Reach Up temelli ev ziyareti müdahalesi, küçük çocukların gelişimini desteklemek amacıyla bakım verenlere yaşa uygun oyun, konuşma, hikâye anlatımı ve uyarıcı etkileşimleri ev ortamında uygulamalı olarak öğreten bir erken çocukluk gelişimi programıdır. Bu çalışma, Hindistan’ın Odisha eyaletindeki Cuttack kentinin düşük gelirli çevre gecekondu bölgelerinde yürütülen küme randomize kontrollü deneyin, müdahalenin bitiminden 4,5 yıl sonraki sonuçlarını incelemektedir. Başlangıçta 10-20 aylık 421 çocuk 54 mahalle kümesi üzerinden müdahale veya kontrol grubuna atanmış; 18 ay boyunca tedavi grubundaki ailelere haftalık bir saatlik ev ziyaretleri yapılmıştır. İkinci izlemde çocuklar yaklaşık 7-8 yaşındadır ve başlangıç örnekleminin 314’üne ulaşılmıştır.

Orta vadede müdahale grubunun genel akademik başarı indeksi kontrol grubundan 0,332 standart sapma daha yüksek bulunmuştur. En güçlü sonuç sayısal becerilerdedir: numeracy indeksi 0,330 SD artmıştır ve düzeltilmiş p değeri 0,007’dir. Okuryazarlık indeksi 0,272 SD daha yüksektir; ancak p=0,064 olduğu için geleneksel %5 istatistiksel anlamlılık eşiğinin hemen dışındadır. Genel IQ için tahmin 0,083 SD’dir ve anlamlı değildir.

Programın yalnız çocuk testlerinde değil, bazı ebeveyn davranışlarında da iz bıraktığı görülmektedir. Müdahale grubundaki bakım verenler çocuklarıyla daha fazla uyarıcı etkinlik bildirmiş ve eğitim için daha fazla harcama yapmıştır. Buna karşılık oyuncak ve öğrenme materyalleri, okula kayıt, devamsızlık, ebeveynin çocuğun yeteneğine ilişkin değerlendirmesi, eğitim beklentileri, bakım veren öz-yeterliği ve depresyonu için 4,5 yıllık izlemde anlamlı fark saptanmamıştır.

Sonuçların en dikkat çekici yönlerinden biri başlangıçta bodur olan çocuklarda tahmini etkinin daha büyük olmasıdır. Bu çocuklarda genel başarı için tedavi etkisi 0,682 SD, sayısal beceri için 0,692 SD ve okuryazarlık için 0,542 SD olarak tahmin edilmiştir. Bununla birlikte bodur ve bodur olmayan çocuklar arasındaki tedavi etkisi farklarının istatistiksel kanıtı bütün sonuçlarda %5 düzeyinde güçlü değildir. Bu nedenle bulgu, en dezavantajlı çocukların daha fazla yarar görmüş olabileceğini güçlü biçimde düşündürür; fakat her alt grup farkını kesin kanıt olarak sunmak doğru değildir.

Çalışmanın temel yorum sınırı genellenebilirliktir. Randomize tasarım, bu örneklem içinde müdahale atamasının sonuçlar üzerindeki nedensel etkisini değerlendirmek için güçlü bir temel sağlar; ancak araştırma Hindistan’ın tek bir kentindeki yoksul ve çoğu göçmen gecekondu nüfusunda gerçekleştirilmiştir. Ayrıca başlangıç örnekleminin yaklaşık dörtte biri ikinci izlemde bulunamamış, program uyumu ve her ailenin aldığı gerçek ziyaret sayısı ölçülmediği için tahminler intention-to-treat etkileridir.

Araştırmanın temel problemi

Düşük ve orta gelirli ülkelerde okula kayıt oranlarının artması, çocukların gerçekten öğrendiği anlamına gelmemektedir. Çalışmanın çıkış noktalarından biri “schooling without learning”, yani okullaşmanın artmasına rağmen temel öğrenme kazanımlarının zayıf kalması sorunudur. Bu yaklaşım, çocuğun okul yıllarında karşılaştığı eğitim kalitesinin yanı sıra okula hangi bilişsel, dilsel ve sosyo-duygusal temelle başladığının da önemli olduğunu kabul eder.

