Омӯзиши фаъол, бар хилофи сохтори дарсе, ки донишҷӯ танҳо омӯзгорро мешунавад, равиши таълимиест, ки донишҷӯ тавассути ҳалли масъала, кори ҳамкорона, саволу ҷавоб, арзёбии ташаккулдиҳанда ва дигар фаъолиятҳои дохилисинфӣ бевосита дар раванди омӯзиш иштирок мекунад. Ин мета-таҳлили нашркардаи Shangmou Xu ва ҳамкоронаш робитаи омӯзиши фаъолро бо натиҷаи имтиҳон дар дарсҳои STEM-и сатҳи бакалаврӣ на танҳо ба шакли “ҳаст ё нест”, балки аз рӯйи навъи омӯзиши фаъол, ҳиссаи вақти синфе, ки ба фаъолиятҳои фаъол ҷудо мешавад, фан, андозаи синф ва сатҳи курс баррасӣ кардааст.

Маҷмӯи ниҳоии додаҳои таҳлил 37.839 сабти донишҷӯиро аз 134 таҳқиқоти мустақил ва 232 муқоисаи алоҳидаи омӯзиши фаъол–дарси анъанавӣ дар бар мегирад. Дар маҷмӯъ, натиҷаи имтиҳонии донишҷӯён дар синфҳои омӯзиши фаъол нисбат ба дарсҳои анъанавии омӯзгормеҳвар тақрибан ним инҳирофи стандартӣ баландтар буд: Hedges' g = 0,519.

Яке аз ҷузъиёти муҳимтарини таҳқиқот шиддати омӯзиши фаъол аст. Дар татбиқҳои шиддати миёна, ки %34–66 вақти синф ба омӯзиши фаъол ҷудо шуда буд, андозаи тахминии таъсир g = 0,583, ва дар татбиқҳои шиддати баланд, ки зиёда аз %67 вақт ба омӯзиши фаъол ҷудо шуда буд, g = 0,593 муайян шуд. Дар гурӯҳи шиддати паст, ки камтар аз сеяки вақти синф ба фаъолиятҳои фаъол ҷудо мешуд, арзёбӣ g = 0,246 буд ва аз дарси анъанавӣ аз ҷиҳати оморӣ ба таври назаррас фарқ накард.

Аммо ин натиҷа набояд чунин тафсир шавад, ки “зиёд кардани вақти омӯзиши фаъол дар синф худ аз худ муваффақиятро ҳатман баланд мебардорад”. Дар таҳқиқоти баррасишуда шиддати омӯзиши фаъол тағйирёбандае набуд, ки ба таври таҷрибавӣ ва тасодуфӣ таъин шуда бошад. Дарсҳои шиддати баланд метавонанд ҳамзамон хусусиятҳои дигар, аз ҷумла тарҳи фарогиртари дарс, омӯзгорони ботаҷриба, ҳамоҳангии беҳтар бо арзёбӣ ё дастгирии қавитари институтсионалӣ дошта бошанд.

Мета-таҳлил дар фанҳои гуногуни STEM, дар синфҳои хурду калон ва ҳам дар курсҳои муқаддимавӣ ва ҳам сатҳи болоӣ натиҷаҳои мусбатро бо омӯзиши фаъол гузориш медиҳад. Бо вуҷуди ин, давраи асосии додаҳои таҳқиқоти манбаъ 2010–2016 мебошад. Аз ин рӯ, натиҷаҳо пеш аз ҳама далелҳои таълими рӯбарӯи бакалаврии STEM-и пеш аз COVID-ро ҷамъбаст мекунанд ва ҳамаи шаклҳои имрӯзаи таълими онлайн, гибридӣ ё пуршиддати технологиро бевосита намояндагӣ намекунанд.

Омӯзиши фаъол чист?

