Ин таҳқиқот меомӯзад, ки сифати идоракунӣ бо хароҷоти сайёҳии хориҷӣ ба ҳар сари аҳолӣ дар кӯтоҳмуддат ва дарозмуддат чӣ гуна алоқаманд аст, оё ин робита вобаста ба сатҳи идоракунии кишвар тағйир меёбад ва оё беҳбудӣ ва бадшавии идоракунӣ ҷавобҳои ҳамандоза ба вуҷуд меоранд ё не, бо истифода аз маълумоти солонаи панелии 54 кишвар дар солҳои 1996–2023. Модели Автогрессионии Таъхири Тақсимшудаи Гурӯҳи Миёнаи Якҷояшуда (Pooled Mean Group Autoregressive Distributed Lag, PMG-ARDL) модели динамикии панелист, ки ба вокунишҳои кӯтоҳмуддати кишварҳо имкон медиҳад фарқ кунанд ва ҳамзамон коэффисиентҳои умумии дарозмуддатро арзёбӣ мекунад. Таҳқиқот инчунин аз PMG ARDL-и ғайрихаттӣ (PMG-NARDL) истифода мебарад, ки тағйироти мусбат ва манфии идоракуниро ҳамчун ҷузъҳои алоҳида арзёбӣ мекунад.

Дар модели симметрии PMG-ARDL сифати идоракунӣ дар намунаи пурра бо хароҷоти сайёҳии хориҷӣ ба ҳар сари аҳолӣ дар дарозмуддат робитаи манфӣ дорад. Вақте ки намуна ба гурӯҳҳои идоракунии баланд ва паст ҷудо мешавад, ин робитаи манфӣ дар кишварҳои дорои идоракунии паст қавӣ ва аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок боқӣ мемонад, аммо дар гурӯҳи идоракунии баланд аҳамиятнок нест. Коэффисиентҳои кӯтоҳмуддати идоракунӣ дар ҳар се намуна аҳамиятнок дониста нашудаанд.

Модели асимметрӣ, тибқи тафсири муаллифони манбаъ, нишон медиҳад, ки беҳбуди идоракунӣ дар ҳамаи гурӯҳҳои намуна хароҷоти сайёҳии хориҷиро дар дарозмуддат коҳиш медиҳад; бадшавии идоракунӣ бошад танҳо дар намунаи пурра ва гурӯҳи идоракунии баланд хароҷотро зиёд мекунад. Санҷиши Wald барои намунаи пурра ба таври қавӣ дастгирӣ мекунад, ки таъсирҳои дарозмуддати тағйироти мусбат ва манфии идоракунӣ баробар нестанд.

Дар тафсири ин натиҷаҳо ду маҳдудияти асосӣ вуҷуд дорад. Якум, таҳқиқот ба эконометрикаи панелии мушоҳидавӣ такя мекунад ва сабабияти сохториро исбот намекунад. Дуюм, дар муодилаҳои NARDL-и манбаъ логарифми ҷамъбасти қисмии манфии идоракунӣ ва тафсири аломати коэффисиент аз ҷиҳати математикӣ пурра равшан карда нашудааст. Аз ин рӯ, натиҷаҳои асимметрӣ бояд дар доираи ҳисоботи эмпирикии муаллифон пешниҳод шаванд ва табдилоте, ки дар манбаъ шарҳ дода нашудаанд, набояд ҳамчун бозсозишуда нишон дода шаванд.

Масъалаи таҳқиқот

Талаботи байналмилалии сайёҳӣ аксаран бо тағйирёбандаҳое чун даромад, қурби асъор, хароҷоти нақлиёт ва номуайянии иқтисодӣ шарҳ дода мешавад. Ин таҳқиқот аз андешае оғоз мекунад, ки истеъмоли сайёҳӣ ва фароғатии хонаводаҳо дар хориҷ на танҳо аз қобилияти иқтисодии харид, балки аз муҳити институтсионалии кишваре, ки онҳо дар он зиндагӣ мекунанд, низ шакл гирифта метавонад.

Фарзияи асосӣ ин аст, ки хусусиятҳои идоракунӣ, аз ҷумла волоияти қонун, назорати фасод ва самаранокии бюрократӣ, метавонанд ба эътимод ба хизматрасониҳои давлатӣ, номуайянии иқтисодӣ ва сифати даркшудаи шароити маҳаллии зиндагӣ таъсир расонанд. Вақте муҳити институтсионалӣ беҳтар мешавад, имконоти истеъмол ва сайёҳии дохилӣ метавонанд нисбатан ҷолибтар шаванд; дар шароити институтсионалии заиф бошад, мумкин аст баъзе интихоби истеъмолӣ ва фароғатӣ ба хориҷ равона шаванд.

