Çalışmanın temel problemi, TikTok’un neden yalnızca bir eğlence uygulaması olarak değil, bazı toplumlarda çok daha derin bir dijital sığınak, görünürlük alanı ve varoluşsal kaçış mekanizması olarak çalıştığı sorusudur. Yazar, sosyal medya kullanımını klasik “insanlar eğlenmek için uygulama kullanır” açıklamasının ötesine taşır. Ona göre özellikle kısa video platformları, algoritmik yapıları sayesinde kullanıcıyı yalnızca içerik tüketicisi değil, sürekli olarak kendini yeniden biçimlendiren, platforma uyum sağlayan ve görünürlük için davranışını düzenleyen bir varlık hâline getirir.

Bu yaklaşımın merkezinde CM-PIM modeli bulunur. Model, dijital ortamı basit bir iletişim aracı olarak değil, kendi iç yasalarıyla işleyen kapalı bir varoluş sistemi olarak görür. Bu bakış açısında algoritmalar yalnızca içerik sıralayan teknik araçlar değildir; kullanıcının neyi göreceğini, neyin değerli sayılacağını, hangi davranışların ödüllendirileceğini ve hangi benlik biçimlerinin görünür olacağını belirleyen yapısal güçlerdir.

Çalışmada CM-PIM modelinin matematiksel yasası şu şekilde verilir:

\[ V(t) = e^{(\beta-\alpha)t} \]

Bu formülde V(t), zaman içinde dijital görünürlük, yayılım veya platform etkisinin büyüklüğünü temsil eden değişken olarak okunabilir. t, zamanı ifade eder. e, doğal üstel büyüme tabanıdır. Formülde yer alan β ve α değişkenleri kaynak metinde ayrıntılı biçimde tek tek tanımlanmamıştır; ancak modelin genel mantığında β−α farkı, büyümeyi hızlandıran ve yavaşlatan kuvvetler arasındaki net fark gibi çalışır. Eğer β, α’dan büyükse ifade zamanla üstel biçimde büyür; yani küçük başlangıç etkileri bile zaman içinde çok büyük görünürlük ve yayılım sonuçlarına dönüşebilir.

Bu formülün gündelik anlamı şudur: Dijital platformlarda yayılım her zaman düz çizgi gibi artmaz. Bazı sistemlerde küçük bir içerik, küçük bir davranış veya küçük bir etkileşim, algoritmik çoğaltma mekanizması sayesinde hızla büyüyebilir. TikTok gibi kısa video platformlarında bu durum daha belirgin olabilir; çünkü içerik kısa, tüketimi hızlı, yeniden üretimi kolay ve algoritmik test-yayılım döngüsü çok yoğundur.

Çalışmanın ilk temel kavramı exponential explosion, yani üstel patlamadır. Bu kavram, kısa video platformlarının büyümesini yalnızca kullanıcı sayısıyla açıklamaz. Asıl vurgu, platformun yapısal olarak yayılabilir içerik üretmeye ve bu içerikleri hızla çoğaltmaya uygun olmasıdır. Yani TikTok’un başarısı yalnızca “insanlar bu içerikleri seviyor” şeklinde değil; “platformun mimarisi içerikleri algoritmik olarak çoğaltmaya çok uygun” şeklinde yorumlanır.

Yazar bu nedenle TikTok’u Complete Exponential Medium, yani tam üstel ortam olarak adlandırır. Bu kavramla TikTok’un üç boyutu birleştirilir: kullanıcı ölçeği, kullanım derinliği ve teknik içerik üretim altyapısı. Çalışmaya göre TikTok’un 2 milyar aylık aktif kullanıcı eşiğini geçmesi ölçek boyutunu; günlük 95 dakika ortalama kullanım ve bazı pazarlarda ayda 44 saatin üzerindeki kullanım derinlik boyutunu; düzenleme araçları, AR filtreler ve üretken yapay zekâ araçları ise teknik çoğaltma altyapısını gösterir.

Çalışmada TikTok’un Facebook’a kıyasla 20 kattan fazla etkileşim avantajı gösterdiği de belirtilir. Yazar bunu, klasik sosyal medya etkileşiminden farklı bir algoritmik yoğunlaşma olarak okur. Burada önemli olan yalnızca kaç kişinin hesap açtığı değildir. Bir kullanıcının ne kadar süre kaldığı, ne kadar içerik ürettiği, ne kadar hızlı geri bildirim aldığı ve platformun onu tekrar tekrar içerik üretmeye nasıl teşvik ettiği de önemlidir.

