Муоширати илмии бисёрзабона — мубодилаи дониши илмӣ ба чанд забон бо дарназардошти заминаҳои забонии гурӯҳҳои гуногуни иҷтимоӣ мебошад. Ин таҳқиқот робитаи байни репертуари забонии олимони Африқои Ҷанубӣ ва амалияҳои муоширати илмиро дар асоси маълумоти 300 иштирокчӣ, ки пас аз поксозии пурсиши онлайн дар давраи апрел–июни 2022 интихоб шудаанд, баррасӣ мекунад. Дар намуна %29,0 иштирокчиён гуфтаанд, ки як забон, %37,3 ду забон ва %33,6 беш аз ду забон медонанд; ба ин тартиб гурӯҳи %71 ҳадди ақал бо ду забон ҳарф зада метавонад. Бо вуҷуди ин, дар муоширати илмӣ English ба таври равшан забони бартаридошта мемонад ва истифодаи забонҳои Indigenous барои мақсадҳои муошират аз сатҳи қобилияти олимон барои гуфтугӯ бо ин забонҳо пасттар аст.

Паёми асосии илмии таҳқиқот ин аст, ки дар низоми илмии Африқои Ҷанубӣ иқтидори назарраси бисёрзабонӣ вуҷуд дорад, аммо ин иқтидор дар муоширати илмӣ пурра истифода намешавад. Аз иштирокчиёне, ки ду забон медонанд, %29,4 гуфтаанд, ки дар муоширати илмӣ аз забони иловагӣ истифода мекунанд, дар ҳоле ки дар байни онҳое, ки беш аз ду забон медонанд, ин нишондиҳанда %47,5 аст. Байни шумораи забонҳои гуфтугӯшаванда ва гуногунии аудиторияҳои мақсадноке, ки бо онҳо муошират сурат мегирад, робитаи аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок, вале заиф гузориш шудааст: r=0,135 ва p=0,027.

Маҳдудияти натиҷаҳо аз сохтори интихоб бармеояд. Пурсиш ба забони English, онлайн ва бо иштироки ихтиёрӣ гузаронида шудааст; азбаски шумораи умумии олимони Африқои Ҷанубӣ маълум нест, сатҳи ҷавобдиҳӣ ҳисоб карда намешавад. Намуна инчунин метавонад ба сӯи олимоне тамоюл дошта бошад, ки аллакай бо муоширати илмӣ ва шабакаҳои касбии онлайн иртибот доранд. Аз ин рӯ, арзиши %71 набояд ҳамчун нишондиҳандаи миллии паҳншавӣ барои ҳамаи олимони Африқои Ҷанубӣ, балки ҳамчун хусусияти намунаи таҳқиқшудаи 300 нафар тафсир шавад.

Масъалаи таҳқиқот

Ҳадафи муоширати илмӣ танҳо интиқоли дониши илмӣ аз озмоишгоҳ ё донишгоҳ ба ҷомеа нест. Муоширати илмии муосир ҳамчунин барқарор кардани робитаи мутақобил бо ҷомеаҳои гуногун, шарҳ додани заминаи иҷтимоии дониш, дастгирии баҳси ҷамъиятӣ ва фароҳам овардани истифодаи маънодори дониши илмиро дар бар мегирад.

Забон дар ин раванд қабати асосии дастрасӣ мебошад. Вақте илм танҳо тавассути забони ҳукмрони академӣ шарҳ дода мешавад, иштироки ҷомеаҳое, ки бо забонҳои дигар зиндагӣ ва фикр мекунанд, дар баҳси илмӣ метавонад маҳдуд шавад. Аз ин рӯ, дар ҷомеае мисли Африқои Ҷанубӣ, ки гуногунии забонӣ баланд аст, ин ки олимон кадом забонҳоро медонанд ва аз кадоме аз онҳо воқеан дар муоширати илмӣ истифода мебаранд, ду саволи ҷудогонаанд.

