Ishlab chiqarish tizimlarida materialni kerakli vaqtda kerakli nuqtaga yetkazish faqat konveyer, forklift yoki AGV kabi jismoniy uskunalarning mavjudligiga emas, balki turli tashish va materiallarga ishlov berish resurslarini umumiy axborot tuzilmasi doirasida muvofiqlashtirish imkoniyatiga ham bogʻliq. Koʻrib chiqilgan tadqiqot geterogen Tashish va Materiallarga Ishlov Berish Tizimlarini (Transport and Material Handling Systems, TMHS) bitta model doirasida ifodalash va boshqarish uchun ikki qatlamli umumiy yondashuvni taklif etadi. Birinchi qatlam tashiladigan obyektlar, ish stansiyalari hamda tashish/ishlov berish qurilmalari uchun standart ifodalash tilini taʼminlaydi. Ikkinchi qatlam esa tashish soʻrovlarini qurilmalarga biriktirish, qurilma harakatlari va ishlov berish faoliyatlarini ishga tushirish, tashqi hodisalarni qayta ishlash hamda joriy tizim holatiga qarab qarorlarni qayta baholash uchun maʼlumot tuzilmalari va jarayonlarni belgilaydi.

Model faqat avtomatlashtirilgan tizimlarga qaratilmagan. Forklift, yuk mashinasi, kran, konveyer, tugger train, AGV va turli ishlov berish qurilmalari bitta ishlab chiqarish muhitida mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan tizimlarni umumiy tuzilma bilan ifodalashni maqsad qiladi. Shu tariqa muayyan uskuna texnologiyasiga xos yangi axborot modelini ishlab chiqish oʻrniga, turli qurilma xatti-harakatlari umumiy obyekt, ish stansiyasi, marshrut, faoliyat va cheklov tushunchalari orqali taʼriflanishi mumkin.

Boshqaruv qatlamida sakkizta maʼlumot tuzilmasi va beshta asosiy jarayon mavjud. Tashish soʻrovlari bevosita bitta qurilmaga doimiy biriktirilish oʻrniga tizim holatiga qarab transport request link'larga aylantiriladi. Agar tashish bir nechta qurilmani talab qilsa, tizim faqat navbatdagi qurilmani biriktiradi; oraliq uzatish tugagach, qolgan marshrut va qurilma variantlarini qayta baholaydi. Bu yondashuv qurilma mavjudligi yoki tizim holati oʻzgarganda qatʼiy tashish zanjiriga bogʻlanib qolmasdan qayta qaror qabul qilish imkonini beradi.

Maqola modelning qoʻllanish imkoniyatini turli qurilmalar, transfer nuqtasi, uchrashuv nuqtasi va koʻchma saqlash birliklarini oʻz ichiga olgan namunaviy sanoat ssenariylari orqali koʻrsatadi. Biroq baholash konseptual va ssenariyga asoslangan; ishlaydigan sanoat dasturiy taʼminot tatbiqi yoki real tizimda oʻlchangan samaradorlik oshishi taqdim etilmagan.

Ishlab chiqarish ichki logistikasi nega umumiy modelga ehtiyoj sezadi?

Aqlli ishlab chiqarish muhitlarida ishlab chiqarishni rejalashtirish, ish buyruqlari, mashina holati va material oqimini bir-biridan mustaqil axborot orollari sifatida boshqarish yetarli emas. Ishlab chiqarish vazifasi boshlanishidan oldin zarur material tegishli stansiyaga yetkazilishi, tashish qurilmasi mos boʻlishi, yuklash yoki tushirish jarayoni jismonan mumkin boʻlishi va ishlab chiqarish vazifasi bilan tashish faoliyati vaqt jihatdan sinxronlashtirilishi kerak.

Ishlab chiqarish tizimida bitta tashish texnologiyasi mavjud boʻlsa, bu muammo nisbatan sodda. Ammo bir korxonada forklift, AGV, kran, konveyer, avtomatik saqlash tizimi, tugger train yoki yuk mashinasi kabi turli xatti-harakatlarga ega uskunalar qoʻllanilganda, har birini alohida dasturiy mantiq bilan ifodalash masshtablanuvchanlik va qayta foydalanish imkoniyatlarini cheklaydi.