Bu noktada çalışmanın ikinci temel kavramı olan self-dissolution, yani benliğin çözülmesi devreye girer. Bu kavram, kullanıcının platformu sadece kullanmadığını; zamanla kendi ifade biçimini, görünürlük arzusunu, sosyal değer algısını ve gündelik varoluşunu algoritmik ortama göre yeniden kurduğunu anlatır. Yazar özellikle marjinalleşmiş toplumlarda platform kullanımını “eğlence” değil, existential migration, yani varoluşsal göç olarak yorumlar.

“Varoluşsal göç” ifadesi çalışmanın en güçlü ve en tartışmalı kavramlarından biridir. Burada fiziksel bir göçten söz edilmez. Kullanıcı bedenen bulunduğu ülkede, şehirde veya mahallede kalır; ancak tanınma, değer görme, kendini ifade etme ve umut üretme bakımından algoritmik platforma yönelir. Maddi dünya yavaş, sınırlayıcı, hiyerarşik ve engelleyici görünürken; algoritmik dünya hızlı, anlık, görünürlük vaat eden ve kişiye bir tür dijital karşılık veren alan hâline gelir.

Çalışmanın Irak’ı “ontolojik laboratuvar” olarak ele alması bu yüzden önemlidir. Yazar, Irak’ta TikTok’un yükselişini yalnızca sosyal medya pazarı açısından değil, maddi gerçeklik ile insan arzuları arasındaki büyük açıklık üzerinden değerlendirir. Metne göre Irak’ta 2025 başı itibarıyla 34.3 milyon sosyal medya kullanıcısı vardır ve bu sayı toplam nüfusun %73.8’ine karşılık gelmektedir. TikTok’un 2023’te 23.88 milyon kullanıcıdan 2025’te 34.3 milyon kullanıcıya çıktığı ve tek bir yılda 2.35 milyon kullanıcı eklediği belirtilir.

Yazar bu sayıları “tüketici tercihi” olarak değil, toplumsal bir kaçış sinyali olarak yorumlar. Ona göre işsizlik, marjinalleşme, tanınma eksikliği, kapalı gelecek beklentisi ve maddi dünyadaki yavaş ilerleme, kullanıcıları algoritmik dünyaya doğru çeker. Bu yüzden TikTok, çalışmada algorithmic homeland, yani algoritmik vatan olarak adlandırılır. Bu ifade, platformun yalnızca bir uygulama değil, kişinin kendini daha görünür, daha hızlı ve daha onaylanmış hissedebileceği alternatif bir varoluş zemini gibi çalıştığını anlatır.

Ancak burada dikkatli olunmalıdır. Çalışmanın bu yorumu doğrudan bireylerin psikolojik ölçümlerinden, klinik görüşmelerden veya anket verilerinden çıkmamaktadır. Yazar, makro platform kullanım verilerini CM-PIM teorisiyle yorumlamaktadır. Bu nedenle “Irak’taki her TikTok kullanıcısı varoluşsal kaçış yaşıyor” gibi bir sonuca varmak doğru olmaz. Çalışmanın söylediği şey, yüksek yoğunluklu kullanımın toplumsal düzeyde böyle bir kuramsal gösterge olarak okunabileceğidir.

Makalenin ülkeler arası karşılaştırmalı bölümü, Irak örneğinin tekil bir istisna mı yoksa daha geniş bir örüntünün parçası mı olduğunu tartışır. Çalışma on ülkeyi ele alır: Irak, Mısır, Ukrayna, Sudan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, İsveç, Danimarka, Almanya ve Arnavutluk. Bu ülkeler ekonomik sınıflandırma, nüfus, internet/sosyal medya penetrasyonu, TikTok kullanım yoğunluğu ve tahmini gerçeklik-arzu açıklığı açısından karşılaştırılır.

Çalışmada reality-aspiration gap kavramı, insanların yaşadığı maddi gerçeklik ile umut, arzu, tanınma ve gelecek beklentisi arasındaki farkı anlatır. Eğer bir toplumda gençler büyük beklentilere sahip fakat iş, gelir, sosyal hareketlilik ve tanınma imkânları sınırlıysa, bu açıklık büyür. Yazarın iddiasına göre bu açıklık büyüdükçe TikTok gibi algoritmik platformların çekim gücü de artar.