Ин механизм дар таҳқиқот тавассути ченкунии мустақими рафтори хонаводаҳо санҷида намешавад. Таҳқиқот робитаи дарозмуддати эконометриро байни силсилаҳои идоракунӣ ва хароҷоти сайёҳӣ дар сатҳи кишвар чен мекунад; механизми “истеъмоли хориҷӣ ба ҷойи истеъмоли маҳаллӣ” бошад чаҳорчӯбаи тафсирии бар пояи иқтисоди институтсионалӣ мебошад, ки барои шарҳи натиҷаҳо истифода мешавад.

Холигии адабиёт

Тибқи манбаъ, қисми муҳими адабиёти идоракунӣ ва сайёҳӣ меомӯзад, ки институтҳои қавӣ ба сайёҳони воридшаванда ба як кишвар чӣ гуна таъсир мерасонанд. Баръакс, робитаи байни идоракунӣ ва хароҷоти сайёҳии сокинон берун аз кишвари худ камтар омӯхта шудааст.

Таҳқиқот ба чор холигӣ таваҷҷуҳ мекунад: маҳдуд будани омӯзиши робитаи мустақим байни идоракунӣ ва хароҷоти outbound сайёҳӣ; ба таври кофӣ ҳамзамон модел нашудани динамикаи кӯтоҳ ва дарозмуддат; санҷида нашудани он ки беҳбудӣ ва бадшавии идоракунӣ таъсирҳои гуногун ба вуҷуд меоранд ё не; ва ба таври кофӣ омӯхта нашудани он ки ин робита дар муҳитҳои идоракунии баланд ва паст тағйир меёбад ё не.

Чаро Panel ARDL Дар Ин Таҳқиқот Истифода Шуд?

Panel ARDL аз он сабаб истифода шудааст, ки як қисми тағйирёбандаҳои таҳқиқот дар сатҳ стационарии I(0), қисми дигар дар фарқи якум стационарии I(1) арзёбӣ шудаанд ва динамикаи кӯтоҳмуддат байни кишварҳо метавонад гетерогенӣ бошад; арзёбгари PMG ба ин фарқиятҳои кӯтоҳмуддат иҷозат дода, барои кишварҳо робитаи умумии мувозинати дарозмуддатро арзёбӣ мекунад.

Чаро санҷишҳои пешакӣ муҳиманд?

Таҳқиқот пеш аз арзёбиҳои PMG-ARDL ва PMG-NARDL чор санҷиши асосии эконометриро анҷом медиҳад:

1. Мавҷуд ё набудани вобастагии байнибуришӣ байни кишварҳо санҷида мешавад.
2. Стационарӣ ва дараҷаҳои интегратсияи силсилаҳо бо санҷишҳои решаи воҳиди панелӣ арзёбӣ мешаванд.
3. Бо санҷишҳои slope heterogeneity таҳқиқ мешавад, ки оё коэффисиентҳои нишебии кишварҳоро яксон ҳисобидан мумкин аст ё не.
4. Бо санҷишҳои Kao ва Westerlund муайян карда мешавад, ки байни тағйирёбандаҳо робитаи дарозмуддати коинтегратсионӣ вуҷуд дорад ё не.

Санҷишҳои Breusch–Pagan LM, Pesaran-scaled LM ва Pesaran CD гипотезаи сифрии истиқлолияти байнибуриширо барои ҳамаи тағйирёбандаҳои асосӣ дар сатҳи %1 рад мекунанд. Ин натиҷа нишон медиҳад, ки равандҳои иқтисодӣ ва сайёҳии кишварҳо аз ҳам комилан мустақил нестанд.

Манбаъ ҳам санҷишҳои насли якуми LLC, Breitung ва IPS ва ҳам санҷишҳои насли дуюм, аз ҷумла CADF ва CIPS-ро, ки вобастагии байнибуриширо ба назар мегиранд, истифода мекунад. Натиҷаҳо ҳамчун доштани хусусияти омехтаи I(0)/I(1) аз ҷониби тағйирёбандаҳо тафсир шуда, ин ҳолат ҳамчун асос барои интихоби равиши ARDL истифода шудааст.

Ин санҷишҳо фарзияи яксон будани коэффисиентҳои кӯтоҳмуддати кишварҳоро дастгирӣ намекунанд. Аз ин рӯ, иҷозаи равиши PMG ба гетерогении кӯтоҳмуддат бо сохтори панелии таҳқиқот мувофиқ аст.

Далели коинтегратсия

Оморҳои гузоришшудаи санҷиши коинтегратсияи Kao ҳам дар мушаххасоти симметрӣ ва ҳам асимметрӣ дар сатҳи %1 аҳамиятноканд. Дар санҷиши Westerlund ҳамаи чор омор аҳамиятнок нестанд; аммо омори \(P_t\) дар модели симметрӣ бо `−6.283` дар сатҳи %5 ва дар модели асимметрӣ бо `−6.510` дар сатҳи %10 аҳамиятнок аст.