Manba tadqiqot bu muammoni uskuna texnologiyasi orqali emas, qurilmalar bajarishi mumkin boʻlgan umumiy xatti-harakatlar orqali modellashtirishga intiladi.

Tashish va Materiallarga Ishlov Berish Tizimi Uchun Taklif Qilingan Umumiy Model Nima?

Taklif qilingan umumiy model geterogen ishlab chiqarish ichki logistika tizimlarini bir-birini toʻldiruvchi ikki qatlamda koʻrib chiqadigan axborot va muvofiqlashtirish modelidir. Ifodalash qatlami obyektlar, ish stansiyalari va tashish/ishlov berish qurilmalarini umumiy lugʻat bilan taʼriflashni taʼminlasa; boshqaruv qatlami tashish soʻrovlari, qurilma holatlari, real qurilma faoliyatlari va tashqi tizim hodisalaridan foydalanib, navbatda qaysi tashish yoki ishlov berish faoliyati bajarilishini belgilaydi.

Model doirasi

Model diskret ishlab chiqarish tizimlariga moʻljallangan. Uzluksiz jarayonli ishlab chiqarish boshqa operatsion xususiyatlarga ega boʻlgani uchun doiradan tashqarida qoldirilgan.

Tadqiqotning diqqat markazi obyektni tashish talabi qabul qilinishidan materialning maqsadli stansiyaga yetib borishigacha boʻlgan axborot va muvofiqlashtirish zanjiridir. Marshrutni optimallashtirish, zavod joylashuvini loyihalash yoki umumiy resurs taqsimotini optimallashtirish modelning asosiy doirasiga kirmaydi.

Model Manufacturing Planning and Control System'ning quyi tizimi sifatida qaraladi. Ishlab chiqarishni rejalashtirish va boshqarish jarayonlaridan tashiladigan obyektlar, tashish soʻrovlari va ishlab chiqarish vazifalari holatlari olinishi mumkin; buning evaziga obyekt joylashuvlari va tashish soʻrovlarining bajarilish holati ishlab chiqarish tizimiga qaytarilishi mumkin.

Birinchi qatlam: umumiy ifodalash tili

Ifodalash tili uchta asosiy element sinfiga tayanadi:

1. Obyekt: Qurilma tomonidan tashilishi mumkin boʻlgan material, detal, asbob, uskuna yoki ularni oʻz ichiga olgan tashish/saqlash birliklari.
2. Ish stansiyasi: Qurilma yetib bora oladigan va harakat yoki ishlov berish faoliyatini bajara oladigan jismoniy nuqta.
3. Qurilma: TMHS doirasida tashish yoki ishlov berish faoliyatini bajaradigan jismoniy uskuna yoki birgalikda boshqariladigan uskunalar guruhi.

Obyekt: volume va storage location

Model ikki turdagi obyektni ajratadi. Volume — dona, partiya yoki konteyner kabi sanash mumkin boʻlgan va bir nuqtadan boshqasiga tashilishi mumkin boʻlgan obyekt. Storage location esa bir yoki bir nechta volume saqlashi mumkin boʻlgan pallet, tokcha yoki boshqa saqlash/tashish birligidir.

Storage location'ning muhim xususiyati shundaki, u faqat material joylashgan jismoniy hudud boʻlishi shart emas; ayrim tizimlarda uning oʻzi ham qurilma tomonidan tashilishi mumkin boʻlgan obyekt boʻlishi mumkin.

Volume parameter va storage-location parameter

Tashkilotlar tashiladigan obyektlarni oʻz ehtiyojlariga ko‘ra tavsiflashi mumkin. Volume parametrlari mahsulot turi, shakli yoki ogʻirligi kabi xususiyatlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Storage-location parametrlari ham shunga oʻxshash tarzda saqlash birliklarining tashkilot tomonidan belgilangan xususiyatlarini anglatadi.

Bu parametrlar keyinchalik qurilma yoki marshrut cheklovlarini hisoblashda ishlatilishi mumkin. Masalan, maʼlum qurilma faqat “Medium” oʻlchamdagi qutilarni tashishi mumkin yoki maʼlum faoliyat faqat 100 kg dan yengil volume'lar uchun ruxsat etilishi mumkin.

