Холи ҳаракати 24-соата ченаки таркибии тарзи ҳаёт аст, ки нишон медиҳад аз се ҳадафи тавсияшудаи рафтори ҳаррӯзаи ҳаракат барои фаъолияти ҷисмонӣ, рафтори камҳаракат ва хоб чандтоаш иҷро шудааст ва аз 0 то 3 арзёбӣ мегардад. Ин таҳқиқоти когорти проспективӣ, ки дар доираи Лоиҳаи SUN анҷом шудааст, робитаи байни риояи ин хол ва рушди минбаъдаи диабети навъи 2-ро дар 13.321 хатмкардаи донишгоҳ, ки дар оғози таҳқиқот диабет надоштанд, баррасӣ кардааст. Дар тақрибан 192.102 нафар-соли пайгирӣ 141 ҳолати нави тасдиқшудаи диабети навъи 2 муайян гардид. Дар таҳлили бисёртағйирёбанда хатари диабети навъи 2 дар иштирокчиёне, ки ҳар се ҳадафро иҷро мекарданд, нисбат ба онҳое, ки ҳеҷ як ҳадафро иҷро намекарданд, пасттар буд (HR 0,47; %95 ФЭ 0,24–0,93). Бо вуҷуди ин, таҳқиқот мушоҳидавӣ аст; натиҷаҳо исбот намекунанд, ки якҷоя иҷро кардани се рафтор диабетро ба таври сабабӣ %53 коҳиш медиҳад.

Муҳаққиқон барои фаъолияти ҷисмонӣ ҳадди ақал 150 дақиқа фаъолияти шиддаташ миёна ё 75 дақиқа фаъолияти шиддаташ баланд дар як ҳафта ё омезиши баробарарзиши онҳоро; барои рафтори камҳаракат ҳадди аксар 8 соат нишастани умумӣ дар як рӯз ва ҳадди аксар 3 соат вақти экрани телевизор/компютер барои фароғат; барои хоб бошад 7–9 соат дар давоми 24 соатро асос гирифтанд. Ҳар ҳадафи иҷрошуда як хол медод ва холи умумӣ ҳамчун 0, 1, 2 ё 3 ҳисоб карда шуд.

Риояи ҳар як ҳадафи иловагӣ дар модели бисёртағйирёбанда бо арзиши нисбии тақрибан %19 пасттари хатари диабети навъи 2 алоқаманд буд (HR барои ҳар хол 0,81; %95 ФЭ 0,66–0,98). Аммо муқоисаи категорияҳои 1 ва 2 хол бо гурӯҳи холаш сифр алоҳида ба аҳамияти оморӣ нарасид; робитаи равшантарин дар гурӯҳе дида шуд, ки ҳар се ҳадафро иҷро мекард. Аз ин рӯ, натиҷаҳоро набояд ба таври механикӣ ё сабабӣ ҳамчун “ҳадафҳои бештар = ҳатман муҳофизати ҳамонқадар бештар” шарҳ дод.

Чаро тамоми 24 соат якҷоя арзёбӣ мешавад?

Фаъолияти ҷисмонӣ, нишастан ва хоб рафторҳои комилан мустақил аз ҳам нестанд. Ҳар инсон як буҷаи вақти 24-соата дорад. Тағйир ёфтани вақти сарфшуда барои хоб, нишастан ё фаъолияти ҷисмонӣ ба вақте, ки барои қисми боқимондаи рӯз дастрас мемонад, низ таъсир мерасонад. Аз ин рӯ, равиши асосии таҳқиқот танҳо ба саволи “чӣ қадар машқ анҷом дода мешавад?” не, балки ба маҷмӯи рафторҳои ҳаррӯзаи ҳаракат нигаронида шудааст.

Ин равиш махсусан барои бемориҳои метаболикӣ, ба монанди диабети навъи 2, ки дар тӯли муддати дароз инкишоф меёбанд, муҳим аст. Фаъолияти ҷисмонӣ бо ҳассосият ба инсулин ва назорати гликемӣ; рафтори дарозмуддати камҳаракат бо хатари метаболикӣ; давомнокии хоб бошад бо танзими гормонӣ ва метаболикӣ алоқаманд аст. Таҳқиқоти SUN механизмҳои биологии ин рафторҳоро мустақиман чен накардааст, аммо ҳар се рафторро дар як ченаки таркибии таъсир ҷамъ карда, робитаи онҳоро бо диабети навъи 2, ки дар оянда рушд мекунад, ба таври проспективӣ арзёбӣ кардааст.