Холигии адабиёт дар ин таҳқиқот маҳдуд будани маълумоти низомманди эмпирикӣ оид ба истифодаи забон аз ҷониби олимони Африқои Ҷанубӣ мебошад. Муҳаққиқон меомӯзанд, ки оё иқтидори забонии олимон метавонад ҳамчун захира барои дастрасии васеътар дар муоширати илмӣ истифода шавад.

Чаро Бисёрзабона Будани Олимон Барои Муоширати Илмӣ Муҳим Аст?

Бисёрзабонӣ ба олим имкон медиҳад, ки як муҳтавои илмиро дар заминаҳои гуногуни забонӣ ва фарҳангӣ дастрасатар мубодила кунад; аммо таҳқиқот нишон медиҳад, ки танҳо донистани зиёда аз як забон кофӣ нест ва ин иқтидори забонӣ бояд ба амалияи воқеии муоширати илмӣ интиқол ёбад.

Агар олим забонеро, ки аудиторияи мақсаднок истифода мекунад, дарк карда тавонад, муошират танҳо ба тарҷумаи калимаҳо маҳдуд намешавад. Истифодаи рӯзмарраи мафҳумҳо, маънои фарҳангӣ, кадом мисолҳо фаҳмо будан ва дар куҷо истилоҳоти илмӣ шарҳ талаб карданро беҳтар арзёбӣ кардан мумкин аст.

Манбаъ муоширати илмии бисёрзабонаро ҳамчун иқтидоре баррасӣ мекунад, ки метавонад саводнокии илмӣ, дастрасӣ, иштирок ва муносибати ҷомеа–илмро беҳтар намояд. Бо вуҷуди ин, таҳқиқот худи ин таъсирҳоро ба таври таҷрибавӣ чен накардааст; тағйирёбандаҳои асосии ченшуда репертуари забонии олимон, рафтори коммуникатсионии онҳо, хусусиятҳои демографӣ ва аудиторияҳои мақсадноки дастрасшуда мебошанд.

Олим чӣ гуна таъриф карда шуд?

Дар таҳқиқот олим ҳамчун мутахассиси таҳсилдидае баррасӣ шудааст, ки дар илмҳои физикӣ, табиӣ ё иҷтимоӣ фаъолият мекунад; дониш, раванд ё усул тавлид мекунад ва ба мубодилаи фаҳмиши илмӣ ба манфиати ҷомеа таваҷҷуҳ дорад.

Намуна танҳо аз профессорони донишгоҳ иборат нест. Муҳаққиқон, омӯзгорон, профессорҳо, кормандони соҳаҳои касбии илмӣ ба монанди тиб ё муҳандисӣ ва шахсони иштироккунанда дар лоиҳаҳои citizen science низ фаро гирифта шудаанд.

Сохтори демографии намуна

%74,7 иштирокчиён ба гурӯҳҳои муҳаққиқ, омӯзгор ё шахсони вобаста ба таҳқиқоти тиббӣ/муҳандисӣ дохил шудаанд. Манбаъ ҳамчунин қайд мекунад, ки гурӯҳи white scientists дар намуна нисбат ба сохтори умумии аҳолии Африқои Ҷанубӣ бештар намояндагӣ кардааст.

Таҷрибаи муоширати илмӣ

%57,3 иштирокчиён дар давраи наздик дар як чорабинии ҷалби ҷомеа ба илм иштирок кардаанд ва %40,7 дар 24 моҳи гузашта корҳои илмии худро ба таври оммавӣ пешниҳод кардаанд.

Аз рӯйи давомнокии таҷрибаи муоширати илмӣ, гурӯҳи калонтарин бо %32,7 иштирокчиёне мебошанд, ки 1-5 сол таҷриба доранд. Гурӯҳи %19,0 таҷрибаи 6-10 сол ва гурӯҳи %12,3 таҷрибаи беш аз 10 солро гузориш кардааст.

%67,3 иштирокчиён гуфтаанд, ки аз фаъолиятҳои оммавии муоширати илмӣ лаззат мебаранд. Дар миқёси панҷхолаи public-speaking confidence, %38,3 ба худ 4 ва %23,3 ба худ 5 хол додаанд. Инҳо ченакҳои худгузоришӣ мебошанд; санҷиши мустақили иҷро нестанд.

