Барои донишҷӯёни донишгоҳе, ки англисиро ҳамчун забони дуюм меомӯзанд, гуфтор маҳорати мураккабест, ки на танҳо ба дониши луғат ва грамматика, балки ба равонӣ, талаффуз, ҳамкорӣ, эътимод ба худ ва тавлиди забон дар вақти воқеӣ низ вобаста аст. Ин таҳқиқот фаъолияти гуфтории 40 донишҷӯи соли дуюми ихтисоси Математикаи East Yangon University дар Мянмарро дар барномаи ҳаштҳафтаинаи нақшбозӣ ва арзёбии ҳамсолон баррасӣ мекунад.

Донишҷӯён дар ду ҳафтаи аввал пурра аз рӯи сенарияҳои хаттӣ кор карда, дар ду ҳафтаи баъдӣ ба гуфтори нимсенариядор гузаштаанд ва дар ҳафтаҳои панҷум-шашум дар баҳсҳо ва муаррифии кушода иштирок кардаанд. Дар давоми барнома донишҷӯён якдигарро дар самтҳои fluency, vocabulary, grammar, pronunciation ва communicative ability бо истифода аз rubric-и сесатҳа арзёбӣ кардаанд.

Дар бахши натиҷаҳои таҳқиқот дида мешавад, ки аз даҳ гурӯҳи донишҷӯён шаш гурӯҳ дар communicative ability ҳамчун Excellent, се гурӯҳ дар fluency ҳамчун Excellent, се гурӯҳ дар grammar ҳамчун Excellent ва ду гурӯҳ дар pronunciation ҳамчун Excellent арзёбӣ шудаанд. Vocabulary бошад дар ҳамаи гурӯҳҳо ҳамчун Good гузориш шудааст.

Муаллиф ин натиҷаҳои гурӯҳиро ба сатҳи донишҷӯён табдил дода, хабар медиҳад, ки дар communicative ability 24/40 донишҷӯ (%60) ба сатҳи Excellent расидаанд. Бо вуҷуди ин, азбаски ҷадвали асосии натиҷаҳо на холҳои инфиродии донишҷӯён, балки холҳои гурӯҳҳои чорнафариро нишон медиҳад, ин фоизҳо бояд ҳамчун ченаки инфиродӣ бо эҳтиёт тафсир шаванд.

Бахши abstract-и таҳқиқот мегӯяд, ки pre- ва post-intervention speaking-performance scores ҷамъоварӣ шудаанд. Аммо ҷадвали асосии миқдорӣ дар бахши Results муқоисаи равшани pre-test/post-test-ро нишон намедиҳад. Аз ин рӯ, аз маълумоти манбаъ дубора ҳисоб кардан мумкин нест, ки барномаи ҳаштҳафтаина чӣ қадар пешрафти воқеии before–after ба вуҷуд овардааст.

Гарчанде аксари донишҷӯён peer feedback-ро муфид мешуморанд, манбаъ ҳамчунин мегӯяд, ки 30/40 донишҷӯ ҳангоми мушоҳида шудан нороҳатӣ эҳсос кардаанд. Ин нишон медиҳад, ки арзёбии ҳамсолон метавонад барои донишҷӯён муфид бошад, аммо изтироби гуфторро худкор бартараф намекунад.

Peer assessment чаро метавонад дар омӯзиши гуфтор истифода шавад?

Дар синфи анъанавии забони хориҷӣ манбаи асосии бозхӯрд одатан омӯзгор аст. Дар синфҳои сершумор барои ҳар як донишҷӯ кофӣ гуфтан ва гирифтани бозхӯрди муфассали инфиродӣ душвор буда метавонад.

Дар равиши peer assessment донишҷӯён на танҳо шахси гӯянда, балки иштирокчиёни фаъоле мешаванд, ки фаъолияти донишҷӯи дигарро аз рӯи меъёрҳои муайян арзёбӣ мекунанд.

Ин раванд аз ҷиҳати назариявӣ метавонад ду имкони омӯзишӣ эҷод кунад: донишҷӯ ҳангоми беҳтар кардани гуфтори худ ҳамзамон меомӯзад, ки фаъолияти шахси дигарро аз рӯи кадом меъёрҳо арзёбӣ кунад.

