Бемории Паркинсон танҳо бемории ҳаракат нест. Мушкилоти масона ва роҳҳои поёнии пешоб аз нишонаҳои ғайримотории маъмуланд ва мувофиқи матни узвияти коршиносон метавонанд дар тақрибан %34–86 беморон дида шаванд. Аломатҳои маъмултарин эҳсоси ногаҳонии пешоб, зуд-зуд пешоб кардан, пешобрезии навъи urgency ва бедоршавӣ барои пешоб дар шаб мебошанд. Камтар, душвории оғоз кардани пешоб, фишор оварда пешоб кардан, ҷараёни суст ё қатъшаванда ва ҳисси холӣ нашудани масона пайдо мешавад.

Ин нишонаҳо метавонанд хобро пора кунанд, хавфи афтиданро зиёд кунанд, ҳаёти иҷтимоиро маҳдуд намоянд, бори парасторро зиёд кунанд ва мустақилияти шахсро кам кунанд. Панел пешниҳод мекунад, ки дар пайгирии муқаррарии беморони Паркинсон аломатҳои пешоб ҳадди ақал соле як бор мустақим пурсида шаванд. Савол набояд танҳо «пешобрезӣ доред?» бошад; нишонаҳои нигоҳдорӣ, холӣкунӣ, noktüri ва пешобрезии стрессӣ алоҳида арзёбӣ шаванд.

Дар нишонаҳои нав ё бадшуда бояд сирояти роҳҳои пешоб, калоншавии простата, диабет, қабзият, ихтилоли фарши кос, доруҳо ва ҳаҷми пешоби боқимонда дар масона баррасӣ шаванд. Пешобсанҷӣ ва ченкунии PVR аз санҷишҳои ибтидоӣ мебошанд. PVR > 150 mL метавонад ба ихтилоли холӣкунӣ ё монеа ишора кунад ва арзёбии урологиро талаб кунад. Хун дар пешоб, сироятҳои такрорӣ, санги гурда ё масона ва PVR баланд нишонаҳои сурханд.

Матн таъкид мекунад, ки аломатҳо метавонанд аз худи Паркинсон, аз брадикинезия, давраҳои шабонаи OFF, ихтилоли маърифатӣ, қабзият, апноэи хоб, гипотензияи ортостатикӣ, калоншавии простата ё таъсири доруҳо пайдо шаванд. Аз ин рӯ як нишона дар ҳама беморон як механизми ягона надорад.

Чаро ин мушкилот муҳиманд?

Беморон аз шарм, аз нисбат додани нишонаҳо ба пиршавӣ ё аз он ки дар муоинаи неврологӣ гуфтанашро муносиб намедонанд, ин мушкилотро худ ба худ намегӯянд. Urgency ва incontinence метавонанд баромадан аз хона, муносибатҳои наздик, хоби шаб, хавфи афтидан ва нигоҳубини рӯзмарраро таъсир кунанд. Noktüri яке аз нишонаҳои маъмул аст ва дар калонсолон бо афтидан ва шикасти рон алоқаманд дониста мешавад.

Скрининг ва гурӯҳбандии нишонаҳо

Саволи асосӣ чунин фаҳм дорад: «Оё нишонаҳои пешоб шуморо нороҳат мекунанд?» Агар ҷавоб мусбат бошад, шикоят ба чор шоха ҷудо мешавад:

1. Нишонаҳои нигоҳдорӣ
2. Нишонаҳои холӣкунӣ
3. Noktüri
4. Пешобрезии стрессӣ

Ин ҷудокунӣ муҳим аст, зеро urgency метавонад аз detrusor overactivity, аз холӣ нашудани масона, аз дер расидан ба ҳоҷатхона ё аз дарки маърифатии дер пайдо шавад.

Нишонаҳои нигоҳдорӣ

Ба ин гурӯҳ эҳсоси ногаҳонӣ ва душвор ба таъхир гузоштан, пешобкунии зиёд ва пешобрезии пас аз urgency дохил мешаванд. Дар Паркинсон тағйироти допаминергӣ метавонад боздории маркази pontine micturition-ро кам карда, кашиши ғайриихтиёрии detrusor-ро ба вуҷуд оварад. Ихтилоли диққат ва executive function низ метавонад дарки пуршавии масона ё рафтан ба ҳоҷатхонаро дер кунад.