Профили Забонии Олимони Африқои Ҷанубӣ Чӣ Гуна Аст?

Дар намунаи 300-нафараи таҳқиқшуда %29,0 олимон гуфтаанд, ки танҳо як забон, %37,3 ду забон ва %33,6 беш аз ду забон медонанд; ба ин тартиб тақрибан %71 намуна ҳадди ақал ду забон медонад.

Манбаъ дар баъзе ҷадвалҳо гурӯҳи беш аз ду забонро %33,7 гузориш мекунад. Гирдкунии таносуби 101/300 бо ин фарқи хурд мувофиқ аст; Verianla арзиши %33,6-и Расми 2-ро тағйир надодааст.

Кадом забонҳо истифода мешаванд?

Азбаски саволи забон интихоби чандгона дошт, фоизҳои зерин якдигарро истисно намекунанд ва интизор намеравад, ки ҷамъашон %100 бошад.

Оё Байни Забони Гуфтугӯӣ Ва Забони Дар Муоширати Илмӣ Истифодашаванда Фарқ Ҳаст?

Бале. Расми 4-и таҳқиқот нишон медиҳад, ки забонҳое, ки олимон медонанд, дар муоширати илмӣ бо ҳамон дараҷа истифода намешаванд ва махсусан барои забонҳои ғайр аз English холигии равшани истифода вуҷуд дорад.

Ин фарқ танҳо дар забонҳои Indigenous дида намешавад; ҳамаи онҳое, ки гуфтаанд English медонанд, низ онро дар муоширати илмӣ истифода накардаанд. Аммо English ҳам аз рӯйи донистан ва ҳам аз рӯйи истифода дар муоширати илмӣ забони равшан бартаридошта мебошад.

Муаллифон ин холигиро бо истифодаи таърихии забон, интихоби шахсӣ, дастрасӣ ва бештар ташаккул ёфтани истилоҳоти илмӣ-техникӣ дар English мепайванданд. Норасоии истилоҳоти стандартшудаи илмӣ ва луғатҳои мукаммали техникӣ дар забонҳои Indigenous низ аз монеаҳои баррасишуда аст.

Оё олимони дузабона ва бисёрзабона забонҳои худро ба як андоза истифода мекунанд?

Олимоне, ки беш аз ду забон медонанд, забонҳои иловагиро бештар ба муоширати илмӣ ворид мекунанд. Бо вуҷуди ин, тақрибан нисфи ин гурӯҳ дар муоширати илмӣ боз ҳам танҳо аз як забон истифода мекунад. Ин натиҷа нишон медиҳад, ки дониши забон ба таври худкор ба рафтори коммуникатсионӣ табдил намеёбад.

Робита бо гуногунии аудиторияи мақсаднок

Манбаъ байни шумораи забонҳои гуфтугӯшаванда ва шумораи аудиторияҳои мақсадноке, ки бо онҳо муошират сурат мегирад, робитаи \(r=0{,}135\), \(p=0{,}027\)-ро гузориш кардааст.

Коэффитсиент аз сифр ба самти мусбат фарқ мекунад, аммо бузургии он паст аст. Аз ин рӯ метавон гуфт, ки шахсони бештарзабон майли муошират бо аудиторияҳои мақсадноки гуногунтар доранд; аммо наметавон гуфт, ки қисми зиёди гуногунии аудиторияҳои мақсаднок танҳо бо шумораи забонҳо шарҳ дода мешавад.

Бо кадом аудиторияҳои мақсаднок муошират мешавад?

Манбаъ арзёбиро аз рӯйи 11 категорияи аудиторияи мақсаднок анҷом додааст. Гурӯҳҳои бештар гузоришшуда олимони дигар %16,9, learners %16,1, донишҷӯён %15,0, омӯзгорон %13,3 ва ҷомеаи умумӣ %10,8 мебошанд.