Омӯзиши Ҳаштҳафтаина Чӣ Гуна Марҳилабандӣ Шуд?

Таҳқиқот ба ҷойи якбора бардоштани дастгирӣ онро дар се марҳила коҳиш додааст.

Ҳафтаҳои 1–2: Нақшбозии пурра сенариядор

Донишҷӯён аз муколамаҳое истифода кардаанд, ки ҳамаи ҷумлаҳояшон пешакӣ дода шудаанд. Ҳадаф коҳиш додани бори тавлиди забон дар сатҳи ибтидоӣ ва додани қолабҳои тайёри functional-language ба донишҷӯён буд.

Ҳафтаҳои 3–4: Нақшбозии нимсенариядор

Ба донишҷӯён чаҳорчӯбаҳои тайёри забонӣ дода шуданд, аммо аз онҳо талаб шуд, ки ҷумлаҳоро ба заминаи нав мутобиқ кунанд.

Ҳафтаҳои 5–6: Нақшбозии бесенария

Донишҷӯён дар мавзӯъҳои муайянкардаи омӯзгор баҳсҳо ва муаррифии мустақилтар анҷом додаанд.

Ин сохтор:

дастгирии баланд → дастгирии камшуда → тавлиди мустақил

шакли як модели scaffolding-ро ташкил додааст.

Гуфтор Чӣ Гуна Баҳо Дода Шуд?

Oral-based rubric панҷ хусусиятро истифода кардааст:

Ҳар як соҳа:

1 = Weak, 2 = Good, 3 = Excellent

баҳо дода шудааст.

Дар Натиҷаҳо Кадом Соҳа Қавитарин Буд?

Дар Table 1-и манбаъ аз даҳ гурӯҳ шаш гурӯҳ дар communicative ability ҳамчун 3 = Excellent арзёбӣ шудаанд.

Дар соҳаҳои Grammar ва fluency се гурӯҳӣ дар сатҳи Excellent қарор доранд.

Дар pronunciation танҳо ду гурӯҳ арзёбии Excellent гирифтаанд.

Vocabulary бошад дар ҳамаи даҳ гурӯҳ ҳамчун 2 = Good гузориш шудааст.

Аз ин рӯ, манбаъ қобилияти коммуникативиро соҳаи муваффақтарин ва vocabulary-ро яке аз соҳаҳое мешуморад, ки пешрафташ маҳдудтар боқӣ мондааст.

Натиҷаи “%60 Донишҷӯ Excellent” Чӣ Гуна Ҳосил Мешавад?

Ҳар як гурӯҳи таҳқиқот аз чор донишҷӯ иборат аст.

Excellent будани шаш гурӯҳ дар communicative ability:

\[ 6\times4=24 \]

ба донишҷӯ мувофиқат мекунад.

Аз ин рӯ, манбаъ:

\[ 24/40=60\% \]

натиҷаро медиҳад.

Аммо Table 1 барои ҳар як аз чор донишҷӯ холи ҷудогона нишон намедиҳад. Чунин менамояд, ки натиҷа аз score-и сатҳи гурӯҳ бароварда шудааст. Аз ин рӯ, онро набояд чунин хонд, ки “ҳар яке аз 24 донишҷӯ мустақилона Excellent гирифт”.

Оё Таҳқиқот Пешрафти Ҳақиқии Pre-Test/Post-Test-ро Нишон Медиҳад?

Бахши Abstract мегӯяд, ки дар доираи quantitative data pre- ва post-intervention speaking-performance scores ҷамъоварӣ шудаанд.

Аммо quantitative table-и асосии бахши Results ченкуниҳои оғозӣ ва ниҳоиро дар ду сутуни ҷудогона нишон намедиҳад.

Аз ин рӯ:

“Fluency аз X хол ба Y хол баланд шуд”

ё:

“Communicative ability %Z афзуд”

монанди андозаҳои воқеии таъсири pre/post аз маълумоти PDF ҳисоб карда намешаванд.

Ин норасоии гузоришдиҳӣ имкони бозтавлиди мустақили ибораи “measurable improvement”-и мақоларо маҳдуд мекунад.