Манбаъ ба хулоса меояд, ки ин бозёфтҳо дар маҷмӯъ мавҷудияти робитаи мувозинати дарозмуддатро байни хароҷоти сайёҳии хориҷӣ ба ҳар сари аҳолӣ, сифати идоракунӣ, ММД, рушди инсонӣ ва истифодаи интернет дастгирӣ мекунанд.

Модели асосӣ

Модели ибтидоии сатҳии таҳқиқот дар Муодилаи (1) чунин муайян карда мешавад:

\[ OTEP_{it} = \alpha_i + \beta_1 G_{it} + \beta_2^{\prime}X_{it} + \varepsilon_{it} \]

\(OTEP_{it}\) хароҷоти сайёҳии хориҷӣ ба ҳар сари аҳолии кишвари \(i\) дар давраи \(t\)-ро; \(G_{it}\) сифати идоракуниро; \(X_{it}\) бошад вектори назоратиро, ки аз ММД, Индекси Рушди Инсонӣ ва истифодаи интернет иборат аст, ифода мекунад. \(\alpha_i\) таъсирҳои мушоҳиданашудаи хоси кишварро ва \(\varepsilon_{it}\) аъзои хатогиро нишон медиҳад.

Мантиқи ислоҳи хатогӣ

Сохтори асосӣ дар шакли ислоҳи хатогии модели ARDL дар манбаъ чунин истифода мешавад:

\[ \Delta\ln OTEP_{it} = \delta_i ECT_{i,t-1} + \text{kısa dönem gecikmeli fark terimleri} + \mu_{it} \]

\(ECT_{i,t-1}\) нишон медиҳад, ки дар давраи пешин аз мувозинати дарозмуддат чӣ қадар дуршавӣ вуҷуд дошт; \(\delta_i\) бошад нишон медиҳад, ки чӣ қисми ин дуршавӣ дар давраи баъдӣ ислоҳ мешавад.

Коэффисиенти ислоҳи хатогии манфӣ ва аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок нишон медиҳад, ки система пас аз як шок тамоюли баргаштан ба робитаи дарозмуддати худро дорад. Бузургии мутлақи коэффисиент суръати мутобиқшавиро ифода мекунад.

Фарқи Байни PMG-ARDL ва PMG-NARDL Чист?

PMG-ARDL модели симметриро арзёбӣ мекунад, ки дар он афзоиш ва коҳиши сифати идоракунӣ бо як коэффисиенти дарозмуддат амал мекунанд, дар ҳоле ки PMG-NARDL тағйироти идоракуниро ба ҷамъбастҳои қисмии мусбат ва манфӣ ҷудо карда месанҷад, ки оё беҳбудӣ ва бадшавӣ бо хароҷоти сайёҳии хориҷӣ бо бузургӣ ё самти гуногун алоқаманданд.

Ҷудокунии тағйироти мусбат ва манфии идоракунӣ

Манбаъ дар равиши NARDL тағйироти идоракуниро бо ҷамъбастҳои қисмии зерин ҷудо мекунад:

\[ G_{i,t}^{+} = \sum_{q=0}^{Q} \max(\Delta G_{i,t-q},0) \]

\[ G_{i,t}^{-} = \sum_{q=0}^{Q} \min(\Delta G_{i,t-q},0) \]

\(G^{+}\) тағйироти ҷамъшудаи мусбат дар сифати идоракунӣ ва \(G^{-}\) тағйироти ҷамъшудаи манфиро ифода мекунад. Ин ҷудокунӣ зарурати он ки беҳбудӣ ва бадшавии ҳамандоза дар хароҷоти сайёҳӣ ҷавоби симметрӣ ба вуҷуд оранд, бартараф мекунад.

Номуайянии математикии дохили манбаъ: Дар муодилаҳои баъдии NARDL-и манбаъ барои \(G^{+}\) ва \(G^{-}\) логарифми табиӣ истифода шудааст. Азбаски тибқи таърифи боло \(G^{-}\) метавонад сифр ё манфӣ бошад, \(\ln G^{-}\) дар ададҳои ҳақиқӣ муайян нест. Мақола шарҳ намедиҳад, ки дар амал иваз кардани аломат, қимати мутлақ, ҷойивазкунӣ ё табдили дигар истифода шудааст ё не. Аз ин рӯ, Verianla табдили маълумотии NARDL-еро, ки дар манбаъ мавҷуд нест, фарз намекунад.

Маҷмӯаи маълумот ва тағйирёбандаҳо

Ҷадвали 1 воҳиди OTEP ба ҳар сари аҳолиро “миллион доллар” нишон медиҳад. Азбаски манбаъ муфассал шарҳ намедиҳад, ки пас аз тақсими хароҷоти умумӣ ба аҳолӣ миқёси истифодашуда чӣ гуна нигоҳ дошта шудааст, Verianla ин воҳидро аз нав тафсир намекунад.