Tabloda Irak “developing/middle-income” olarak, 46.5 milyon yaklaşık nüfusla, yüksek sosyal medya kullanımı ve çok yüksek TikTok kullanım yoğunluğuyla verilir. Kullanım yoğunluğu “>3 hrs/day” yani günde 3 saatin üzerinde olarak belirtilir ve gerçeklik-arzu açıklığı “very large” olarak sınıflanır. Mısır’da sosyal medya penetrasyonu %43.4 olarak verilir ve TikTok kullanım yoğunluğu “very high” olarak sınıflandırılır. Ukrayna savaş etkisi altındaki gelişmekte olan ülke olarak ele alınır; TikTok kullanımının nüfusun %67’sine ulaştığı belirtilir. Arnavutluk da yüksek TikTok kullanım yoğunluğu ve büyük gerçeklik-arzu açıklığıyla sınıflandırılır.

Buna karşılık İsveç, Danimarka ve Almanya gibi yüksek gelirli refah toplumları düşük açıklıklı örnekler olarak sunulur. İsveç’te TikTok büyümesinin +%12, Danimarka’da +%15 olduğu belirtilir. Almanya için kullanım Avrupa ortalaması içinde ve düşük olarak değerlendirilir. Yazar bu durumu şöyle yorumlar: Maddi gerçeklik ile beklenti arasındaki açıklık daha dar olduğunda, TikTok kullanımı daha çok işlevsel veya eğlence amaçlı kalır; kişinin toplu biçimde algoritmik alana “göç etmesi” gerekmez.

Birleşik Arap Emirlikleri örneği çalışmada özel bir karşıt vaka olarak sunulur. BAE’de internet ve sosyal medya erişimi neredeyse evrensel düzeydedir; buna rağmen TikTok kullanım yoğunluğu Irak’taki gibi varoluşsal bir kaçış olarak yorumlanmaz. Kullanım “moderate”, yani daha ılımlı ve çoklu platform davranışı içinde değerlendirilir. Yazar bu farktan hareketle şunu savunur: Belirleyici olan yalnızca internet erişimi veya zenginlik değildir; platforma yönelimin niteliğini belirleyen şey, maddi gerçeklik ile varoluşsal beklenti arasındaki gerilimin kalitesidir.

Bu ayrım çalışmanın en önemli kavramsal katkılarından biridir. TikTok’ta geçirilen sürenin “miktarı” kadar, o sürenin “niteliği” de önemlidir. Bir kişi platformu dinlenmek, eğlenmek veya bilgi almak için kullanabilir. Başka bir kişi için aynı platform, maddi dünyada bulamadığı görünürlük, statü, tanınma veya kaçış duygusunu sağlayan temel alan hâline gelebilir. Yazar bu farkı “leisure versus escape”, yani boş zaman/eğlence ile kaçış arasındaki fark olarak yorumlar.

Çalışmanın tablo bölümü, okuyucu açısından özellikle önemlidir; çünkü kuramsal iddiayı ülkeler arası örüntüye bağlar. Tabloda yüksek açıklıklı ülkelerde TikTok kullanım yoğunluğunun daha yüksek, düşük açıklıklı refah toplumlarında ise büyüme ve kullanım yoğunluğunun daha yavaş veya daha parçalı olduğu gösterilmeye çalışılır. Ancak tablo istatistiksel regresyon, nedensellik testi veya bireysel anket analizi yerine karşılaştırmalı betimleme niteliği taşır. Bu nedenle tablo, güçlü bir tartışma zemini sunar; fakat tek başına kesin nedensellik kanıtı sayılmamalıdır.

Çalışmanın sonuç bölümünde yazar, iki ana önermenin desteklendiğini savunur. Birincisi, TikTok’un kısa video formatı ve algoritmik yapısı nedeniyle “Complete Exponential Medium” olarak görülebileceğidir. İkincisi, yüksek marjinalleşme ve büyük gerçeklik-arzu açıklığı bulunan toplumlarda TikTok kullanımının daha yoğun olduğu ve bunun “self-dissolution” hipotezini desteklediğidir.

