Ushbu tadqiqot sucker-rod nasosli neft quduqlarida faqat qancha suyuqlik ishlab chiqarilganini emas, balki bu ishlab chiqarish qaysi texnologik samaradorlik darajasida amalga oshirilganini miqdoriy baholashni maqsad qiladi. Tadqiqotchilar quduq–rezervuar–nasos tizimini X-Oil Laboratory v.5.0.0 muhitida Diskret-Imitatsion Modellashtirish (Discrete-Imitational Modeling, DIM) yondashuvi bilan simulyatsiya qiladi va ishlab chiqarish hajmi, nasosning toʻlish darajasi, nasos zarba tezligi hamda nasos geometriyasini ikki integrallashgan koʻrsatkich ostida birlashtiradi: maqolaning asosiy qismidagi nomi bilan Nasos Ishlash Koʻrsatkichi (Pump Performance Indicator, PPI) va Texnologik Samaradorlik Koeffitsienti (Technological Efficiency Coefficient, TEC). Simulyatsiya natijalari ishlab chiqarishni oshirish maqsadida zarba tezligini ko‘tarish ma’lum nuqtadan keyin ishlab chiqarishga juda oz hissa qoʻshgani holda nasos toʻlishini va texnologik samaradorlikni jiddiy kamaytirishi mumkinligini koʻrsatadi. Haqiqiy Bibiheybat maydonidagi 1220-raqamli quduq misolida model 1 zarba/daq rejimini optimum deb belgilagan bo‘lsa, quduqning amalda 4 zarba/daq bilan ishlatilishi kunlik ishlab chiqarishni faqat taxminan %3,71 oshiradi. Shu bilan birga tadqiqot iqtisodiy optimizatsiya qilmaydi; TEC energiya iste’molini bevosita elektr quvvati oʻlchovidan emas, zarba tezligini texnologik ekspluatatsiya intensivligini ifodalovchi parametr sifatida ishlatib ta’riflaydi.

Tadqiqotning asosiy xabari shuki, “eng yuqori ishlab chiqarish” va “eng samarali ishlab chiqarish” tushunchalari bir xil emas. Nasosning ishlab chiqarish miqdori oshar ekan, tizim rezervuardan kelayotgan oqim nasos sikllariga ulgurmagani sababli pastroq toʻlish va pastroq texnologik samaradorlik bilan ishlashi mumkin. Shu sababli mualliflar ishlab chiqarish rejimini faqat kunlik ishlab chiqarish, nasos toʻlishi yoki hajmiy samaradorlik bo‘yicha emas, PPI va TEC birgalikda baholanishi orqali tanlashni taklif qiladi.

Tadqiqotning asosiy muammosi nima?

Sucker-rod pump (SRP) o‘zbekchada umumiy tarzda shtangali chuqur quduq nasoslash tizimi sifatida izohlanadigan va ayniqsa yetilgan neft konlarida qoʻllanadigan sun’iy ko‘tarish texnologiyasidir. Tadqiqotning boshlangʻich nuqtasi shundaki, ushbu tizimlarda keng ishlatiladigan ishlash mezonlarining koʻpchiligi nasos qancha ishlab chiqarayotganiga yoki silindr qay darajada toʻlayotganiga e’tibor qaratadi.

Mualliflar kunlik ishlab chiqarish hajmi yoki hajmiy samaradorlik kabi oʻlchovlar yakka holda haqiqiy ekspluatatsion samaradorlikni ifodalamaydi, deb ta’kidlaydi. Chunki bir xil ishlab chiqarish ortishi nasosni tezroq ishlatish, ammo pastroq toʻlish bilan amalga oshirilishi mumkin. Bunday holatda ishlab chiqarish biroz oshar ekan, ekspluatatsiya intensivligi va unga bogʻliq energiya talabi ham oshadi.