Холи Ҳаракати 24-Соата Чиро Месанҷад?

Холи ҳаракати 24-соата нишондиҳандаи таркибии 0–3-хола аст, ки месанҷад иштирокчӣ аз се ҳадафи муқарраршуда барои фаъолияти ҷисмонӣ, рафтори камҳаракат ва хоб чандтоашро иҷро мекунад; ҳар компоненти иҷрошуда 1 хол ва ҳар компоненти иҷронашуда 0 хол медиҳад ва холи баландтар риояи бештари тавсияҳои ҳаракат-рафторро ифода мекунад.

1. Компоненти фаъолияти ҷисмонӣ

Фаъолияти ҷисмонӣ бо пурсишномаи нимамиқдории 17-банди фаъолияти ҷисмонӣ, ки қаблан барои когорти SUN тасдиқ шуда буд, арзёбӣ гардид. Фаъолиятҳое мисли давидан, роҳ рафтан, кори хона, кори боғ ва намудҳои гуногуни варзиш мувофиқи арзишҳои эквиваленти метаболикӣ (MET) дар Physical Activities Compendium гурӯҳбандӣ шуданд.

Фаъолияти шиддаташ миёна ҳамчун 3–6 MET ва фаъолияти шиддаташ баланд ҳамчун ≥6 MET баррасӣ шуд. Ҳадафи сатҳи дастур ҳадди ақал 150 дақиқа фаъолияти шиддаташ миёна, ҳадди ақал 75 дақиқа фаъолияти шиддаташ баланд дар як ҳафта ё омезиши баробарарзиши онҳост. Муҳаққиқон риояи остонаи дастурро аз рӯи энергия низ бо остонаи ≥12,5 MET-соат/ҳафта амалиётӣ карданд.

2. Компоненти рафтори камҳаракат

Барои рафтори камҳаракат иҷрои ҳамзамони ду шарт лозим буд: вақти умумии нишастани ҳаррӯза ≤8 соат бошад ва вақти экрани телевизор/компютер барои фароғат ≤3 соат/рӯз бошад.

Вақти умумии нишастан аз худгузоришдиҳӣ ҳисоб карда шуд, ки кор, таҳсил, хондан, истифодаи экран ва дигар фаъолиятҳои нишастаро дар бар мегирифт. Бо саволи ҷудогона тамошои телевизор ва истифодаи компютер барои фароғат арзёбӣ гардид.

Ин ченак маҳдудияти муҳими вобаста ба давра дорад. Азбаски давраи ҷамъоварии маълумоти когорти SUN аз 1999 то 2024 тӯл кашидааст, банди кӯҳнаи пурсишномаҳо шояд истифодаи смартфон ва планшетро, ки махсусан дар солҳои баъдӣ паҳн гардид, пурра фаро нагирифта бошад.

3. Компоненти хоб

Ҳадафи хоб ҳамчун маҷмӯи 7–9 соат дар давоми 24 соат муайян карда шуд. Хоби маъмулии шабона ва хоби рӯзона/чортзании иштирокчиён якҷоя арзёбӣ гардид. Агар вақти умумӣ дар байни 7–9 соат бошад, 1 хол ва агар берун аз ин ҳудуд бошад, 0 хол дода шуд.

Хусусияти сохтории хол

Хол бевазн аст. Ба ибораи дигар, ҳар яке аз компонентҳои фаъолияти ҷисмонӣ, рафтори камҳаракат ва хоб ба холи умумӣ як хол баробар саҳм мегузорад. Ин тарҳ нишондиҳандаи умумии осоншарҳро фароҳам меорад; аммо нишон намедиҳад, ки аҳамияти биологии се рафтор воқеан баробар аст.

Лоиҳаи SUN кадом аҳолиро пайгирӣ мекунад?

Лоиҳаи Seguimiento Universidad de Navarra (SUN) когорти динамикии проспективӣ дар Испания мебошад, ки аз хатмкардагони донишгоҳ иборат аст. Ҷалби иштирокчиён соли 1999 оғоз шуда; маълумоти иҷтимоӣ-демографӣ, антропометрия, ғизо, тарзи ҳаёт ва таърихи тиббӣ тавассути пурсишномаҳои ибтидоӣ ҷамъоварӣ шудааст. Пурсишномаҳои пайгирӣ ҳар ду сол гузаронида шудаанд.

