Бул изилдөө башкаруунун сапаты киши башына чет өлкөлүк туризм чыгымдары менен кыска жана узак мөөнөттө кандай байланышта экенин, бул байланыш өлкөнүн башкаруу деңгээлине жараша өзгөрөбү же жокпу жана башкаруудагы жакшыруу менен начарлоолор бирдей көлөмдөгү жоопту жаратабы же жокпу 54 өлкөнүн 1996–2023-жылдардагы жылдык панелдик маалыматтарынын негизинде изилдейт. Бириктирилген Орточо Топ Авторегрессиялык Бөлүштүрүлгөн Кечигүү модели (Pooled Mean Group Autoregressive Distributed Lag, PMG-ARDL) өлкөлөрдүн кыска мөөнөттүү реакциялары ар башка болушуна жол берип, жалпы узак мөөнөттүү коэффициенттерди баалаган динамикалык панелдик модель болуп саналат. Изилдөө ошондой эле башкаруудагы оң жана терс өзгөрүүлөрдү өзүнчө компоненттер катары баалаган PMG сызыктуу эмес ARDL (PMG-NARDL) моделин колдонот.

Симметриялуу PMG-ARDL моделинде башкаруунун сапаты толук тандалмада киши башына чет өлкөлүк туризм чыгымдары менен узак мөөнөттө терс байланышта. Тандалма жогорку жана төмөн башкаруу топторуна бөлүнгөндө бул терс байланыш башкаруусу төмөн өлкөлөрдө күчтүү жана статистикалык жактан маанилүү бойдон калат, ал эми жогорку башкаруу тобунда маанилүү эмес. Кыска мөөнөттүү башкаруу коэффициенттери болсо үч тандалмада тең маанилүү деп табылган эмес.

Асимметриялуу модель, булак авторлорунун чечмелөөсүнө ылайык, башкаруунун жакшырышы бардык тандалма топторунда чет өлкөлүк туризм чыгымдарын узак мөөнөттө азайтарын; башкаруунун начарлашы болсо чыгымдарды толук тандалмада жана жогорку башкаруу тобунда гана көбөйтөрүн көрсөтөт. Толук тандалма боюнча Wald тести оң жана терс башкаруу өзгөрүүлөрүнүн узак мөөнөттүү таасирлери тең эмес экенин күчтүү колдойт.

Бул жыйынтыктарды чечмелөөдө эки негизги чектөө бар. Биринчиден, изилдөө байкоочу панелдик эконометрикага таянат жана түзүмдүк себептүүлүктү далилдебейт. Экинчиден, булактагы NARDL теңдемелеринде башкаруунун терс жарым-жартылай суммасынын логарифми жана коэффициенттин белгисин чечмелөө математикалык жактан толук такталган эмес. Ошондуктан асимметриялуу жыйынтыктар авторлордун эмпирикалык отчеттоосу чегинде берилиши керек жана булакта түшүндүрүлбөгөн өзгөртүүлөр кайра өндүрүлгөндөй көрсөтүлбөшү зарыл.

Изилдөө маселеси

Эл аралык туризмге суроо-талап көбүнчө киреше, валюта курсу, транспорт чыгымдары жана экономикалык белгисиздик сыяктуу өзгөрмөлөр менен түшүндүрүлөт. Бул изилдөө болсо үй чарбаларынын чет өлкөдөгү туризм жана бош убакыт керектөөсүн экономикалык сатып алуу жөндөмү гана эмес, алар жашаган өлкөнүн институционалдык чөйрөсү да калыптандырышы мүмкүн деген ойдон чыгат.

Негизги божомол — укуктун үстөмдүгү, коррупцияны көзөмөлдөө жана бюрократиялык натыйжалуулук сыяктуу башкаруу өзгөчөлүктөрү мамлекеттик кызматтарга ишенимге, экономикалык белгисиздикке жана жергиликтүү жашоо шарттарынын кабыл алынган сапатына таасир этиши мүмкүн. Институционалдык чөйрө жакшырганда жергиликтүү керектөө жана туризм варианттары салыштырмалуу жагымдуураак болушу мүмкүн; ал эми алсыз институционалдык шарттарда айрым керектөө жана бош убакыт тандоолорунун чет өлкөгө багытталышы мүмкүн.