Ish stansiyasi turlari

Model ish stansiyasining uchta xatti-harakatini belgilaydi:

Bu farqlash ayniqsa geterogen logistika tizimlari uchun muhim. AGV materialni transfer nuqtasida qoldirishi va boshqa qurilma uni keyinroq olishi mumkin. Aksincha, kran bilan yuk mashinasi oʻrtasida ogʻir yukni uzatish uchun ikki qurilma bir vaqtning oʻzida uchrashuv nuqtasida boʻlishi kerak boʻlishi mumkin.

Storage-location position

Bitta storage location ichida bir nechta volume boʻlishi mumkinligi sababli, model har bir volume aynan qaysi pozitsiyaga joylashtirilganini ham kuzatadi. Har bir pozitsiya faqat bitta volume saqlashi mumkin va qaysi volume turi u yerga joylashtirilishi mumkinligini belgilovchi cheklov ifodalari taʼriflanishi mumkin.

Qurilmalarni modellashtirish

Qurilma oʻzi tashiy oladigan obyekt turi va uning ustida obyekt saqlanishi mumkin boʻlgan bir yoki bir nechta device position bilan taʼriflanadi. Bundan tashqari, qurilma yetib bora oladigan stansiyalar va bajara oladigan faoliyatlar ikki asosiy tushuncha bilan modellashtiriladi: device route link va device route activity.

Device Route Link va Device Route Activity Oʻrtasidagi Farq Nima?

Device route link qurilmaning ikki ish stansiyasi oʻrtasida bajara oladigan harakatini taʼriflaydi; boshlangʻich va maqsadli stansiya, tashish vaqti, cheklovlar va harakat buyrugʻini yaratish uchun zarur shablon shu yerda saqlanadi. Device route activity esa qurilma maqsadli stansiyaga yetganda bajara oladigan yuklash, tushirish, olish yoki joylashtirish kabi ishlov berish faoliyatini taʼriflaydi.

Device route link

Har bir marshrut bogʻlanishida boshlangʻich ish stansiyasi, maqsadli ish stansiyasi, tashish vaqti, harakat qurilma tomonidan yoki avtomatik ravishda bajarilishi hamda tashilishi mumkin boʻlgan obyektlarga oid cheklovlar saqlanishi mumkin.

Masalan, maʼlum bogʻlanish faqat maʼlum mahsulot turi yoki maʼlum oʻlchamdagi obyektlar uchun amal qilishi mumkin. Shunday qilib, qurilma jismonan ikki nuqtani bogʻlasa ham, har bir yuk shu marshrutdan foydalanishi shart emas.

Go-To template

Model faqat konseptual marshrut maʼlumotini saqlab qolmaydi; jismoniy uskuna bilan aloqa qilish uchun shablon mexanizmini ham belgilaydi. Go-To template uskunaga “bu qurilmani shu boshlangʻich nuqtadan shu maqsadga yubor” ko‘rsatmasi qaysi maʼlumot tuzilmasi orqali uzatilishini belgilaydi.

Manbada SOAP web service misoli keltirilgan boʻlsa-da, tuzilma maʼlum bir protokolga bogʻliq emas; REST yoki JSON asosidagi aloqa shakllariga moslashtirilishi mumkin. Maqsad turli sanoat tizimlari bilan semantik jihatdan izchil interfeys taʼminlashdir.

Device route activity

Volume uchun ikki asosiy ishlov berish xatti-harakati mavjud: Pick and Load va Unload and Store. Storage location uchun esa Load, Unload, Pick va Store faoliyatlari taʼriflangan.

Har bir faoliyatda operatsiyani qurilma, ish stansiyasi yoki avtomatik mexanizm bajarishi ko‘rsatilishi mumkin.

Sinxronlash xatti-harakati

Volume maqsadli stansiyaga yetganda har doim darhol tushirilmasligi mumkin. Model toʻrtta sinxronlash variantini taklif etadi:

Shu tariqa tashish faoliyatini faqat jismoniy marshrut bilan emas, ishlab chiqarish vazifasining real vaqt holati bilan ham sinxronlashtirish maqsad qilinadi.

Transfer Point va Meeting Point qanday farqlanadi?

Transfer Point'da obyekt qurilmadan tushirilib, vaqtincha kutishi mumkin va ikkinchi qurilma uni keyinroq olishi mumkin. Shu sabab qurilmalar bir vaqtda shu joyda boʻlishi shart emas.

