Көп тилдүү илимий коммуникация — илимий билимди бир нече тилде жана ар кандай коомдук топтордун тилдик контексттерин эске алуу менен бөлүшүү. Бул изилдөө Түштүк Африкадагы илимпоздордун тилдик репертуары менен илимий коммуникация практикаларынын ортосундагы байланышты 2022-жылдын апрель–июнь мезгилинде жүргүзүлгөн онлайн сурамжылоодон тазалоо аркылуу тандалган 300 катышуучунун маалыматтарынын негизинде карайт. Үлгүдө катышуучулардын %29,0ы бир тилде, %37,3ү эки тилде жана %33,6сы экиден көп тилде сүйлөй турганын билдиришкен; демек, %71дик топ жок дегенде эки тилде сүйлөй алат. Ошол эле учурда илимий коммуникацияда English ачык түрдө үстөм бойдон калууда, ал эми Indigenous тилдерин коммуникация максатында колдонуу илимпоздордун бул тилдерде сүйлөй алуу деңгээлинен төмөн.

Изилдөөнүн негизги илимий билдирүүсү — Түштүк Африканын илим системасында олуттуу көп тилдүүлүк дарамети бар, бирок бул дарамет илимий коммуникацияда толук пайдаланылбайт. Эки тил билген катышуучулардын %29,4ү илимий коммуникацияда кошумча тил колдонорун билдирсе, экиден көп тил билгендерде бул көрсөткүч %47,5ти түзөт. Сүйлөнгөн тилдердин саны менен байланыш түзүлгөн максаттуу аудиториялардын ар түрдүүлүгүнүн ортосунда статистикалык жактан маанилүү, бирок алсыз байланыш кабарланган: r=0,135 жана p=0,027.

Натыйжалардын чеги тандоо түзүмүнөн келип чыгат. Сурамжылоо English тилинде, онлайн форматта жана ыктыярдуу катышуу менен жүргүзүлгөн; Түштүк Африкадагы илимпоздордун жалпы саны белгисиз болгондуктан, жооп берүү деңгээлин эсептөө мүмкүн эмес. Үлгү ошондой эле илимий коммуникация жана онлайн кесиптик тармактар менен мурда эле байланышта болгон илимпоздорго карай тандалуу ыктымалдыгын көрсөтүшү мүмкүн. Ошондуктан %71 көрсөткүчү Түштүк Африкадагы бардык илимпоздордун улуттук таралуу көрсөткүчү катары эмес, изилденген 300 кишиден турган үлгүнүн өзгөчөлүгү катары чечмеленүүгө тийиш.

Изилдөө маселеси

Илимий коммуникациянын максаты илимий билимди лабораториядан же университеттен коомчулукка жеткирүү менен гана чектелбейт. Заманбап илимий коммуникация ар кандай коомчулуктар менен өз ара мамиле түзүүнү, билимдин коомдук контекстин түшүндүрүүнү, коомдук талкууну колдоону жана илимий билимди маанилүү түрдө колдонууга мүмкүнчүлүк түзүүнү да камтыйт.

Тил бул процессте жеткиликтүүлүктүн негизги катмары болуп саналат. Илим үстөм академиялык тил аркылуу гана түшүндүрүлгөндө, башка тилдерде жашап жана ой жүгүрткөн коомчулуктардын илимий талкууга катышуусу чектелиши мүмкүн. Түштүк Африка сыяктуу тилдик ар түрдүүлүгү жогору коомдо илимпоздор кайсы тилдерде сүйлөй алары жана ошол тилдердин кайсыларын чындап илимий коммуникацияда колдонору ошондуктан өзүнчө суроолор болуп саналат.

Изилдөөнүн адабияттагы боштугу — Түштүк Африкадагы илимпоздордун тил колдонушу жөнүндө системалуу эмпирикалык маалыматтын чектелүү болушу. Изилдөөчүлөр илимпоздор ээ болгон тилдик дарамет илимий коммуникацияда кеңири жеткиликтүүлүк үчүн колдонулушу мүмкүн болгон ресурс экенин же эместигин изилдешет.

Илимпоздордун Көп Тилдүү Болушу Илимий Коммуникация Үчүн Эмне Үчүн Маанилүү?