Бул механизм изилдөөдө үй чарбаларынын жүрүм-турумун түздөн-түз өлчөө аркылуу сыналбайт. Изилдөө өлкө деңгээлиндеги башкаруу жана туризм чыгымдарынын катарларынын ортосундагы узак мөөнөттүү эконометрикалык байланышты өлчөйт; “жергиликтүү керектөөнүн ордуна чет өлкөлүк керектөө” механизми болсо жыйынтыктарды түшүндүрүү үчүн колдонулган институционалдык экономикага негизделген чечмелөө алкагы болуп саналат.

Адабияттагы боштук

Булакка ылайык, башкаруу жана туризм адабиятынын маанилүү бөлүгү күчтүү институттар өлкөгө келген туристтерге кандай таасир этерин изилдейт. Ал эми тургундардын өз өлкөсүнөн тышкары жасаган туризм чыгымдары менен башкаруунун ортосундагы байланыш азыраак изилденген.

Изилдөө төрт боштукка көңүл бурат: башкаруу менен outbound туризм чыгымдарынын түз байланышынын чектелүү изилдениши; кыска жана узак мөөнөттүү динамикалардын бирге жетиштүү моделденбегени; башкаруунун жакшырышы жана начарлашы ар башка таасир жаратары-жаратпасы текшерилбегени; жана бул байланыш жогорку жана төмөн башкаруу чөйрөлөрүндө өзгөрөр-өзгөрбөсү жетиштүү изилденбегени.

Panel ARDL Бул Изилдөөдө Эмне Үчүн Колдонулду?

Panel ARDL изилдөөдөгү өзгөрмөлөрдүн бир бөлүгү деңгээлде стационардык I(0), бир бөлүгү биринчи айырмада стационардык I(1) деп бааланганы жана өлкөлөр арасында кыска мөөнөттүү динамикалар гетерогендүү болушу мүмкүн экени үчүн колдонулган; PMG баалоочусу бул кыска мөөнөттүү айырмачылыктарга жол берип, өлкөлөр үчүн жалпы узак мөөнөттүү тең салмак байланышын баалайт.

Алдын ала тесттер эмне үчүн маанилүү?

Изилдөө PMG-ARDL жана PMG-NARDL баалоолорунан мурда төрт негизги эконометрикалык текшерүүнү жүргүзөт:

1. Өлкөлөр арасында кесилиш аралык көз карандылык бар-жогу текшерилет.
2. Катарлардын стационардуулугу жана интеграция даражалары панелдик бирдик тамыр тесттери менен бааланат.
3. Өлкөлөрдүн ылдыйлоочу коэффициенттерин бирдей деп кабыл алууга болобу же жокпу slope heterogeneity тесттери менен изилденет.
4. Өзгөрмөлөр арасында узак мөөнөттүү коинтеграциялык байланыш бар-жогу Kao жана Westerlund тесттери менен текшерилет.

Breusch–Pagan LM, Pesaran-scaled LM жана Pesaran CD тесттери бардык негизги өзгөрмөлөр боюнча кесилиш аралык көз карандысыздык нөлдүк гипотезасын %1 деңгээлде четке кагат. Бул жыйынтык өлкөлөрдүн экономикалык жана туризм процесстери бири-биринен толук көз карандысыз эмес экенин көрсөтөт.

Булак биринчи муундагы LLC, Breitung жана IPS тесттерин да, кесилиш аралык көз карандылыкты эске алган CADF жана CIPS сыяктуу экинчи муундагы тесттерди да колдонот. Жыйынтыктар өзгөрмөлөр аралаш I(0)/I(1) өзгөчөлүгүнө ээ деп чечмеленген жана бул ARDL ыкмасын тандоого негиз катары колдонулган.

Бул тесттер өлкөлөрдүн кыска мөөнөттүү коэффициенттери бирдей деген божомолду колдобойт. PMG ыкмасынын кыска мөөнөттүү гетерогендүүлүккө жол бериши ушундан улам изилдөөнүн панелдик түзүлүшүнө туура келет.

Коинтеграция далили

Kao коинтеграция тестинин билдирилген статистикалары симметриялуу да, асимметриялуу да спецификацияларда %1 деңгээлде маанилүү. Westerlund тестинде төрт статистиканын баары эле маанилүү эмес; бирок \(P_t\) статистикасы симметриялуу моделде `−6.283` менен %5, асимметриялуу моделде `−6.510` менен %10 деңгээлде маанилүү.