Meeting Point'da esa qurilmalar oʻrtasida bevosita uzatish amalga oshiriladi. Masalan, ogʻir coil tashiyotgan kran bilan yuk mashinasi yoki AGV bilan robot qoʻl bir vaqtning oʻzida tegishli nuqtada boʻlishi kerak boʻlishi mumkin.

Manba tadqiqotning 7-rasmi uchta qurilma marshrutini bitta tizimda koʻrsatib, transfer point va meeting point qanday qilib yagona ifodalash tilida modellashtirilishi mumkinligini namoyish etadi.

Ifodalash Tilidan Operatsion Boshqaruvga Qanday Oʻtiladi?

Ifodalash tili qurilmalar va tizim elementlari nima qila olishini taʼriflaydi. Boshqaruv qatlami esa tizimning joriy holatidan foydalanib, hozir nima qilish kerakligini belgilaydi. Shu sabab model statik ifodani dinamik bajarilish maʼlumotidan ajratadi.

Manba tadqiqot bu tuzilmani uch oʻlchamda umumlashtiradi: Representation Language → Organization TMHS → Application. Birinchi bosqich umumiy lugʻatni, ikkinchi bosqich muayyan zavodning real logistika tarmogʻini, uchinchi bosqich esa joriy ishlab chiqarish maʼlumotidan foydalanib faoliyatlarni muvofiqlashtirishni anglatadi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Modelni ishlab chiqish usuli

Model besh bosqichda ishlab chiqilgan. Avval adabiyotlar va sanoat misollaridan maʼlumot toʻplangan; keyin turli TMHS xatti-harakatlari kuzatilgan va talqin qilingan. Uchinchi bosqichda model chegaralari va tashqi tizimlar bilan interfeyslari belgilangan. Soʻng ifodalash elementlari, xususiyatlar va boshqaruv jarayonlari ishlab chiqilgan; yakuniy bosqichda namunaviy sanoat ssenariylari model ishlab chiqish jarayoni bilan parallel va takroriy ravishda qoʻllanib, modelga tuzatishlar kiritilgan.

Boshqaruv qatlamining sakkizta maʼlumot tuzilmasi

Transport Request bilan Transport Request Link bir xil emas

Transport Request — volume'ni yakuniy manzilga tashish ehtiyoji. Bitta transport request'ni yakunlash uchun bir nechta qurilma talab qilinishi mumkin.

Transport Request Link esa umumiy talabning maʼlum qurilma tomonidan bajariladigan tashish qismi. Demak, bitta transport request jarayon davomida bir nechta transport request link hosil qilishi mumkin.

Bu farq modelning geterogen uskuna zanjirlarini boshqarish asosidir.

Device Activity

Device route qurilma nazariy jihatdan bajara oladigan marshrut va faoliyatlarni taʼriflasa, Device Activity — model ayni paytda qurilmadan amalda bajarishni talab qilayotgan faoliyatdir.

Masalan, “WK1'dan WK2'ga bora oladi” — marshrut qobiliyati; “hozir WK2'ga bor” esa Device Activity.

System External Event

Jismoniy ishlab chiqarish muhitidagi oʻzgarishlar modelga System External Event orqali qayta bildiriladi. Manbada toʻrtta asosiy hodisa guruhi mavjud: qurilma faoliyatining tugashi, ishlab chiqarish vazifasining boshlanishi, ishlab chiqarish vazifasining tugashi va qurilma holatining oʻzgarishi.

Bu hodisalarning olinishi maʼlumot tuzilmalarini yangilaydi va zarur boʻlganda yangi transport request link yoki device activity yaratilishini ishga tushiradi.

Tashish Talabi Qurilmaga Qanday Biriktiriladi?

Model avval obyektning joriy joylashuvi bilan maqsadli workstation oʻrtasidagi barcha haqiqiy tashish alternativlarini aniqlaydi. Alternativlar qurilma imkoniyatlari, obyekt turi, marshrut cheklovlari, yuklash/tushirish xatti-harakatlari va qurilma mavjudligi nuqtayi nazaridan tekshiriladi. Soʻng manba tadqiqotda qoʻllanilgan namunaviy qaror mantiqi avval eng kam qurilma talab qiladigan alternativni; bir xil miqdordagi qurilmadan foydalanadigan variantlar orasida esa umumiy tashish vaqti eng qisqa boʻlganini tanlaydi.