Көп тилдүүлүк илимпозго бир эле илимий мазмунду ар кандай тилдик жана маданий контексттерде жеткиликтүүрөөк түрдө бөлүшүү мүмкүнчүлүгүн берет; бирок изилдөө бир нече тилде сүйлөө өзүнчө эле жетиштүү эместигин, бул тилдик дарамет чыныгы илимий коммуникация практикасына өткөрүлүшү керектигин көрсөтөт.

Эгер илимпоз максаттуу аудитория колдонгон тилди түшүнө алса, коммуникация сөздөрдү которуу менен гана чектелбейт. Түшүнүктөрдүн күнүмдүк колдонулушун, маданий маанисин, кайсы мисалдар түшүнүктүү экенин жана илимий терминология кайсы жерде түшүндүрмө талап кыларын жакшыраак баалоого болот.

Булак көп тилдүү илимий коммуникацияны илимий сабаттуулукту, жеткиликтүүлүктү, катышууну жана коом–илим мамилесин жакшырта ала турган дарамет катары карайт. Ошол эле учурда изилдөө бул таасирлердин өзүн эксперименталдык түрдө өлчөгөн эмес; өлчөнгөн негизги өзгөрмөлөр — илимпоздордун тилдик репертуары, коммуникациялык жүрүм-туруму, демографиялык өзгөчөлүктөрү жана алар жеткен максаттуу аудиториялар.

Илимпоз кандай аныкталган?

Изилдөөдө илимпоз физикалык, табигый же социалдык илимдерде иштеген; билимди, процессти же ыкманы жараткан жана илимий түшүнүктү коомдун пайдасы үчүн бөлүшүүгө кызыкдар болгон билимдүү кесипкөй адис катары каралган.

Үлгү университет профессорлорунан гана турбайт. Изилдөөчүлөр, окутуучулар, профессорлор, медицина же инженерия сыяктуу кесиптик илимий тармактарда иштегендер жана citizen science долбоорлоруна катышкан адамдар да камтылган.

Үлгүнүн демографиялык түзүмү

Катышуучулардын %74,7си изилдөөчү, окутуучу же медицина/инженериялык изилдөө менен байланышкан категорияларда болгон. Булак үлгүдөгү white scientists тобу Түштүк Африканын жалпы калк түзүмүнө салыштырмалуу ашыкча өкүлчүлүк кылганын да белгилейт.

Илимий коммуникация тажрыйбасы

Катышуучулардын %57,3ү жакынкы мезгилде илим менен коомдун өз ара аракеттенүүсүнө арналган иш-чарага катышкан, ал эми %40,7си мурунку 24 айдын ичинде илимий иштерин коомчулукка ачык түрдө сунуштаган.

Илимий коммуникациядагы тажрыйба мөөнөтү боюнча эң чоң топ — %32,7 менен 1-5 жылдык тажрыйбасы бар катышуучулар. %19,0дук топ 6-10 жыл, ал эми %12,3түк топ 10 жылдан ашык тажрыйба билдирген.

Катышуучулардын %67,3ү коомдук илимий коммуникация иштеринен ырахат аларын билдирген. Беш баллдык public-speaking confidence шкаласында %38,3 өзүнө 4, ал эми %23,3 5 балл берген. Бул өзүн-өзү билдирүүгө негизделген өлчөөлөр; көз карандысыз аткаруу сынагы эмес.

Түштүк Африкадагы Илимпоздордун Тилдик Профили Кандай?

Изилденген 300 кишиден турган үлгүдө илимпоздордун %29,0ы бир гана тилде, %37,3ү эки тилде жана %33,6сы экиден көп тилде сүйлөй турганын билдиришкен; демек, үлгүнүн болжол менен %71и жок дегенде эки тилде сүйлөй алат.

Булак айрым таблицаларда экиден көп тил билген топту %33,7 деп көрсөтөт. 101/300 катышын тегеректөө бул кичине айырмага шайкеш келет; Verianla Сүрөт 2деги %33,6 маанисин өзгөрткөн эмес.

Кайсы тилдерде сүйлөшөт?

Тил тууралуу суроо көп варианттуу болгондуктан, төмөнкү пайыздар бири-бирин жокко чыгарбайт жана алардын суммасы %100 болушу күтүлбөйт.

Сүйлөнгөн Тил Менен Илимий Коммуникацияда Колдонулган Тилдин Ортосунда Айырма Барбы?