Булак бул табылгалар бирге киши башына чет өлкөлүк туризм чыгымдары, башкаруу сапаты, ИДП, адамдык өнүгүү жана интернет колдонуу арасында узак мөөнөттүү тең салмак байланышы бар экенин колдойт деген тыянакка келет.

Негизги модель

Изилдөөнүн баштапкы деңгээлдеги модели Теңдеме (1) де төмөнкүдөй аныкталат:

\[ OTEP_{it} = \alpha_i + \beta_1 G_{it} + \beta_2^{\prime}X_{it} + \varepsilon_{it} \]

\(OTEP_{it}\) — \(i\) өлкөсүнүн \(t\) мезгилиндеги киши башына чет өлкөлүк туризм чыгымы; \(G_{it}\) — башкаруунун сапаты; \(X_{it}\) болсо ИДП, Адамдык Өнүгүү Индекси жана интернет колдонуудан турган көзөмөл вектору. \(\alpha_i\) байкалбаган өлкөгө мүнөздүү таасирлерди, \(\varepsilon_{it}\) болсо ката мүчөсүн көрсөтөт.

Ката-түзөтүү логикасы

ARDL моделинин ката-түзөтүү формасындагы негизги түзүлүшү булакта:

\[ \Delta\ln OTEP_{it} = \delta_i ECT_{i,t-1} + \text{kısa dönem gecikmeli fark terimleri} + \mu_{it} \]

түрүндө колдонулат. \(ECT_{i,t-1}\) мурунку мезгилде узак мөөнөттүү тең салмактан канчалык четтөө болгонун; \(\delta_i\) болсо бул четтөөнүн канчасы кийинки мезгилде оңдолорун көрсөтөт.

Терс жана статистикалык жактан маанилүү ката-түзөтүү коэффициенти система шоктон кийин узак мөөнөттүү байланышына кайтуу тенденциясына ээ экенин көрсөтөт. Коэффициенттин абсолюттук чоңдугу жөнгө салуу ылдамдыгын билдирет.

PMG-ARDL менен PMG-NARDL Ортосундагы Айырма Эмне?

PMG-ARDL башкаруунун сапатындагы өсүш жана төмөндөөлөр бир эле узак мөөнөттүү коэффициент менен иштейт деп божомолдогон симметриялуу моделди бааласа, PMG-NARDL башкаруудагы өзгөрүүлөрдү оң жана терс жарым-жартылай суммаларга бөлүп, жакшыруу менен начарлоолор чет өлкөлүк туризм чыгымдары менен ар башка көлөмдө же ар башка багытта байланыштабы же жокпу текшерет.

Оң жана терс башкаруу өзгөрүүлөрүн ажыратуу

Булак NARDL ыкмасында башкаруу өзгөрүүлөрүн төмөнкү жарым-жартылай суммалар менен ажыратат:

\[ G_{i,t}^{+} = \sum_{q=0}^{Q} \max(\Delta G_{i,t-q},0) \]

\[ G_{i,t}^{-} = \sum_{q=0}^{Q} \min(\Delta G_{i,t-q},0) \]

\(G^{+}\) башкаруунун сапатындагы топтолгон оң өзгөрүүлөрдү, \(G^{-}\) болсо топтолгон терс өзгөрүүлөрдү билдирет. Бул бөлүү бирдей көлөмдөгү жакшыруу жана начарлоо туризм чыгымдарында симметриялуу жооп жаратышы керек деген милдеттүүлүктү алып салат.

Булак ичиндеги математикалык белгисиздик: Булактын кийинки NARDL теңдемелеринде \(G^{+}\) жана \(G^{-}\) үчүн натуралдык логарифм колдонулган. Жогорудагы аныктамага ылайык \(G^{-}\) нөл же терс мааниге ээ болушу мүмкүн болгондуктан \(\ln G^{-}\) реалдык сандарда аныкталбайт. Макала иш жүзүндө белгини өзгөртүү, абсолюттук маани, жылдыруу же башка өзгөртүү колдонулган-колдонулбаганын түшүндүрбөйт. Ошондуктан Verianla булакта жок NARDL маалымат өзгөртүүсүн божомолдобойт.

Маалымат топтому жана өзгөрмөлөр

Таблица 1 киши башына OTEP үчүн бирдикти “миллион доллар” деп берет. Жалпы чыгымды калк санына бөлгөндөн кийин колдонулган масштабдын так кандай сакталып калганы булакта кеңири көрсөтүлбөгөндүктөн, бул бирдик Verianla тарабынан кайра чечмеленбейт.