Барои ин таҳқиқот маълумоти SUN, ки то 30 апрели 2024 ҷамъоварӣ шуда буд, истифода гардид. Дар он сана дар когорт ҳамагӣ 23.321 нафар буданд. Муҳаққиқон ҳангоми ташкили намунаи таҳлил меъёрҳои пешакӣ муайяншудаи хориҷкуниро татбиқ карданд.

Ҷараёни интихоби иштирокчиён

Гузориш додани истеъмоли умумии ҳаррӯзаи энергия барои занон ҳамчун <500 ё >3500 kcal ва барои мардон ҳамчун <800 ё >4000 kcal меъёри истеъмоли ғайривоқеии энергия ҳисобида шуд.

Ҳолати диабети навъи 2 чӣ гуна тасдиқ шуд?

Ташхиси нави диабет танҳо бар асоси як худгузоришдиҳии иштирокчӣ ҳамчун тағйирёбандаи натиҷа қабул карда нашуд. Иштирокчиёне, ки дар пурсишномаҳои дусолаи пайгирӣ ташхиси нави диабет ё истифодаи доруҳои зиддигипергликемӣ гузориш доданд, аввал ҳамчун ҳолатҳои эҳтимолӣ муайян шуданд.

Ба ин шахсон пурсишномаи муфассалтари тасдиқкунанда дар бораи навъи ташхис, арзишҳои лабораторӣ ва табобат фиристода шуд; ҳангоми мавҷуд будани иҷозат сабтҳои тиббӣ низ баррасӣ гардиданд. Кумитаи қарор, ки ҳадди ақал як эндокринолог дошт ва аз ҳолати таъсирпазирии ҳаракати иштирокчӣ огоҳ набуд, ҳолатҳои эҳтимолиро арзёбӣ кард.

Барои тасдиқи диабети навъи 2 меъёрҳои Ассотсиатсияи Диабети Амрико, ки дар давраи таҳқиқот амал мекарданд, истифода шуданд: глюкозаи плазмаи рӯза ≥126 mg/dL; глюкозаи плазма дар соати 2-и озмоиши таҳаммулпазирии глюкоза ≥200 mg/dL; HbA1c ≥%6,5; ё глюкозаи тасодуфии плазма ≥200 mg/dL бо нишонаҳои классикии гипергликемия.

Диабети ҳомиладорӣ ва дигар намудҳои диабет ҳамчун ҳолатҳои диабети навъи 2 ҳисоб карда нашуданд. Шахсоне, ки диабети навро гузориш доданд, аммо барои тасдиқ маълумоти кофӣ пешниҳод карда натавонистанд, ҳамчун “ҳолати эҳтимолӣ” нигоҳ дошта шуданд ва ба шумораи асосии рӯйдодҳо дохил карда нашуданд. Дар охири ин раванд 141 ҳолати нави тасдиқшудаи диабети навъи 2 муайян гардид.

Чаро тарҳи когорти проспективӣ истифода шуд?

Тарҳи когорти проспективӣ имкон медиҳад, ки рафторҳои ҳаракат пеш аз ташхиси диабет чен карда шаванд ва баъдан рушди бемории нав пайгирӣ гардад. Ин тартиби замонӣ нисбат ба таҳқиқоти буришӣ бартарии муҳим дорад. Аммо азбаски таъсир ба таври тасодуфӣ тақсим нашудааст, омилҳои омехтакунандаи мушоҳидавӣ пурра бартараф карда намешаванд.

Оё Натиҷаҳои Ин Таҳқиқот Сабабиятро Нишон Медиҳанд?

Не. Таҳлили SUN робитаи проспективиро байни риояи бештар ба дастурҳои ҳаракати 24-соата ва инсиденси пасттари диабети навъи 2 нишон медиҳад; аммо азбаски рафторҳо аз ҷониби муҳаққиқон рандомизатсия нашудаанд, саҳми хусусиятҳои тарзи ҳаёт ва саломатӣ, ки чен нашудаанд ё нопурра чен шудаанд, ба натиҷаҳо пурра истисно карда намешавад.