Erken çocukluk dönemindeki yoksunluklar daha sonraki beceri oluşumunu kısıtlayabilir. “Dinamik tamamlayıcılık” yaklaşımında erken kazanılmış beceriler, sonraki öğrenmenin verimliliğini artırabilir; başka bir ifadeyle erken beceriler ileride yeni beceriler öğrenmeyi kolaylaştırabilir. Bu nedenle erken çocukluk müdahalesinin değeri yalnız müdahale bittiği anda ölçülen bilişsel gelişim artışıyla sınırlı değildir. Asıl önemli sorulardan biri, başlangıçtaki kazanımların çocuk okula başladığında hâlâ görünür olup olmadığıdır.

Neden orta vadeli izlem önemli?

Erken çocukluk gelişimi programlarının kısa dönem etkileri birçok çalışmada gösterilmiştir. Buna karşılık düşük ve orta gelirli ülkelerde müdahalenin sona ermesinden birkaç yıl sonra yapılan takiplerin sayısı daha sınırlıdır ve sonuçlar birbirinden farklıdır. Bazı programlarda ilk kazanımlar sürerken bazılarında “fade-out”, yani başlangıçtaki farkların zaman içinde küçülmesi veya kaybolması görülmektedir.

Bu çalışma, Hindistan’daki programın çocukları müdahale bittikten yaklaşık 4,5 yıl sonra, formal eğitim sürecinin kritik bir döneminde yeniden test etmesi nedeniyle önemlidir. Böylece araştırma yalnız “program üç yaş civarında işe yaradı mı?” sorusunu değil, “çocuk yedi-sekiz yaşına geldiğinde öğrenmeyle doğrudan ilgili temel becerilerde hâlâ fark var mı?” sorusunu değerlendirmektedir.

Ev Ziyaretine Dayalı Erken Çocukluk Müdahalesi Nedir?

Bu çalışmadaki ev ziyareti müdahalesi, yerel kadınların ailelerin evine haftada bir saat giderek bakım verenlere çocuğun yaşına uygun oyun, konuşma, resimli kitap kullanımı, hikâye anlatımı, ev malzemelerinden oyuncak üretimi, olumlu pekiştirme ve fiziksel cezanın azaltılması gibi uygulamaları göstermesine dayanan 18 aylık yapılandırılmış bir erken çocukluk gelişimi programıdır.

Müdahalenin yapısı

Program, Jamaika’da geliştirilen ve daha sonra farklı ülkelere uyarlanan Reach Up yaklaşımına dayanmaktadır. Hindistan uygulaması yerel sosyo-kültürel koşullara uyarlanmış ve Pratham ile birlikte yürütülmüştür.

Tedavi grubundaki çocuk ve birincil bakım veren için 18 ay boyunca haftada bir kez yaklaşık bir saatlik ziyaret gerçekleştirilmiştir. Programın amacı çocuğa doğrudan akademik ders vermek değil, bakım verenin çocuğun gelişimini gündelik yaşam içinde destekleyebilme kapasitesini artırmaktır.

Ev ziyaretçileri özel mesleki diploma şartıyla seçilmemiştir. Yaşları 18-55 arasındadır ve %74,1’i lise eğitimini tamamlamıştır. Üç mentor ev ziyaretçilerini eğitmiş ve haftalık toplantılarla denetlemiş; bir psikolog program boyunca teknik destek sağlamıştır.

Yerel insan kaynağının önemi

Uygulamanın politika açısından dikkat çekici özelliklerinden biri, yüksek düzeyde uzmanlaşmış dış personel yerine yerel kadınlardan yararlanmasıdır. Ev ziyaretçilerinin çoğu aileler tarafından tanınan ve güvenilen kişilerdi. Bu yapı, araştırmacıların programın toplumsal kabulü ve ölçeklenebilirliği açısından önemli gördüğü unsurlardan biridir.