Манбаъ давраи 1996–2023-ро “27-сола” меномад; аммо бо дохил кардани солҳои канорӣ силсилаи 28-солаи мушоҳида ба вуҷуд меояд ва шумораи гузоришшудаи 1512 мушоҳида низ бо \(54\times28=1512\) мувофиқ аст.

Гурӯҳҳои идоракунии баланд ва паст

Appendix A намунаро ба 17 кишвари дорои идоракунии баланд ва 37 кишвари дорои идоракунии паст ҷудо мекунад. Гуфта мешавад, ки гурӯҳбандӣ ба рейтинги ICRG Quality of Governance асос ёфтааст, аммо ҳадди рақамии возеҳ ё қоидаи фоизие, ки ду гурӯҳро ҷудо мекунад, гузориш нашудааст.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Натиҷаҳои симметрии PMG-ARDL

Дар манбаъ ***, ** ва * мутаносибан сатҳҳои аҳамиятнокии %1, %5 ва %10-ро ифода мекунанд.

Коэффисиенти дарозмуддати сифати идоракунӣ дар намунаи пурра манфӣ ва аҳамиятнок аст. Дар гурӯҳи идоракунии баланд коэффисиент манфӣ аст, аммо аҳамиятнок нест. Дар гурӯҳи идоракунии паст бошад робитаи манфӣ бо коэффисиенти мутлақан калонтар ва дар сатҳи %1 аҳамиятнок аст.

Манбаъ ин фарқиятро чунин шарҳ медиҳад: дар кишварҳое, ки сифати институтсионалӣ аллакай баланд аст, беҳбудии иловагии идоракунӣ метавонад тағйироти маргиналии рафториро камтар ба вуҷуд орад; дар муҳитҳои идоракунии паст бошад беҳбудии институтсионалӣ метавонад дар хизматрасониҳои давлатӣ ва шароити маҳаллӣ тағйироти намоёнтар эҷод кунад. Ин механизм далели рафтори хонаводаҳо нест, ки мустақим чен шуда бошад, балки тафсири натиҷаи эконометрӣ дар чаҳорчӯбаи иқтисоди институтсионалӣ мебошад.

Натиҷаҳои кӯтоҳмуддат ва суръати ислоҳи хатогӣ

Таъсири якхелаи кӯтоҳмуддати сифати идоракунӣ аз ҷиҳати оморӣ дастгирӣ намешавад. Баръакс, ҳамаи коэффисиентҳои ислоҳи хатогӣ манфӣ ва ба таври қавӣ аҳамиятноканд. Ин арзишҳо ба раванди наздикшавии миёнасуръат ишора мекунанд, ки тақрибан %24–28 дуршавӣ аз мувозинати дарозмуддат дар соли баъдӣ ислоҳ мешавад.

Чаро санҷиши Hausman арзёбгари PMG-ро дастгирӣ кард?

Таҳқиқот PMG-ро дар санҷишҳои ҷудогонаи Hausman бо арзёбгарони Dynamic Fixed Effects ва Mean Group муқоиса кардааст. Дар модели симметрӣ p-арзишҳо дар намунаи пурра ва ҳар ду гурӯҳи идоракунии баланд ва паст аз 0.05 баланданд ва манбаъ PMG-ро ҳамчун арзёбгари афзал интихоб мекунад.

Оё Беҳбудӣ ва Бадшавии Сифати Идоракунӣ Ба Хароҷоти Сайёҳии Хориҷӣ Яксон Таъсир Мерасонанд?

Тибқи натиҷаҳои PMG-NARDL-и манбаъ, не: тағйироти мусбати идоракунӣ дар ҳар се гурӯҳи намуна бо хароҷоти камтари дарозмуддати сайёҳии хориҷӣ алоқаманданд, дар ҳоле ки тағйироти манфӣ танҳо дар намунаи пурра ва гурӯҳи идоракунии баланд посухи аҳамиятнок нишон медиҳанд; аммо азбаски ифодаи математикии ҷамъбасти қисмии манфӣ дар муодилаҳои манбаъ номуайян аст, ин тафсири аломати асимметрӣ бояд ҳамчун натиҷаи эмпирикии гузоришшудаи мақола қабул шавад.

Коэффисиентҳои тағйироти мусбати идоракунӣ дар ҳамаи гурӯҳҳо манфӣ мебошанд. Тибқи тафсири манбаъ, ин намуна бо он мувофиқ аст, ки беҳбудии институтсионалӣ дарки хизматрасониҳои давлатии маҳаллӣ, муҳити танзимкунанда ва эътимоди иқтисодиро беҳтар карда, хароҷоти барои сайёҳии байналмилалӣ ҷудошударо коҳиш медиҳад.

