqəli potensial fərqlərinin qeydə alınmasına yönəlib. Alındakı elektrod istinad kimi, sağ və sol lateral elektrodlar isə üfüqi EOG komponentini yaratmaq üçün istifadə edilmişdir.

Bu fərq vacibdir: tədqiqatın nəticəsi “ADHD dərmanı EEG beyin fəaliyyətini azaltdı” deyil. Ölçülən dəyişən qapalı göz şəraitində üfüqi elektrooküloqrafik siqnalın spektral gücüdür.

Niyə gözlər qapalı ölçmə istifadə edildi?

Mənbənin elmi əsaslandırması ondan ibarətdir ki, qapalı göz şəraiti xarici vizual girişi azaldarkən daxili okulomotor dinamikaların ölçülməsinə imkan verir. Tədqiqatın hipotezi budur ki, bu aşağı-stimullu şəraitdə qeydə alınan EOG fəaliyyəti qısa zaman miqyasında dərmanla əlaqəli fizioloji dəyişikliklərə həssas ola bilər.

Bununla belə, tədqiqat “qapalı göz şəraiti daha dəqiq ADHD testidir” nəticəsini sınamamışdır. Bu qeyd mühiti tədqiqat hipotezinə xidmət edən praktik fizioloji ölçmə şəraitidir.

Tədqiqatın klinik axını

1. İştirakçı səhərki rutin ADHD dərmanını qəbul etmədən klinik görüşə gəldi.
2. İştirakçı oyaq və gözləri qapalı vəziyyətdə beş dəqiqəlik EOG qeydi verdi.
3. İştirakçı planlaşdırılmış müntəzəm dərman dozasını qəbul etdi.
4. Təxminən 30 dəqiqə davam edən adi klinik konsultasiya keçirildi.
5. İkinci beş dəqiqəlik qapalı-göz EOG qeydi aparıldı.
6. Hər EOG seansından sonra nəbz və qan təzyiqi ölçüldü.

Bu axının elmi üstünlüyü eyni şəxsi öz istinad nöqtəsi kimi istifadə etməsidir. Lakin eyni zamanda tədqiqatın əsas qarışdırıcı amil problemini də yaradır: dərman qəbulu ilə ikinci qeyd arasındakı 30 dəqiqədə təkcə dərman təsiri deyil, zamanın keçməsi və konsultasiya konteksti də dəyişmişdir.

Kimlər tədqiqata daxil edildi?

Analiz rutin klinik qeydlərdən meyarlara uyğun gələn 20 yetkini əhatə edir. Daxil edilmə üçün DSM-5 və ya ICD-10-a görə ADHD diaqnozu, diqqətsizlik və/və ya hiperaktivlik-impulsivlik üçün ən az altı DIVA maddəsi, stabil və qənaətbəxş farmakoloji müalicə və 18–55 yaş aralığı tələb olunmuşdur. Göz hərəkətlərinə təsir edən xəstəliklər və digər mühüm psixiatrik pozuntular xaricetmə meyarlarıdır.

ASRS dəyişikliyi mövcud EOG qeydinin birinci və ikinci beş dəqiqəlik seansları arasında alınmış kəskin simptom balı deyil. Buna görə EOG dəyişikliyinin eyni seansda simptom yaxşılaşmasına müşayiət etdiyi nəticəsi bu məlumatlardan çıxarıla bilməz.

EOG siqnalı necə işlənib?

EOG 100 Hz nümunələmə tezliyi ilə qeydə alınmışdır. Mənbədə vizual keyfiyyət nəzarətindən başqa aqressiv ön emal zənciri yoxdur. Çatışmayan məlumat və ya qəfil siqnal sıçrayışı aşkar edilməmiş; heç bir qeyd, epoch və ya siqnal hissəsi çıxarılmamış, interpolyasiya edilməmiş və ya yenidən yaradılmamışdır. Rəqəmsal filtr tətbiq edilməmişdir.

Üfüqi EOG siqnalı sol və sağ lateral elektrodların müqayisəsi ilə çıxarılmışdır. Daha sonra güc spektral sıxlığı Welch üsulu və 1024 nümunə uzunluğunda Hanning pəncərəsi ilə hesablanmışdır.

Orta güc və pik güc nə deməkdir?

Orta EOG gücü, hesablanmış güc spektral sıxlığının bütün çıxış spektri boyunca ortalamasıdır. Pik EOG gücü isə eyni spektr daxilində ən yüksək güc spektral sıxlığı dəyəridir. Tədqiqat konkret bir tezlik zolağını ilkin sonlanım nöqtəsi kimi analiz etmək əvəzinə bu iki ümumiləşdirici spektral xüsusiyyətə fokuslanmışdır.