Bu noktada çalışmanın bilimsel değerini doğru konumlandırmak gerekir. Makale, dijital platform kullanımını sadece teknoloji, pazarlama veya kullanıcı alışkanlığı açısından değil; toplumsal eşitsizlik, varoluşsal gerilim ve dijital benlik kavramları üzerinden ele almaktadır. Bu açıdan güçlü bir teorik çerçeve ve tartışma önerir. Ancak aynı zamanda iddiaları oldukça büyük ve felsefi yüklüdür. “Benliğin çözülmesi”, “algoritmik vatan”, “ontolojik göç” gibi kavramlar, doğrudan ölçülmesi zor kavramlardır. Çalışma bu kavramları platform verileriyle ilişkilendirir; fakat kavramların birey düzeyindeki psikolojik karşılıklarını doğrudan ölçmez.

Geçmiş açısından bakıldığında bu çalışma, propaganda, kitle iletişimi ve medya etkileri tartışmalarının dijital çağdaki yeni biçimine bağlanır. Geleneksel propaganda modellerinde içerik üreticisi, mesaj ve alıcı arasındaki ilişki daha belirgin olabilir. Algoritmik platformlarda ise içerik akışı, kullanıcı davranışı, beğeni, tekrar izleme, paylaşım, yorum ve üretim araçları kapalı bir döngü hâline gelir. Kullanıcı hem alıcı hem üretici hem de algoritmanın veri kaynağı olur.

Bugün açısından çalışma, TikTok ve benzeri kısa video platformlarının yalnızca “gençlerin eğlendiği uygulamalar” olarak görülmemesi gerektiğini vurgular. Özellikle ekonomik sıkışma, sosyal dışlanma ve gelecek kaygısı yaşayan toplumlarda bu platformlar, bireylerin kendilerini görünür kıldığı, geçici de olsa tanınma duygusu yaşadığı ve maddi gerçekliğin sınırlarından kaçtığı alanlara dönüşebilir. Bu, eğitimden siyasete, ruh sağlığından medya okuryazarlığına kadar pek çok alanı ilgilendirir.

Gelecek açısından çalışma, sosyal medya araştırmalarında yalnızca kullanıcı sayısı veya ekran süresi ölçmenin yeterli olmayabileceğini gösterir. Aynı süre farklı toplumlarda farklı anlamlara gelebilir. Bir ülkede TikTok eğlence ve boş zaman aracı iken, başka bir ülkede toplumsal gerilimin dijital boşaltım kanalı hâline gelebilir. Gelecekte bu tür iddiaların daha sağlam test edilmesi için bireysel kullanıcı anketleri, derinlemesine görüşmeler, platform kullanım günlükleri, algoritmik öneri analizi, ekonomik göstergelerle nicel modelleme ve uzunlamasına çalışmalar gerekir.

Gündelik yaşama etkisi açısından çalışma, ailelerin, eğitimcilerin, medya araştırmacılarının ve politika yapıcıların sosyal medya kullanımını yalnızca “bağımlılık” veya “zaman kaybı” diye görmemesi gerektiğini düşündürür. Eğer bir genç veya toplumsal grup platforma aşırı yöneliyorsa, bunun arkasında yalnızca kişisel tercih değil, gerçek hayatta tanınma, umut, iş, statü veya gelecek eksikliği de olabilir. Bu, sosyal medya sorununu sadece uygulama yasakları veya ekran süresi uyarılarıyla açıklamanın yetersiz kalabileceğini gösterir.

Çalışmanın güçlü yönü, platform verilerini felsefi ve toplumsal bir modelle birleştirmeye çalışmasıdır. TikTok’un ölçeğini, kullanım derinliğini, teknik üretim araçlarını, Irak örneğini ve on ülkelik karşılaştırmayı tek bir çerçeve içinde ele alır. Ayrıca internet erişimi ile platforma varoluşsal göç arasında ayrım yapması, BAE örneği üzerinden önemli bir nüans sunar.

Sınırlılıkları da aynı derecede önemlidir. Çalışma hakem değerlendirmesinden geçmemiştir. Kullanılan ülke verileri ikincil kaynaklara dayanmaktadır. “Reality-aspiration gap” nicel olarak ayrıntılı bir endeksle hesaplanmış görünmemektedir; daha çok ekonomik yoksunluk, işsizlik, marjinalleşme ve sosyal koşulların kuramsal bileşimi olarak sunulmuştur. TikTok kullanım yoğunluğu ile benliğin çözülmesi arasında doğrudan bireysel psikolojik ölçüm yapılmamıştır. Bu nedenle sonuçlar güçlü bir teorik yorum sunar; fakat kesin nedensel kanıt olarak okunmamalıdır.