Tadqiqot nishonga olgan boʻshliq shu yerda: nasos unumdorligi va texnologik samaradorlikni bir xil analitik doirada baholay oladigan, oʻlchanadigan dala parametrlariga asoslangan koʻrsatkichlarni shakllantirish.

An’anaviy baholash nega yetarli deb koʻrilmaydi?

Tadqiqotda hajmiy samaradorlik, mexanik samaradorlik va energiya samaradorligi kabi an’anaviy koʻrsatkichlar koʻrib chiqiladi. Hajmiy samaradorlik amaliyotda oson qoʻllansa-da, asosan nasosning nazariy quvvati qay darajada amalga oshganini bildiradi. Dinamometr kartalari esa nasosning ish holati va toʻlishini tushunishda foydali boʻlsa ham, tadqiqotchilarga ko‘ra kengroq quduq–rezervuar–nasos oʻzaro ta’sirini va uzoq muddatli texnologik samaradorlikni yakka holda tushuntirmaydi.

Shu sababli tadqiqot rezervuar kirimi, quduq ichidagi gidrodinamika va nasos harakatini birgalikda ko‘rib chiqadigan fizikaga asoslangan simulyatsiya doirasiga yo‘naladi.

Diskret-Imitatsion Modellashtirish yondashuvi qanday ishlatiladi?

Tadqiqotning hisoblash infratuzilmasi mualliflar ilgari ishlab chiqqan Discrete-Imitational Modeling (DIM) tushunchasiga asoslanadi. DIM nasos plunjerining harakati, rezervuardan quduqqa oqim va quduq ichidagi gidrodinamik jarayonlarni vaqt davomida oʻzaro bogʻlangan tarzda ifodalaydi.

Bu yondashuv X-Oil Laboratory v.5.0.0 dasturida qoʻllanadi. Tadqiqot bergan ma’lumotga ko‘ra, dastur 29 avgust 2025 sanasida Ozarbayjon Respublikasi Intellektual Mulk Agentligi tomonidan 01/C-14806-25 raqami bilan ro‘yxatdan oʻtkazilgan.

Simulyatsiyalarda tadqiqotchilar asosan quyidagi oʻzgaruvchilar oʻrtasidagi munosabatni tekshiradi:

• rezervuar bosimi,
• rezervuar drenaj zonasining oʻtkazuvchanligi,
• nasosning statik suyuqlik sathiga nisbatan botish chuqurligi,
• nasos zarba tezligi,
• kunlik suyuqlik ishlab chiqarish hajmi,
• nasos silindrining toʻlish darajasi,
• nasos geometriyasi,
• PPI va TEC.

Past unumdorlikli rezervuarda nima sodir boʻladi?

Tadqiqotning Shakl 1 va Jadval 2 natijalarida rezervuar bosimi 100 atm, oʻtkazuvchanlik 10 mD va statik suyuqlik ustuni 1199,3 m boʻlgan past unumdorlikli sharoit tekshiriladi. Nasos botish chuqurligi statik suyuqlik ustunining %20, %30, %50 va %70-i bo‘ladigan tarzda oʻzgartiriladi.

%20 botish sharoitida taxminan 8 zarba/daq da kunlik ishlab chiqarish taxminan 0,9 m³ ga yetar ekan, nasos toʻlishi faqat taxminan %16 darajasida qoladi. %30, %50 va %70 botish sharoitlaridagi mos ishlab chiqarish hajmlari mos ravishda taxminan 1,27, 1,96 va 2,54 m³/kun; toʻlish qiymatlari esa taxminan %20, %33 va %42 deb bildiriladi.

Grafiklarning muhim xabari shuki, past unumdorlikli rezervuarda maksimal kunlik ishlab chiqarish va maksimal nasos toʻlishi bir xil zarba tezligida yuz bermaydi. Zarba tezligi oshirilganda nasos koʻproq sikl bajarsa ham, rezervuardan quduqqa kelayotgan suyuqlik nasos silindrini yetarlicha tez toʻldira olmaydi.