Донишҷӯён Бозхӯрди Ҳамсолонро Чӣ Гуна Қабул Карданд?

Манбаъ хабар медиҳад, ки донишҷӯён peer feedback-ро барои speaking improvement нисбат ба teacher feedback муфидтар арзёбӣ кардаанд.

Дар ҷавобҳои кушода донишҷӯён гуфтаанд, ки мушоҳидаи тамоси чашмӣ ва рафтори коммуникативии донишҷӯи дигар метавонад эътимод ба худ диҳад, нишон додани равшани нуқтаҳои ниёзманди беҳбудиро муфид донистаанд ва дар давоми training period пешрафтро дар гуфтори худ эҳсос кардаанд.

Бо вуҷуди ин, мушоҳида шудан ҳамчун манбаи муҳими изтироб боқӣ мондааст.

Манбаъ:

30/40 донишҷӯ = %75

барои teacher ё peer observation ҳангоми мушоҳида нороҳатӣ гузориш шудааст.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки бозхӯрди муфид ва speaking anxiety метавонанд ҳамзамон вуҷуд дошта бошанд.

Чаро Ба Графикҳои Манбаъ Бояд Бо Эҳтиёт Нигарист?

Figure 2

Матн мегӯяд, ки eye contact баландтарин ва grammar пасттарин аст. Аммо дар графики нашршуда дар категорияи “Always” gesture баландтарин менамояд, дар ҳоле ки pronunciation пасттар дида мешавад.

Илова бар ин, ҷамъҳои баъзе response-series бо 40 иштирокчӣ ба осонӣ мувофиқат намекунанд.

Figure 3

Чор Likert-series оид ба Teacher observation, peer observation ва дарки feedback нишон дода шудааст.

Аммо дар график арзишҳои визуалии чор категорияи ҷавоб барои як савол дар бисёр нуқтаҳо ба N=40 ҷамъ намешаванд.

Аз ин рӯ, аз басомадҳои хоми графикҳо ҳисоб кардани фоизҳои нав бехатар нест.

Дар мундариҷаи Verianla бояд танҳо арзишҳое чун 30/40 истифода шаванд, ки дар матни манбаъ ошкоро гузориш шудаанд, ва графикҳо набояд айнан аз нав кашида шаванд.

Оё Ин Таҳқиқот Воқеан “Гуфтори Академӣ”-ро Месанҷад?

Унвони мақола ибораи Academic Speaking-ро истифода мекунад. Бо вуҷуди ин, қисми муҳими вазифаҳои intervention ва achievement-test аз вазифаҳои коммуникативии сатҳи B1, ба монанди тарабхона, клиника, харид, варзиш, зиндагии рӯзмарра, ғизо ва баҳси умумӣ иборат аст.

Азбаски дар бахши бесенария муаррифӣ ва баҳсҳо ҳастанд, баъзе унсурҳои наздик ба муоширати академӣ мавҷуданд. Аммо ҳимояи тезис, семинари академӣ, муаррифии постери илмӣ ё баҳси академии хоси фан бевосита арзёбӣ нашудааст.

Аз ин рӯ, натиҷаҳоро боэҳтиёттар чунин:

фаъолияти гуфтор ва муоширати EFL дар муҳити донишгоҳ

таъриф кардан лозим аст.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Иштирокчиён

40 донишҷӯи соли дуюми Математика: 20 мард, 20 зан.

Интихоби намуна

Иштирокчиён бар асоси таваҷҷуҳи ихтиёрӣ интихоб шудаанд; random sampling анҷом дода нашудааст.

Давомнокӣ

Ҳашт ҳафта, тақрибан ду соат дар як ҳафта; дар маҷмӯъ тақрибан 16 соат.

Раванди role-play

Fully scripted → semi-scripted → non-scripted.

Миқёси арзёбӣ

Weak = 1, Good = 2, Excellent = 3.

Group-level communicative ability

Аз 10 гурӯҳ 6-то Excellent, 4-то Good.

Group-level fluency

3 гурӯҳ Excellent, 5 гурӯҳ Good, 2 гурӯҳ Weak.