Statistik analizdən əvvəl hər iki xüsusiyyət müvafiq pre-medikasiya qrup medianına bölünərək normallaşdırılmışdır. Buna görə nəticələr ixtiyari vahidlə, yəni a.u. kimi bildirilmişdir.

Niyə həm cütləşdirilmiş t-testi, həm də binom testi istifadə olundu?

Cütləşdirilmiş t-testi iştirakçıların pre–post dəyişikliklərinin orta böyüklüyünün sıfırdan fərqli olub-olmadığını qiymətləndirir. Binom istiqamət testi isə dəyişiklik böyüklüyündən asılı olmayaraq neçə şəxsin eyni istiqamətdə hərəkət etdiyinə baxır. Beləliklə tədqiqat həm qrup səviyyəsində orta fərqi, həm də fərdlər arasında istiqamət ardıcıllığını ayrı suallar kimi araşdırmışdır.

Əsas pre–post nəticələrdə əlavə olaraq cütləşdirilmiş nümunə Cohen \(d_z\) effekt ölçüsü və orta dəyişiklik üçün %95 etibar intervalı bildirilmişdir. Tədqiqatın bütün statistik testlərində standart əhəmiyyətlilik həddi \(\alpha=0.05\)-dir.

EOG Gücündəki Azalma Dərmanın Təsirini Sübut Edirmi?

Xeyr. EOG gücündəki pre–post azalma eyni klinik seans daxilində etibarlı fizioloji dəyişiklik olduğunu göstərir, lakin mənfi nəzarət və ya alternativ nəzarət şəraiti olmadığı üçün bu dəyişikliyin dərmandan, keçən zamandan, klinik müsahibədən, gözləntidən, rahatlamadan, yorğunluqdan və ya bu amillərin birləşməsindən qaynaqlandığını tədqiqat dizaynı ilə ayırd etmək mümkün deyil.

Bu fərq niyə kritikdir?

“Dərman qəbulundan sonra dəyişiklik görüldü” ilə “dəyişikliyə dərman səbəb oldu” fərqli elmi iddialardır. Səbəbiyyət üçün dərmanın olmadığı, lakin digər şəraitin qorunduğu nəzarət və ya uyğun müqayisə dizaynı lazımdır. Bu tədqiqatda bütün iştirakçılar ilk EOG-dən sonra planlaşdırılmış dozalarını qəbul etmiş və ardınca normal konsultasiyaya davam etmişdir.

Beləliklə, mənbədə istifadə edilən “medication-related” ifadəsi “farmakoloji spesifikliyi sübut edilmiş” kimi şərh edilməməlidir.

Dərman növü və doza haqqında nə məlumdur?

İştirakçıların stabil və qənaətbəxş farmakoloji müalicə altında olduğu bildirilmişdir. Lakin xəstə səviyyəsində dəqiq dərman dozası, müalicə müddəti və dərman alt sinifləri sistematik şəkildə bildirilməmişdir. Mənbənin metod hissəsindəki dexmethylphenidate və guanfacine nümunələri ürək-damar təsirlərinin əsaslandırılmasını izah edən ədəbiyyat kontekstidir; bu iki dərmanın bütün iştirakçılara tətbiq edildiyi mənasına gəlmir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Əsas pre–post EOG nəticələri

Hər iki EOG ölçüsündə də 18 iştirakçı azalma, 2 iştirakçı artım göstərmişdir. İstiqamət ardıcıllığı üçün binom testi hər iki ölçüdə p=0.0004-dür. Mənbə Cohen \(d_z\) dəyərlərini orta böyüklükdə effekt kimi şərh edir.

Mənbə Şəkil 1-in elmi mesajı

Mənbə tədqiqatın 6. səhifəsindəki Şəkil 1 dörd paneldən ibarətdir. Yuxarıdakı iki panel iştirakçı səviyyəsində pre–post orta və pik EOG gücünü göstərir; eyni şəxsə aid iki ölçüm incə xəttlə birləşdirilmişdir. Xətlərin böyük əksəriyyəti ikinci ölçümə doğru aşağı istiqamətlənir. Aşağıdakı panellər post minus pre dəyişiklik ballarının paylanmasını göstərir və sıfır dəyişiklik istinadını görünən edir.