Аҳамиятнокии ҷузъи манфии идоракунӣ бошад вобаста ба сатҳи идоракунӣ тағйир меёбад. Дар гурӯҳи идоракунии баланд манбаъ пешниҳод мекунад, ки бадшавии институтсионалӣ метавонад ҳамчун дуршавии назаррас аз стандарти баланди институтсионалӣ, ки сокинон ба он одат кардаанд, дарк шавад ва имконоти истеъмоли хориҷиро нисбатан ҷолибтар гардонад. Коэффисиенти беаҳамият дар гурӯҳи идоракунии паст бошад чунин тафсир мешавад, ки шояд аллакай ба сатҳи баланди номуайянии институтсионалӣ одат кардаанд. Инҳо шарҳҳои рафтории коэффисиентҳои модел мебошанд; механизмҳои равонӣ нестанд, ки мустақиман дар сатҳи шахс санҷида шудаанд.

Натиҷаҳои кӯтоҳмуддати модели асимметрӣ

Аъзои ислоҳи хатогии модели асимметрӣ ба тақрибан %25–31 мутобиқшавии солона ишора мекунанд. Коэффисиентҳои кӯтоҳмуддати тағйироти мусбати идоракунӣ аҳамиятнок нестанд; аз ин рӯ манбаъ бар он аст, ки таъсири асосии идоракунӣ бештар дар дарозмуддат пайдо мешавад.

Санҷишҳои асимметрияи Wald

Дар матни манбаъ натиҷаи `p = 0.066` дар гурӯҳи идоракунии баланд ҳамчун “0.06% significance level” ифода шудааст. p-арзиши рақамӣ ба %6,6 мувофиқ аст. Аз ин рӯ, Verianla натиҷаро дар сатҳи %10 аҳамиятнок, вале дар сатҳи %5 беаҳамият пешниҳод мекунад.

Оё Сабабияти Granger Дар Ин Таҳқиқот Сабабияти Воқеиро Маъно Дорад?

Не. Санҷиши панелии Granger-и Dumitrescu–Hurlin санҷиши lead–lag аст, ки меозмояд, оё арзишҳои гузаштаи як тағйирёбанда барои пешгӯии омории арзишҳои ояндаи тағйирёбандаи дигар маълумоти иловагӣ медиҳанд ё не; таҳқиқот ин усулро ҳамчун сабабияти пешгӯишаванда истифода мебарад ва натиҷаҳо далели таъсири сабабии сохторӣ, таҷрибавӣ ё аз сиёсат баромада нестанд.

Тағйир ёфтани самт вобаста ба дарозии таъхир нишон медиҳад, ки байни ду тағйирёбанда робитаи механикии одии яксамта вуҷуд надорад. Махсусан, ба даст омадани робитаи дуҷонибаи пешгӯишаванда дар чор таъхир бо андешае мувофиқ аст, ки идоракунӣ ва хароҷоти байналмилалии сайёҳӣ метавонанд дар як низоми динамикӣ ҳаракат кунанд, ки бо мурури замон бозхӯрди мутақобил дошта бошад.

Устуворӣ бо арзёбгарони алтернативӣ

Манбаъ натиҷаҳои асосии PMG-ро бо моделҳои Dynamic Fixed Effects ва fixed effects бо хатогиҳои стандартии устувори Driscoll–Kraay муқоиса мекунад. Дар намунаи пурра коэффисиенти симметрии идоракунӣ дар ҳар ду равиши алтернативӣ `−0.585` ва манфӣ аст. Аммо дар зергурӯҳҳо аҳамиятнокӣ вобаста ба арзёбгар тағйир меёбад.

Дар гурӯҳи идоракунии баланд коэффисиенти симметрӣ дар модели Dynamic FE `−0.315` ва беаҳамият аст, дар ҳоле ки дар модели Driscoll–Kraay ҳамин коэффисиент дар сатҳи %5 аҳамиятнок аст. Дар гурӯҳи идоракунии паст `−0.689` дар модели Dynamic FE аҳамиятнок, дар модели Driscoll–Kraay бошад беаҳамият аст.

Дар таҳлили устувории асимметрӣ коэффисиенти \(G^+\) дар намунаи пурра ва гурӯҳи идоракунии баланд дар ҳар ду арзёбгари алтернативӣ манфӣ ва аҳамиятнок аст. Дар гурӯҳи идоракунии паст коэффисиенти Dynamic FE аҳамиятнок аст, аммо дар версияи Driscoll–Kraay беаҳамият мебошад. Аз ин рӯ, гарчанде намунаи умумии аломат, ки дар манбаъ ҳимоя мешавад, то ҳадди зиёд нигоҳ дошта мешавад, изҳороти “аҳамиятнокии оморӣ дар ҳамаи моделҳои алтернативӣ нигоҳ дошта шудааст” аз ҷониби ҷадвалҳои рақамӣ пурра дастгирӣ намешавад.