Kaynakta 18 aylık müdahalenin tedavi edilen çocuk başına maliyeti 2012 nominal fiyatlarıyla 251 ABD doları olarak raporlanmaktadır. Yazarlar daha büyük ölçekli uygulamada ölçek ekonomileri nedeniyle maliyetin düşebileceğini tartışmaktadır. Bu rakam, mevcut çalışmadaki programın tarihsel maliyetidir; güncel veya başka bir ülkedeki uygulama maliyeti olarak kullanılmamalıdır.

Randomizasyon nasıl yapıldı?

Araştırma 54 kentsel gecekondu kümesini kullanmıştır. Bu bölgeler yol ve su kanalları gibi coğrafi sınırlarla tanımlanmıştır. Kapıdan kapıya yapılan sayımla 10-20 aylık, ikiz olmayan ve belirgin engeli bulunmayan uygun çocuklar belirlenmiştir.

İlk taramada 775 uygun hane saptanmış, küme başına 7-9 çocuk rastgele seçilmiş ve toplam 421 çocuk araştırmaya alınmıştır. Onam, ailenin tedavi durumunu öğrenmesinden önce alınmıştır.

54 küme büyüklüklerine göre üç tabakaya ayrılmış ve daha sonra bilgisayar üretimli rastgele sayılar kullanılarak 27 müdahale ve 27 kontrol kümesine atanmıştır. Haneler ev ziyareti alıp almadıklarını bildikleri için katılımcı körlüğü mümkün değildir; buna karşılık sonuçları ölçen test uygulayıcıları ve görüşmeciler çocukların hangi grupta olduğunu bilmemiştir.

Programın kısa dönem sonucu neydi?

İlk müdahale sonu değerlendirmesi 18 aylık programın hemen ardından yapılmıştır. Kovaryatsız sonuçlarda çocukların bilişsel gelişiminde 0,349 SD artış raporlanmıştır; Romano-Wolf düzeltilmiş p değeri 0,017’dir. Alıcı dil, ifade edici dil ve ince motor becerilerde pozitif tahminler bulunmuş fakat çoklu hipotez düzeltmesi sonrasında bu sonuçlar aynı derecede güçlü değildir.

Başlangıçtaki bodurluk durumu kısa dönemde de önemli bir heterojenlik göstergesidir. Orta düzeyde bodur çocukların Bayley skorlarındaki tahmini kazanımı 0,794 SD iken bodur olmayan çocuklarda 0,158 SD’dir; iki etki arasındaki fark için p=0,019 raporlanmıştır.

Müdahalenin Etkileri 4,5 Yıl Sonra Sürdü mü?

Kısmen evet: 4,5 yıl sonra sayısal beceri ve genel akademik başarı üzerindeki etkiler açık biçimde sürerken okuryazarlık için pozitif fakat %5 düzeyinde sınırda bir etki görülmüş, genel IQ üzerindeki erken bilişsel fark ise artık istatistiksel olarak anlamlı değildir.

İzlem örneklemi

İlk müdahale sonu değerlendirmesinde 378 çocuk bulunabilmiştir. Aralık 2019-Ocak 2020 döneminde yapılan ikinci izlemde başlangıçtaki 421 çocuğun 314’üne ulaşılmıştır; bu başlangıç örnekleminin %74,6’sıdır.

Tedavi ve kontrol gruplarındaki kayıp oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaması önemlidir. Bu bulgu, bir grubun diğerinden sistematik olarak daha fazla kaybolması nedeniyle tedavi etkisinin yapay biçimde oluştuğu açıklamasına karşı güven sağlar. Bununla birlikte toplam attrition yaklaşık %25 olduğu için örneklem kaybı tamamen yok sayılmamalıdır.

Çocukların yaşı ve ölçülen sonuçlar

İkinci izlem sırasında çocukların yaşı 6,8-8 yıl arasındadır; ortalama yaş yaklaşık 7,4 yıldır. Birincil sonuçlar üç ana beceri alanını kapsamaktadır:

• Sayısal beceri: matematik işlem akıcılığı ve erken numeracy.
• Okuryazarlık: ASER temel okuma testi ve erken literacy maddeleri.
• Genel zeka: Hindistan’a uyarlanmış WPPSI-IV alt ölçeklerinden oluşturulan Full-Scale IQ.