Булак 1996–2023 мезгилин “27 жылдык” убакыт аралыгы деп атайт; бирок акыркы жылдарды кошуп эсептегенде 28 жылдык байкоо катары пайда болот жана билдирилген 1512 байкоо саны да \(54\times28=1512\) менен шайкеш келет.

Жогорку жана төмөн башкаруу топтору

Appendix A тандалманы 17 жогорку башкаруу жана 37 төмөн башкаруу өлкөсүнө бөлөт. Топтоо ICRG Quality of Governance рейтингине негизделгени айтылган, бирок эки топту бөлүп турган ачык сандык чек же пайыздык эреже билдирилген эмес.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Симметриялуу PMG-ARDL жыйынтыктары

Булакта ***, ** жана * тиешелүүлүгүнө жараша %1, %5 жана %10 маанилүүлүк деңгээлдерин билдирет.

Башкаруунун сапатынын узак мөөнөттүү коэффициенти толук тандалмада терс жана маанилүү. Жогорку башкаруу тобунда коэффициент терс болгону менен маанилүү эмес. Төмөн башкаруу тобунда болсо терс байланыш абсолюттук мааниси чоңураак коэффициент менен жана %1 деңгээлде маанилүү.

Булак бул айырманы институционалдык сапаты буга чейин эле жогору болгон өлкөлөрдө кошумча башкаруу жакшырышы чектеги азыраак жүрүм-турум өзгөрүүсүн жаратышы; ал эми төмөн башкаруу чөйрөлөрүндө институционалдык жакшыруу мамлекеттик кызматтар жана жергиликтүү шарттар жагынан көбүрөөк байкала турган өзгөрүү жаратышы мүмкүн экени менен түшүндүрөт. Бул механизм түздөн-түз өлчөнгөн үй чарбасынын жүрүм-турум далили эмес, эконометрикалык жыйынтыктын институционалдык экономика алкагындагы чечмелөөсү.

Кыска мөөнөттүү жыйынтыктар жана ката-түзөтүү ылдамдыгы

Башкаруунун сапатынын бирдей кыска мөөнөттүү таасири статистикалык жактан колдоого алынбайт. Бирок бардык ката-түзөтүү коэффициенттери терс жана күчтүү маанилүү. Бул маанилер узак мөөнөттүү тең салмактан четтөөнүн болжол менен %24–28 бөлүгү кийинки жылы оңдолгон орточо ылдамдыктагы жакындашуу процессине ишарат кылат.

Hausman тести эмне үчүн PMG баалоочусун колдоду?

Изилдөө PMGни Dynamic Fixed Effects жана Mean Group баалоочулары менен өз-өзүнчө Hausman тесттеринде салыштырган. Симметриялуу моделде толук тандалма, жогорку башкаруу жана төмөн башкаруу топторунун баарында p-маанилер 0.05тен жогору жана булак PMGни артыкчылыктуу баалоочу катары тандайт.

Башкаруунун Сапатындагы Жакшыруу жана Начарлоо Чет Өлкөлүк Туризм Чыгымына Бирдей Таасир Этеби?

Булактын PMG-NARDL жыйынтыктарына ылайык, жок: башкаруудагы оң өзгөрүүлөр үч тандалма топто тең төмөнүрөөк узак мөөнөттүү чет өлкөлүк туризм чыгымдары менен байланышта болсо, терс өзгөрүүлөр толук тандалмада жана жогорку башкаруу тобунда гана маанилүү жооп көрсөтөт; бирок терс жарым-жартылай сумманын булак теңдемелериндеги математикалык көрсөтүлүшү белгисиз болгондуктан бул асимметриялуу белги чечмелөөсү макала билдирген эмпирикалык жыйынтык катары кабыл алынышы керек.

Оң башкаруу өзгөрүүсүнүн коэффициенттери бардык топтордо терс. Булактын чечмелөөсүнө ылайык, бул үлгү институционалдык жакшыруу жергиликтүү мамлекеттик кызматтар, жөнгө салуу чөйрөсү жана экономикалык ишеним тууралуу кабылдоону күчөтүшү менен эл аралык туризмге бөлүнгөн чыгымдардын азайышына шайкеш келет.