Тағйирёбандаҳои назоратӣ

Дар моделҳои дарозмуддати PMG `lnGDP` дар ҳар се гурӯҳи намуна мусбат ва аҳамиятнок аст. Манбаъ инро бо зиёд шудани захираҳои иқтисодӣ ва қобилияти харидани сафар алоқаманд мекунад. Аммо Ҷадвали 1 тағйирёбандаи `lnGDP`-ро ҳамчун ММД-и умумӣ бо доллари доимии ИМА муайян мекунад; аз ин рӯ, коэффисиент набояд ҳамчун коэффисиенти даромад ба ҳар сари аҳолӣ аз нав номгузорӣ шавад.

HDI дар аксари мушаххасоти дарозмуддат манфӣ аст ва махсусан дар гурӯҳи идоракунии баланд коэффисиенти калони манфӣ нишон медиҳад. Манбаъ ин натиҷаро чунин шарҳ медиҳад, ки бо беҳтар шудани сатҳи зиндагии дохилӣ ва хизматрасониҳои давлатӣ баъзе ангезаҳои истеъмоли хориҷӣ ва сайёҳӣ метавонанд коҳиш ёбанд.

Коэффисиенти дарозмуддати истифодаи интернет дар моделҳои PMG-ARDL ва PMG-NARDL умуман мусбат аст. Манбаъ инро бо осон шудани дастрасӣ ба иттилооти онлайн, банақшагирии сафар ва равандҳои бронкунӣ алоқаманд мекунад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Байни сифати идоракунӣ ва хароҷоти сайёҳии хориҷӣ ба ҳар сари аҳолӣ робитаи дарозмуддати эконометрӣ вуҷуд дорад.
• Дар модели симметрии PMG-ARDL коэффисиенти дарозмуддати сифати идоракунӣ барои намунаи пурра манфӣ аст.
• Дар робитаи симметрӣ коэффисиенти манфии идоракунӣ дар гурӯҳи идоракунии паст аҳамиятнок ва дар гурӯҳи идоракунии баланд беаҳамият аст.
• Дар модели PMG-NARDL, тибқи тафсири муаллифони манбаъ, шокҳои мусбати идоракунӣ дар ҳар се намуна бо хароҷоти камтари дарозмуддати сайёҳии хориҷӣ алоқаманданд.
• Таъсири дарозмуддати шоки манфии идоракунӣ, ки дар манбаъ гузориш шудааст, дар намунаи пурра ва гурӯҳи идоракунии баланд аҳамиятнок, дар гурӯҳи идоракунии паст беаҳамият аст.
• Дар намунаи пурра байни таъсирҳои мусбат ва манфии идоракунӣ асимметрияи қавии дарозмуддат вуҷуд дорад.
• Асимметрияи кӯтоҳмуддат дар намунаи пурра дастгирӣ намешавад.
• Аъзои ислоҳи хатогӣ манфӣ ва аҳамиятноканд; бозгашти тадриҷӣ ба мувозинати дарозмуддат вуҷуд дорад.
• ММД дар дарозмуддат мусбат, HDI дар аксари моделҳо манфӣ ва истифодаи интернет дар дарозмуддат умуман робитаи мусбат нишон медиҳад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

• Таҳқиқот исбот намекунад, ки ислоҳоти идоракунӣ хароҷоти сайёҳони инфиродиро ба таври қатъӣ сабабӣ коҳиш медиҳад.
• Натиҷаҳои Dumitrescu–Hurlin далели сабабияти сохторӣ нестанд.
• Индекси таркибии идоракунӣ таъсирҳои ҷудогонаи назорати фасод, волоияти қонун ва сифати бюрократиро муайян намекунад.
• Нишон дода нашудааст, ки коэффисиентҳои якхела барои кишварҳои дорои идоракунии баланд ва паст метавонанд ба ҳамаи кишварҳо ба таври умумӣ татбиқ шаванд.
• Таҳқиқот ҷараёнҳои дуҷонибаи сайёҳон ба самтҳои мушаххасро модел намекунад.
• То чӣ андоза беҳбудии институтсионалӣ воқеан сайёҳии дохилиро зиёд мекунад, мустақиман чен нашудааст.
• Азбаски табдили математикии ҷамъбасти қисмии манфӣ дар муодилаҳои PMG-NARDL дар манбаъ ба қадри кофӣ равшан нест, ин табдилро мустақилона аз нав тавлид кардан мумкин нест.
• Дар арзёбгарони алтернативӣ аҳамиятнокии омории ҳамаи коэффисиентҳои зергурӯҳҳо пурра нигоҳ дошта намешавад.

Маҳдудияти тафсири сиёсат

Манбаъ бар он аст, ки беҳбудии идоракунӣ метавонад на танҳо натиҷаҳои сиёсӣ ва маъмурӣ, балки натиҷаҳои иқтисодиро низ аз ҷиҳати рафтори истеъмолӣ ва тақсимоти дохилӣ-хориҷии хароҷоти сайёҳӣ ба вуҷуд орад. Дар ин чаҳорчӯба қайд мешавад, ки ислоҳоти устувори институтсионалӣ метавонад аз тағйироти кӯтоҳмуддати идоракунӣ муҳимтар бошад.