Ин фарқ махсусан ҳангоми шарҳи ибораи “%53 хатари пасттар” муҳим аст. HR 0,47 дар модели тасҳеҳшудаи Cox хатари нисбии мушоҳидашудаи гурӯҳеро ифода мекунад, ки се ҳадафро иҷро кардааст, нисбат ба гурӯҳе, ки ҳеҷ ҳадафро иҷро накардааст. Ин арзиш далели таҷрибавӣ нест, ки ҳамон шахс бо тағйир додани рафтораш эҳтимоли диабетро ҳатман %53 кам мекунад.

Чаро профилҳои ибтидоӣ муҳиманд?

Иштирокчиёне, ки ҳар се ҳадафро иҷро мекарданд, дар оғози таҳқиқот аз рӯи баъзе дигар хусусиятҳои тарзи ҳаёти солим низ бартарӣ доштанд. Масалан, холи парҳези баҳри Миёназамин бо афзоиши холи ҳаракат баланд мешуд, дар ҳоле ки BMI миёна, таъсири тамоку ва паҳншавии хурӯс умуман пасттар буданд.

Аз ин рӯ, муҳаққиқон дар моделҳои омории худ на танҳо синну сол ва ҷинс, балки сатҳи таҳсил, BMI, таъсири тамоку, истеъмоли энергия, машрубот, парҳези махсус, риояи парҳези баҳри Миёназамин, хурӯс, апноэи хоб, бемории ибтидоии дилу раг, саратон ва тағйироти фаъолияти ҷисмониро низ назорат карданд. Бо вуҷуди ин, тасҳеҳи оморӣ омехтакунии боқимондаро ба сифр намерасонад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Намунаи таҳлил ва пайгирӣ

Таҳлили ниҳоӣ 13.321 иштирокчиро дар бар гирифт. %60,2 иштирокчиён зан буданд. Синни миёна 37,0 сол ва инҳирофи стандартӣ 11,4 сол гузориш шуд. Когорт дар ибтидо аҳолии нисбатан ҷавон ва солимро ифода мекунад.

Пайгирии миёна тақрибан 14,4 сол, инҳирофи стандартӣ тақрибан 6 сол; вақти умумии пайгирӣ 192.102 нафар-сол гузориш шудааст. Дар ин муддат 141 ҳолати нави тасдиқшудаи диабети навъи 2 ба вуҷуд омад ва инсиденси хом тақрибан 0,7 ҳолат ба 1000 нафар-сол ҳисоб карда шуд.

Тақсимоти холи ҳаракат

Модели оморӣ

Муҳаққиқон барои омӯзиши вақти то диабети навъи 2 моделҳои хатари мутаносиби Cox-ро истифода карданд. Синну сол ҳамчун миқёси асосии вақт дар модел истифода шуд; иштирокчиён аз синне, ки ба таҳқиқот ворид шуданд, ба маҷмӯи хавф дохил гардиданд. Ин сохтор имкони ба ҳисоб гирифтани воридшавии таъхирёфта ва назорати муфассали синну солро фароҳам овард.

Се модел сохта шуд: модели хом; модели тасҳеҳшуда барои синну сол ва ҷинс; ва модели бисёртағйирёбанда, ки сатҳи таҳсил, BMI, баста-соли тамокукашӣ, истеъмоли калория, истеъмоли машрубот, риояи парҳези махсус, риояи парҳези баҳри Миёназамин, хурӯс, апноэи хоб, саратони ибтидоӣ, бемории ибтидоии дилу раг ва тағйироти фаъолияти ҷисмониро дар бар мегирифт.

Таҳлилҳо бо STATA 14.0 анҷом дода шуданд ва остонаи аҳамияти оморӣ p<0,05 муайян гардид. Таҳқиқот мувофиқи чаҳорчӯбаи гузоришдиҳии таҳқиқоти мушоҳидавии STROBE гузориш шудааст.

Байни Холи Ҳаракати 24-Соата ва Хатари Диабети Навъи 2 Чӣ Гуна Робита Ёфт Шуд?

Дар модели бисёртағйирёбандаи Cox хатари диабети навъи 2 дар иштирокчиёне, ки ҳар се ҳадафро иҷро мекарданд, нисбат ба гурӯҳе, ки ҳеҷ ҳадафро иҷро намекард, пасттар буд (HR 0,47; %95 ФЭ 0,24–0,93); баръакс, азбаски фосилаҳои эътимоди коҳишҳо дар гурӯҳҳое, ки танҳо як ё ду ҳадафро иҷро мекарданд, 1-ро дар бар мегирифтанд, ин категорияҳо алоҳида ба аҳамияти оморӣ нарасиданд.