Терс башкаруу компонентинин маанилүүлүгү болсо башкаруу деңгээлине жараша өзгөрөт. Жогорку башкаруу тобунда булак институционалдык начарлоо тургундар көнгөн жогорку институционалдык стандарттан байкаларлык четтөө катары кабыл алынышы жана чет өлкөлүк керектөө варианттарын салыштырмалуу жагымдуураак кылышы мүмкүн экенин сунуштайт. Төмөн башкаруу тобундагы маанилүү эмес коэффициент болсо буга чейин жогорку деңгээлдеги институционалдык белгисиздикке көнүп калган болушу мүмкүн деп чечмеленет. Булар модель коэффициенттеринин жүрүм-турумдук түшүндүрмөлөрү; жеке деңгээлде түздөн-түз сыналган психологиялык механизмдер эмес.

Асимметриялуу моделдин кыска мөөнөттүү жыйынтыктары

Асимметриялуу моделдин ката-түзөтүү мүчөлөрү болжол менен %25–31 жылдык жөнгө салууга ишарат кылат. Оң башкаруу өзгөрүүлөрүнүн кыска мөөнөттүү коэффициенттери маанилүү эмес; ошондуктан булак негизги башкаруу таасири негизинен узак мөөнөттө пайда болот деп эсептейт.

Wald асимметрия тесттери

Булак текстинде жогорку башкаруу тобундагы `p = 0.066` жыйынтыгы “0.06% significance level” деп берилген. Сандык p-маани %6,6га туура келет. Ошондуктан Verianla жыйынтыкты %10 деңгээлде маанилүү, бирок %5 деңгээлде маанилүү эмес деп берет.

Granger Себептүүлүгү Бул Изилдөөдө Чыныгы Себептүүлүктү Билдиреби?

Жок. Dumitrescu–Hurlin panel Granger тести бир өзгөрмөнүн мурунку маанилери башка өзгөрмөнүн келечектеги маанилерин статистикалык жактан божомолдоого кошумча маалымат береби же жокпу текшерген lead–lag тести; изилдөө бул ыкманы божомолдоочу себептүүлүк катары колдонот жана жыйынтыктар түзүмдүк, эксперименттик же саясатка байланышкан себептик таасирдин далили эмес.

Кечигүү узундугуна жараша багыттын өзгөрүшү эки өзгөрмөнүн ортосунда жөнөкөй бир багыттуу механикалык байланыш жок экенин көрсөтөт. Айрыкча төрт кечигүүдө эки тараптуу божомолдоочу байланыш алынганы башкаруу жана эл аралык туризм чыгымдары убакыт ичинде өз ара кайтарым байланыш камтышы мүмкүн болгон динамикалык системада кыймылдашы мүмкүн деген идеяга шайкеш келет.

Альтернативдүү баалоочулар менен бекемдик

Булак негизги PMG жыйынтыктарын Dynamic Fixed Effects жана Driscoll–Kraay бекем стандарттык каталуу fixed effects моделдери менен салыштырат. Толук тандалмада симметриялуу башкаруу коэффициенти эки альтернативдүү ыкмада тең `−0.585` жана терс. Бирок топчолордо маанилүүлүк баалоочуга жараша өзгөрөт.

Жогорку башкаруу тобунда симметриялуу коэффициент Dynamic FE моделинде `−0.315` жана маанисиз болсо, Driscoll–Kraay моделинде ошол эле коэффициент %5 деңгээлде маанилүү. Төмөн башкаруу тобунда `−0.689` Dynamic FE моделинде маанилүү, Driscoll–Kraay моделинде болсо маанилүү эмес.

Асимметриялуу бекемдик талдоосунда \(G^+\) коэффициенти толук тандалмада жана жогорку башкаруу тобунда эки альтернативдүү баалоочуда тең терс жана маанилүү. Төмөн башкаруу тобунда Dynamic FE коэффициенти маанилүү болсо, Driscoll–Kraay версиясында маанилүү эмес. Демек булакта жакталган жалпы белги үлгүсү олуттуу даражада сакталганы менен “бардык альтернативдүү моделдерде статистикалык маанилүүлүк сакталган” деген билдирүү сандык таблицалар тарабынан толук колдоого алынбайт.