Дар ин таҳқиқот дарси анъанавӣ ҳамчун шакли таълим баррасӣ мешавад, ки дар он омӯзгор пайваста иттилоъ медиҳад ва иштироки донишҷӯён асосан ба баъзан савол додан маҳдуд мешавад. Омӯзиши фаъол бошад, мафҳуми васеъест барои равишҳое, ки иштироки донишҷӯро дар фаъолиятҳои омӯзишӣ ҳангоми дарс; махсусан равандҳои маърифатии сатҳи баланд, ба монанди таҳлил, синтез ва ҳалли масъала, ва дар бисёр ҳолатҳо кори ҳамкоронаро дар бар мегиранд.

Дар паси ин фарқ ду модели гуногуни омӯзиш қарор доранд. Равиши интиқолгаро ё трансмиссивистӣ, интиқоли донишро ба зеҳни донишҷӯ тавассути баёни муназзам ва равшани мутахассиси соҳа дар марказ мегузорад. Равиши конструктивистӣ бошад, чунин фарз мекунад, ки донишҷӯ маълумоти навро тавассути фаҳмиши мавҷуда, масъалаҳо, додаҳо ва таҷрибаҳо фаъолона коркард карда, сохтори дониши худро инкишоф медиҳад.

Ҳадафи мета-таҳлил танҳо баррасии назариявии ин ду равиши таълимӣ нест. Таҳқиқотчиён дар баробари аз нав ҳисоб кардани таъсири миёнаи омӯзиши фаъол ба натиҷаи имтиҳон, ба саволи насли дуюм рӯ овардаанд: Ҳангоми истифодаи омӯзиши фаъол бо кадом шакл ва ба кадом андоза натиҷаҳо тағйир меёбанд?

Таъсири Умумии Омӯзиши Фаъол То Чӣ Андоза Бузург Аст?

Дар модели асосӣ, ки 134 таҳқиқоти мустақилро муттаҳид мекунад, арзёбии умумии омӯзиши фаъол барои натиҷаҳои имтиҳонӣ Hedges' g = 0,519 ҳисоб шудааст. Натиҷаи озмоиши оморӣ Z = 10,537 ва p < 0,001 мебошад.

Hedges' g андозаи стандартизатсияшудаи таъсирест, ки фарқи миёнаи натиҷаҳои ду гурӯҳро бо воҳидҳои инҳирофи стандартӣ ифода мекунад. Аз ин рӯ, қимати 0,519 маънои онро надорад, ки “донишҷӯён %51,9 муваффақтар шуданд”. Тафсири дуруст ин аст, ки натиҷаи имтиҳонии гурӯҳи омӯзиши фаъол ба ҳисоби миёна тақрибан ним инҳирофи стандартӣ аз гурӯҳи дарси анъанавӣ баландтар буд.

Таъсирҳои 232 муқоисаи ҳолат дар таҳқиқот бо ҳам баробар нестанд. Аз ин рӯ, таҳқиқотчиён танҳо ба миёнаи умумӣ нигоҳ накарда, инчунин санҷидаанд, ки оё навъ ва шиддати омӯзиши фаъол, фан, андозаи синф ва сатҳи курс метавонанд натиҷаҳоро шарҳ диҳанд ё не.

Оё Дар Омӯзиши Фаъол “Чӣ Қадар Вақт” Муҳим Аст?

Дар ин мета-таҳлил шиддати омӯзиши фаъол асосан аз рӯйи он тасниф шудааст, ки чӣ қадар аз вақти синф ба фаъолиятҳои фаъоли донишҷӯмеҳвар ҷудо мешавад. Шиддати паст камтар аз сеяки вақти синф, шиддати миёна тақрибан аз сеяк то ду сеяк ва шиддати баланд зиёда аз ду сеяки вақти синфро ифода мекунад.