Matematik işlem akıcılığı testi çocuğun üç dakikada çözebildiği 60 basit toplama ve çıkarma sorusuna dayanmaktadır. Erken numeracy ölçümü sayı tanıma, miktarı sayıyla eşleştirme, büyük-küçük karşılaştırması ve basit toplama/çıkarma maddelerini kapsamaktadır.

Okuryazarlığın ilk bileşeni Hindistan’da yaygın kullanılan ASER temel okuma aracıdır. İkinci bileşen harf adlandırma, harf eşleştirme, nesneleri harflerle ilişkilendirme ve harflerden sözcük oluşturma gibi erken okuryazarlık görevlerini içermektedir.

Skorlar nasıl standartlaştırıldı?

Araştırmacılar ham test skorlarından değerlendirici etkilerini çıkarmış ve daha sonra skorları kontrol grubundaki yaşa koşullu ortalama ve standart sapmalara göre standardize etmiştir. Bu nedenle raporlanan tedavi etkileri kontrol grubunun standart sapması cinsinden okunmaktadır.

Aynı gelişim alanına ait testler ortalanarak numeracy ve literacy özet indeksleri oluşturulmuş, daha sonra bu indeksler yeniden kontrol grubunda ortalaması 0 ve standart sapması 1 olacak şekilde standardize edilmiştir. Genel başarı indeksi iki sayısal ve iki okuryazarlık testinden türetilmiştir.

Ana sonuçlar

Literacy ve genel başarı örneklemlerinin 279 çocukla sınırlı olmasının nedeni 35 çocuğun ASER temel okuma testi verisinin eksik olmasıdır.

IQ neden farklı bir örüntü gösteriyor?

Programın sonunda bilişsel gelişimde anlamlı iyileşme görülmesine rağmen 4,5 yıl sonraki Full-Scale IQ farkı anlamlı değildir. Buna karşılık numeracy etkisi devam etmektedir.

Kaynak bu ayrışmanın kesin mekanizmasını belirlememektedir. Yazarların tartıştığı olasılıklardan biri, erken bilişsel kazanımın çocuklara sonraki öğrenme için bir başlangıç avantajı sağlamasıdır. Bu durumda ilk bilişsel skor farkı zamanla azalırken, erken avantajın okul döneminde öğrenilen matematik ve okuryazarlık becerilerine aktarılması mümkün olabilir. Bu açıklama “dynamic complementarities” yaklaşımıyla uyumludur ancak mevcut veriler mekanizmayı doğrudan test etmemektedir.

“Teaching to the test” açıklaması neden zayıf?

Çocuklar müdahale sona erdiğinde yaklaşık 28-38 aylıktır. O yaşta daha sonra 7-8 yaşında ölçülecek okuma ve matematik testlerine özel eğitim verilmemiştir. Müdahale oyun, dil etkileşimi, bakım veren davranışı ve genel gelişimsel uyarım üzerine kuruludur.

Bu nedenle 4,5 yıl sonra görülen numeracy ve literacy farklarının çocuklara daha önce aynı test maddelerinin öğretilmesinden kaynaklanması mümkün görünmemektedir. Buna karşılık programın çocukların yeni bilgi edinme kapasitesini ve evdeki öğrenme ortamını iyileştirmiş olması yazarların tartıştığı olası açıklamalardan biridir.

Ebeveyn davranışı sürdü mü?

Bu tablo, programın bütün ebeveyn davranışlarını kalıcı biçimde değiştirmediğini göstermektedir. Orta vadede en açık devamlılık, çocukla birlikte yapılan uyarıcı etkinlikler ve eğitime ayrılan harcamalardadır.

Yazarlar ebeveyn yatırımlarındaki devamlılığın çocuk etkilerinin sürmesinde rol oynayabileceğini tartışmaktadır. Ancak mevcut araştırma bu değişkenleri kesin nedensel aracı değişken olarak tanımlayan bir mediation analizi yapmamaktadır. Bu nedenle “etkiler tam olarak ebeveyn yatırımından kaynaklanmıştır” sonucu çıkarılamaz.

En Dezavantajlı Çocuklar Daha Fazla Yarar Gördü mü?