Нишонаҳои холӣкунӣ

Душвории оғоз, фишор овардан, ҷараёни суст ё қатъшаванда, ҳисси холӣ нашудан ва эҳтиёҷи зуд пас аз пешоб метавонад аз сустии detrusor, номутобиқии масона ва сфинктер, дер суст шудани фарши кос ё монеаи простата пайдо шавад. Ин нишонаҳо зарурати PVR ва баъзан уродинамикаро ба миён меоранд.

Noktüri

Noktüri бедор шудан аз хоб барои пешоб аст, на ҳатман пешобрезии беихтиёр. Матн панҷ механизми эҳтимолиро нишон медиҳад: overactive bladder-и шабона, кам шудани иқтидори шабонаи масона, зиёд шудани истеҳсоли шабонаи пешоб, давраи OFF-и шабонаи Паркинсон ва бедоршавӣ аз сабабҳои ғайримасонавӣ, мисли REM sleep behavior disorder, restless legs, апноэи хоб ё дард.

Пешобрезии стрессӣ

Ин пешобрезӣ ҳангоми сулфа, атса, ханда, машқ ё бардоштани бор пайдо мешавад. Дар занон он бо сустии фарши кос, таваллудҳо, пролапси узвҳои кос ва тағйироти баъди менопауза алоқаманд буда метавонад. Дар мардон бештар баъди ҷарроҳӣ ё радиотерапияи простата дида мешавад. Ҳар пешобрезӣ набояд бевосита ба Паркинсон нисбат дода шавад.

Доруҳо ва бемориҳои ҳамроҳ

Арзёбӣ бояд қабзият, диабет, инсулт, дарди кос, ҳомиладорӣ ва таваллудҳо, ҷарроҳии кос, саратони кос, атрофияи вагиналӣ, простата, бемории гурда ё дил, хоб, варамҳои пой ва доруҳоро дар бар гирад. Diuretics метавонанд полиурияро зиёд кунанд; cholinesterase inhibitors фаъолияти масонаро баланд кунанд; anticholinergics, tricyclic antidepressants, antihistamines, benztropine, trihexyphenidyl ва opioids метавонанд retention, қабзият ё ошуфтагиро афзоиш диҳанд; pseudoephedrine, phenylephrine ва midodrine муқовимати баромади пешобро зиёд мекунанд. ACE inhibitors бо сулфаи музмин stress incontinence-ро таҳрик карда метавонанд. SGLT2 inhibitors бо глюкозурия ва diuresis, calcium channel blockers бо edema ба noktüri мусоидат мекунанд.

Паркинсон ва multiple system atrophy

Дар Паркинсони идиопатикӣ нишонаҳои пешоб одатан баъд аз нишонаҳои моторӣ ва бештар дар шакли нигоҳдорӣ пайдо мешаванд. Дар multiple system atrophy нишонаҳо метавонанд барвақт, ҳамзамон ё пеш аз моторика шурӯъ шаванд; retention ва холӣкунии вазнин маъмултаранд. PVR баланд ё retention-и барвақт ба аттипикӣ будани паркинсонизм ишора карда метавонад, вале танҳо ташхис намегузорад.

Арзёбии аввалия

• Оғоз ва шиддати нишонаҳо
• Рӯзона ё шабона будан
• Urgency, ҷараёни суст ё ҳар ду
• Робита бо ON/OFF ва вақтҳои дору
• Сӯзиш, дард, хун, сироят
• Қабзият, диабет, простата, pelvic floor
• Қобилияти расидан ба ҳоҷатхона
• Доруҳои дорухатӣ ва бе дорухат

Воситаҳои MDS-UPDRS I item 1.10, SCOPA-AUT ва ICIQ-OAB метавонанд истифода шаванд. Mesane diary метавонад вақт ва ҳаҷми моеъ, пешоб, urgency, incontinence, noktüri ва вақти доруҳои Паркинсонро сабт кунад.

Санҷишҳо

Пешобсанҷӣ дар нишонаҳои нав ё бадшуда, сӯзиш, хун, тағйири рафтор ё таб муҳим аст. Бактериурия ё пиурияи бе нишона одатан табобат намешавад, ба истиснои ҳолатҳои махсус. PVR бо bladder scanner, ultrasound ё катетер чен мешавад. PVR > 150 mL арзёбии монеа, дору, retention ё аттипикӣ будани паркинсонизмро талаб мекунад. Хун дар пешоб, сироятҳои такрорӣ, санг ва retention-и вазнин ба урология роҳхат медиҳанд.

Уродинамика

Уродинамика метавонад нишон диҳад, ки detrusor ҳангоми пуршавӣ худсарона мекашад ё не, масона қувваи холӣкунӣ дорад ё не, баромад монеа дорад ё не ва сфинктер бо масона ҳамоҳанг аст ё не. Аммо он танҳо ташхиси Паркинсон ё MSA намегузорад ва бояд бо контексти неврологӣ, ON/OFF ва нишонаҳо хонда шавад.