Ооба. Изилдөөнүн Сүрөт 4ү илимпоздор сүйлөй алган тилдер илимий коммуникацияда ошол эле деңгээлде колдонулбай турганын жана айрыкча English тилинен башка тилдерде колдонуудагы ачык боштук бар экенин көрсөтөт.

Бул айырма Indigenous тилдеринде гана байкалбайт; English тилинде сүйлөй турганын билдиргендердин баары эле аны илимий коммуникацияда колдонгон эмес. Бирок English сүйлөнүү жана илимий коммуникацияда колдонуу жагынан ачык үстөм тил болуп саналат.

Авторлор бул боштукту тарыхый тил колдонуу, жеке тандоо, жеткиликтүүлүк жана илимий-техникалык терминологиянын English тилинде көбүрөөк калыптанып калганы менен байланыштырышат. Indigenous тилдеринде стандартташкан илимий терминологиянын жана кеңири техникалык сөздүктөрдүн жетишсиздиги да талкууланган тоскоолдуктардын арасында.

Эки тилдүү жана көп тилдүү илимпоздор өз тилдерин бирдей деңгээлде колдонушабы?

Экиден көп тил билген илимпоздор кошумча тилдерди илимий коммуникацияга көбүрөөк киргизишет. Ошого карабастан, топтун болжол менен жарымы илимий коммуникацияда дагы эле бир гана тил колдонот. Бул жыйынтык тил билүү коммуникациялык жүрүм-турумга автоматтык түрдө айланбай турганын көрсөтөт.

Максаттуу аудиториялардын ар түрдүүлүгү менен байланыш

Булак сүйлөнгөн тилдердин саны менен байланыш түзүлгөн максаттуу аудиториялардын санынын ортосунда \(r=0{,}135\), \(p=0{,}027\) байланышын билдирген.

Коэффициент нөлдөн оң багытта айырмаланат, бирок анын чоңдугу төмөн. Демек, көбүрөөк тил билгендер ар түрдүү максаттуу аудиториялар менен байланыш түзүүгө ыкташы мүмкүн; бирок максаттуу аудиториялардын ар түрдүүлүгүнүн чоң бөлүгү тилдердин саны менен гана түшүндүрүлөт деп айтууга болбойт.

Кайсы максаттуу аудиториялар менен байланыш түзүлөт?

Булак 11 максаттуу аудитория категориясы боюнча баалоо жүргүзгөн. Эң көп билдирилген топтор: башка илимпоздор %16,9, learners %16,1, студенттер %15,0, билим берүүчүлөр %13,3 жана жалпы коомчулук %10,8.

Катышуучулар өздөрүн эң эркин сезген максаттуу аудиторияларда студенттер жана learners бирге %33,4 менен биринчи, жалпы коомчулук %22,1 менен экинчи орунда турат. Андан кийин мамлекеттик мекемелер %13,2, коомчулук топтору %11,1 жана policymakers %9,6 орун алган.

Жаш, билим жана population group байланыштары

* Булактын 4-беттеги текстинде жыныс үчүн \(p=0{,}045\) берилсе, 6-бетте ошол эле \(r=0{,}116\) маанисинин жанында \(p=0{,}45\) деп жазылган. Булак туура маанини өзүнчө түшүндүрбөйт.

Бул коэффициенттердин эч бири өз алдынча жаш, жыныс, билим же география көп тилдүүлүккө себеп болорун көрсөтпөйт. Изилдөө кесилиштик болуп саналат жана өзгөрмөлөр рандомдоштурулган эмес.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Маалымат топтомунун келип чыгышы

Талдоо “Assessment of the Science Communication Skills Needs of South African Scientists” аттуу изилдөө үчүн түзүлгөн учурдагы сурамжылоо маалымат топтомуна негизделет.

Ошондуктан макала 2022-жылы чогултулган сурамжылоо маалыматтарын өзгөчө тилдик ар түрдүүлүк, көп тилдүүлүк жана илимий коммуникация дарамети жагынан кайра караган талдоо болуп саналат.

Сурамжылоонун жүргүзүлүшү

Сурамжылоонун мазмуну

Булак суроо формасы Besley жана анын кесиптештеринин илимпоздордун коммуникациялык окутуусу жана максаттары боюнча эмгектеринен таасир алганын билдирет.