Başlangıçta bodur olan çocuklarda genel başarı, numeracy ve literacy için tedavi katsayıları bodur olmayan çocuklara göre çok daha büyüktür; ancak bodurluk durumuna göre tedavi etkisi farklarının p değerleri 0,084-0,15 arasında olduğundan heterojenlik örüntüsü güçlü bir işaret olarak görülmeli, bütün sonuçlarda kesin %5 düzeyi kanıtı olarak yorumlanmamalıdır.

Bodurluk heterojenliği

Tablodaki etkileşim katsayısının negatif olması, bodur olmayan çocuklardaki tahmini tedavi etkisinin daha küçük olduğunu göstermektedir. Örneğin genel başarı için bodur çocuklarda tahmin +0,682 SD iken bodur olmayan çocuklar için modelden türetilen karşılık yaklaşık +0,196 SD’dir.

Bu sonuç, erken çocukluk müdahalelerinin en yüksek başlangıç dezavantajına sahip çocuklarda daha yüksek marjinal yarar üretebileceği fikriyle uyumludur. Bununla birlikte çalışma bütün yoksul çocukların aynı etkiyi göreceğini göstermemektedir.

Anne eğitimi ve cinsiyet heterojenliği

Müdahalenin hemen sonundaki önceki değerlendirmede anne eğitimi ve kısmen çocuk cinsiyetine göre farklılıklar raporlanmıştır. Orta vadeli takipte ise bodurluk durumu dikkate alındıktan sonra anne eğitimine veya çocuk cinsiyetine göre anlamlı tedavi etkisi farklılıkları görülmemiştir.

Kaynak bunu, başlangıçta daha düşük eğitimli annelerin çocuklarının zaman içinde bazı farkları kapatmış olabileceği şeklinde yorumlamaktadır. Bununla birlikte bu alt grup sonucu da deneyin ana birincil sonucundan ayrı değerlendirilmelidir.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• 18 aylık ev ziyareti programının 4,5 yıl sonra numeracy üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak güçlü etkisi vardır.
• Genel numeracy-literacy başarı indeksi müdahale grubunda daha yüksektir.
• Literacy sonucu pozitiftir fakat %5 düzeyinde sınırda kalmaktadır.
• Genel IQ üzerindeki ilk fark orta vadede istatistiksel olarak devam etmemektedir.
• Bakım verenlerin çocukla yaptığı uyarıcı etkinlikler ve eğitim yatırımları orta vadede daha yüksektir.
• Başlangıçta bodur çocuklarda tahmini tedavi etkileri daha büyüktür.
• Randomizasyon ve kör sonuç değerlendiricileri, program etkisinin değerlendirilmesi için güçlü iç geçerlilik sağlar.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

• Programın bütün bilişsel sonuçlarda kalıcı etki yarattığı söylenemez; IQ farkı sürmemiştir.
• Literacy etkisi kesin %5 anlamlılık düzeyi bulgusu olarak sunulmamalıdır.
• Programın depresyon, öz-yeterlik, okul kaydı veya devamsızlık üzerinde 4,5 yıl sonra anlamlı etkisi gösterilmemiştir.
• Ebeveyn yatırımının tek ve kesin aracılık mekanizması olduğu kanıtlanmamıştır.
• Sonuçlar Hindistan’daki bütün çocuklara veya bütün düşük ve orta gelirli ülkelere otomatik olarak genellenemez.
• Programın etkisinin yetişkinliğe kadar süreceği bu çalışma tarafından gösterilmemiştir.
• 4,5 yıllık takip “yaşam boyu etki” kanıtı değildir.
• Ev ziyaretçilerinin yerel kadınlardan seçilebilmesi, her uygulama coğrafyasında aynı kaliteyle ölçek büyütmenin garanti olduğu anlamına gelmez.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Çalışma tasarımı

Araştırma, daha önce gerçekleştirilmiş bir küme randomize kontrollü deneyin orta vadeli takip çalışmasıdır. Randomizasyon birey düzeyinde değil, 54 coğrafi gecekondu kümesi düzeyinde yapılmıştır.

Başlangıç örnekleminin özellikleri

Örneklem ekonomik açıdan ciddi dezavantaja sahiptir. Hanelerin yaklaşık %49’u tanımlanan kentsel yoksulluk sınırının altındadır ve çocukların %20’sinden fazlası başlangıçta bodurdur. Hanelerin yaklaşık %60’ında borulu su bağlantısı bulunurken neredeyse tamamında elektrik bağlantısı vardır.