Дар байни аудиторияҳое, ки иштирокчиён худро бароҳаттар ҳис мекарданд, донишҷӯён ва learners якҷоя бо %33,4 ҷойи аввал ва ҷомеаи умумӣ бо %22,1 ҷойи дуюмро гирифтаанд. Пас аз онҳо муассисаҳои давлатӣ %13,2, гурӯҳҳои ҷомеавӣ %11,1 ва policymakers %9,6 қарор доранд.

Робитаҳои синну сол, таҳсил ва population group

* Матни саҳифаи 4-и манбаъ барои ҷинс \(p=0{,}045\) медиҳад, дар ҳоле ки саҳифаи 6 дар паҳлуи ҳамон \(r=0{,}116\) арзиши \(p=0{,}45\)-ро менависад. Манбаъ арзиши дурустро алоҳида шарҳ намедиҳад.

Ҳеҷ яке аз ин коэффитсиентҳо худ аз худ нишон намедиҳад, ки синну сол, ҷинс, таҳсил ё ҷуғрофия сабаби бисёрзабонӣ мебошад. Таҳқиқот буришӣ аст ва тағйирёбандаҳо рандомизатсия нашудаанд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Пайдоиши маҷмӯи маълумот

Таҳлил ба маҷмӯи мавҷудаи маълумоти пурсишӣ, ки барои таҳқиқоти “Assessment of the Science Communication Skills Needs of South African Scientists” таҳия шудааст, асос меёбад.

Аз ин рӯ, мақола таҳлиле мебошад, ки маълумоти пурсишии дар 2022 ҷамъоваришударо махсусан аз дидгоҳи гуногунии забонӣ, бисёрзабонӣ ва иқтидори муоширати илмӣ бозбинӣ мекунад.

Гузаронидани пурсиш

Муҳтавои пурсиш

Манбаъ мегӯяд, ки саволнома аз таҳқиқоти Besley ва ҳамкоронаш дар бораи омӯзиши коммуникатсионӣ ва ҳадафҳои олимон таъсир гирифтааст.

Бандҳои марбут ба коммуникация ба чор гурӯҳи асосӣ ҷудо шудаанд: 16 банд барои Internal Efficacy, 22 банд барои External Efficacy, 10 банд барои Social Norms ва 9 банд барои Technology Usage for science engagement. Розигии огоҳонаи онлайн, варақаи муфассали маълумот ва саволҳои демографии беном низ ба сохтори таҳқиқот дохил карда шудаанд.

Интихоби намуна чӣ гуна анҷом ёфт?

Манбаъ интихоби миллии тасодуфии эҳтимолиро тавсиф намекунад. Пайванди пурсиш тавассути каналҳои рақамӣ ва эълонҳои ҳафтаинаи 78 муассисае, ки дар онҳо олимон зиёд кор мекунанд, васеъ паҳн карда шудааст.

Ин усул дастрасиро васеъ кардааст, аммо эҳтимолияти интихоб маълум нест. Азбаски шумораи умумии олимони Африқои Ҷанубӣ низ дақиқ маълум нест, таҳқиқот сатҳи дурусти миллии ҷавобдиҳиро ҳисоб карда наметавонад.

Гузариш аз 451 ҷавоб ба 300 ҷавоб

Ҳамагӣ 451 ҷавоб гирифта шудааст. Ҳангоми поксозии маълумот ҷавобҳое ҷудо карда шуданд, ки иштирокчиён худро мувофиқ ба таърифи олим дар таҳқиқот муайян кардаанд ва таҳлили ниҳоӣ бар n=300 гузаронида шудааст.

Манбаъ ҳамаи қоидаҳои техникии хориҷкунии маълумотро дар шакли диаграммаи муфассали ҷараён ё рӯйхати комили филтрҳо пешниҳод намекунад. Аз ин рӯ, барқарор кардани сабаби мушаххаси хориҷ шудани ҳар яке аз 151 ҷавоб имконнопазир аст.

Дар таҳлили оморӣ чӣ гузориш шуд?

Бо SPSS профили демографӣ, истифодаи забон, иқтидори коммуникация, таҷриба ва намунаҳои аудиторияи мақсаднок баррасӣ шуданд. Дар бахши натиҷаҳо робитаҳои гуногун бо коэффитсиентҳои \(r\) ва p-арзишҳо пешниҳод шудаанд.