Вақте хол дар байни 0–3 ҳамчун тағйирёбандаи пайваста моделсозӣ шуд, барои ҳар ҳадафи иловагӣ HR бисёртағйирёбанда 0,81 (%95 ФЭ 0,66–0,98) буд. Ин арзиш нишон медиҳад, ки дар дохили модел ҳар як холи иловагӣ бо тақрибан %19 хатари нисбии пасттар алоқаманд аст.

Аммо сохтори натиҷаҳои категориявӣ муҳим аст: дар модели бисёртағйирёбанда HR барои 1 хол 0,70 ва барои 2 хол 0,63 буд, вале фосилаҳои эътимод мутаносибан 0,39–1,26 ва 0,35–1,11 мебошанд. Аз ин рӯ, дар таҳлили асосии категориявӣ натиҷаи аз ҷиҳати оморӣ равшантарин дар гурӯҳи се-хола аст.

Таҳлили ҳассосият

Муҳаққиқон бо мақсади кам кардани сабабияти баръакс таҳлили иловагӣ анҷом доданд, ки ҳолатҳои дар ду соли аввали пас аз оғози пайгирӣ пайдошударо хориҷ мекард. Дар ин таҳлил 87 ҳолати нав боқӣ монд ва нисбат ба гурӯҳи холаш сифр арзишҳои HR бисёртағйирёбанда барои як ҳадаф 0,47 (%95 ФЭ 0,23–0,96), барои ду ҳадаф 0,52 (%95 ФЭ 0,26–1,02) ва барои се ҳадаф 0,29 (%95 ФЭ 0,12–0,69) буданд.

Ҳамчунин гузориш шудааст, ки тасҳеҳи иловагӣ барои таърихи оилавии диабет натиҷаҳои асосиро ба таври ҷиддӣ тағйир надодааст.

Ҳангоми баррасии се компонент алоҳида чӣ рӯй дод?

Дар ин моделҳо ҳар компонент барои ду компоненти дигари ҳаракат ва тағйирёбандаҳои асосии омехтакунанда алоҳида тасҳеҳ шуд. Расми 2 дар манбаъ HR ва фосилаҳои эътимоди %95-ро барои фаъолияти ҷисмонӣ, рафтори камҳаракат, хоб ва риояи пурраи ҳар се ҳадаф дар як forest-plot нишон медиҳад.

Ҳангоми моделсозии рафторҳо ҳамчун тағйирёбандаи пайваста

Вақте фаъолияти умумии ҷисмонӣ ҳамчун тағйирёбандаи пайваста моделсозӣ шуд, робитаи самти баръакс идома ёфт (HR 0,98; %95 ФЭ 0,97–0,99). Баръакс, барои вақти телевизор/компютер HR 1,05 (%95 ФЭ 0,98–1,13), барои вақти умумии камҳаракат HR 1,00 (%95 ФЭ 0,93–1,09) ва барои давомнокии хоб HR 1,29 (%95 ФЭ 0,56–2,96) буд; ин робитаҳо ба аҳамияти оморӣ нарасиданд.

Барои давомнокии хоб узви дараҷаи дуюм низ арзёбӣ шуд ва далеле ба нафъи робитаи ғайрихаттӣ ёфт нашуд (p=0,462). Ин натиҷа маънои онро дорад, ки робитаи U-шакли хоб–диабет, ки дар адабиёти манбаъ гузориш шудааст, дар ин маҷмӯи маълумот ба таври равшан дубора нишон дода нашуд.

Таҳлилҳои зергуруҳӣ

Робитаи байни онҳое, ки ҳар се ҳадафи ҳаракатро иҷро мекарданд, ва онҳое, ки ҳеҷ ҳадафро иҷро намекарданд, инчунин аз рӯи ҷинс, синну сол, BMI ва ҳолати тамокукашӣ алоҳида баррасӣ шуд.

Барои ҷинс далели таъсири мутақобила ёфт нашуд. Гарчанде арзишҳои p-и таъсири мутақобила барои синну сол, BMI ва ҳолати тамокукашӣ фарқиятҳои қавитарро пешниҳод мекарданд, муаллифони таҳқиқот ошкоро қайд карданд, ки ин таҳлилҳои зергуруҳӣ бо сабаби шумораи ками ҳолатҳо ва фосилаҳои васеи эътимод метавонанд қувваи паст ва устувории кам дошта бошанд. Аз ин рӯ, натиҷаҳои зергуруҳӣ бояд на тасдиқкунанда, балки иктишофӣ ва гипотезаофар ҳисобида шаванд.