Başlangıçta çocukların ortalama yaşı yaklaşık 15 aydır; %51’i erkek ve %49’u kızdır. Tedavi ve kontrol grupları temel özelliklerde genel olarak dengelidir. Anne eğitim yılı tedavi grubunda daha yüksek görünmektedir; araştırmacılar bu farkı önceden belirlenen analizde kontrol değişkeni olarak modele dahil etmiştir.

Birincil sonuç araçları

İkincil sonuç araçları

Ebeveyn ve ev ortamı için UNICEF Family Care Indicators (FCI) ile Early Childhood HOME araçlarından seçilen maddeler kullanılmıştır. Bu ölçekler evdeki oyuncak ve kitap varlığının yanı sıra yetişkinin çocukla yaptığı oyun, konuşma, ödev desteği ve okul çalışmaları hakkında etkileşim gibi uyarıcı davranışları değerlendirmektedir.

Araştırma ayrıca eğitim harcaması, ebeveyn beklenti ve hedefleri, bakım veren öz-yeterliği ve CES-D tabanlı depresif belirti ölçümlerini toplamıştır.

İstatistiksel model

Birincil analiz, randomize tedavi atamasının standartlaştırılmış takip sonuçları üzerindeki intention-to-treat etkisini tahmin etmektedir. Modellerde başlangıç ASQ-3 sonuçları, çocuk cinsiyeti, anne eğitimi ve randomizasyon tabakası sabit etkileri kontrol edilmiştir.

ITT yaklaşımının anlamı şudur: araştırmacılar ailelerin programa ne kadar uyduğunu veya gerçekten kaç ziyaret aldığını kullanarak grupları yeniden sınıflandırmamıştır. Başlangıçta tedavi grubuna randomize edilen aile, sonradan bütün ziyaretleri almamış olsa bile tedavi grubunda tutulur. Bu yaklaşım randomizasyonun sağladığı karşılaştırılabilirliği korur ve gerçek dünya program teklifinin etkisini ölçer.

Standart hatalar 5.000 bootstrap tekrarıyla hesaplanmış ve küme düzeyindeki bağımlılık dikkate alınmıştır. Çoklu hipotezler için Romano-Wolf stepdown yöntemi uygulanmıştır. Bu düzeltme, birden fazla sonucu aynı anda test ederken tesadüfen anlamlı sonuç bulma riskini azaltır.

Özgün deneyin güç hesabı

Ek bölümde özgün deney için %10,7 attrition, 0,04 intracluster correlation coefficient ve %80 güç varsayımıyla, α=0,05 düzeyinde minimum saptanabilir etki büyüklüğünün yaklaşık 0,28 SD olduğu belirtilmektedir. Bu hesap özgün deney tasarımına ilişkindir; 4,5 yıllık takipte gerçekleşen daha yüksek attrition nedeniyle takip örnekleminin gücü aynı sayı olarak otomatik kabul edilmemelidir.

Attrition değerlendirmesi

İkinci izlemde 107 başlangıç katılımcısı kayıptır. Tedavi durumu ikinci izlemde kayıp olma olasılığını anlamlı biçimde öngörmemektedir. Attriter ve non-attriter başlangıç özelliklerinin çoğunda anlamlı fark yoktur; ancak ASQ-3 communication ve fine motor skorlarında yaklaşık p=0,04 düzeyinde farklar görülmektedir.

Dolayısıyla attrition, tedavi ve kontrol arasında belirgin biçimde dengesiz görünmemektedir; buna karşılık takipte bulunamayan grubun bazı başlangıç gelişim skorlarında farklılık göstermesi, sonuçların tüm başlangıç kohortuna genellenmesinde ihtiyat gerektirir.

Orta vadeli ana bulgu

Kaynağın en güçlü bilimsel mesajı, erken dönemde bakım veren davranışını hedefleyen düşük maliyetli ve yerel insan kaynağıyla sunulan bir müdahalenin, program bittikten 4,5 yıl sonra özellikle temel matematik becerilerinde ölçülebilir bir fark bırakabilmesidir.