Бо вуҷуди ин, манбаъ дар бахши усул номи пурраи тартиби коррелятсия, самти рамзгузории ҳамаи тағйирёбандаҳо ё фосилаҳои эътимодро ба таври муфассал гузориш намекунад. Аз ин рӯ, Verianla коэффитсиентҳоеро, ки дар манбаъ танҳо ҳамчун \(r\) дода шудаанд, ба навъи дигари оморӣ бозномгузорӣ накардааст.

Оё Ин Натиҷаҳо Ҳамаи Олимони Африқои Ҷанубиро Намояндагӣ Мекунанд?

Не. Натиҷаҳо намунаи 300-нафараеро тавсиф мекунанд, ки дар пурсиши ихтиёрии онлайн иштирок намуда, пас аз поксозӣ ба таҳлил ворид шудаанд; азбаски интихоби эҳтимолии миллӣ, чорчӯбаи маълуми интихоб ё сатҳи ҳисобшавандаи ҷавобдиҳӣ вуҷуд надорад, ин фоизҳо набояд ҳамчун паҳншавии мустақим ба тамоми аҳолии олимони Африқои Ҷанубӣ умумӣ карда шаванд.

Ғарази иштироки онлайн

Манбаъ қайд мекунад, ки усули пурсиши онлайн метавонад шахсонеро, ки аллакай ба public science communication, шабакаҳои иҷтимоии STEM ё шабакаҳои касбии онлайн таваҷҷуҳ доранд, бештар ҷалб карда бошад.

Ин ҳолат махсусан муҳим аст, зеро мавзӯи таҳқиқот муоширати илмӣ мебошад: олимоне, ки ба муоширати илмӣ таваҷҷуҳ надоранд ё шабакаҳои онлайнро камтар истифода мекунанд, метавонанд дар намуна камтар намояндагӣ шуда бошанд.

Гузаронидани пурсиш ба забони English

Ин ки абзори ҷамъоварии маълумоти таҳқиқоте, ки бисёрзабонӣ ва истифодаи забонҳои Indigenous-ро меомӯзад, танҳо ба English татбиқ шудааст, бояд ҳангоми тафсир ба назар гирифта шавад. Манбаъ ин усулро равшан гузориш мекунад; аммо таъсири эҳтимолии онро ба иштироки олимоне, ки сатҳи English-и онҳо паст аст, ба таври миқдорӣ чен намекунад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

Дар намунаи таҳқиқшуда аксари олимон ҳадди ақал ду забон медонанд.

Репертуари забонҳои гуфтугӯшаванда аз репертуари забонҳои дар муоширати илмӣ истифодашаванда васеътар аст.

Иштирокчиёне, ки беш аз ду забон медонанд, нисбат ба онҳое, ки ду забон медонанд, истифодаи забони иловагиро дар муоширати илмӣ бештар гузориш мекунанд.

Байни шумораи забонҳо ва гуногунии аудиторияи мақсаднок робитаи аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок, вале заиф вуҷуд дорад.

Дар намуна байни тағйирёбандаҳои демографӣ ва ҷуғрофӣ ва бисёрзабонӣ баъзе робитаҳои оморӣ гузориш шудаанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Таҳқиқот мустақиман чен накардааст, ки бисёрзабонӣ эътимоди ҷамъиятӣ, саводнокии илмӣ ё истифодаи таҳқиқотро ба фоизи муайян зиёд мекунад.

Таҳқиқот санҷида нашудааст, ки истифодаи забонҳои Indigenous иттилои нодуруст ё дезинформатсияро ба таври сабабӣ кам мекунад.

Таҳқиқот нишон намедиҳад, ки хусусияти муайяни синну сол, ҷинс ё population group сабаби бисёрзабонӣ аст.

Арзиши %71 барои ҳамаи олимони Африқои Ҷанубӣ нишондиҳандаи миллии тасдиқшуда нест.

Робитаи байни истифодаи забонҳои бештар дар муоширати илмӣ ва расидан ба аудиторияҳои бештари мақсаднок заиф аст ва тағйирёбандаҳои дигар метавонанд нақши муҳим дошта бошанд.