Оё холи таркибӣ аз рафторҳои инфиродӣ қавитар аст?

Таҳқиқот инро исбот намекунад. Гарчанде дар онҳое, ки ҳар се ҳадафро иҷро мекарданд, робитаи равшантарин дида шуд, муҳаққиқон таъкид мекунанд, ки маълумот имкон намедиҳад муайян карда шавад, ки рафторҳо ҷамъшаванда, синергикӣ ё нишонаи ягон профили муштараки дигари тарзи ҳаёт мебошанд.

Ҳадафи холи таркибӣ исбот кардани хулосаи “се рафтор якҷоя аз ҷиҳати биологӣ якдигарро тақвият медиҳанд” нест, балки эҷоди ченаки ҳамаҷонибаи риояи рафторҳои ҳаракат дар тамоми рӯз аст.

Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот

• Тарҳи проспективӣ ва давраи тӯлонии пайгирӣ имкон медиҳанд, ки таъсир пеш аз натиҷа чен карда шавад.
• Пайгирии умумӣ тақрибан 192.102 нафар-сол аст.
• Ҳолатҳои диабети навъи 2 танҳо бо худгузоришдиҳӣ қабул нашуданд, балки бо маълумоти иловагӣ ва ҳангоми зарурат сабтҳои тиббӣ тасдиқ шуданд.
• Дар кумитаи арзёбии ҳолатҳо ҳадди ақал як эндокринолог ҳузур дошт ва кумита нисбат ба ҳолати таъсир нобино нигоҳ дошта шуд.
• Синну сол дар моделҳои Cox ҳамчун миқёси асосии вақт истифода шуд ва воридшавии таъхирёфта ба ҳисоб гирифта шуд.
• Барои ғизо, BMI, тамоку, машрубот, апноэи хоб ва дигар омилҳои эҳтимолии омехтакунанда тасҳеҳи васеи бисёртағйирёбанда анҷом дода шуд.
• Барои чен кардани фаъолияти ҷисмонӣ пурсишномаи барои когорти SUN тасдиқшуда истифода гардид.
• Таҳлили ҳассосият, ки ҳолатҳои ду соли аввалро хориҷ кард, самти робитаи асосиро нигоҳ дошт.

Маҳдудиятҳои таҳқиқот

Худгузоришдиҳӣ: Фаъолияти ҷисмонӣ, нишастан ва хоб бо акселерометр ё дастгоҳҳои объективии шабеҳ чен нашуданд. Махсусан барои вақти камҳаракат ва хоб эҳтимоли таснифи нодуруст вуҷуд дорад.

Тағйирёбии таъсир бо гузашти вақт: Рафтори камҳаракат ва хоб танҳо дар оғоз арзёбӣ шуданд. Тағйироти фаъолияти ҷисмонӣ танҳо аз пайгириҳои соли 2. ва 4. қисман ба ҳисоб гирифта шуданд. Дар пайгирии миёнаи беш аз 14 сол тағйир ёфтани рафторҳо имконпазир аст.

Тағйирёбии муҳити рақамӣ: Ченаки экран, ки бар истифодаи телевизор ва компютер асос ёфтааст, шояд истифодаи смартфон ва планшетро дар солҳои баъдии таҳқиқот пурра инъикос накунад.

Холи бевазн: Ба ҳар се компонент як хол баробар додан маънои баробар будани саҳми воқеии биологии онҳоро надорад. Муаллифон қайд мекунанд, ки дар оянда холҳои вазндор ё таҳлилҳои додаҳои композитсионӣ метавонанд омӯхта шаванд.

Шумораи маҳдуди рӯйдодҳо: Дар маҷмӯъ 141 ҳолати нави T2D мавҷуд аст. Махсусан мавҷудияти 15 рӯйдод дар гурӯҳи холаш сифр ва танҳо 19 рӯйдод дар гурӯҳи 3-хола фосилаҳои эътимоди баъзе арзёбиҳоро васеъ кардааст.

Омехтакунии боқимонда: Бо вуҷуди тасҳеҳ барои бисёр тағйирёбандаҳо, хусусиятҳои ченнашудаи тарзи ҳаёт ё саломатӣ метавонанд робитаро қисман шарҳ диҳанд.