Табобати аввал

Қадамҳои аввал ғайриинвазивӣ мебошанд: танзими моеъ ва caffeine, mesane diary, planned voiding, prompted voiding, pelvic floor exercises, “Knack”, “Freeze and Squeeze”, bladder training, беҳтар кардани ҳаракат, равшанӣ дар шаб, дастгоҳҳои ёрӣ, либоси осон ва дастрасии бехатар ба ҳоҷатхона. Таблица 48–64 oz моеъ ва caffeine камтар аз се порцияро ҳамчун ҳадафҳои умумӣ медиҳад, вале ин барои ҳар бемор дорухат нест.

Доруҳо барои overactive bladder

Antimuscarinics мисли oxybutynin, tolterodine, solifenacin, trospium, darifenacin ва fesoterodine метавонанд кашишҳои ғайриихтиёрии масонаро кам кунанд. Хатарҳои онҳо: бадшавии cognition ё delirium, хушкшавии даҳон, қабзият, биниши хира ва retention мебошанд. Матн махсусан oxybutynin-и дорои бори баланди anticholinergic-ро ҳамчун интихоби аввал барои Паркинсон муносиб намедонад.

Beta-3 agonists, mirabegron ва vibegron, бо профили нисбатан беҳтари таъсири когнитивӣ метавонанд дар беморони муносиб ҳамчун интихоби аввал баррасӣ шаванд. Дар ҷадвал mirabegron 25–50 mg дар рӯз ва vibegron 75 mg дар рӯз оварда шудааст. Ин дорухати шахсӣ нест; фишори хун, гурда, ҷигар, PVR ва interaction бояд арзёбӣ шаванд.

Агар ҷавоб нокифоя бошад

Дар ҳолатҳои ҷавобнадода, урология ё urogynecology метавонад botulinum toxin ба detrusor, tibial nerve stimulation ё sacral neuromodulation-ро баррасӣ кунад. Botulinum toxin метавонад retention ва ниёз ба intermittent catheterization диҳад; ин дар Паркинсон аз сабаби ларзиш, брадикинезия ва мушкилоти дастҳо муҳим аст. Барои retention, clean intermittent catheterization афзал аст, агар қобилият ва дастгирии парастор имкон диҳад; дар дренажи дарозмуддат suprapubic catheter дар ҳолатҳои муносиб баррасӣ мешавад.

Хулосаи тавсияҳо

• Аломатҳои пешоб дар Паркинсон маъмул ва муҳиманд.
• Соле як бор фаъолона пурсида шаванд.
• Нигоҳдорӣ, холӣкунӣ, noktüri ва stress incontinence ҷудо карда шаванд.
• Дар нишонаҳои нав ё бадшуда infection, obstruction, доруҳо ва comorbidity ҷустуҷӯ шаванд.
• Пешобсанҷӣ ва PVR санҷишҳои аввал мебошанд.
• PVR >150 mL ё red flags ба урология роҳхат медиҳанд.
• Retention-и барвақт ва вазнин барои Паркинсони идиопатикӣ типикӣ нест.
• Табобат бояд multidisciplinary ва шахсӣ бошад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Хулосаи техникии узвият чунин аст: нишонаҳои пешоб дар Паркинсон бояд ба механизми эҳтимолӣ тақсим шаванд. Як urgency метавонад аз detrusor overactivity, retention, дер расидан ба ҳоҷатхона, cognition, OFF-и шабона, infection ё бемории дигар пайдо шавад. Аз ин рӯ табобат бояд пеш аз дору додан сабаби баргардонидашавандаро ҷустуҷӯ кунад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Ин мундариҷа ба мақолаи Delaram Safarpour ва ҳамкорон бо унвони “Consensus Expert Recommendations for Management of Urinary Dysfunction in Parkinson Disease” асос ёфтааст. Ин preprint-и узвияти коршиносон ва баррасии нақлӣ аст, на озмоиши клиникӣ. Дар матн огоҳии “This preprint research paper has not been peer reviewed” ва “Preprint not peer reviewed” мавҷуд аст. Ҷадвалҳои дору ва алгоритмҳо барои худтабобатӣ нестанд; қарорҳо бояд аз тарафи духтур бо назардошти cognition, қабзият, orthostatic hypotension, PVR, гурда, ҷигар ва interaction гирифта шаванд.