Мушкилоти гузориш дар манбаъ

Робитаи ҷинс ва шумораи забонҳо дар як бахш ҳамчун \(r=0{,}116,\ p=0{,}045\), вале дар бахши дигар бо ҳамон коэффитсиент ҳамчун \(p=0{,}45\) дода шудааст. Аз ин рӯ, дар бораи аҳамиятнокии оморӣ дар дохили манбаъ номувофиқии мустақим вуҷуд дорад.

Ҳиссаи бисёрзабонӣ дар матн ва Расми 2 %33,6, вале дар баъзе ҷадвалҳо %33,7 нишон дода шудааст. Ин фарқ хурд аст ва бо гирдкунӣ мувофиқ мебошад.

Ҳарчанд Ҷадвали 3 бо “n=213” номгузорӣ шудааст, фоизҳои сатрҳо ба %71-и тамоми намуна мерасанд. Дар сарлавҳаи ҷадвал кофӣ равшан нест, ки фоизҳо нисбат ба кадом махраҷ ҳисоб шудаанд.

Дар Ҷадвали 4 сутуни “Sample proportion” шумораи нафаронро ба монанди 4, 109, 25, 31, 2 ва 42 медиҳад; номи сутун бо навъи арзиш пурра мувофиқ нест.

Тавсияҳои сиёсӣ ва таълимӣ

Муаллифон тавсия медиҳанд, ки иқтидори муоширати илмӣ барои истифодаи фаъолтари малакаҳои забонии мавҷудаи олимон дастгирӣ карда шавад.

Дар байни тавсияҳо таҳияи луғатҳои илмӣ ба забонҳои Indigenous дар ҳамкорӣ бо олимон ва ҷомеаҳо, омӯзиши муоширати илмии байнифарҳангӣ, зиёд кардани захираҳои рақамии бисёрзабона ва намоёнтар кардани муоширати илмӣ дар таҳсилоти бакалаврӣ ҷой доранд.

Шабакаҳои роҳнамоӣ низ ҳамчун механизми омӯзишӣ пешниҳод мешаванд, ки дар он олимон метавонанд таҷрибаи муошират, малакаҳои рақамӣ ва огоҳии иҷтимоӣ-фарҳангии худро мубодила кунанд.

Ғояи асосии амалие, ки таҳқиқот ҳамчун “Unlocking the 71%” баён мекунад, ин аст, ки пеш аз эҷоди иқтидори нави забонӣ, иқтидори мавҷудаи олимоне, ки аллакай ду ё зиёда забон медонанд, ба муоширати илмӣ самараноктар интиқол дода шавад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: Language, learning and engagement: Science communication skills among scientists in South Africa

Муаллифон: Saahier Parker; Michael Gastrow.

Corresponding author: Saahier Parker.

Муассисаи Saahier Parker: Centre for Science in Society, Human Sciences Research Council, Cape Town, South Africa.

Муассисаҳои Michael Gastrow: Centre for Science in Society, Human Sciences Research Council, Cape Town, South Africa; College of Business and Economics, University of Johannesburg, Johannesburg, South Africa.

ORCID: Saahier Parker — 0000-0002-0918-4569; Michael Gastrow — 0000-0002-0134-541X.

Маҷалла: South African Journal of Science.

Ношир: Academy of Science of South Africa (ASSAf).

Ҷилд / шумора: 122(3/4).

Рақами мақола: 18084.

Санаи пешниҳод: 3 июл 2024.

Санаҳои бознигарӣ: 22 июл 2025 ва 9 октябр 2025.

Санаи қабул: 25 ноябр 2025.

Санаи нашр: 26 март 2026.

DOI: 10.17159/sajs.2026/18084.

Навъи манбаъ: Research Article-и тақризшуда.

Тақриз: Сиёсати ҷории South African Journal of Science арзёбии дуҷонибаи беномро истифода мебарад.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Тарҳи таҳқиқот: Таҳлили маҷмӯи маълумоти пурсиши онлайн ва буришие, ки дар апрел–июни 2022 ҷамъоварӣ шудааст, бо тамаркуз ба забон ва муоширати илмӣ.