Ғарази интихоб: Аз таҳлил хориҷ шудани 6.347 нафаре, ки барои ҳисоб кардани холи ҳаракат маълумоти нопурра доштанд, метавонад ғарази эҳтимолии интихобро ба вуҷуд орад.

Умумиятпазирӣ: Когорти SUN аз хатмкардагони донишгоҳ иборат аст ва иштирокчиён нисбатан ҷавон ва солиманд. Натиҷаҳоро ба ҷомеаҳои дорои сатҳи таҳсили пасттар, синни калонтар ё хатари метаболикии бештар худкорона умумӣ кардан мумкин нест.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Иҷрои ҳар се ҳадафи ҳаракати 24-соата дар ин когорт бо хатари пасттари диабети нави навъи 2 алоқаманд буд.
• Ҳар ҳадафи иловагии иҷрошуда тамоюли омориро ба самти хатари пасттари T2D нишон дод.
• Дар байни компонентҳои инфиродӣ фаъолияти ҷисмонӣ қавитарин робитаи баръаксро нишон дод.
• Якҷоя арзёбӣ кардани се рафтори ҳаракат дар доираи як режими 24-соатаи ҳаёт аз нигоҳи эпидемиологӣ чаҳорчӯбаи қобили татбиқ аст.
• Таҳлили ҳассосият, ки ҳолатҳои ду соли аввалро хориҷ кард, самти робитаи асосиро тағйир надод.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

• Гуфтан мумкин нест, ки риояи се ҳадаф диабети навъи 2-ро ҳатман %53 пешгирӣ мекунад.
• Таъсири синергикии биологӣ байни компонентҳои холи таркибӣ исбот нашудааст.
• Таъсири мустақили муҳофизатии рафтори камҳаракат ё компоненти хоби 7–9 соат дар доираи ин таҳқиқот тасдиқ нашудааст.
• Аз натиҷаҳои зергуруҳӣ қоидаҳои дақиқи фардии табобат/пешгириро мувофиқи синну сол, BMI ё ҳолати тамокукашӣ баровардан мумкин нест.
• Натиҷаҳои когорти SUN, ки аз хатмкардагони донишгоҳ иборат аст, мустақиман ба тамоми аҳолии калонсол умумӣ карда намешаванд.
• Наметавон фарз кард, ки холи ҳаракати бар худгузоришдиҳӣ асосёфта ба тақсимоти воқеии ҳаракати 24-соата, ки бо дастгоҳ чен шудааст, баробар аст.

Ёддоштҳои гузоришдиҳӣ дар дохили манбаъ

Дар тавзеҳи маводи иловагии манбаъ рӯйхати санҷиши STROBE ҳамчун Supplementary Table S1 ва хусусиятҳои ибтидоии иштирокчиёни дохилшуда ва хориҷшуда ҳамчун Supplementary Table S2 муайян шудаанд. Аммо дар як ҷумлаи бахши маҳдудиятҳо муқоисаи иштирокчиёни дохилшуда/хориҷшуда ҳамчун S1 ном бурда мешавад. Бо дарназардошти таърифи асосии маводи иловагӣ, ин бояд ҳамчун номувофиқии рақамгузорӣ дар сатҳи гузоришдиҳӣ арзёбӣ шавад.

Илова бар ин, дар Расми 2 барои риояи ҳадафи фаъолияти ҷисмонӣ HR 0,71 ва %95 ФЭ 0,50–0,99 гузориш шудааст. Ин фосилаи эътимод 1-ро дар бар намегирад. Аммо дар ҷумлаи баъдии муҳокима компоненти фаъолияти ҷисмонӣ “non-significant” тавсиф шудааст. Матни Verianla натиҷаи ададиро тағйир намедиҳад ва номувофиқии байни ин ду баёнро хомӯшона ҳал намекунад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: Adherence to the 24 h Movement Guidelines and Type 2 Diabetes Risk in the SUN Project: A Prospective Cohort Study

Муаллифон: Alejandro Fernandez-Montero; Alexander Finnemore; Anne Gribble; María Llavero-Valero; Francisco J. Basterra-Gortari; Maira Bes-Rastrollo; Miguel Ángel Martínez-Gonzalez.

Муаллифи масъул: Miguel Ángel Martínez-Gonzalez.