Şəklin mühüm məhdudiyyəti də vizualdır: paylanma simmetrik deyil və nəzərəçarpan yüksək pre dəyərlər var. Mənbə kiçik nümunə səbəbilə kənar dəyərlərin formal qiymətləndirilməsinin məhdud olduğunu və EOG güc paylanmalarının sağa əyilmiş olduğunu bildirir. Artım göstərən iki iştirakçı analizdə saxlanılmışdır.

Ürək-damar nəticələri

Qan təzyiqi dəyişiklikləri nə orta fərq, nə də istiqamət testi baxımından sistematik effekt göstərmişdir. Ürək dərəcəsində orta fərq statistik əhəmiyyətli deyil; lakin 15 şəxsdə artım və 5 şəxsdə azalma görülməsi üçün binom testi p=0.041 olmuşdur. Buna görə ürək dərəcəsində qrup ortalaması ilə fərdi istiqamət paylanması fərqli statistik mesajlar daşıyır.

EOG dəyişikliyi ilə ürək-damar dəyişikliyi əlaqəli idimi?

Heç bir korrelyasiya statistik əhəmiyyətə çatmamışdır. Əmsalların kiçik olması bu nümunədə EOG dəyişikliyinin nəbz və ya qan təzyiqi dəyişikliyi ilə sistematik şəkildə birlikdə dəyişdiyini dəstəkləmir.

Lakin statistik əhəmiyyətli korrelyasiya tapılmaması EOG-nin avtonom oyanıqlıqdan tamamilə müstəqil olduğunu sübut etmir. Kiçik N, yalnız üç ürək-damar ölçüsünün istifadəsi və rahatlama, yorğunluq və ya gözlənti kimi ölçülməmiş dəyişənlər bu şərhi məhdudlaşdırır.

Mənbə Şəkil 2-nin elmi mesajı

Mənbə tədqiqatın 7. səhifəsindəki Şəkil 2 orta və pik EOG güc dəyişikliklərini sistolik təzyiq, diastolik təzyiq və nəbz dəyişiklikləri ilə cütləşdirən altı səpilmə qrafikindən ibarətdir. Reqressiya xətləri nəzərəçarpan ortaq meyl göstərmir və bütün r dəyərləri sıfıra yaxındır. Şəklin rolu EOG azalmasının sadəcə ölçülən ürək-damar dəyişənlərinin xətti əksi olduğuna dair dəstək tapılmadığını vizual şəkildə göstərməkdir.

Analizdə istifadə edilən proqram təminatı

Analiz Python 3.9.5 mühitində aparılmışdır. Mənbədə NumPy 2.0.2, SciPy 1.13.1, pandas 2.3.2, Matplotlib 3.9.4, Seaborn 0.13.2, MNE-Python 1.8.0 və Pydantic 2.11.7 versiyaları bildirilmişdir.

Qapalı Göz EOG ADHD Dərman Titrasiyası Üçün Doğrulanmış Biomarkerdirmi?

Xeyr. Tədqiqat qapalı-göz EOG-sinin qısa klinik zaman intervalındakı fizioloji dəyişikliyə həssas ola biləcəyini göstərir; lakin fərdi dərman cavabını proqnozlaşdıran etibarlılıq, klinik yaxşılaşma ilə əlaqə, doza–cavab davranışı, dərman spesifikliyi, test–retest sabitliyi və müstəqil xarici doğrulama göstərilmədiyindən EOG hələ ADHD dərman titrasiyası üçün doğrulanmış biomarker deyil.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Qapalı-göz orta EOG gücü eyni klinik seansın ikinci ölçümündə əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır.
• Qapalı-göz pik EOG gücü də ikinci ölçümdə əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır.
• Hər iki EOG ölçüsündə 20 şəxsdən 18-i eyni azalma istiqamətini göstərmişdir.
• Pre–post EOG effekt ölçüləri mənbə tərəfindən orta böyüklükdə qiymətləndirilmişdir.
• Sistolik və diastolik qan təzyiqində sistematik pre–post dəyişiklik tapılmamışdır.
• Ürək dərəcəsində əhəmiyyətli orta fərq tapılmamış, lakin fərdi istiqamət paylanmasında artım üstünlüyü görülmüşdür.
• EOG dəyişiklikləri ilə ölçülən ürək-damar dəyişiklikləri arasında əhəmiyyətli Pearson korrelyasiyası tapılmamışdır.
• Sadə, qısamüddətli və rutin klinik mühitlə uyğun EOG protokolu daha irəli nəzarətli tədqiqat üçün tətbiq oluna bilən fizioloji namizəd ölçüm təqdim edir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• EOG dəyişikliyinin qəti şəkildə dərman tərəfindən yaradıldığı göstərilməmişdir.
• EOG dəyişikliyinin konkret bir ADHD dərmanına spesifik olduğu göstərilməmişdir.
• EOG-nin hansı dozanın düzgün olduğunu müəyyən etdiyi göstərilməmişdir.
• Daha böyük EOG azalmasının daha yaxşı klinik cavab demək olduğu göstərilməmişdir.
• EOG-nin fərdi müalicə cavabını proqnozlaşdırdığı göstərilməmişdir.
• EOG-nin ADHD diaqnozu üçün bu tədqiqat çərçivəsində diaqnostik dəqiqliyi qiymətləndirilməmişdir.
• Ürək-damar korrelyasiyasının tapılmaması avtonom və ya oyanıqlıq təsirlərini istisna etmir.
• 20 nəfərlik təbii klinik nümunədən ümumi ADHD populyasiyasına qəti ümumiləşdirmə edilə bilməz.