Buna karşılık etkilerin gelişimin bütün alanlarında kalıcı olmaması da aynı derecede önemlidir. Genel IQ farkının kaybolması, erken çocukluk programlarının sonuçlarının “bir kez yükselen bütün beceriler ömür boyu yüksek kalır” biçiminde yorumlanamayacağını göstermektedir.

Olası mekanizma

Yazarlar kalıcılığın kesin mekanizmasının bilinmediğini açıkça belirtmektedir. Bununla birlikte üç unsur olası açıklama olarak tartışılmaktadır:

1. Müdahale sonunda oluşan erken bilişsel avantajın sonraki öğrenmeyi kolaylaştırması.
2. Bakım verenlerin çocukla yaptığı uyarıcı etkinliklerin program bittikten yıllar sonra da daha yüksek kalması.
3. Ailelerin eğitime daha fazla ekonomik kaynak ayırmaya devam etmesi.

Bunlar çalışmanın sonuçlarıyla uyumlu açıklamalardır; fakat çalışma bu unsurların her birinin toplam tedavi etkisinin ne kadarını oluşturduğunu nedensel mediation modeliyle ayırmamaktadır.

Güçlü yönler

• Küme randomize deney tasarımı.
• 4,5 yıllık orta vadeli takip.
• Sonuç değerlendiricilerinin tedavi durumuna kör olması.
• Çoklu hipotez düzeltmesi kullanılması.
• Yaş ve değerlendirici etkilerinden arındırılmış standartlaştırılmış sonuçlar.
• Çocuk testleri yanında ebeveyn yatırım ve ev ortamı göstergelerinin de ölçülmesi.
• Başlangıç dezavantajına göre heterojenlik analizinin yapılması.
• Yerel ve düşük eğitim gereksinimli uygulayıcılarla ölçeklenebilir bir teslim modelinin sınanması.

Temel sınırlılıklar

• Başlangıç örnekleminin yalnız %74,6’sına ikinci izlemde ulaşılabilmiştir.
• Çalışma tek bir kentin peri-kentsel yoksul nüfusuyla sınırlıdır.
• Gerçek ziyaret sayısı ve bireysel uyum verisi olmadığı için yalnız ITT tahmin edilmektedir.
• Literacy için örneklem 35 eksik ASER ölçümü nedeniyle 279’a düşmektedir.
• Okuryazarlık ana indeksi p=0,064 ile geleneksel %5 eşiğinin dışındadır.
• Full-Scale IQ için orta vadeli anlamlı etki yoktur.
• Kalıcı etkinin kesin mekanizması belirlenmemiştir.
• 7-8 yaş sonucu yetişkinlik, işgücü veya yaşam boyu gelir etkisi hakkında doğrudan kanıt değildir.
• Programın başka bölgelerde aynı kalite ve maliyetle ölçeklenmesi bu deney tarafından doğrudan test edilmemiştir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Early Childhood Intervention for the Poor: Long term outcomes.

Yüklenen Eylül 2026 sürümündeki yazarlar: Pamela Jervis; Lina Cardona Sosa; Michele Giannola; Sally Grantham McGregor; Costas Meghir; Marta Rubio Codina; Monimalika Day; Orazio Attanasio.

Kaynak belge tarihi: 23 Eylül 2026.

Kaynak türü: Küme randomize kontrollü erken çocukluk müdahalesinin orta vadeli takip çalışması; preprint/working paper.

Hakemlik durumu: Yüklenen belge açık biçimde hakem değerlendirmesinden geçmediğini belirtmektedir.

NBER kaydı: NBER Working Paper 32165. İlk issue date Şubat 2024; NBER sayfasındaki revizyon tarihi Ocak 2026’dır.

NBER DOI: 10.3386/w32165.

SSRN: Yüklenen PDF, SSRN abstract 7560438 adresine işaret etmektedir. Bu güncel SSRN kaydı için ayrı bir DOI güvenilir biçimde doğrulanamadığından DOI uydurulmamıştır.