Озмоиши умумии гетерогенӣ байни гурӯҳҳои шиддат назаррас аст: Q_M = 112,8; p < 0,001. Додаҳои таҳқиқотчиён нишон медиҳанд, ки дар татбиқҳои омӯзиши фаъол бо шиддати миёна ва баланд таъсирҳои тахминии баландтар мушоҳида шудаанд.

Бо вуҷуди ин, дар ин натиҷа маҳдудияти муҳими илмӣ вуҷуд дорад. Шиддат дар таҳқиқот ба таври таҷрибавӣ ва тасодуфӣ муайян нашуда, аз амалияҳои синфии дар нашрияҳо гузоришшуда рамзгузорӣ шудааст. Аз ин рӯ, наметавон робитаи қатъии сабабиро ба шакли “вақти бештари омӯзиши фаъол бевосита боиси холҳои баландтари имтиҳон шуд” муқаррар кард.

Илова бар ин, аз 232 муқоисаи ҳолат дар 102 ҳолат шиддати омӯзиши фаъолро дақиқ тасниф кардан имкон надошт. Гарчанде таҳқиқотчиён гузориш додаанд, ки ҳангоми таҳлили ҳассосият бо хориҷ кардани ин гурӯҳи номаълум намунаи умумӣ тағйир наёфт, онҳо таъкид мекунанд, ки ҳангоми умумисозии натиҷаи шиддат бояд махсусан эҳтиёткор буд.

Чаро “каме омӯзиши фаъол илова кардан” на ҳамеша натиҷаи равшан медиҳад?

Муаллифон як мушкили ҷолиби амалияи таълимро бо номи “start-small conundrum” баррасӣ мекунанд. Ба омӯзгорон ҳангоми гузаштан ба омӯзиши фаъол одатан тавсия дода мешавад, ки аз қадамҳои хурд оғоз кунанд. Сабаби амалии ин равшан аст: аз нав тарҳрезӣ кардани тамоми курс дар як вақт, вақт, таҷриба ва захираҳои институтсионалиро талаб мекунад.

Аммо дар мета-таҳлил он ки гурӯҳи шиддати паст бартарии равшани натиҷавии оморӣ нишон надод, метавонад дар омӯзгор аз татбиқҳои хурди марҳилаи аввал таассуроти “омӯзиши фаъол кор намекунад”-ро ба вуҷуд орад.

Ин тафсир маънои онро надорад, ки арзиши остона ба таври таҷрибавӣ исбот шудааст. Таҳқиқот танҳо нишон медиҳад, ки татбиқҳои шадидтар ба ҳисоби миёна бо таъсирҳои калонтар алоқаманданд. Муаллифон махсусан эътироф мекунанд, ки ин робита метавонад бо сифати татбиқ ва дигар хусусиятҳои тарҳи дарс дарҳамомехта бошад.

Кадом Усули Омӯзиши Фаъол Беҳтарин Аст?

Ин мета-таҳлил чунин натиҷаи “усули ғолиб”-ро пешниҳод намекунад. Гарчанде андозаҳои тахминии таъсир байни навъҳои омӯзиши фаъол фарқ мекунанд, муаллифон тавсия намедиҳанд, ки омӯзгорон танҳо ба тартиби ин рақамҳо нигоҳ карда як усулро аз дигаре афзал донанд.

Гетерогенӣ байни навъҳо аз ҷиҳати оморӣ назаррас аст. Аммо аксари нашрияҳо ҷузъиёти татбиқро то дараҷае гузориш намедиҳанд, ки омӯзгори дигар битавонад ҳамон усулро комилан такрор кунад. Дар зери як ном, ба мисли “омӯзиши ба мушкилот асосёфта” ё “синфи баръакс”, амалияҳои воқеии синфӣ метавонанд хеле гуногун бошанд.

Аз ин рӯ, дуруст нест хулоса кунем, ки усуле, ки таъсири миёнаи баланд дорад, моҳиятан аз дигарон беҳтар аст. Масалан, категорияи студиявӣ танҳо ҳафт муқоисаи ҳолатро дар бар мегирад, бинобар ин арзёбии он номуайянтар аст.