Yuqori unumdorlikli rezervuar xatti-harakati qanday oʻzgaradi?

Shakl 2 da rezervuar bosimi 60 atm va oʻtkazuvchanligi 100 mD boʻlgan yuqoriroq unumdorlikli holat ko‘rsatiladi. Nasos statik suyuqlik ustunining %40-iga mos chuqurlikka tushirilganda nasos toʻlishi tekshirilgan zarba tezligi oraligʻining deyarli barchasida %100 da qoladi va kunlik ishlab chiqarish zarba tezligi bilan birga oshadi.

Bunga qarama-qarshi, kichikroq botish chuqurliklarida rezervuar kirimi nasos talabini qondira olmaydigan nuqtadan keyin toʻlish pasaya boshlaydi. Shunday qilib, bir xil nasos uchun mos zarba tezligi rezervuar unumdorligi va nasos botish sharoitiga bogʻliq ekani ko‘rinadi.

Nasos Ishlash Koʻrsatkichi (PPI) nima?

Maqolaning asosiy qismida Pump Performance Indicator sifatida ta’riflangan PPI kunlik ishlab chiqarilgan suyuqlik hajmi bilan nasos toʻlish darajasini birlashtiradi:

\[ PPI=\frac{VF}{100} \]

Bu yerda:

• V: 86400 soniyada, ya’ni bir kunda ishlab chiqarilgan suyuqlik hajmi (m³),
• F: nasos silindrining toʻlish darajasi (%) qiymatidir.

PPI o‘lchamli ko‘rsatkichdir. Shu sababli mualliflar PPI turli geometrik va geologik xususiyatlarga ega quduqlar orasida universal samaradorlik taqqoslash uchun mos emasligini aniq bildiradi. Biroq u bir xil quduq–nasos tizimi ichida turli ish rejimlarining ishlab chiqarish performansini baholash uchun ishlatiladi.

Manba ichida terminologik nomuvofiqlik mavjud: tadqiqot xulosasida bir xil PPI qisqartmasi Pump Productivity Index deb yozilgan, asosiy matnda esa tenglama va butun tahlil davomida Pump Performance Indicator tarzida ta’riflangan. Bu matnda asosiy tanadagi texnik ta’rif saqlangan.

PPI nega faqat ishlab chiqarish miqdoridan farq qiladi?

Shakl 5 bu farqni aniq ko‘rsatadi. Rezervuar bosimi 12 atm va oʻtkazuvchanligi 160 mD bo‘lgan misolda nasos toʻlishi eng yuqori qiymatiga taxminan 1 zarba/daq da, PPI taxminan 2 zarba/daq da va kunlik ishlab chiqarish hajmi taxminan 3 zarba/daq da yetadi. PPI ning maksimal qiymati taxminan 2,80 deb bildiriladi.

Faqat nasos toʻlishining maksimumi tanlansa, PPI taxminan 1,5; faqat maksimal kunlik ishlab chiqarish tanlansa, PPI taxminan 2,5 darajasida qoladi. Shunday qilib, PPI ishlab chiqarish va nasos toʻlishi oʻrtasida performans murosasini hosil qiladi.

Texnologik Samaradorlik Koeffitsienti (TEC) qanday ta’riflanadi?

PPI ekspluatatsiya intensivligini bevosita hisobga olmagani uchun tadqiqotchilar ikkinchi koʻrsatkichni ta’riflaydi. Avval nasos plunjeri birlik vaqt ichida nazariy jihatdan tashiy oladigan hajm quyidagi munosabat bilan ifodalanadi:

\[ V_p=\frac{N}{60}\pi r_p^2l_p \]

Bu yerda:

• N: nasos zarba tezligi (zarba/daq),
• r_p: nasos silindri radiusi (m),
• l_p: plunjer zarba uzunligi (m),
• V_p: berilgan zarba tezligida nazariy hajmiy nasoslash quvvatini ifodalovchi kattalikdir.