Муассисаҳо: University of Navarra Department of Occupational Medicine; Instituto de Investigación Sanitaria de Navarra (IdiSNA); Royal Hospital for Women, Sydney; Hospital Universitario Infanta Leonor; University of Navarra Department of Preventive Medicine and Public Health, Institute of Nutrition & Health; University Hospital of Navarra; Public University of Navarra; CIBERobn / Instituto de Salud Carlos III; Harvard T.H. Chan School of Public Health.

Маҷалла: Diabetology.

Ношир: MDPI.

Маълумоти нашр: Diabetology 2026, 7, 89.

DOI: 10.3390/diabetology7050089

Ирсол: 11 феврали 2026.

Бозбинӣ: 17 апрели 2026.

Қабул: 24 апрели 2026.

Нашр: 6 майи 2026.

Навъи манбаъ: Таҳқиқоти когорти проспективии мушоҳидавӣ.

Манбаи асосии маълумот: Seguimiento Universidad de Navarra (SUN) Project, Испания.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Тасдиқи ахлоқӣ: University of Navarra Institutional Review Board, CEI 2001/30; санаи тасдиқ 30 августи 2001.

Иштирок/ризоият: Иштирок дар Лоиҳаи SUN бар асоси ҷавоби ихтиёрии огоҳона ба номаи даъват, ки ҳадафҳо ва равандҳои таҳқиқотро шарҳ медод, анҷом ёфтааст. Манбаъ хабар медиҳад, ки шакли ҷудогонаи холии ризоияти имзошуда вуҷуд надошт ва ин тартиб аз ҷониби кумитаи ахлоқӣ тасдиқ шуда буд.

Маблағгузорӣ: Лоиҳаи SUN аз ҷониби Spanish Government Instituto de Salud Carlos III, лоиҳаҳои PI23/01332 ва PI24/01723 дар доираи European Regional Development Fund (FEDER), инчунин Navarra Regional Government 19/2023 дастгирӣ шудааст.

Дастрасии маълумот: Маълумот бо сабаби маҳдудиятҳои махфият ва ахлоқӣ барои умум дастрас нест; дастрасӣ метавонад бо дархости асоснок тавассути corresponding author арзёбӣ шавад.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон бархӯрди манфиатҳои марбут ба ин таҳқиқотро гузориш накардаанд.

Саҳми муаллифон: M.Á.M.-G. ва A.F.-M. саволи таҳқиқотиро таҳия ва тарҳи таҳқиқотро омода карданд. A.F.-M. барои куратисияи маълумот ва таҳлили оморӣ масъул аст. A.F.-M., A.F., A.G., M.L.-V., M.B.-R. ва M.Á.M.-G. ба омода кардани матни аввалия; ҳамаи муаллифон мувофиқи нақшҳои худ ба бозбинии илмӣ саҳм гузоштанд.

Изҳороти истифодаи зеҳни сунъӣ: Манбаъ ошкоро хабар медиҳад, ки ChatGPT-5.3 танҳо барои таҳрири забонӣ ва дастгирии навиштор истифода шудааст ва дар таҳлили маълумот, моделсозии оморӣ ё шарҳи натиҷаҳо иштирок накардааст.

Ҳадди асосии методологӣ: Азбаски таҳқиқот мушоҳидавӣ аст, он метавонад робитаи байни риояи бештари дастурҳои ҳаракат ва инсиденси пасттари T2D-ро нишон диҳад, аммо коҳиши сабабии хатари вобаста ба дахолатро танҳо худ аз худ исбот карда наметавонад.

Ёддошти бозсозии визуалӣ: Расми 1-и манбаъ ҷараёни интихоби иштирокчиёнро; Расми 2 арзишҳои тасҳеҳшудаи HR барои фаъолияти ҷисмонӣ, рафтори камҳаракат, хоб ва риояи пурраи се ҳадафро; Расми 3 бошад HR ва фосилаҳои эътимодро дар зергуруҳҳои ҷинс, синну сол, BMI ва тамокукашӣ нишон медиҳад. Барои Verianla ба ҷои нусхабардории ҷойгиршавии пикселии онҳо, бозкашии ҳамон маълумоти илмӣ дар шакли диаграммаи ҷараёни аслӣ, графики муқоисавӣ ва тарҳи forest-plot мувофиқ аст.

Ҳадди иттилооти саломатӣ: Ин матн шарҳи омӯзишии таҳқиқоти илмӣ аст. Он ҳисоб кардани хатари инфиродии диабет, ташхис ё тавсияи инфиродии машқ, хоб ё табобат нест.