Көзөмөл өзгөрмөлөрү

Узак мөөнөттүү PMG моделдеринде `lnGDP` үч тандалма топто тең оң жана маанилүү. Булак муну экономикалык ресурстардын жана саякат сатып алуу мүмкүнчүлүгүнүн өсүшү менен байланыштырат. Бирок Таблица 1 `lnGDP` өзгөрмөсүн жалпы ИДП, туруктуу АКШ доллары катары аныктайт; ошондуктан коэффициент киши башына киреше коэффициенти деп кайра аталбашы керек.

HDI көпчүлүк узак мөөнөттүү спецификацияларда терс жана өзгөчө жогорку башкаруу тобунда чоң терс коэффициентти көрсөтөт. Булак бул жыйынтыкты ички жашоо деңгээли жана мамлекеттик кызматтар жакшырган сайын айрым чет өлкөлүк керектөө жана туризм мотивациялары азайышы мүмкүн экендиги менен түшүндүрөт.

Интернет колдонуунун узак мөөнөттүү коэффициенти PMG-ARDL жана PMG-NARDL моделдеринде жалпы алганда оң. Булак муну онлайн маалыматка жетүү, саякатты пландоо жана брондоо процесстеринин жеңилдеши менен байланыштырат.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

• Башкаруунун сапаты менен киши башына чет өлкөлүк туризм чыгымдарынын ортосунда узак мөөнөттүү эконометрикалык байланыш бар.
• Симметриялуу PMG-ARDL моделинде башкаруунун сапатынын толук тандалмадагы узак мөөнөттүү коэффициенти терс.
• Симметриялуу байланышта терс башкаруу коэффициенти төмөн башкаруу тобунда маанилүү, жогорку башкаруу тобунда маанисиз.
• PMG-NARDL моделинде булак авторлорунун чечмелөөсүнө ылайык оң башкаруу шоктору үч тандалмада тең төмөнүрөөк узак мөөнөттүү чет өлкөлүк туризм чыгымдары менен байланышта.
• Терс башкаруу шогунун булакта билдирилген узак мөөнөттүү таасири толук тандалмада жана жогорку башкаруу тобунда маанилүү, төмөн башкаруу тобунда маанисиз.
• Толук тандалмада оң жана терс башкаруу таасирлеринин ортосунда күчтүү узак мөөнөттүү асимметрия бар.
• Кыска мөөнөттүү асимметрия толук тандалмада колдоого алынбайт.
• Ката-түзөтүү мүчөлөрү терс жана маанилүү; узак мөөнөттүү тең салмакка акырындап кайтуу бар.
• ИДП узак мөөнөттө оң, HDI көпчүлүк моделдерде терс, интернет колдонуу болсо узак мөөнөттө жалпы алганда оң байланыш көрсөтөт.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

• Изилдөө башкаруу реформалары жеке туристтердин чыгымдарын так себептик түрдө азайтарын далилдебейт.
• Dumitrescu–Hurlin жыйынтыктары түзүмдүк себептүүлүктүн далили эмес.
• Башкаруунун курама индекси коррупцияны көзөмөлдөө, укуктун үстөмдүгү жана бюрократиялык сапаттын өзүнчө таасирлерин аныктабайт.
• Жогорку жана төмөн башкаруу өлкөлөрү үчүн бирдей коэффициенттер бардык өлкөлөргө универсалдуу колдонулары көрсөтүлгөн эмес.
• Изилдөө белгилүү багыттарга эки тараптуу турист агымдарын моделдебейт.
• Институционалдык жакшыруу ички туризмди чындап канчалык көбөйтөрү түздөн-түз өлчөнгөн эмес.
• PMG-NARDL теңдемелериндеги терс жарым-жартылай сумманын математикалык өзгөртүүсү булакта жетиштүү так болбогондуктан бул өзгөртүүнү өз алдынча кайра өндүрүүгө болбойт.
• Альтернативдүү баалоочуларда бардык топчо коэффициенттеринин статистикалык маанилүүлүгү толук сакталбайт.

Саясат чечмелөөсүнүн чеги

Булак башкарууну жакшыртуу саясий жана административдик жыйынтыктарды гана эмес, керектөө жүрүм-туруму жана туризм чыгымдарынын ички-тышкы бөлүштүрүлүшү жагынан да экономикалык жыйынтыктарды жаратышы мүмкүн деп эсептейт. Бул алкакта туруктуу институционалдык реформалар кыска мөөнөттүү башкаруу өзгөрүүлөрүнө караганда маанилүүрөөк болушу мүмкүн экени айтылат.