Тавсияи муаллифон бештар аз рақобат додани моделҳои номгузоришудаи таълимӣ, ба таври муфассал чен кардани он аст, ки дар синф воқеан чӣ кор карда шудааст, он чӣ қадар давом кардааст ва татбиқ то кадом дараҷа бо дақиқии баланд иҷро шудааст.

Оё Андозаи Синф ва Соҳаи STEM Натиҷаро Тағйир Медиҳанд?

Дар таҳлил фарқи мусбати натиҷа бо омӯзиши фаъол дар ҳамаи фанҳои STEM-и баррасишуда мушоҳида шудааст. Бо вуҷуди ин, андозаҳои таъсир байни фанҳо яксон нестанд.

Ин қиматҳоро набояд ҳамчун рейтинги фанҳо хонд. Хусусан категорияи “Илми умумӣ” танҳо ба як муқоисаи ҳолат асос ёфтааст ва номуайянии зиёд дорад. Илова бар ин, фарқҳои байни фанҳо метавонанд бо дигар тағйирёбандаҳо, ба монанди тарҳи дарс, андозаи синф, омӯзгор, шиддати омӯзиши фаъол ё аҳолии донишҷӯён алоқаманд бошанд.

Чаро таъсир дар синфҳои хурд баландтар менамояд?

Таъсири тахминии омӯзиши фаъол дар ҳамаи се гурӯҳи андозаи синф мусбат аст. Арзёбии баландтарин дар синфҳои хурд мушоҳида мешавад. Муаллифон фикр мекунанд, ки ин метавонад бо имкони пурқувваттар татбиқ кардани омӯзиши фаъол дар муҳитҳои хурди омӯзишӣ алоқаманд бошад.

Аммо дар ин ҷо ҳам робитаи мустақими сабабиро муқаррар кардан мумкин нест. Таҳқиқот таҷрибае нест, ки андозаи синфро тасодуфан тағйир дода бошад. Синфҳои хурд метавонанд бартариҳои дигари педагогӣ ё институтсионалӣ ҳам дошта бошанд.

Оё Байни Курсҳои Муқаддимавӣ ва Курсҳои Сатҳи Болоӣ Фарқи Калон Ҳаст?

Дар курсҳои сатҳи муқаддимавӣ андозаи тахминии таъсир g = 0,4592, ва дар курсҳои сатҳи болоӣ g = 0,4923 муайян шудааст. Муаллифон мегӯянд, ки ин ду натиҷа аз ҷиҳати амалӣ ба ҳам хеле наздиканд ва омӯзиши фаъол дар ҳар ду сатҳ натиҷаи мусбат додааст.

Ин бозёфт ҷудокунии соддаро, ки омӯзиши фаъол танҳо барои донишҷӯёни ибтидоӣ ё танҳо барои донишҷӯёни сатҳи болоӣ муфид аст, дастгирӣ намекунад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Ҷустуҷӯи систематикӣ чӣ гуна анҷом дода шуд?

Таҳқиқотчиён таҳқиқоти бакалаврии STEM-ро, ки байни 1 январи 2010 ва 30 июни 2016 анҷом ё нашр шудаанд, ҷустуҷӯ карданд. Ҳам адабиёти тақризшуда ва ҳам адабиёти хокистарӣ арзёбӣ шуданд.

Барои ёфтани манбаъҳо панҷ усул якҷоя истифода шуд: ҷустуҷӯи дастии маҷаллаҳо, ҷустуҷӯ дар пойгоҳҳои додаҳо, пайгирии ақибу пеш тавассути манбаъҳо, баррасии шарҳҳо ва библиографияҳои мавҷуда ва тамоси мустақим бо таҳқиқотчиёни соҳаи маориф.