Муаллифон инчунин зерсохтори рақамӣ ва сиёсати рушди инсониро ҳамчун унсурҳои иловакунанда баррасӣ мекунанд. Ин хулосаҳои сиёсӣ аз робитаҳои дарозмуддати мушоҳидашуда дар модел бароварда шудаанд; дар таҳқиқот арзёбии таҷрибавӣ ё нимтаҷрибавии сиёсати мушаххасе, ки дар он ислоҳоти идоракунӣ татбиқ шудааст, гузаронида нашудааст.

Маҳдудиятҳо ва самтҳои таҳқиқоти оянда

Сифати идоракунӣ бо як нишондиҳандаи таркибии ICRG ифода мешавад. Ин сохтор фарқ кардани он ки кадом ҷузъи институтсионалӣ — назорати фасод, волоияти қонун ё самаранокии бюрократӣ — бо хароҷоти сайёҳӣ қавитар алоқаманд аст, маҳдуд мекунад.

Азбаски таҳқиқот хароҷоти умумии outbound-ро дар сатҳи кишвар истифода мекунад, робитаҳои дуҷонибаи байни кишвари пайдоиш ва самти боздидшударо арзёбӣ намекунад. Дар оянда истифодаи ҷараёнҳои bilateral сайёҳӣ метавонад имкон диҳад, ки хусусиятҳои институтсионалии ҳам кишвари баромад ва ҳам кишвари таъинот дар як модел таҳқиқ шаванд.

Манбаъ инчунин моделҳои quantile panel ва time-varying-ро барои таҳқиқоти оянда пешниҳод мекунад. Ин равишҳо метавонанд муфассалтар санҷанд, ки оё таъсири идоракунӣ дар кишварҳои дорои сатҳи паст ва баланди хароҷоти outbound ё бо мурури замон тағйир меёбад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Governance Quality and Outbound Tourism Expenditure: Evidence from Symmetric and Asymmetric Panel ARDL Models

Муаллифон: Ateeq Ullah; Supanika Leurcharusmee; Woraphon Yamaka.

Муаллифи масъул: Supanika Leurcharusmee.

Муассисаҳо: Faculty of Economics, Chiang Mai University; The Center of Excellence in Econometrics, Faculty of Economics, Chiang Mai University, Thailand.

Маҷалла: Economies.

Ношир: MDPI, Basel, Switzerland.

Сабти библиографӣ: Economies 2026, 14(5), 177.

DOI: 10.3390/economies14050177.

Раванди нашр: Қабул 3 апрели 2026; бознигарӣ 29 апрели 2026; пазируфта 8 майи 2026; нашр 13 майи 2026.

Навъи манбаъ: Мақолаи илмии таҳқиқотии тақризшуда.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Навъи таҳқиқот: Мушоҳидавӣ, эконометрикаи динамикии панелии бисёркишварӣ.

Намуна: 54 кишвар, 1996–2023. Дар ҷадвали омори тавсифии манбаъ 1512 мушоҳидаи кишвар-сол гузориш шудааст.

Зергурӯҳҳо: Дар Appendix A 17 кишвари дорои идоракунии баланд ва 37 кишвари дорои идоракунии паст номбар шудаанд. Ҳадди рақамии возеҳи ICRG, ки гурӯҳҳоро ҷудо мекунад, дар манбаъ гузориш нашудааст.

Усули асосӣ: Санҷишҳои вобастагии байнибуришии Breusch–Pagan LM, Pesaran-scaled LM ва Pesaran CD; санҷишҳои решаи воҳиди панелии LLC, Breitung, IPS, CADF ва CIPS; санҷишҳои Pesaran–Yamagata ва гетерогении устуворкардашудаи нишебӣ; санҷишҳои коинтегратсияи Kao ва Westerlund; PMG-ARDL; PMG-NARDL; санҷиши Hausman; санҷиши асимметрияи Wald; санҷиши панелии Granger-и Dumitrescu–Hurlin; арзёбиҳои алтернативии Dynamic Fixed Effects ва Driscoll–Kraay бо хатогиҳои стандартии устувор.

Манбаъҳои маълумот: UNWTO; International Country Risk Guide; World Bank; UNDP.

Маблағгузорӣ: Таҳқиқот дар доираи барномаи Economics Ph.D., ки аз ҷониби Chiang Mai University Presidential Scholarship дастгирӣ шудааст, анҷом дода шудааст.

Баёнияи ахлоқӣ: Institutional Review Board Statement ва Informed Consent Statement ҳамчун “Not applicable” дода шудаанд.

Дастрасии маълумот: Гузориш шудааст, ки маълумоти истифодашуда бо дархости оқилона аз муаллифон дастрас аст.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон изҳор кардаанд, ки бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.