Çalışmanın söylediği şey şudur: TikTok’un algoritmik mimarisi üstel yayılımı destekler ve yüksek toplumsal gerilim yaşayan ülkelerde yoğun kullanım, CM-PIM modeline göre varoluşsal kaçışın makro göstergesi olarak okunabilir. Çalışmanın söylemediği şey ise şudur: TikTok kullanan her birey benliğini kaybetmektedir; her yüksek kullanım psikolojik çözülme anlamına gelir; ya da platform kullanımı tek başına toplumsal sorunların nedeni veya sonucu olarak kesin biçimde kanıtlanmıştır. Bu ayrımları korumak, çalışmayı doğru ve bilimsel olarak dürüst biçimde anlamak için gereklidir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Çalışma, CM-PIM modelinden türetilen iki temel hipotezi platform verileri ve ülkeler arası karşılaştırmalı tablo üzerinden test etmeye çalışan kuramsal-ampirik bir preprint makalesidir. Deneysel laboratuvar çalışması, bireysel anket, klinik değerlendirme veya doğrudan algoritma erişimi içermemektedir. Yöntem, kamuya açık dijital platform metrikleri ve ülkeler arası karşılaştırmalı yorum üzerine kuruludur.

Test edilen iki ana hipotez:

CM-PIM modelinde verilen temel formül:

\[ V(t) = e^{(\beta-\alpha)t} \]

Bu formül, dijital varoluşun çalışmada üstel süreç olarak kavramsallaştırıldığını gösterir. V(t), zaman içindeki platform etkisi, görünürlük veya yayılım büyüklüğü olarak yorumlanabilir. t zamanı temsil eder. β ve α kaynak metinde ayrıntılı tanımlanmamıştır; ancak formülün genel mantığında iki kuvvet arasındaki fark büyümenin yönünü belirler. β−α pozitif olduğunda sistem doğrusal değil, üstel biçimde büyüyen bir yayılım gösterebilir.

Çalışmanın üç düzeyli araştırma tasarımı:

• Küresel düzey: TikTok’un “Complete Exponential Medium” olup olmadığı ölçek, kullanım derinliği ve teknik içerik üretim altyapısı üzerinden tartışılmıştır.
• Irak örneği: Irak, toplumsal gerilimin ve platforma yönelimin yoğun görüldüğü “ontolojik laboratuvar” olarak ele alınmıştır.
• Ülkeler arası karşılaştırma: On ülke üzerinden gerçeklik-arzu açıklığı ile TikTok kullanım yoğunluğu arasındaki örüntü değerlendirilmiştir.

TikTok’un üstel ortam olarak değerlendirilmesinde kullanılan göstergeler:

Irak örneğinde aktarılan başlıca veriler:

On ülkelik karşılaştırmalı tabloya göre genel sınıflandırma:

Tabloda öne çıkan bazı ülke verileri:

Çalışmanın başlıca bulguları:

• TikTok, kısa video mimarisi ve algoritmik yayılım kapasitesi nedeniyle çalışmada “Complete Exponential Medium” olarak tanımlanır.
• Üstel patlama, kullanıcı sayısı, kullanım süresi, etkileşim oranı ve üretim/modülasyon araçları üzerinden operasyonelleştirilir.
• Irak örneği, yüksek toplumsal gerilim ve yoğun platform kullanımı nedeniyle “ontolojik laboratuvar” olarak ele alınır.
• Yazar, Irak’taki 34.3 milyon kullanıcıyı yalnızca platform yaygınlığı değil, toplumsal ölçekte algoritmik alana yönelme işareti olarak yorumlar.
• On ülkelik karşılaştırma, yüksek gerçeklik-arzu açıklığı bulunan toplumlarda TikTok kullanımının daha yoğun olduğunu öne sürer.
• Refah düzeyi yüksek ve düşük açıklıklı toplumlarda TikTok büyümesi daha yavaş veya kullanım daha işlevsel/eğlence odaklı olarak yorumlanır.
• BAE örneği, internet erişiminin yüksek olmasının tek başına yoğun varoluşsal platform kullanımını açıklamadığını göstermek için kullanılır.
• Çalışma, platform başarısını sadece teknoloji veya ekonomiyle değil, maddi dünyadaki varoluşsal kırılmalarla açıklamaya çalışır.