Group-level grammar

3 гурӯҳ Excellent, 7 гурӯҳ Good.

Group-level pronunciation

2 гурӯҳ Excellent, 6 гурӯҳ Good, 2 гурӯҳ Weak.

Vocabulary

Ҳамаи 10 гурӯҳ Good.

Дарки донишҷӯён

Манбаъ мегӯяд, ки 30/40 донишҷӯ ҳангоми мушоҳида шудан нороҳатӣ эҳсос кардаанд, вале бо вуҷуди ин peer feedback-ро нисбат ба teacher feedback муфидтар арзёбӣ намудаанд.

Ҷинс

Манбаъ мегӯяд, ки донишҷӯёни мард дар ташкили pair/group activities каме иштироки баландтар нишон додаанд. Аммо барои ин фарқ inferential statistical test ё effect size гузориш нашудааст.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

Дар охири барномаи ҳаштҳафтаинаи марҳилавии role-play ва peer-assessment дар баъзе соҳаҳои гуфтор холҳои баланди гурӯҳии rubric дида шудаанд. Communicative ability дар сатҳи гурӯҳ яке аз соҳаҳои қавитарин аст. Донишҷӯён peer feedback-ро муфид донистаанд. Speaking anxiety бошад пурра аз байн нарафтааст.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Нишон дода нашудааст, ки Peer assessment ягона сабаби беҳбудии малакаи гуфтор аст. Азбаски ҷадвали равшани натиҷаҳои pre/post вуҷуд надорад, бузургии миқдории пешрафтро дубора ҳисоб кардан мумкин нест. Фоизҳои инфиродӣ, ки аз холҳои гурӯҳӣ бароварда шудаанд, набояд ба scoring-и воқеии инфиродӣ баробар шуморида шаванд. Натиҷаҳоро ба ҳамаи донишгоҳҳои Мянмар ё ҳамаи донишҷӯёни EFL умумӣ кардан мумкин нест. Таҳқиқот дар вазифаҳои махсуси гуфтори академӣ далели мустақими салоҳият пешниҳод намекунад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ:Developing Academic Speaking Through Peer Assessment: Evidence from Myanmar’s Higher Education EFL Classrooms

Муаллиф: Aye Pa Pa Myo (PhD).

Муассисаҳо: School of Foreign Languages, Nanjing Normal University; Department of English, Pathein University.

Майдони таҳқиқот: East Yangon University, Myanmar.

Платформа: SSRN.

Санаи нашри SSRN: 10 июни 2026.

DOI: 10.2139/ssrn.6911007.

Навъи манбаъ: 25-саҳифагии preprint research paper.

Вазъи баррасии ҳамтоён: Preprint not peer reviewed.

Тарҳ: Convergent mixed-methods; 40 донишҷӯи ихтиёрӣ; intervention-и ҳаштҳафтаинаи role-play ва peer-assessment; oral rubric ва post-intervention questionnaire.

Маҳдудиятҳои асосии методологӣ: Намунаи хурд ва аз як муассиса; selection бар асоси ихтиёрӣ; набудани гурӯҳи назоратӣ; набудани ҷадвали равшани муқоисаи pre/post дар бахши Results; пешниҳоди натиҷаҳои асосии rubric дар сатҳи гурӯҳ; гузориш нашудани маълумоти мустақили expert-rater reliability; номувофиқатӣ байни матн, миқёс ва арзишҳои кашидашуда дар баъзе графикҳои questionnaire.

Ёддошти ҳуқуқи муаллиф / истифодаи дубора: Дар PDF-и манбаъ иҷозатномаи ошкори Creative Commons барои истифодаи дубора дида намешавад. Муколамаҳои role-play, шакли rubric ва таркиби графикии манбаъ набояд айнан дубора истифода шаванд.

Принсипи баёни Verianla: Ин мундариҷа тарҷумаи пурраи матни preprint-и манбаъ нест. Бо нигоҳ доштани intervention-и ҳаштҳафтаина, системаи rubric, натиҷаҳои гузоришшуда ва маҳдудиятҳои методологии дохили манбаъ, сохтори мустақил ва интиқодии омӯзишӣ эҷод шудааст.