Коммуникацияга байланышкан пункттар төрт негизги топко уюштурулган: Internal Efficacy үчүн 16 пункт, External Efficacy үчүн 22 пункт, Social Norms үчүн 10 пункт жана Technology Usage for science engagement үчүн 9 пункт. Онлайн маалымдалган макулдук, кеңири маалымат формасы жана анонимдүү демографиялык суроолор да изилдөө түзүмүнө киргизилген.

Тандоо кандай жүргүзүлгөн?

Булак ыктымалдуулукка негизделген кокустук улуттук тандоону сүрөттөбөйт. Сурамжылоонун шилтемеси илимпоздор көп иштеген 78 мекеменин санарип каналдары жана жумалык жарыялары аркылуу кеңири таратылган.

Бул ыкма жеткиликтүүлүктү кеңейткен, бирок тандалуу ыктымалдыктары белгисиз. Түштүк Африкадагы илимпоздордун жалпы саны да так белгисиз болгондуктан, изилдөө жарактуу улуттук жооп берүү деңгээлин эсептей албайт.

451 жооптон 300 жоопко өтүү

Жалпы 451 жооп алынган. Маалыматтарды тазалоо учурунда өзүн изилдөөдөгү илимпоз аныктамасына ылайык деп көрсөткөн жооптор бөлүнүп, акыркы талдоо n=300 боюнча жүргүзүлгөн.

Булак маалыматтарды тазалоонун бардык техникалык четтетүү эрежелерин кеңири агым диаграммасы же толук фильтр тизмеси түрүндө бербейт. Ошондуктан 151 жооптун ар бири кайсы конкреттүү себеп менен чыгарылганын кайра калыбына келтирүү мүмкүн эмес.

Статистикалык талдоодо эмне билдирилген?

SPSS менен демографиялык профиль, тил колдонуу, коммуникациялык дарамет, тажрыйба жана максаттуу аудиториялардын үлгүлөрү изилденген. Жыйынтыктар бөлүмүндө ар кандай байланыштар \(r\) коэффициенттери жана p-маанилери менен берилген.

Ошол эле учурда булак ыкма бөлүмүндө корреляция процедурасынын толук аталышын, бардык өзгөрмөлөрдүн коддолуу багытын же ишеним интервалдарын кеңири баяндабайт. Ошондуктан Verianla булакта \(r\) катары гана берилген коэффициенттерди башка статистикалык түр катары кайра атаган эмес.

Бул Натыйжалар Түштүк Африкадагы Бардык Илимпоздорду Өкүлчүлүк Кылабы?

Жок. Жыйынтыктар онлайн ыктыярдуу сурамжылоого катышып, тазалоодон кийин талдоого киргизилген 300 кишиден турган үлгүнү сүрөттөйт; ыктымалдуулукка негизделген улуттук тандоо, белгилүү тандоо алкагы же эсептелүүчү жооп берүү деңгээли жок болгондуктан, бул үлүштөр Түштүк Африкадагы бардык илимпоздордун популяциясына түздөн-түз таралуу көрсөткүчү катары жалпыланбашы керек.

Онлайн катышуудагы бир жактуулук

Булак онлайн сурамжылоо ыкмасы public science communication, STEM социалдык медиасы же кесиптик онлайн тармактарга мурда эле кызыккан адамдарды көбүрөөк тартышы мүмкүн экенин белгилейт.

Бул жагдай изилдөөнүн темасы илимий коммуникация болгондуктан өзгөчө маанилүү: илимий коммуникацияга кызыкпаган же онлайн тармактарды азыраак колдонгон илимпоздор үлгүдө азыраак өкүлчүлүк кылышы мүмкүн.

Сурамжылоонун English тилинде жүргүзүлүшү

Көп тилдүүлүктү жана Indigenous тилдеринин колдонулушун изилдеген эмгектин маалымат чогултуу куралы English тилинде гана колдонулганы чечмелөөдө эске алынышы керек. Булак бул ыкманы ачык билдирет; бирок English тилин билүү деңгээли төмөн илимпоздордун катышуусуна мүмкүн болгон таасирин сандык түрдө өлчөбөйт.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

Изилденген үлгүдөгү илимпоздордун көпчүлүгү жок дегенде эки тилде сүйлөйт.

Сүйлөнгөн тилдердин репертуары илимий коммуникацияда колдонулган тилдердин репертуарынан кеңири.