Таҳқиқот ба принсипҳои гузоришдиҳии PRISMA 2020 риоя мекунад ва протоколи таҳқиқот дар шакли PRISMA-P дар маводи иловагӣ пешниҳод шудааст.

Барои ворид шудани таҳқиқот ба мета-таҳлил кадом шартҳо талаб мешуданд?

Дар таҳқиқоти манбаъ танҳо доштани мақолае дар бораи омӯзиши фаъол барои ворид шудан ба маҷмӯа кофӣ набуд. Барои қабул, таҳқиқот бояд:

• дар як муассиса ва як курси бакалаврӣ омӯзиши фаъолро бо таълими анъанавӣ муқоиса кунад,
• донишҷӯёни бакалаврии барномаи муқаррариро дар бар гирад,
• мудохила дар синф ё вақти муҳокима/амалия сурат гирад,
• ба яке аз соҳаҳои муайяншудаи STEM тааллуқ дошта бошад,
• додаҳои қобили истифодаи натиҷа дар бораи арзёбиҳои курсро дар бар гирад

.

Ҳар таҳқиқоти қабулшуда аз ҷониби ду таҳқиқотчӣ мустақилона рамзгузорӣ шуд; қарорҳои гуногун бо гуфтугӯи мувофиқа ҳал гардиданд. Ҳамин тавр, ба ҷои гузориш додани коэффитсиенти миқдории мувофиқати байни арзёбгарон, пеш аз истихроҷи додаҳо ба қарори муштараки рамзгузорӣ расиданд.

Барои эътиборнокии дохилӣ кадом назоратҳои иловагӣ истифода шуданд?

Таҳқиқотчиён барои кам кардани эҳтимоли он ки фарқи натиҷа байни омӯзиши фаъол ва дарси анъанавӣ аз фарқҳои оддии тарҳ ба вуҷуд омада бошад, шартҳои иловагии сифатро истифода карданд.

• Таҳқиқоте, ки гурӯҳи омӯзиши фаъол вақти умумии ҳафтаинаи дарозтари дарс дошт, хориҷ карда шуданд.
• Одатан иҷозат дода нашуд, ки андозаи синфҳо аз %25 андозаи синфи калонтар бештар фарқ кунад; ҳолатҳое, ки гурӯҳи омӯзиши фаъол калонтар буд, истисно буданд.
• Талаб шуд, ки имтиҳонҳои муқоисашаванда якхела, расман ҳамарзиш ё аз бонки муштараки саволҳо тартиб дода шуда бошанд.
• Барои монанд будани омодагии ибтидоии академии гурӯҳҳои донишҷӯён далел ҷустуҷӯ шуд.
• Барои коҳиш додани таъсири фарқи омӯзгор ҳолатҳое, ба монанди ҳамон як омӯзгор, таъини тасодуфии омӯзгор ё таълими дастаҷамъӣ, рамзгузорӣ шуданд.
• Пешгирӣ шуд, ки чанд муқоисаи вобаста аз як таҳқиқот ҳамчун таҳқиқоти мустақил ҳисоб карда шаванд.

Додаҳои вобаста дар мета-таҳлил чӣ гуна коркард шуданд?

Яке аз ҷанбаҳои муҳими техникии ин таҳқиқот он аст, ки ҳамаи андозаҳои таъсирро аз ҳам мустақил намеҳисобад.

Азбаски як таҳқиқот метавонист чанд бахши омӯзиши фаъолро гузориш диҳад, баъзе муқоисаҳои ҳолат як гурӯҳи назоратиро муштарак доштанд. Барои ин таҳқиқотчиён сохтори дисперсия–ковариатсияро истифода карданд, ки таъсири тасодуфиро дар сатҳи таҳқиқот ва ковариатсияи андозаҳои таъсирро аз гурӯҳҳои назоратии муштарак ба назар мегирад.