Bitta qurilmali va koʻp qurilmali tashish

Manba tadqiqotning 9-rasmida bir xil volume uch xil TMHS tuzilmasida qanday tashilishi mumkinligi koʻrsatiladi. Birinchi tuzilmada bitta qurilma boshlangʻich nuqtadan manzilga yetib borishi mumkin. Ikkinchi tuzilmada tashish uch qurilmadan ketma-ket foydalanishni talab qiladi. Uchinchi tuzilmada esa uch qurilmali va ikki qurilmali ikkita alternativa mavjud.

Bu misol model faqat toʻgʻridan-toʻgʻri marshrutni topibgina qolmay, qurilmalar oʻrtasidagi uzatish zanjirlarini ham baholashini ko‘rsatadi.

Nega butun tashish zanjiri boshida qatʼiy belgilanmaydi?

Model koʻp qurilmali tashishda barcha transport request link'larni boshida yakuniy tarzda belgilash oʻrniga faqat navbatdagi qurilmani biriktiradi.

Masalan, birinchi qurilma volume'ni transfer nuqtasiga olib kelganda, tizim oʻsha paytdagi mavjud alternativlarni qayta baholaydi. Shu orada boshqa qurilma ishdan chiqqan, yangi qurilma mavjud boʻlgan yoki yanada mos alternativa paydo boʻlgan boʻlishi mumkin.

Bu mexanizm qatʼiy tashish zanjiri oʻrniga tizimning joriy holatiga qarab qayta qaror qabul qilish imkonini beradi.

Alternativ tanlashdagi ikkita namunaviy mezon

Manba tadqiqotda taklif qilingan namunaviy qaror mantiqida ikkita mezon mavjud:

1. Tashishni yakunlash uchun kerak boʻladigan qurilmalar sonini kamaytirish.
2. Bir xil miqdordagi qurilma talab qiladigan variantlar orasida umumiy tashish vaqtini kamaytirish.

Kam qurilma tanlashning sababi faqat resurslar soni emas. Har bir qoʻshimcha uzatish yangi ishlov berish faoliyati, kutish, sinxronlash va qurilmaga bogʻliqlik keltirib chiqarishi mumkin.

Bu qaror qoidasi modelning majburiy qismimi?

Yoʻq. Muhokama boʻlimida turli qaror strategiyalaridan foydalanish mumkinligi aniq aytiladi. Model bitta aniq optimallashtirish qoidasini majburan belgilash oʻrniga, qaror mexanizmlariga kerak boʻladigan axborot tuzilmalarini taqdim etadi.

Masalan, FIFO, requirement date ustuvorligi yoki tashkilot belgilagan boshqa strategiya asosiy ifodalash tili oʻzgartirilmasdan qoʻllanishi mumkin.

Beshta boshqaruv jarayoni

Model Jismoniy Qurilmalar Faoliyatini Qanday Muvofiqlashtiradi?

Qurilma faoliyatlari oldindan belgilangan qatʼiy operatsiyalar roʻyxati shaklida bajarilmaydi. Model qurilmaning taʼriflangan route link va route activity tuzilmasini, unga biriktirilgan transport request link'larni va joriy tizim holatini birgalikda baholab, ayni paytda kerak boʻlgan faoliyatni yaratadi. Shu tariqa tashiladigan obyekt boʻlmagan workstation'da keraksiz toʻxtash yoki handling faoliyati ishga tushirilmasligi mumkin.

Pick and Load

Qurilma volume yuklaydigan stansiyaga yetganda, tizim avval shu qurilma tashishi kerak boʻlgan mos volume'larni aniqlaydi. Obyekt cheklovlari, qurilma mavjudligi va qurilma ustidagi mos pozitsiya tekshirilgach, real Device Activity yaratiladi.

Unload and Store

Qurilma ustidagi volume maqsadli stansiyaga yetganda cheklovlar va sinxronlash qoidalari tekshiriladi. Maqsad oddiy workstation boʻlsa, mos storage-location position belgilanishi mumkin. Maqsad Meeting Point boʻlsa, bevosita saqlash oʻrniga navbatdagi qurilma bilan uzatish mexanizmi ishlashi mumkin.