Экиден көп тил билген катышуучулар эки тил билгендерге салыштырмалуу илимий коммуникацияда кошумча тил колдонорун көбүрөөк билдиришет.

Тилдердин саны менен максаттуу аудиториялардын ар түрдүүлүгүнүн ортосунда статистикалык жактан маанилүү, бирок алсыз байланыш бар.

Үлгүдө демографиялык жана географиялык өзгөрмөлөр менен көп тилдүүлүктүн ортосунда айрым статистикалык байланыштар кабарланган.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

Изилдөө көп тилдүүлүк коомдук ишенимди, илимий сабаттуулукту же изилдөөнүн колдонулушун белгилүү бир пайызга жогорулатарын түздөн-түз өлчөгөн эмес.

Изилдөө Indigenous тилдерин колдонуу туура эмес маалыматты же дезинформацияны себептик түрдө азайтарын текшерген эмес.

Изилдөө белгилүү бир жаш, жыныс же population group өзгөчөлүгү көп тилдүүлүккө себеп болорун көрсөтпөйт.

%71 көрсөткүчү Түштүк Африкадагы бардык илимпоздор үчүн тастыкталган улуттук көрсөткүч эмес.

Илимий коммуникацияда көбүрөөк тил колдонуу менен көбүрөөк максаттуу аудиторияга жетүүнүн ортосундагы байланыш алсыз жана башка өзгөрмөлөр маанилүү роль ойношу мүмкүн.

Булактагы отчет берүү маселелери

Жыныс менен тилдердин санынын байланышы бир бөлүмдө \(r=0{,}116,\ p=0{,}045\), башка бөлүмдө ошол эле коэффициент менен \(p=0{,}45\) катары берилген. Ошондуктан статистикалык маанилүүлүк боюнча булактын ичинде түз шайкешсиздик бар.

Көп тилдүүлүк үлүшү текстте жана Сүрөт 2де %33,6, айрым таблицаларда %33,7 болуп көрүнөт. Бул айырма кичине жана тегеректөөгө шайкеш келет.

Таблица 3 “n=213” деп аталып турса да, саптардагы пайыздар жалпы үлгүнүн %71ине жетет. Пайыздар кайсы бөлүүчүгө карата эсептелгени таблицанын аталышында жетиштүү ачык эмес.

Таблица 4төгү “Sample proportion” аттуу тилке 4, 109, 25, 31, 2 жана 42 сыяктуу адам сандарын берет; тилкенин аталышы менен маанинин түрү толук шайкеш эмес.

Саясат жана билим берүү боюнча сунуштар

Авторлор илимпоздордун учурдагы тилдик көндүмдөрүн активдүү пайдалануу үчүн илимий коммуникация дараметин колдоону сунушташат.

Сунуштардын арасында Indigenous тилдеринде илимий сөздүктөрдү илимпоздор жана коомчулуктар менен биргелешип иштеп чыгуу, маданияттар аралык илимий коммуникация боюнча окутуу, көп тилдүү санарип ресурстарды көбөйтүү жана илимий коммуникацияны бакалаврдык билим берүүдө көбүрөөк көрүнүктүү кылуу бар.

Ментордук тармактар да илимпоздор коммуникациялык тажрыйбасын, санариптик көндүмдөрүн жана социалдык-маданий маалымдуулугун бөлүшө ала турган үйрөнүү механизми катары сунушталат.

Изилдөө “Unlocking the 71%” деп формулировкалаган негизги практикалык идея — жаңы тилдик дарамет түзүүдөн мурда эле эки же андан көп тилде сүйлөгөн илимпоздордун учурдагы дараметин илимий коммуникацияга натыйжалуураак өткөрүү.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: Language, learning and engagement: Science communication skills among scientists in South Africa

Авторлор: Saahier Parker; Michael Gastrow.

Corresponding author: Saahier Parker.

Saahier Parker мекемеси: Centre for Science in Society, Human Sciences Research Council, Cape Town, South Africa.

Michael Gastrow мекемелери: Centre for Science in Society, Human Sciences Research Council, Cape Town, South Africa; College of Business and Economics, University of Johannesburg, Johannesburg, South Africa.

ORCID: Saahier Parker — 0000-0002-0918-4569; Michael Gastrow — 0000-0002-0134-541X.

Журнал: South African Journal of Science.

Басма: Academy of Science of South Africa (ASSAf).

Том / сан: 122(3/4).