Вобастагии дуюм гурӯҳбандии донишҷӯён дар дохили синфҳост. Натиҷаҳои донишҷӯёни як синфро комилан мустақил аз ҳам ҳисоб кардан мумкин нест. Аз ин рӯ, ба дисперсияҳои интихобӣ тавассути коэффитсиенти коррелятсияи дохилисинфӣ (ICC) ислоҳи кластерӣ татбиқ шуд.

Арзёбиҳои ICC-и истифодашуда вобаста ба он ки муқоиса дар сатҳи бахш, семестр ё сол анҷом шудааст, фарқ мекарданд. Ин арзёбиҳо аз додаҳои дарозмуддати зиёда аз 25.000 донишҷӯи химия гирифта шудаанд. Муаллифон ошкоро қайд мекунанд, ки гирифтани ин ICC-ҳо аз як маҷмӯи додаҳои химия барои умумисозӣ ба дигар соҳаҳои STEM маҳдудият аст ва бо қиматҳои гуногуни ICC таҳлили ҳассосият анҷом додаанд.

Кадом модели оморӣ истифода шуд?

Ҳамчун андозаи таъсир фарқи миёнаи вазндор ва стандартизатсияшуда, яъне Hedges' g ҳисоб карда шуд. Мета-таҳлилҳои бисёрсатҳӣ дар нармафзори R бо бастаи metafor ва функсияи rma.mv анҷом дода шуданд.

Таҳқиқот инчунин баррасии funnel plot, ду равиши гуногуни failsafe N, тақсимоти z-холҳо, аз нав ҳисобкунӣ бо қиматҳои гуногуни ICC ва таҳлилҳои ҳассосияти leave-one-out-ро, ки ҳар дафъа як таҳқиқотро аз таҳлил хориҷ мекунанд, истифода бурд. Ин санҷишҳои муаллифон нишонаи равшани ғаразро нишон надоданд; бо вуҷуди ин, таҳқиқот эътироф мекунад, ки ҳеҷ мета-таҳлилро аз ҳамаи ғаразҳо комилан озод ҳисоб кардан мумкин нест.

Муҳим он аст, ки ҳамаи модераторҳо дар як модели ягонаи бисёртағйирёбандаи мета-регрессия ҳамзамон арзёбӣ нашудаанд. Азбаски дар баъзе омезишҳои навъ, шиддат, фан, андозаи синф ва сатҳи курс ҳолатҳои хеле кам ё ҳеҷ ҳолат вуҷуд надоштанд, модели пурраи буришӣ ноустувор мешуд. Аз ин рӯ, модераторҳо алоҳида бо таҳлилҳои гетерогении зергуруҳҳо арзёбӣ шуданд.

Маънои натиҷаҳо барои таълим

Натиҷаҳои таҳқиқот бо далелҳои қаблии мета-таҳлилӣ мувофиқанд, ки дар курсҳои бакалаврии STEM омӯзиши фаъол ба ҳисоби миёна бо натиҷаҳои баландтари имтиҳон нисбат ба таълими анъанавӣ алоқаманд аст.

Аммо ин таҳқиқот ба омӯзгорон дастури як “беҳтарин техникаи омӯзиши фаъол”-ро намедиҳад. Паёми қавитар ин аст, ки на танҳо номи омӯзиши фаъол, балки шиддати татбиқ ва сифати татбиқ метавонанд муҳим бошанд.

Муаллифон инчунин таъкид мекунанд, ки гузариш ба омӯзиши фаъол набояд танҳо ба талоши инфиродии омӯзгор маҳдуд шавад. Аз нав тарҳрезӣ кардани курсҳо метавонад вақт, таҷрибаи педагогӣ, озмоиши такрорӣ ва дастгирии институтсионалиро талаб кунад. Агар кӯшишҳои аввалини шиддати паст натиҷаи равшан надиҳанд, фавран даст кашидан аз татбиқ метавонад ба табдили фарогиртар монеъ шавад.