Texnologik Samaradorlik Koeffitsienti keyin:

\[ TEC=\frac{V}{86400V_p}\frac{F}{100} \]

va Tenglama (2) oʻrniga qoʻyilganda:

\[ TEC= \frac{60V}{86400N\pi r_p^2l_p} \frac{F}{100} \]

koʻrinishida beriladi.

TEC oʻlchamsizdir va tadqiqotda 0–1 oraligʻida ta’riflangan. Formula real ishlab chiqarish hajmini, nasos toʻlishini, nasos geometriyasini va zarba tezligini bitta koʻrsatkichda jamlaydi.

Bu yerda muhim izoh chegarasi shunday: tadqiqot har bir ish nuqtasidagi real elektr quvvatini yoki kWh iste’molini bevosita TEC tenglamasiga kiritmaydi. Zarba tezligi energiya talabi bilan bogʻliq ekspluatatsiya intensivligining oʻlchanadigan vakili sifatida ishlatiladi. Shu sababli TEC mualliflar ta’riflagan ma’noda texnologik samaradorlik koeffitsientidir; bevosita elektr energiyasi samaradorligi bilan bir xil tushuncha emas.

Unumdorlik oshganda samaradorlik albatta oshadimi?

Yoʻq. Tadqiqotning asosiy topilmalaridan biri shu. Simulyatsiyalarda zarba tezligi dastlab oshirilganda PPI ko‘tariladi. Ammo rezervuar kirimi nasos talabiga ulgurmaydigan nuqtadan keyin nasos toʻlishi pasayadi va TEC kamayishni boshlaydi. Zarba tezligini yanada oshirish kunlik ishlab chiqarishga juda kichik hissa qoʻshishi mumkin bo‘lsa-da, texnologik samaradorlik sezilarli darajada tushishi mumkin.

Bu natija faqat “tezroq nasos = koʻproq va yaxshiroq ishlab chiqarish” yondashuvi yetarli emasligini ko‘rsatadi. Tadqiqotchilarga ko‘ra mos ish nuqtasi unumdorlik va texnologik samaradorlik birgalikda baholanishi orqali aniqlanishi kerak.

Manba ichidagi sonli nomuvofiqlik nega muhim?

Tadqiqotning Jadval 3 dagi P=100 atm va k=16 mD bo‘limida ayrim PPI qiymatlari Tenglama (1) hamda o‘sha satrlardagi ishlab chiqarish/toʻlish qiymatlari bilan mos kelmaydi. Masalan, N=0, ishlab chiqarish=0 va toʻlish=0 satrida PPI 0 bo‘lishi kerak bo‘lsa, jadvalda 0,3953 joy olgan. Ketma-ket satrlar PPI ustunida siljish bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Bundan tashqari, Shakl 8 izohida rezervuar bosimi 60 atm deb yozilgan bo‘lsa, ayni ssenariyning Jadval 3 sarlavhasi va atrofidagi matn 100 atm, k=32 mD sharoitini ta’riflaydi. Shu sababli ushbu matnda mazkur ziddiyatli Jadval 3 PPI qiymatlaridan yangi miqdoriy natija chiqarilmagan va Live vizualizatsiyasi uchun ko‘proq izchil bo‘lgan real dala Jadval 4 ma’lumotlari tanlangan.

Tadqiqot nimani qoʻllab-quvvatlaydi?

• Nasos ishlab chiqarish miqdori va texnologik samaradorlik bir xil tushuncha emas.
• Nasos zarba tezligini doimiy oshirish har holatda mazmunli ishlab chiqarish ortishini ta’minlamaydi.
• Rezervuar unumdorligi, nasos toʻlishi va ish rejimi oʻzaro bogʻliq.
• PPI bir xil quduq–nasos tizimi ichida ishlab chiqarish performansini baholashda ishlatilishi mumkin.
• TEC mualliflar ta’riflagan texnologik doirada turli ekspluatatsiya rejimlarini taqqoslash uchun ishlatilishi mumkin.
• PPI va TEC birga qoʻllanganda unumdorlik–samaradorlik murosasini ko‘rish osonlashadi.