Load, Unload, Pick va Store

Koʻchma storage location'larni boshqarishda qurilma butun storage unit'ni yuklashi va tushirishi mumkin. Bundan tashqari, tegishli workstation'da storage location ichidan volume'larni alohida olish yoki volume'ni storage location ichiga joylashtirish ham modellashtirilishi mumkin.

Tashqi hodisalar bilan siklning yopilishi

Jismoniy faoliyat bajarildi deb faqat buyruq qurilmaga yuborilgani asosida taxmin qilinmaydi. Model bu faoliyatni Device Activity sifatida kuzatadi va u tugagani haqidagi tashqi hodisa kelganda obyekt joylashuvlari va qurilma holatini yangilaydi.

Bu yangilanishdan keyin transport request tugagan boʻlsa oʻchirilishi mumkin; oraliq uzatish yuz bergan boʻlsa yangi transport request link yaratilishi mumkin; qurilmaning navbatdagi faoliyati qayta belgilanadi.

Sanoat Holati Misollari Nimani Koʻrsatadi?

Birinchi misol turli qurilmalar volume tashiydigan aralash TMHS'ni, ikkinchi misol esa ichida bir nechta volume boʻlgan koʻchma storage location qurilma tomonidan tashiladigan tuzilmani koʻrsatadi. Bu ikki ssenariy asosiy ifodalash tuzilmasini oʻzgartirmasdan, turli tashish va ishlov berish xatti-harakatlarini bir xil boshqaruv jarayonlari bilan ifodalash mumkinligini ko‘rsatishga qaratilgan.

Misol 1: volume tashiydigan qurilmalar

Birinchi ssenariyda DV1–DV5 bo‘lgan beshta qurilma; WK1–WK4, bitta Transfer Point va bitta Meeting Point bo‘lgan oltita stansiya qoʻllangan.

Volume parametrlaridan biri quti oʻlchamini, boshqasi ogʻirlikni ifodalaydi. Masalan, DV1 faqat “Medium” qutilarni tashishi mumkin va WK1'da 100 kg dan yengil volume'larni Pick and Load qilishi mumkin.

Volume V5 uchun uchta tashish alternativi

V5'ni WK1'dan WK2'ga tashish uchun uchta haqiqiy alternativa aniqlangan:

Namunaviy qaror mantiqi kamroq qurilma talab qilgani uchun Alternativa 1'ni tanlaydi. Agar DV1 mos boʻlmasa, Alternativa 2 va 3 orasida umumiy vaqt hisobga olinadi va Alternativa 2 tanlanadi.

Bitta qurilmali ssenariy

DV1 avval WK1'da V5'ni Pick and Load qiladi, soʻng WK2'ga boradi va V5'ni maqsadli pozitsiyaga Unload and Store qiladi. Har bir faoliyat tugaganda tashqi hodisa modeldagi obyekt va qurilma holatlarini yangilaydi.

Transfer Point ssenariysi

Ikkinchi alternativaga koʻra DV2 V5'ni TP1'ga olib kelib qoldiradi. Volume yakuniy manzili boʻlgan WK2'ga hali yetmaganligi sababli tashish talabi yopilmaydi. Tizim yangi transport request link yaratib, DV3'ga TP1'dan WK2'ga tashishni davom ettirish imkonini beradi.

Meeting Point ssenariysi

Meeting Point qoʻllanganda DV4 volume'ni MP1'ga olib keladi, ammo obyektni oddiy saqlash pozitsiyasiga qoldirmaydi. DV5'ning shu nuqtaga kelishi kutiladi va V5 toʻgʻridan-toʻgʻri DV4 ustidagi pozitsiyadan DV5'ga uzatiladi.

Bu xatti-harakat, masalan, kran-yuk mashinasi yoki AGV-robot qoʻl kabi bir vaqtning oʻzida ikki qurilmani talab qiladigan uzatishlarni ifodalash uchun moʻljallangan.

Bitta qurilmadagi bir nechta tashish talablarini tartiblash

Maqola talablarning tizimda yaratilish tartibi bilan haqiqiy ehtiyoj tartibi farq qilishi mumkinligini ham ko‘rib chiqadi. Agar qurilma bir nechta volume tashisa, maqsadda tushirish tartibi transport request'ning requirement date maʼlumotiga qarab oʻzgarishi mumkin.