Аз нигоҳи таҳқиқот чӣ тавсия дода мешавад?

Муаллифон бар онанд, ки соҳа бояд аз муқоисаи танҳо “омӯзиши фаъол ё дарси анъанавӣ?” дур шавад. Саволи пешрафтаи таҳқиқотӣ ин аст, ки кадом ҷузъҳои омӯзиши фаъол, барои кадом гурӯҳҳои донишҷӯён ва дар кадом шароит самараноканд.

Барои ин танҳо гузориш додани номҳои усулҳо, ба мисли “flipped classroom”, “problem-based learning” ё “clicker”, кофӣ ҳисоб намешавад. Тавсия мешавад, ки таҳқиқотчиён татбиқи воқеии синфро бо абзорҳои тасдиқшудаи мушоҳида чен кунанд ва ҷузъиёте, аз қабили иштироки донишҷӯ, ҳамкории омӯзгор–донишҷӯ, корҳои пеш аз/пас аз синф ва ҳамоҳангии арзёбӣ–ҳадафи омӯзишро гузориш диҳанд.

Маҳдудиятҳои муҳимтарин

Якум, омӯзиши фаъол ва таълими анъанавӣ категорияҳои васеъ мебошанд. Дар доираи як категория сифат ва сохтори татбиқ метавонад ба таври ҷиддӣ фарқ кунад. Таснифи дугона қисми ин гуногунрангиро пинҳон мекунад.

Дуюм, мета-таҳлил таъсирҳои миёнаро медиҳад. Натиҷаҳо кафолат намедиҳанд, ки дар ҳар донишгоҳ, ҳар омӯзгор ва ҳар гурӯҳи донишҷӯён ҳамон андозаи таъсир ба вуҷуд меояд.

Сеюм, қисми зиёди додаҳои шиддат намерасад. Аз 232 муқоисаи ҳолат 102-тояш ба синфи дақиқи шиддат таъин карда нашуд.

Чорум, шиддат ба таври таҷрибавӣ манипулятсия нашудааст. Дар курсҳое, ки омӯзиши фаъол шадидтар аст, сифати тарҳи дарс, таҷрибаи педагогӣ, ҳамоҳангии арзёбӣ ва дастгирии институтсионалӣ низ метавонанд фарқ кунанд.

Панҷум, модераторҳо дар як модели бисёртағйирёбанда якҷоя назорат нашудаанд. Аз ин рӯ, масалан, таъсири андозаи синфро ҳамчун таъсири сабабии мустақил аз ҳамаи хусусиятҳои дигар хондан дуруст нест.

Шашум, давраи додаҳо кӯҳна аст. Таҳқиқоти воридшуда асосан аз давраи 2010–2016 ва таълими рӯбарӯ мебошанд. Шаклҳои омӯзиши фаъоли гибридӣ, фосилавӣ ва бо технология дастгиришавандаи пас аз COVID ба доираи мустақими ин синтез дохил намешаванд.

Ҳафтум, додаҳои эмпирикие, ки ислоҳҳои ICC ба онҳо такя мекунанд, аз як контексти химия омадаанд. Гарчанде таҳлилҳои ҳассосият натиҷаро устувор нишон доданд, ин ҳолат дар дигар фанҳои STEM номуайянӣ ба вуҷуд меорад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: The Impact of Active Learning on Student Course Performance in STEM Varies by Type and Intensity: A Meta-Analysis

Муаллифон: Shangmou Xu, Vicente Velasco, Mariah J. Hill, Elisa Tran, Sweta Agrawal, E. Nicole Arroyo, Shawn Behling, Nyasha Chambwe, Dianne Laboy Cintrón, Jacob D. Cooper, Gideon Dunster, Jared A. Grummer, Kelly M. Hennessey, Jennifer Hsiao, Nicole Iranon, Leonard Jones II, Hannah Jordt, Marlowe Keller, Melissa E. Lacey, Caitlin E. Littlefield, Alexander T. Lowe, Shannon Newman, Vera Okolo, Savannah Olroyd, Brandon R. Peecook, Sarah B. Pickett, David L. Slager, Kathryn E. Stanchak, Vasudha Sundaravaradan, Camila Valdebenito, Claire R. Williams, Kaitlin A. Zinsli, Scott Freeman ve Elli J. Theobald.