Əsas metodoloji məhdudiyyətlər

Nəzarət şəraitinin olmaması: Dərman, zaman, konsultasiya, gözlənti və rahatlama təsirləri bir-birindən ayrışdırıla bilmir.

Retrospektiv dizayn: Məlumatlar tədqiqat məqsədilə əvvəlcədən standartlaşdırılmış prospektiv protokol altında deyil, rutin klinik xidmətdən gəlir.

Kiçik nümunə: N=20 olması dərman alt sinfi, cins, yaş və ya klinik xüsusiyyətlərə görə etibarlı alt qrup analizinə mane olur.

Doza və müalicə müddəti: Exact dərman dozaları və müalicə müddətləri sistematik analiz üçün mövcud deyil.

Kəskin klinik nəticə çatışmazlığı: EOG dəyişikliyi ilə eyni vaxtda standartlaşdırılmış simptom, koqnitiv performans və ya funksional nəticə ölçümü əlaqələndirilməmişdir.

Avtonom nəzarətin əhatəsi: Nəbz və qan təzyiqi kontekstual göstəricilərdir; bütün psixofizioloji oyanıqlıq vəziyyətini təmsil edən qəti ölçülər deyil.

Siqnal paylanması: EOG güc dəyərləri sağa əyilmişdir və kiçik nümunə kənar dəyərlərin formal qiymətləndirilməsini məhdudlaşdırır.

Gələcək tədqiqatlar üçün tələb olunan doğrulamalar

Mənbə sonrakı tədqiqatların nəzarətli müqayisə şəraitlərini, daha böyük və çoxmərkəzli nümunələri, longitudinal izləməni, doza–cavab qiymətləndirmələrini, dərman alt siniflərini, test–retest sabitliyini və müstəqil klinik nəticə ölçmələrini əhatə etməli olduğunu vurğulayır. EOG yalnız bu mərhələlərdən sonra fizioloji “dəyişikliyin mövcudluğunu” göstərən ölçümdən klinik titrasiya qərarına töhfə verən alətə keçə bilər.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: Short-Latency Changes in Closed-Eye EOG Following Medication Intake in ADHD

Müəlliflər: Malthe Brændholt; Stefan Bjerrum.

Məsul müəllif: Malthe Brændholt.

Qurumlar: Independent Researcher, Aarhus, Denmark; Speciallæge Stefan Bjerrum, Medical Clinic, Aarhus, Denmark.

Jurnal: Psychiatry International.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Biblioqrafik qeyd: Psychiatry International, 2026, 7(4), 158.

DOI: 10.3390/psychiatryint7040158

Rəsmi DOI bağlantısı: https://doi.org/10.3390/psychiatryint7040158

Nəşr tarixçəsi: Alınma 18 Mart 2026; reviziya 11 İyun 2026; qəbul 25 İyun 2026; nəşr 15 İyul 2026.

Mənbə növü: Rutin klinik xidmətdən əldə edilmiş anonim qeydlərin retrospektiv, cütləşdirilmiş pre–post fizioloji analizi.

Nümunə: Stabil farmakoloji müalicə alan 20 yetkin ADHD xəstəsi; 14 qadın, 6 kişi; orta yaş 33 il.

EOG protokolu: Oyaq və gözlər qapalı vəziyyətdə iki ədəd beş dəqiqəlik qeyd; birinci qeyd müntəzəm səhər dərmanından əvvəl, ikinci qeyd dərman qəbulu və təxminən 30 dəqiqəlik rutin konsultasiyadan sonra.