Саҳми муаллифон: Консептуализатсия A.U. ва S.L.; методология S.L.; нармафзор A.U.; тасдиқ W.Y. ва S.L.; таҳлили формалӣ A.U.; таҳқиқот S.L.; захираҳо ва куратсияи маълумот A.U.; тарҳи аслӣ A.U.; бозбинӣ ва таҳрир S.L.; визуализатсия A.U.; назорат S.L. ва W.Y.; идоракунии лоиҳа W.Y. ва S.L.; ҷалби маблағ S.L. гузориш шудааст.

Ёддошти техникии дохили манбаъ 1: Давраи 1996–2023 дар матни манбаъ “27-year time span” номида шудааст; бо дохил кардани солҳои канорӣ шумораи мушоҳидаҳои солона 28 аст ва арзиши 1512 мушоҳида бо 54 × 28 мувофиқ аст.

Ёддошти техникии дохили манбаъ 2: Гарчанде OTEP ба ҳар сари аҳолӣ ҳамчун тақсими хароҷоти умумии outbound сайёҳӣ ба аҳолӣ муайян шудааст, дар сутуни воҳиди Ҷадвали 1 “in millions of dollars” навишта шудааст. Ҷузъиёти миқёси табдил ба ҳар сари аҳолӣ равшан нест.

Ёддошти техникии дохили манбаъ 3: Ҷадвали 1 индекси идоракунии `G`-ро дар миқёси 0–1 муайян мекунад, аммо дар баъзе муодилаҳои ARDL ифодаи `lnG` истифода шудааст. Манбаъ ҷузъиёти татбиқи табдили логарифмиро ҷудогона шарҳ намедиҳад.

Ёддошти техникии дохили манбаъ 4: Дар NARDL \(G^{-}\) ҳамчун ҷамъбасти қисмии манфӣ муайян мешавад, аммо дар муодилаҳои баъдӣ \(\ln G^{-}\) пайдо мешавад. Азбаски логарифми табиии арзишҳои манфӣ ё сифр дар ададҳои ҳақиқӣ муайян нест, табдили воқеии маълумоти истифодашударо аз матни манбаъ дақиқ бозсозӣ кардан мумкин нест.

Ёддошти техникии дохили манбаъ 5: Байни таърифи \(G^{-}\)-и манбаъ ва тафсири коэффисиентҳои мусбати \(G^{-}\) ҳамчун “бо бад шудани идоракунӣ хароҷоти outbound зиёд мешавад” аз ҷиҳати аломат шарҳи иловагӣ лозим аст. Verianla ин холигиро бо табдили тахминӣ пур намекунад.

Ёддошти техникии дохили манбаъ 6: Гарчанде санҷиши дарозмуддати Wald барои гурӯҳи идоракунии баланд `p = 0.066` аст, дар матни муҳокима ибораи “0.06% significance level” мавҷуд аст. Натиҷаи рақамӣ ба p-арзиши %6,6 мувофиқ аст.

Ёддошти техникии дохили манбаъ 7: Ибораи “таъсири манфии идоракунӣ дар ҳамаи моделҳо аҳамиятнок аст” дар бахши устуворӣ бо ҷадвалҳо пурра мувофиқат намекунад; дар баъзе таркибҳои зергурӯҳ–арзёбгар коэффисиент манфӣ аст, аммо аз ҷиҳати оморӣ аҳамиятнок нест.

Ёддошти техникии дохили манбаъ 8: `lnGDP` дар Ҷадвали 1 ҳамчун ММД-и умумӣ муайян шудааст, аммо дар баъзе қисматҳои муҳокима бо мантиқи даромад ё ММД ба ҳар сари аҳолӣ тафсир мешавад. Verianla таърифи ченкунии тағйирёбандаро мувофиқи Ҷадвали 1 нигоҳ медорад.

Маҳдудияти асосии тафсир: Бозёфтҳо робитаҳои эконометрии дароз ва кӯтоҳмуддат мебошанд, ки аз маълумоти панелии мушоҳидавии 54 кишвар ба даст омадаанд. Натиҷаҳои модел худ аз худ таъсири сабабии сохтории ислоҳоти муайяни идоракунӣ ба рафтори сайёҳи инфиродиро исбот намекунанд.

Мувофиқати бозтасвири визуалӣ: Баланд. Таъсирҳои симметрӣ ва асимметрии идоракунӣ, фарқи идоракунии баланд/паст ва мантиқи ислоҳи хатогиро метавон бо схемаҳои аслии Verianla бехатар нишон дод.

Мувофиқати Verianla Live / Live Figure: Мувофиқ. Ҷараёни усул аз санҷишҳои пешакӣ то арзёбии PMG-ARDL/NARDL ва санҷишҳои Wald/Granger/устуворӣ ё муқоисаи коэффисиентҳои собити манбаъ метавонад дар пешниҳоди ҳаракатнок, вале бе тағйири параметрҳои манбаъ нишон дода шавад.