Tadqiqot nimani isbotlamaydi?

• TEC bevosita oʻlchangan elektr energiyasi samaradorligi emas.
• Tadqiqot iqtisodiy optimumni hisoblamaydi.
• Har bir quduqda bir xil zarba tezligi optimum ekanini ko‘rsatmaydi.
• Bitta dala qoʻllanmasi barcha neft konlariga bevosita umumlashtirilmaydi.
• Simulyatsiya orqali olingan barcha ssenariylar mustaqil dala tajribalari bilan tasdiqlangan emas.
• Model yuqoriroq ishlab chiqarish har sharoitda iqtisodiy jihatdan notoʻgʻri ekanini ko‘rsatmaydi; bu qaror energiya, texnik xizmat, uskuna umri va qoʻshimcha ishlab chiqarish daromadlari bilan alohida baholanishi kerak.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Simulyatsiya dizayni

Tadqiqotchilar X-Oil Laboratory v.5.0.0 dan foydalanib, turli rezervuar bosimi, oʻtkazuvchanlik, nasos botish chuqurligi va zarba tezliklarida quduq–rezervuar–nasos tizimining xatti-harakatini hisoblaydi. Tadqiqotning turli boʻlimlarida 60 va 100 atm rezervuar bosimlari; 10, 16, 32 va 100 mD kabi turli oʻtkazuvchanlik sharoitlari ko‘rib chiqiladi.

PPI tadqiqotlarida zarba tezliklari ayrim ssenariylarda 1–12 zarba/daq oraligʻida tekshirilsa, TEC tahlillarida 0–10 zarba/daq oraligʻida 0,5 zarba/daq qadamlar bilan hisob-kitoblar amalga oshiriladi. Nasos botish chuqurligi ham statik suyuqlik ustunining turli foizlari yordamida oʻzgartiriladi.

Rezervuar unumdorligi va nasos toʻlishi oʻrtasidagi munosabat

Past oʻtkazuvchanlikli rezervuarlarda zarba tezligi oshgani sari kunlik ishlab chiqarish dastlab koʻtariladi; ammo rezervuar kirimi cheklanganligi sababli nasos toʻlishi tez pasayadi. Yuqori unumdorlikli sharoitlarda esa nasos kengroq zarba tezligi oraligʻida toʻliq yoki toʻliqqa yaqin toʻlish bilan ishlashi mumkin.

Shu sababli bir xil yer usti uskunasida faqat zarba tezligini oʻzgartirish rezervuar berishi mumkin boʻlgan suyuqlik miqdorini oʻzgartirmaydi. Nasos quvvati rezervuar kirim quvvatidan oshganda qoʻshimcha sikllar borgan sari pastroq toʻlish bilan amalga oshadi.

Haqiqiy dala qoʻllanmasi: Bibiheybat Quduq No. 1220

Usulning dala qoʻllanmasi Bibiheybat maydonidagi 1220-raqamli quduq ustida ko‘rsatiladi. Tadqiqotda berilgan mavjud quduq parametrlari quyidagicha:

Model belgilagan optimum rejim

Jadval 4 hisob-kitoblarida PPI va TEC ning eng yuqori qiymatlari 1 zarba/daq ish rejimida paydo boʻladi. Bu nuqtada model kunlik ishlab chiqarishni 0,4773 m³/kun, nasos toʻlishini %28,7469, PPI ni 0,1372 va TEC ni 0,0790 deb hisoblaydi.

Quduq ish paytida qoʻllangan 4 zarba/daq rejimida esa hisoblangan kunlik ishlab chiqarish 0,4950 m³/kun, nasos toʻlishi %7,2062, PPI 0,0357 va TEC 0,0051 bo‘ladi.