Sürüm geçmişi: Daha eski NBER/SSRN sürümleri Alison Andrew ve Britta Augsburg’u da yazar listesinde göstermektedir. Yüklenen daha yeni sürüm sekiz yazarlıdır; Andrew ve Augsburg özgün deneyin tasarım ve uygulamasındaki katkıları nedeniyle katkı bölümünde anılmaktadır.

Afiliyonlar: Pamela Jervis — Universidad de Chile ve Institute for Fiscal Studies; Lina Cardona Sosa — World Bank; Michele Giannola — University of Naples Federico II, Centre for Studies in Economics and Finance ve IFS; Sally Grantham McGregor — University College London; Costas Meghir — Yale, IFS, IZA, CEPR ve NBER; Marta Rubio Codina — Inter-American Development Bank; Monimalika Day — Dr. B. R. Ambedkar University Delhi; Orazio Attanasio — Yale, CEPR ve NBER.

Temel müdahale: Reach Up yaklaşımının Hindistan bağlamına uyarlanmış biçimi; 18 ay boyunca haftalık bir saatlik ev ziyaretleri.

Örneklem ve randomizasyon: 54 gecekondu kümesi; 27 müdahale ve 27 kontrol kümesi; başlangıçta 421 çocuk.

Takip: 4,5 yıl sonra 314 çocuk, başlangıç örnekleminin %74,6’sı.

Ana sonuçlar: Genel akademik başarı, numeracy, literacy ve Full-Scale IQ; ayrıca ebeveyn yatırımı, evde uyarıcı etkinlikler ve bakım veren sonuçları.

İstatistiksel yaklaşım: Intention-to-treat regresyonları; başlangıç ASQ-3, çocuk cinsiyeti, anne eğitimi ve randomizasyon tabakası kontrolleri; 5.000 bootstrap tekrarı; küme düzeyinde belirsizlik; Romano-Wolf stepdown çoklu hipotez düzeltmesi.

Etik: Özgün çalışma UCL Research Ethics Committee ve Institute for Financial Management and Research, India tarafından onaylanmıştır. Takip ayrıca UCL etik onayı almıştır. Çocukların bakım verenlerinden yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Deney kayıtları: ISRCTN89476603, AEARCTR-0000169 ve AEARCTR-0005444.

Finansman: Mevcut takip ERC Horizon 2020 Advanced Grant 695300 ve ESRC hibeleri tarafından desteklenmiştir. Özgün deney Rushton Turner bağışı, Waterloo Foundation ve ABD National Institutes of Health dahil birden fazla kaynaktan finansman almıştır. Pamela Jervis için ayrıca MIPP ve Center for Research in Inclusive Education destekleri bildirilmiştir.

Çıkar çatışması: Yüklenen PDF’de ayrı ve açık bir çıkar çatışması beyanı tespit edilmemiştir; bu nedenle “çıkar çatışması yoktur” şeklinde ek varsayım yapılmamıştır.

Veri erişilebilirliği: Yüklenen PDF’de genel kullanıma açık ham veri deposuna ilişkin ayrı bir veri erişilebilirliği beyanı tespit edilmemiştir.

Telif/lisans: Kaynakta Creative Commons lisansı belirtilmemektedir. NBER Working Papers için telif yazarlarda kalır; yeniden kullanım fair-use sınırları ve gerektiğinde yazar izni çerçevesindedir. Bu Verianla metni kaynak anlatımını veya özgün tablo tasarımını yeniden yayımlamamakta; olgusal sonuçları ve yöntemi bağımsız öğretici yapıda açıklamaktadır.

Kaynak içi tarih notu: Metin bir yerde çalışmanın Cuttack’ta 2012’de yürütüldüğünü belirtirken başlangıç verisini Kasım-Aralık 2013 ve müdahale sonu ölçümünü Mayıs-Haziran 2015 olarak vermektedir. Bu kronolojik belirsizlik kaynakta bulunduğu biçimiyle korunmuştur.

Temel yorum sınırı: Randomizasyon iç geçerliliği güçlendirir; ancak yaklaşık %25 attrition, tek bölgesel örneklem, uyum/ziyaret sayısı verisinin bulunmaması ve 7-8 yaşla sınırlı takip sonuçların daha geniş nüfuslara ve yaşam boyu sonuçlara genellenmesini sınırlar.