EOG avadanlığı: Standart klinik EEG qeyd avadanlığı; 100 Hz nümunələmə; alın istinadı ilə sol və sağ epikantus lateral elektrodları.

Siqnal emalı: Vizual keyfiyyət nəzarəti; rəqəmsal filtr tətbiq edilmədi; qeyd/seqment çıxarılmadı; üfüqi EOG lateral kanal müqayisəsindən çıxarıldı; Welch PSD; Hanning pəncərəsi; 1024 nümunə seqment uzunluğu.

Əsas EOG ölçmələri: Bütün çıxış spektrinin orta güc spektral sıxlığı və maksimum güc spektral sıxlığı.

Normallaşdırma: EOG güc ölçmələri müvafiq qrup-səviyyəli pre-medikasiya medianına bölündü.

Statistika: Cütləşdirilmiş t-testləri, cütləşdirilmiş Cohen dz, %95 etibar intervalları, binom istiqamət testləri və EOG–ürək-damar dəyişiklik balları üçün Pearson korrelyasiyaları; α=0.05.

Analiz proqram təminatı: Python 3.9.5; NumPy 2.0.2, SciPy 1.13.1, pandas 2.3.2, Matplotlib 3.9.4, Seaborn 0.13.2, MNE-Python 1.8.0, Pydantic 2.11.7.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). Verianla mətni mənbə tədqiqatın cümlə, abzas və ya şəkil quruluşunu mexaniki şəkildə yenidən yaratmaq əvəzinə metod, ölçmə, sayısal nəticə və məhdudiyyətləri müstəqil tədris quruluşu ilə izah edir.

Patent: Stefan Bjerrum tədqiqatda təsvir edilən ölçmə və analiz metodologiyası ilə əlaqəli EP3860428A1 nömrəli patent müraciətinin ixtiraçısıdır və patent müraciətinin xüsusi sahibidir.

Maliyyələşdirmə: Fonden for Faglig Udvikling af Speciallægepraksis (FAPS), qrant A6819. Mənbəyə görə maliyyələşdirən qurum tədqiqat dizaynı, məlumat toplama, analiz, şərh, məqalənin hazırlanması və ya nəşr qərarında rol oynamamışdır.

Etika: Müəlliflər yalnız anonimləşdirilmiş rəqəmsal qeyd məlumatlarının ikincili analizinə əsaslanan və bioloji nümunə ehtiva etməyən tədqiqatın Danimarka Komitéloven §14(2) çərçivəsində etik komitəyə bildiriş/təsdiq məcburiyyətinə tabe olmadığını bildirirlər.

Razılıq qeydi: Məqalənin Informed Consent Statement bölməsində “Informed consent was not waived because it is a secondary analysis...” ifadəsi istifadə edilmiş və davamında yalnız anonimləşdirilmiş qeyd məlumatlarının analiz edildiyi göstərilmişdir. İfadənin hüquqi/redaktə mənası mənbədə ayrıca izah edilmədiyindən Verianla tərəfindən səssizcə yenidən şərh edilməmişdir.

Məlumatların əlçatanlığı: Xam məlumatlar və tam analiz xətti xəstə məxfiliyi və davam edən əqli mülkiyyət qorunması səbəbindən ictimaiyyətə açıq deyil. Toplulaşdırılmış anonim məlumatların əsaslandırılmış sorğu əsasında təqdim oluna biləcəyi bildirilmişdir.

Maraqlar toqquşması: Stefan Bjerrum metodla əlaqəli patent müraciətinin ixtiraçısıdır; Malthe Brændholt maraqlar toqquşması bildirməmişdir.

Müəllif töhfələri: Malthe Brændholt məlumat analizini həyata keçirmiş, nəticələri şərh etmiş və ilk məqalə layihəsini hazırlamışdır. Stefan Bjerrum klinik və paraklinik qiymətləndirmələri aparmış, anonim klinik məlumat bazasını saxlamış və tədqiqatın ilkin ideya/konseptual çərçivəsini yaratmışdır.

Əsas şərh sərhədi: Tədqiqat eyni klinik seans daxilində dərman qəbulu və konsultasiyadan sonra qapalı-göz EOG dəyişikliyini göstərir. Dərman spesifikliyini, klinik faydanı, düzgün dozanı, müalicə cavabının proqnozunu və ya EOG-nin titrasiya biomarkeri kimi etibarlılığını sübut etmir.