Авторлор ошондой эле санариптик инфраструктура жана адамдык өнүгүү саясаттарын толуктоочу элементтер катары талкуулашат. Бул саясаттык тыянактар моделде байкалган узак мөөнөттүү байланыштардан чыгарылган; изилдөөдө белгилүү бир башкаруу реформасы колдонулган эксперименттик же квази-эксперименттик саясат баалоосу жүргүзүлгөн эмес.

Чектөөлөр жана келечектеги изилдөө багыттары

Башкаруунун сапаты бирдиктүү курама ICRG көрсөткүчү менен берилген. Бул түзүлүш коррупцияны көзөмөлдөө, укуктун үстөмдүгү жана бюрократиялык натыйжалуулук сыяктуу ар башка институционалдык компоненттердин кайсынысы туризм чыгымдары менен күчтүүрөөк байланышта экенин ажыратууга тоскоол болот.

Изилдөө жалпы өлкө деңгээлиндеги outbound чыгымдарды колдонгондуктан келип чыгуу өлкөсү менен барылган багыттын ортосундагы эки тараптуу байланыштарды баалабайт. Келечекте bilateral туризм агымдарын колдонуу чыгуу да, баруучу да өлкөнүн институционалдык өзгөчөлүктөрүн бир моделде изилдөөгө мүмкүндүк бере алат.

Булак келечектеги изилдөөлөр үчүн quantile panel жана time-varying моделдерин да сунуштайт. Бул ыкмалар башкаруу таасири төмөн жана жогорку outbound чыгым деңгээлиндеги өлкөлөрдө же убакыт ичинде өзгөрөбү же жокпу кененирээк текшере алат.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө: Governance Quality and Outbound Tourism Expenditure: Evidence from Symmetric and Asymmetric Panel ARDL Models

Авторлор: Ateeq Ullah; Supanika Leurcharusmee; Woraphon Yamaka.

Жооптуу автор: Supanika Leurcharusmee.

Мекемелер: Faculty of Economics, Chiang Mai University; The Center of Excellence in Econometrics, Faculty of Economics, Chiang Mai University, Thailand.

Журнал: Economies.

Басмакана: MDPI, Basel, Switzerland.

Библиографиялык жазуу: Economies 2026, 14(5), 177.

DOI: 10.3390/economies14050177.

Жарыялоо процесси: Алынган 3 апрель 2026; ревизия 29 апрель 2026; кабыл алынган 8 май 2026; жарыяланган 13 май 2026.

Булак түрү: Рецензияланган илимий изилдөө макаласы.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Изилдөө түрү: Байкоочу, көп өлкөлүү динамикалык панелдик эконометрика.

Тандалма: 54 өлкө, 1996–2023. Булактын сүрөттөөчү статистика таблицасында 1512 өлкө-жыл байкоосу билдирилген.

Топчолор: Appendix Aда 17 жогорку башкаруу жана 37 төмөн башкаруу өлкөсү тизмеленген. Топторду бөлгөн ачык сандык ICRG чеги булакта билдирилген эмес.

Негизги ыкма: Breusch–Pagan LM, Pesaran-scaled LM жана Pesaran CD кесилиш аралык көз карандылык тесттери; LLC, Breitung, IPS, CADF жана CIPS панелдик бирдик тамыр тесттери; Pesaran–Yamagata жана бекемделген ылдыйлоо гетерогендүүлүк тесттери; Kao жана Westerlund коинтеграция тесттери; PMG-ARDL; PMG-NARDL; Hausman тести; Wald асимметрия тести; Dumitrescu–Hurlin panel Granger тести; Dynamic Fixed Effects жана Driscoll–Kraay бекем стандарттык каталуу альтернативдүү баалоолор.

Маалымат булактары: UNWTO; International Country Risk Guide; World Bank; UNDP.

Каржылоо: Изилдөө Chiang Mai University Presidential Scholarship тарабынан колдоого алынган Economics Ph.D. программасынын алкагында жүргүзүлгөн.

Этикалык билдирүү: Institutional Review Board Statement жана Informed Consent Statement “Not applicable” деп берилген.

Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: Колдонулган маалыматтар жүйөлүү суроо-талап боюнча авторлордон алынышы мүмкүн экени билдирилген.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышы жок экенин билдиришкен.