Tadqiqot hisobiga ko‘ra zarba tezligini 1 dan 4 zarba/daq ga chiqarish kunlik ishlab chiqarishni faqat taxminan %3,71, ya’ni taxminan 0,018 m³/kun oshiradi. Mualliflar bu qoʻshimcha ishlab chiqarish yuqoriroq energiya iste’moli, ta’mirlar oraligʻidagi qisqaroq ish muddati va boshqa ekspluatatsiya xarajatlari bilan iqtisodiy jihatdan alohida taqqoslanishi kerakligini ta’kidlaydi.

Shakl 9 ning asosiy xabari

Manba tadqiqotining Shakl 9 i kunlik ishlab chiqarish, nasos toʻlishi, PPI va TEC egri chiziqlarini bir xil dala misolida taqqoslaydi. Kunlik ishlab chiqarish egri chizigʻi 1 zarba/daq dan keyin faqat kichik oʻsishlar ko‘rsatar ekan, toʻlish, PPI va ayniqsa TEC tez kamayadi. Bu vizual tadqiqot ishlab chiqarish miqdori bilan texnologik samaradorlik oʻrtasida qoʻygan farqni eng aniq ko‘rsatadigan natijalardan biridir.

Muhandislik nuqtai nazaridan ma’nosi

Mualliflar yondashuvida optimum ekspluatatsiya rejimi faqat quduqdan mumkin bo‘lgan eng yuqori kunlik suyuqlik hajmini chiqarish degani emas. Maqsad ishlab chiqarish ortishi, nasosning toʻlish holati va ekspluatatsiya intensivligi oʻrtasida qabul qilinadigan muvozanat topishdir.

Bu yondashuv ayniqsa past unumdorlikli quduqlarda muhim boʻladi. Rezervuar ta’minlay oladigan suyuqlik miqdori cheklangan bo‘lsa, nasosni tezroq ishlatish nasosning koʻproq boʻsh yoki qisman toʻla sikl bajarishiga olib kelishi mumkin. Bunday holatda ishlab chiqarishdagi kichik ortish yanada intensiv mexanik ish evaziga olinadi.

Turkiyadagi neft ishlab chiqarish maydonlariga oid bevosita qoʻllanma bu tadqiqotda bajarilmagan. Shuning uchun Bibiheybat qudugʻidagi optimum zarba tezligi yoki TEC qiymatlari Turkiyadagi quduqlarga bevosita ko‘chirilmaydi. Usulning mahalliy qoʻllanishi uchun rezervuar bosimi, oʻtkazuvchanlik, suyuqlik xususiyatlari, quduq geometriyasi, nasos xususiyatlari va real ekspluatatsiya ma’lumotlari bilan alohida modellashtirish va dala tasdigʻi kerak.

Manba va Usul Haqida Izoh

Toʻliq asl tadqiqot nomi: TECHNOLOGICAL EFFICIENCY AND PRODUCTIVITY ANALYSIS IN SUCKER-ROD PUMPING WELLS

Mualliflar: M. A. Jamalbayov, Z. T. Mustafayeva, N. A. Valiyev.

Mualliflar tartibi: Manba tadqiqotidagi tartib aynan saqlangan.

Mas’ul muallif: M. A. Jamalbayov.

Birgalikdagi birinchi/birgalikdagi hissa: Manbada birgalikdagi birinchi mualliflik yoki birgalikdagi hissa bayonoti mavjud emas.

Muassasalar: Baku Engineering University, The Ministry of Science and Education of Azerbaijan, Boku, Ozarbayjon; SOCAR, Boku, Ozarbayjon.

Jurnal: SOCAR Proceedings.

Son va sahifalar: No. 2 (2026), 116–127.

Nashr etuvchi muassasa: “OilGasScientificResearchProject” Institute, SOCAR.

DOI: 10.5510/OGP20260201201

Yuborilgan sana: 18.05.2026.

Qabul qilingan sana: 16.06.2026.