Ҷавобҳои аввалия: 451.

Намунаи ниҳоии таҳлил: 300.

Намунаи дорои ду ё зиёда забон: 213 нафар, тақрибан %71.

Забони ҷамъоварии маълумот: English.

Дарозии пурсиш: 64 банд; тақрибан 15 дақиқа.

Шабакаи эълон: Паҳнкунии рақамӣ тавассути 78 ташкилоти Африқои Ҷанубӣ.

Нармафзори таҳлил: SPSS.

Иҷозати ахлоқӣ: Human Sciences Research Council; REC 6/23/02/22.

Розигии огоҳона: informed consent-и онлайн ва варақаи муфассали маълумот истифода шудааст.

Маблағгузорӣ: South African Department of Science, Technology and Innovation (DSTI); South African Agency for Science and Technology Advancement (SAASTA); барои вақти таҳқиқот Human Sciences Research Council (HSRC).

Дастгирии иловагии сипос: DSTI/NRF/Newton Fund Trilateral Chair in Transformative Innovation, the 4IR and Sustainable Development; South African National Research Foundation grant 118873.

Дастрасии маълумот: Маълумоти дастгирикунандаи натиҷаҳоро метавон аз corresponding author дархост кард.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон изҳор мекунанд, ки competing interest вуҷуд надорад.

Изҳороти AI/LLM: Муаллифон изҳор мекунанд, ки AI ё LLM истифода нашудааст.

Саҳмҳои муаллифон: S.P. — консептуализатсия, методология, таҳқиқот, таҳлили намуна, таҳлили формалӣ, навиштани тарҳи аввал, идоракунии лоиҳа ва роҳбарии лоиҳа. M.G. — таҳлили формалӣ, санҷиш, бозбинӣ/таҳрир, таъмини сифати лоиҳа ва назорат. Ҳар ду муаллиф мақолаи ниҳоиро хонда ва тасдиқ кардаанд.

Маҳдудиятҳои асосии методологӣ

Азбаски популятсияи умумии олимони Африқои Ҷанубӣ маълум нест, сатҳи ҷавобдиҳӣ ҳисоб карда намешавад.

Иштирокчиён бо интихоби эҳтимолии миллӣ интихоб нашудаанд; намуна тавассути эълонҳои рақамӣ ва ҷавобҳои ихтиёрӣ ташаккул ёфтааст.

Усули онлайн метавонад ба сӯи иштирокчиёне, ки ба муоширати илмӣ ё шабакаҳои касбии рақамӣ таваҷҷуҳи бештар доранд, ғарази интихоб эҷод карда бошад.

Пурсиш танҳо ба English гузаронида шудааст.

Манбаъ қайд мекунад, ки гурӯҳи white scientists дар намуна нисбат ба аҳолии кишвар бештар намояндагӣ кардааст.

Таҳқиқот буришӣ аст; робитаҳои оморӣ сабабиятро нишон намедиҳанд.

Тартиби пурраи таҳлилҳои коррелятсионӣ, ҳамаи ҷузъиёти рамзгузории тағйирёбандаҳо ва фосилаҳои эътимод дар манбаъ ба таври мукаммал гузориш нашудаанд.

Барои коррелятсияи ҷинс ду арзиши номувофиқ, p=0,045 ва p=0,45, мавҷуданд.

Ҳадди асосии тафсир

Таҳқиқот нишон медиҳад, ки дар низоми илмии Африқои Ҷанубӣ иқтидори назарраси захираи инсонӣ барои муоширати илмии бисёрзабона вуҷуд дорад. Бо вуҷуди ин, маълумот паҳншавии пурраи ин иқтидорро дар сатҳи кишвар ё бузургии таъсири иҷтимоии муоширати бисёрзабона чен намекунад. Қавитарин натиҷаи эмпирикӣ ин аст, ки дар намунаи таҳқиқшуда иқтидори забонӣ аз истифодаи воқеии забонҳо дар муоширати илмӣ васеътар мебошад.