Автордук салымдар: Концептуалдаштыруу A.U. жана S.L.; методология S.L.; программалык камсыздоо A.U.; валидация W.Y. жана S.L.; формалдуу талдоо A.U.; изилдөө S.L.; ресурстар жана маалыматтарды курациялоо A.U.; баштапкы долбоор A.U.; карап чыгуу жана редакциялоо S.L.; визуалдаштыруу A.U.; көзөмөл S.L. жана W.Y.; долбоорду башкаруу W.Y. жана S.L.; каржылоо алуу S.L. деп билдирилген.

Булак ичиндеги техникалык эскертүү 1: 1996–2023 мезгили булак текстинде “27-year time span” деп аталган; акыркы жылдарды кошкондо жылдык байкоолордун саны 28 жана 1512 байкоо мааниси 54 × 28 менен шайкеш келет.

Булак ичиндеги техникалык эскертүү 2: Киши башына OTEP жалпы outbound туризм чыгымын калк санына бөлүү катары аныкталса да, Таблица 1дин бирдик тилкесинде “in millions of dollars” деп жазылган. Киши башына өзгөртүүнүн масштаб деталдары так эмес.

Булак ичиндеги техникалык эскертүү 3: Таблица 1 `G` башкаруу индексин 0–1 шкаласында аныктаганы менен айрым ARDL теңдемелеринде `lnG` көрсөтүлөт. Булак лог өзгөртүүнүн колдонмо деталын өзүнчө түшүндүрбөйт.

Булак ичиндеги техникалык эскертүү 4: NARDLда \(G^{-}\) терс жарым-жартылай сумма катары аныкталса, кийинки теңдемелерде \(\ln G^{-}\) көрсөтүлөт. Терс же нөл маанилердин натуралдык логарифми реалдык сандарда аныкталбагандыктан, колдонулган чыныгы маалымат өзгөртүүсүн булак текстинен так кайра өндүрүүгө болбойт.

Булак ичиндеги техникалык эскертүү 5: Булактын \(G^{-}\) аныктамасы менен оң \(G^{-}\) коэффициенттеринин “башкаруу начарлаган сайын outbound чыгым өсөт” деген чечмелөөсүнүн ортосунда белги жагынан кошумча түшүндүрүү талап кылынат. Verianla бул боштукту божомолдук өзгөртүү менен толтурбайт.

Булак ичиндеги техникалык эскертүү 6: Жогорку башкаруу тобунун узак мөөнөттүү Wald тести `p = 0.066` болсо да, талкуу текстинде “0.06% significance level” деген билдирүү бар. Сандык жыйынтык %6,6 p-мааниге туура келет.

Булак ичиндеги техникалык эскертүү 7: Бекемдик бөлүмүндөгү “бардык моделдерде маанилүү терс башкаруу таасири” деген билдирүү таблицаларга толук туура келбейт; айрым топчо–баалоочу комбинацияларында коэффициент терс болгону менен статистикалык жактан маанилүү эмес.

Булак ичиндеги техникалык эскертүү 8: `lnGDP` Таблица 1де жалпы ИДП деп аныкталганы менен талкуунун айрым бөлүктөрүндө киреше же киши башына ИДП логикасы менен чечмеленет. Verianla өзгөрмөнүн өлчөө аныктамасын Таблица 1ге ылайык сактайт.

Негизги чечмелөө чеги: Табылгалар 54 өлкөнүн байкоочу панелдик маалыматтарынан алынган узак жана кыска мөөнөттүү эконометрикалык байланыштар. Модель жыйынтыктары белгилүү бир башкаруу реформасынын жеке туристтин жүрүм-турумуна түзүмдүк себептик таасирин өз алдынча далилдебейт.

Визуалдык кайра чийүүгө ылайыктуулук: Жогорку. Симметриялуу жана асимметриялуу башкаруу таасирлери, жогорку/төмөн башкаруу айырмасы жана ката-түзөтүү логикасы оригиналдуу Verianla схемалары менен коопсуз көрсөтүлүшү мүмкүн.

Verianla Live / Live Figure ылайыктуулугу: Ылайыктуу. Алдын ала тесттерден PMG-ARDL/NARDL баалоосуна жана Wald/Granger/бекемдик текшерүүлөрүнө чейинки ыкма агымы же туруктуу булак коэффициенттерин салыштыруу кыймылдуу, бирок булак параметрлери өзгөрбөгөн көрсөтмө менен берилиши мүмкүн.