Shu tariqa avvalroq yuklangan volume ishlab chiqarishda keyinroq kerak boʻlsa, boshqa volume'dan keyin tushirilishi mumkin.

Misol 2: storage location tashiydigan qurilma

Ikkinchi misolda DV6 storage location'ni butun holda tashiydi. Bitta storage location ichida bir nechta volume boʻlganda qurilma har bir volume uchun tashish birligini alohida yuklashi shart emas.

Model tegishli storage location'ni bitta transportable unit sifatida yuklaydi, turli workstation'larga boradi, kerakli volume'larni storage location ichidan oladi va vazifalar tugagach storage location'ni boshlangʻich nuqtaga qaytarishi mumkin.

Bu misol iyerarxik obyekt munosabatlarini ham umumiy maʼlumot tuzilmasi bilan boshqarish mumkinligini ko‘rsatadi.

Modelning umumiy axborot tuzilmasi

Muhokama boʻlimida boshqaruv qatlami sakkizta maʼlumot tuzilmasi va jami 38 ta xususiyatni oʻz ichiga olishi aytiladi. Ushbu xususiyatlarning 22 tasi model tomonidan boshqariladi, 16 tasi esa ishlab chiqarish tizimi, uskuna yoki boshqa tashqi jarayonlardan keladi.

Bu xususiyatlarning maqsadi faqat maʼlumot saqlash emas, balki ishlab chiqarish tizimi bilan tashish tizimini sinxronlashtirish uchun asos yaratishdir.

Bu Tadqiqot Model Ishlab Chiqarish Samaradorligini Oshirishini Isbotlaydimi?

Yoʻq. Tadqiqot baholashi konseptual va ssenariyga asoslangan. Model real dasturiy tizim sifatida amalga oshirilib, mavjud usullar bilan solishtirilgan tajriba yoʻq. Shu sabab throughput, sikl vaqti, qurilma foydalanish darajasi, energiya sarfi, kechikish yoki operatsion xarajatlarda miqdoriy yaxshilanish ko‘rsatilgan deb aytib bo‘lmaydi.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan natijalar

• Bir xil ifodalash tili doirasida turli tashish va ishlov berish qurilmalarini modellashtirish mumkinligini.
• Volume va koʻchma storage-location xatti-harakatlarini umumiy tuzilma ichida ifodalash mumkinligini.
• Oddiy workstation, transfer point va meeting point xatti-harakatlarini ajratish mumkinligini.
• Bitta tashish talabini bir nechta qurilma oʻrtasida qismlarga boʻlish mumkinligini.
• Tashish alternativlarini qurilma holati va marshrut cheklovlariga qarab qayta baholash mumkinligini.
• Tashqi tizim hodisalaridan ishlab chiqarish va tashish xatti-harakatlarini sinxronlashtirish uchun foydalanish mumkinligini.
• Bir xil ifodalash tuzilmasini oʻzgartirmasdan turli qaror mantiqlarini boshqaruv qatlamiga qoʻllash mumkinligini.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlamaydigan natijalar

• Taklif qilingan model mavjud tizimlardan oʻlchangan holda tezroq ekanini.
• Ishlab chiqarish throughput'ini maʼlum foizga oshirishini.
• Tashish xarajatlari, energiya sarfi yoki xodimlar ehtiyojini oʻlchangan tarzda kamaytirishini.
• Taklif qilingan ikki tanlash mezoni barcha ishlab chiqarish tizimlari uchun optimal ekanini.
• Model real vaqtli ishlab chiqarish muhitida dastur sifatida tasdiqlanganini.
• Model uzluksiz jarayon sanoatlariga toʻgʻridan-toʻgʻri qoʻllanishini.
• Marshrut optimallashtirish yoki zavod layout optimallashtirish muammolarini hal qilishini.

Cheklovlar

Manba tadqiqotning oʻz xulosa boʻlimida ayrim cheklovlar aniq ko‘rsatiladi. Ulardan biri bitta device route activity uchun bir nechta handling instruction belgilash bilan bogʻliq modellashtirish ehtiyojlaridir. Yana bir cheklov — vaqt jadvaliga bogʻliq operatsiyalarni ifodalash uchun zarur maʼlumotlar hali yetarli darajada qamrab olinmaganidir.