Yöntemin sınırlılıkları:

• Çalışma hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir preprinttir.
• Kullanılan veriler kamuya açık ikincil platform ve ülke raporlarına dayanmaktadır.
• “Benliğin çözülmesi” doğrudan birey düzeyinde psikolojik testlerle ölçülmemiştir.
• “Reality-aspiration gap” kavramı nicel, standartlaştırılmış ve ayrıntılı bir indeks olarak kurulmamıştır; yorumlayıcı/composite bir değişken gibi kullanılmıştır.
• Tablo karşılaştırmalı ve betimleyicidir; nedensellik kanıtı sunmaz.
• TikTok kullanımının yüksekliği farklı kültürel, demografik, dilsel, politik veya medya ekosistemi faktörlerinden de etkilenebilir.
• Ülkeler arası verilerin ölçüm yöntemleri ve kaynak tutarlılığı sınırlı olabilir.
• Çalışma platform algoritmasına doğrudan erişim veya kullanıcı davranışının mikro düzey izleme verisini sunmamaktadır.

Sonuç olarak: Çalışma, TikTok’un algoritmik ve kısa video tabanlı yapısını üstel yayılım modeliyle, yoğun platform kullanımını ise toplumsal gerilim ve dijital benlik çözülmesiyle ilişkilendiren güçlü bir teorik öneri sunar. Ancak bu öneri, hakemli ve daha ayrıntılı nicel/ampirik çalışmalarla desteklenmeden kesin toplumsal yasa gibi kabul edilmemelidir. En doğru okuma, bu makaleyi dijital platformların toplumsal eşitsizlik, umut açıklığı ve varoluşsal kaçışla nasıl ilişkilenebileceğini tartışan erken aşama bir kuramsal-ampirik çalışma olarak değerlendirmektir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Bu makale, Alaa H. Al-Turfi Alaa Hussein Abbas tarafından hazırlanan “TikTok and the Exponential Explosion: A Cross-National Empirical Test of the CM-PIM Model of Self-Dissolution” başlıklı çalışmaya dayanarak hazırlanmıştır.

Kaynak metin, SSRN üzerinde yer alan bir preprint araştırma makalesidir. Metinde açıkça “This preprint research paper has not been peer reviewed” ifadesi bulunduğu için çalışma hakem değerlendirmesinden geçmemiştir. Bu nedenle çalışmanın sonuçları, hakemli dergi yayınıyla kesinleşmiş bulgular gibi değil, test edilmesi gereken kuramsal-ampirik bir öneri olarak okunmalıdır.

Çalışmanın yöntemi, CM-PIM modelinden türetilen iki hipotezin TikTok’a ilişkin küresel platform metrikleri, Irak örneği ve on ülkelik karşılaştırmalı tablo üzerinden yorumlanmasına dayanır. Makalede deneysel laboratuvar çalışması, bireysel düzeyde psikolojik ölçüm, kullanıcı anketi, algoritma iç verisi veya ayrıntılı ekonometrik nedensellik modeli sunulmamaktadır.

Bu içerik hazırlanırken çalışmanın temel kavramları, CM-PIM formülü, TikTok’un “Complete Exponential Medium” olarak yorumlanması, Irak örneği, ülkeler arası karşılaştırma tablosu, BAE karşıt örneği, sonuç iddiaları ve sınırlılıkları korunmuştur. PDF’de olmayan ek istatistik, dış doğrulama, klinik/psikolojik teşhis, kesin nedensellik veya platformun tüm kullanıcılar üzerindeki etkisine dair genelleyici iddia eklenmemiştir.

Çalışmanın en dikkatli okunması gereken yönü, “self-dissolution” kavramının çok güçlü bir felsefi-sosyolojik yorum olmasıdır. Makale bu kavramı yüksek yoğunluklu TikTok kullanımı ve gerçeklik-arzu açıklığı üzerinden makro düzeyde tartışır; ancak bireylerin ruhsal durumunu doğrudan ölçmez. Bu nedenle çalışma, TikTok kullanımını anlamak için önemli ve düşündürücü bir çerçeve sunsa da, her kullanıcı veya her ülke için kesin hüküm üretmez.