Макала номери: 18084.

Тапшырылган күнү: 3 июль 2024.

Оңдоо күндөрү: 22 июль 2025 жана 9 октябрь 2025.

Кабыл алынган күнү: 25 ноябрь 2025.

Жарыяланган күнү: 26 март 2026.

DOI: 10.17159/sajs.2026/18084.

Булак түрү: Рецензияланган Research Article.

Рецензиялоо: South African Journal of Science журналынын учурдагы саясаты кош-анонимдүү баалоо болуп саналат.

Лицензия: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Изилдөө дизайны: 2022-жылдын апрель–июнь айларында чогултулган онлайн кесилиштик сурамжылоо маалымат топтомун тил жана илимий коммуникацияга багыттап талдоо.

Алгачкы жооп: 451.

Акыркы талдоо үлгүсү: 300.

Эки же андан көп тилде сүйлөгөн үлгү: 213 адам, болжол менен %71.

Маалымат чогултуу тили: English.

Сурамжылоонун узундугу: 64 пункт; болжол менен 15 мүнөт.

Жарыялоо тармагы: 78 Түштүк Африка уюму менен санариптик жайылтуу.

Талдоо программасы: SPSS.

Этикалык уруксат: Human Sciences Research Council; REC 6/23/02/22.

Маалымдалган макулдук: Онлайн informed consent жана кеңири маалымат формасы колдонулган.

Каржылоо: South African Department of Science, Technology and Innovation (DSTI); South African Agency for Science and Technology Advancement (SAASTA); изилдөө убактысы үчүн Human Sciences Research Council (HSRC).

Кошумча ыраазычылык колдоосу: DSTI/NRF/Newton Fund Trilateral Chair in Transformative Innovation, the 4IR and Sustainable Development; South African National Research Foundation grant 118873.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Жыйынтыктарды колдогон маалыматтарды corresponding author'дан суроого болот.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор competing interest жок экенин билдиришет.

AI/LLM билдирүүсү: Авторлор AI же LLM колдонулбаганын билдиришет.

Автордук салымдар: S.P. — концептуалдаштыруу, методология, изилдөө, үлгү талдоосу, формалдуу талдоо, алгачкы долбоорду жазуу, долбоорду башкаруу жана долбоор жетекчилиги. M.G. — формалдуу талдоо, текшерүү, карап чыгуу/редакциялоо, долбоордун сапатын камсыздоо жана көзөмөл. Эки автор тең акыркы макаланы окуп, жактырышкан.

Негизги методологиялык чектөөлөр

Түштүк Африкадагы илимпоздордун жалпы популяциясы белгисиз болгондуктан, жооп берүү деңгээлин эсептөө мүмкүн эмес.

Катышуучулар ыктымалдуулукка негизделген улуттук тандоо менен тандалган эмес; үлгү санариптик жарыялар жана ыктыярдуу жооптор аркылуу түзүлгөн.

Онлайн ыкма илимий коммуникацияга же санариптик кесиптик тармактарга көбүрөөк кызыккан катышуучуларга карай тандалуу ыктымалдыгын жаратышы мүмкүн.

Сурамжылоо English тилинде гана жүргүзүлгөн.

Булак үлгүдөгү white scientists тобу өлкөнүн калкына салыштырмалуу ашыкча өкүлчүлүк кылганын белгилейт.

Изилдөө кесилиштик; статистикалык байланыштар себептүүлүктү көрсөтпөйт.

Корреляциялык талдоолордун толук процедурасы, өзгөрмөлөрдү коддоонун бардык майда-чүйдөсү жана ишеним интервалдары булакта кеңири баяндалган эмес.

Жыныс корреляциясы үчүн p=0,045 жана p=0,45 деген эки шайкеш эмес маани бар.

Негизги чечмелөө чеги

Изилдөө Түштүк Африканын илим системасында көп тилдүү илимий коммуникация үчүн колдонууга боло турган олуттуу адам ресурсу дарамети бар экенин көрсөтөт. Ошол эле учурда маалыматтар бул дараметтин өлкө боюнча толук таралышын же көп тилдүү коммуникациянын коомдук таасиринин көлөмүн өлчөбөйт. Эң күчтүү эмпирикалык жыйынтык — изилденген үлгүдө тилдик дарамет илимий коммуникацияда иш жүзүндө колдонулган тилдерден кеңири экендиги.