Маҷалла: Education Sciences

Сол / Ҷилд / Мақола: 2026; 16; 1044.

Санаи нашр: 1 июли 2026.

DOI: 10.3390/educsci16071044

Манбаи расмӣ:https://doi.org/10.3390/educsci16071044

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY). Мақола ҳамчун дастрасии кушода нашр шудааст.

Навъи таҳқиқот: Баррасии систематикӣ ва мета-таҳлил.

Стандарти гузоришдиҳӣ: PRISMA 2020; протоколи таҳқиқот дар шакли PRISMA-P дар маводи иловагӣ пешниҳод шудааст.

Маҷмӯи асосии додаҳо: 134 таҳқиқоти мустақил, 232 муқоисаи ҳолат ва 37.839 сабти донишҷӯӣ.

Таҳлили асосӣ: Hedges' g фарқҳои миёнаи стандартизатсияшуда ва моделҳои бисёрсатҳии мета-таҳлилӣ.

Нармафзор: R 4.0.5; бастаи metafor.

Маблағгузорӣ: University of Washington Office of the Dean of Arts and Sciences ва National Science Foundation NSF-DUE-2012792.

Этика: University of Washington Human Subjects Division муайян кардааст, ки ин мета-таҳлил таҳқиқот бо иштироки инсонро ташкил намедиҳад; рақами сабт STUDY00023637. Назорати иштирокчиёни инсонӣ дар таҳқиқоти аслии ба мета-таҳлил дохилшуда масъулияти гурӯҳҳои таҳқиқотии худи онҳо мебошад.

Дастрасии додаҳо: Муаллифон гузориш медиҳанд, ки маҷмӯи ниҳоии додаҳои таҳлилӣ дар анбори GitHub ба таври кушода дастрас аст. Иҷозатномаи анбори код/дода бояд аз иҷозатномаи CC BY-и мақола ҷудогона арзёбӣ шавад.

Бархӯрди манфиатҳо: Гузориш шудааст, ки Kelly M. Hennessey дар ширкати Codon Learning кор мекунад. Муаллифони дигар бархӯрди манфиатҳоеро, ки аз муносибатҳои тиҷоратӣ ё молиявӣ бармеоянд, гузориш надодаанд.

Маҳдудияти муҳимтарини тафсир: Ин мета-таҳлил таълими бакалаврии STEM-и асосан рӯбарӯи солҳои 2010–2016-ро тавсиф мекунад. Натиҷаҳо набояд ба ҳамаи системаҳои таълими гибридӣ ё тавассути технология пас аз COVID ба таври худкор умумӣ карда шаванд. Робитаи байни шиддати омӯзиши фаъол ва андозаи таъсир ба додаҳои мушоҳидавии модератор асос ёфта, худ аз худ далели сабабият нест.

Ёддошти бозсохтори Verianla: Ин муҳтаво тарҷумаи пурраи туркии мақолаи манбаъ ё бознависии параграф ба параграф нест. Усулҳои таҳқиқот, натиҷаҳои рақамӣ, маҳдудиятҳои оморӣ, тафсирҳои муаллифон ва ҳувияти библиографӣ ҷудо карда шуда, дар сохтори мустақили омӯзишии Verianla аз нав ташкил шудаанд. Тарҳҳои аслии графикии шаклҳои манбаъ нусхабардорӣ нашудаанд ва натиҷаҳои рақамии зарурӣ дар ҷадвалҳои мустақили HTML пешниҳод шудаанд.