Yanada asosiy cheklov shundaki, model hali ishlaydigan IT support system ichida amalga oshirilib, tajribaviy baholanmagan.

Kelajakdagi tadqiqot

Mualliflar modelni turli tarmoqlardan qoʻshimcha sanoat holatlari bilan sinashni, qolgan xatti-harakatlarni qamrab olish uchun yangi xususiyatlar qoʻshishni va yondashuvni real IT support system ichida amalga oshirib, real vaqtli TMHS muvofiqlashtirish hamda moslashuvchan konfiguratsiya imkoniyatini baholashni taklif etadilar.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Generic Model to Represent and Manage Transport and Material Handling Systems in Manufacturing Systems

Mualliflar: Micael Gonçalves, Paulo Martins, Guilherme Pereira.

Muassasa: ALGORITMI/LASI Research Centre, Department of Production and Systems, School of Engineering, University of Minho, Campus de Azurém, Guimarães, Portugal.

Hujjat turi: SSRN'da joylashtirilgan preprint tadqiqot maqolasi.

SSRN: Abstract No. 7290918.

Taqriz holati: Manba PDF har bir sahifada tadqiqot taqrizdan oʻtmaganini ochiq ko‘rsatadi.

Maqola DOI'si: PDF'da maqola uchun DOI berilmagan. Manbadagi 10.54499/UID/00319/2025 DOI'si moliyalashtirishni qoʻllab-quvvatlovchi FCT R&D Unit Project Scope yozuviga tegishli boʻlib, maqolaning DOI'si emas.

Moliyalashtirish: Portuguese Foundation for Science and Technology tomonidan PhD grant PD/BD/140854/2018 va UID/00319/2025 - Centro ALGORITMI doirasida qoʻllab-quvvatlash bildirilgan.

Manfaatlar toʻqnashuvi: Mualliflar ularning ishiga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan maʼlum moliyaviy manfaat yoki shaxsiy munosabat yoʻqligini bildiradilar.

Asosiy hissaning kelib chiqishi: Umumiy representation language avval Gonçalves va hamkasblarining 2024-yildagi tadqiqotida taqdim etilgan. Ushbu preprint'ning asosiy yangi hissasi — shu ifodalash tilini sakkizta maʼlumot tuzilmasi va beshta boshqaruv jarayoni bilan kengaytiradigan TMHS Management Layer.

Usul: Adabiyotlarni ko‘rib chiqish, sanoat holati maʼlumotlarini kuzatish, tizim xatti-harakatlarini tahlil qilish, model doirasini belgilash, modelni ishlab chiqish va namunaviy sanoat case study'lari bilan takroriy baholash.

Baholash turi: Konseptual va ssenariyga asoslangan. Ishlaydigan dasturiy implementatsiya yoki nazorat qilinadigan performance benchmark mavjud emas.

Model doirasi: Diskret ishlab chiqarish muhitlari. Uzluksiz ishlab chiqarish jarayonlari, marshrutni optimallashtirish, umumiy resurs taqsimotini optimallashtirish va layout design asosiy doiradan tashqarida.

Model tuzilmasi: Ifodalash qatlami + boshqaruv qatlami. Ifodalash qatlami objects, workstations va devices tushunchalariga qurilgan; boshqaruv qatlami 8 data structure va 5 processni oʻz ichiga oladi.

Maʼlumotga bogʻliqlik: Model ayrim asosiy maʼlumotlarni tashqi ishlab chiqarish jarayonlari, qurilmalar yoki foydalanuvchi interfeyslaridan olishi kerakligi sababli, real qoʻllashdagi aniqlik tashqi tizimlardan keladigan holat maʼlumotlari sifatiga bogʻliq.

Litsenziya: Mavjud PDF ichida ochiq Creative Commons yoki boshqa qayta foydalanish litsenziyasi ko‘rsatilmagan. Shu sabab Verianla matni manba bayoni va grafiklaridan mustaqil ravishda yaratilgan.

Mualliflik huquqi usuli: Manbadagi rasmlar, marshrut diagrammalari, jadvallar yoki SOAP shabloni ko‘chirilmagan. Modelda taʼriflangan tushunchalar va tekshiriladigan texnik munosabatlar saqlangan; bayon ketma-ketligi, jadvallar va pedagogik tuzilma Verianla uchun qayta ishlab chiqilgan.