Nashr yili: 2026. Manba PDF va rasmiy maqola sahifasida aniq kun/oy ko‘rinishida nashr sanasi alohida ko‘rsatilmagan.

Manba turi: Taqrizdan oʻtgan tadqiqot maqolasi; fizikaga asoslangan simulyatsiya/modellashtirish bilan haqiqiy dala qudugʻi qoʻllanmasini birlashtiradi.

Taqriz holati: SOCAR Proceedings taqrizli jurnaldir va jurnalning nashr siyosati maqolalar mutaxassis taqrizchilar tomonidan baholanishini bildiradi.

Rasmiy DOI havolasi: https://doi.org/10.5510/OGP20260201201

Rasmiy nashr PDF-i: https://proceedings.socar.az/uploads/pdf/118/116_127_OGP20260201201.pdf

Litsenziya/mualliflik huquqi izohi: Maqola PDF-ida “© 2026 OilGasScientificResearchProject Institute. All rights reserved.” iborasi mavjud. Bunga qarshi SOCAR Proceedings ning joriy mualliflik siyosati nashr etilgan ishlar Creative Commons CC BY doirasida ekanini bildiradi. Ikki yozuv orasidagi farq sababli ushbu Verianla mazmunida manba tadqiqotning asl figuralari aynan ko‘chirilmagan; ilmiy ma’lumotlar koʻrinadigan HTML jadvallari va original Verianla Live taqdimoti bilan uzatilgan.

Moliyalashtirish: Ko‘rib chiqilgan maqola matnida alohida moliyalashtirish bayonoti mavjud emas.

Ma’lumotlar mavjudligi: Ko‘rib chiqilgan maqola matnida alohida ma’lumotlar mavjudligi bayonoti mavjud emas.

Manfaatlar toʻqnashuvi: Ko‘rib chiqilgan maqola matnida tadqiqotga xos alohida manfaatlar toʻqnashuvi bayonoti mavjud emas.

CRediT/muallif hissalari: Manbada alohida CRediT yoki muallif hissa taqsimoti berilmagan.

Ilmiy mazmun chegarasi: Ushbu Verianla maqolasidagi usullar, tenglamalar, dala parametrlari va miqdoriy natijalar yuklangan asl tadqiqotga asoslanadi. Bibliografik identifikatsiya va jurnalning nashr/taqriz siyosatidan tashqari tashqi manbalardan yangi eksperimental topilma yoki mexanizm qoʻshilmagan.

Manba ichidagi nomuvofiqlik izohi: Xulosa boʻlimidagi “Pump Productivity Index” nomi va asosiy tanadagi “Pump Performance Indicator” nomi oʻrtasida terminologik farq bor. Bundan tashqari, Jadval 3 ning P=100 atm, k=16 mD boʻlimidagi ayrim PPI qiymatlari Tenglama (1) va ayni satrlardagi ishlab chiqarish/toʻlish ma’lumotlari bilan mos kelmaydi; Shakl 8 izohidagi 60 atm ifodasi esa tegishli Jadval 3 va atrof matndagi 100 atm sharoiti bilan zid keladi. Bu farqlar jim tuzatilmagan. Live vizualizatsiyalarida mazkur muammoli ma’lumot qatorlari ishlatilmagan.

Metodologik chegara: Tadqiqotning katta qismi X-Oil Laboratory v.5.0.0 bilan amalga oshirilgan fizikaga asoslangan simulyatsiyalarga tayanadi. Haqiqiy dala misoli Bibiheybat maydonidagi bitta quduq orqali taqdim etiladi. TEC bevosita elektr energiyasi oʻlchoviga emas, kunlik ishlab chiqarish, nasos toʻlishi, nasos geometriyasi va zarba tezligiga asoslanib ta’riflangan texnologik koeffitsientdir. Iqtisodiy optimum, texnik xizmat xarajatlari yoki bevosita kWh asosidagi energiya balansi bu tadqiqotda hisoblanmagan.