Parkinson hastalığı yalnızca titreme, hareketlerde yavaşlama ve kas sertliğiyle sınırlı değildir. Mesane ve idrar yollarını etkileyen sorunlar da hastalığın sık görülen, yaşam kalitesini azaltan ve çoğu zaman yeterince konuşulmayan motor dışı belirtileri arasındadır. İncelenen uzman uzlaşı metnine göre Parkinson hastalarının yaklaşık %34–86’sında alt üriner sistem belirtileri görülebilmektedir.

En sık karşılaşılan sorunlar ani idrar yapma gereksinimi, sık idrara çıkma, sıkışma tipi idrar kaçırma ve gece idrara kalkmadır. Daha az sıklıkla idrarı başlatmakta güçlük, ıkınarak idrar yapma, zayıf veya kesintili idrar akımı ve mesanenin tam boşalmadığı hissi de ortaya çıkabilir. İdrar sorunları uyku bölünmesine, düşmelere, sosyal yaşamın kısıtlanmasına, bakım veren yükünün artmasına ve kişinin bağımsızlığının azalmasına katkıda bulunabilir.

Uzman paneli, Parkinson hastalarının rutin takiplerinde idrar belirtilerinin en az yılda bir kez doğrudan sorulmasını önermektedir. Değerlendirme yalnızca “idrar kaçırma var mı?” sorusuyla sınırlı kalmamalı; depolama belirtileri, boşaltım belirtileri, noktüri ve stres tipi idrar kaçırma ayrı ayrı sorgulanmalıdır.

Yeni başlayan veya kötüleşen belirtilerde idrar yolu enfeksiyonu, prostat büyümesi, diyabet, kabızlık, pelvik taban bozuklukları, kullanılan ilaçlar ve mesanede idrar kalması gibi nedenler değerlendirilmelidir. İdrar tahlili ve idrar yaptıktan sonra mesanede kalan hacmin ölçülmesi, ilk basamak incelemeler arasında yer almaktadır.

İdrar yaptıktan sonra kalan hacmin 150 mL’nin üzerinde olması, belirgin boşaltım bozukluğu veya tıkanıklık olasılığını düşündürür ve üroloji değerlendirmesini gerektirebilir. Görünür kanama, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, böbrek veya mesane taşı ve yüksek artık idrar gibi kırmızı bayraklarda daha ileri incelemeler önerilmektedir.

Metin, idrar sorunlarının Parkinson hastalığının kendisinden kaynaklanabileceği gibi hareket yavaşlığı, gece OFF dönemleri, bilişsel bozukluk, kabızlık, uyku apnesi, ortostatik hipotansiyon, prostat büyümesi ve ilaç yan etkileriyle de ilişkili olabileceğini vurgulamaktadır. Bu nedenle aynı belirti bütün hastalarda aynı mekanizmayı göstermemektedir.

Tedavide öncelikle sıvı ve kafein düzenlemesi, mesane günlüğü, planlı tuvalet programı, sıkışma baskılama teknikleri, pelvik taban egzersizleri, hareketliliğin iyileştirilmesi ve düşme riskini azaltan çevresel düzenlemeler önerilmektedir. İlaç gerektiğinde bilişsel bozukluk, kabızlık, ağız kuruluğu, tansiyon ve mesanenin boşalma durumu dikkate alınmalıdır.

Uzlaşı metni, yüksek antikolinerjik yüke sahip ilaçların özellikle bilişsel bozukluğu, ağız kuruluğunu ve kabızlığı kötüleştirebileceğini belirtmektedir. Bu nedenle aşırı aktif mesane belirtilerinde uygun hastalarda mirabegron veya vibegron gibi beta-3 adrenerjik agonistlerin daha elverişli yan etki profili nedeniyle tercih edilebileceği ifade edilmektedir. Bununla birlikte bu ilaçlar da tansiyon, ilaç etkileşimleri ve idrar retansiyonu açısından hekim gözetimi gerektirir.

İlaçlara yanıt vermeyen olgularda mesane içine botulinum toksini uygulaması, tibial sinir uyarımı veya sakral nöromodülasyon gibi işlemler değerlendirilebilir. Boşaltım güçlüğü bulunan hastalarda ise prostat kaynaklı tıkanıklık, ilaç etkisi, detrusor kası yetersizliği ve sfinkter koordinasyon bozukluğu ayırt edilmelidir.

Çalışma yeni bir klinik deney veya sistematik kılavuz değildir. Uzman görüşlerini ve mevcut literatürü birleştiren, hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir preprinttir. Bu nedenle öneriler bireysel tanı veya tedavi talimatı olarak değil, Parkinson hastalarında idrar sorunlarının daha düzenli ve multidisipliner biçimde ele alınmasına yönelik klinik bir çerçeve olarak okunmalıdır.

Parkinson hastalığında idrar sorunları neden önemlidir?

Parkinson hastalığının mesane üzerindeki etkileri çoğu zaman hareket belirtilerinin gölgesinde kalır. Hastalar utandıkları, idrar sorunlarını yaşlanmanın doğal sonucu olarak gördükleri veya nöroloji muayenesinde konuşmanın uygun olmadığını düşündükleri için şikâyetlerini kendiliğinden söylemeyebilir.

Uzlaşı metni bu sessizliğin klinik açıdan önemli sonuçları olabileceğini vurgulamaktadır. İdrar sıkışması ve kaçırma:

• evden çıkma ve sosyal etkinliklere katılma isteğini azaltabilir,
• yakın ilişkileri ve cinsel yaşamı etkileyebilir,
• gece uykusunu bölebilir,
• aceleyle tuvalete giderken düşme riskini artırabilir,
• bakım veren kişinin gece boyunca tekrar tekrar uyanmasına neden olabilir,
• ileri hastalıkta cilt sorunları ve bakım gereksinimini artırabilir.

Metinde noktürinin, yani kişinin ana uyku döneminde idrar yapmak için uyanmasının Parkinson hastalığındaki en yaygın üriner belirtilerden biri olduğu belirtilmektedir. Noktüri yalnızca uyku kalitesini bozmakla kalmaz; yaşlı bireylerde düşme ve kalça kırığı riskinin artmasıyla da ilişkilidir.

Uzman panelinin temel tarama önerisi

Panel, Parkinson hastalarının takip muayenelerinde üriner belirtilerin en az yılda bir kez aktif olarak sorgulanmasını önermektedir. Muayene sırasında yalnızca hastaya değil, uygun olduğunda bakım veren kişiye de soru yöneltilmesi önerilir.

Önerilen temel tarama sorusu basit biçimde şu anlayışa dayanmaktadır:

“İdrar belirtileriniz sizi rahatsız ediyor mu?”

Yanıt olumluysa şikâyet dört ana gruba ayrılmalıdır:

1. Depolama tipi belirtiler
2. Boşaltım tipi belirtiler
3. Noktüri
4. Stres tipi idrar kaçırma

Bu sınıflandırma önemlidir; çünkü ani sıkışma hissi yaşayan iki hastanın altında yatan mekanizma aynı olmayabilir. Birinde mesane kasının aşırı aktivitesi bulunurken diğerinde mesanenin tam boşalmaması nedeniyle kısa sürede yeniden doluluk hissi ortaya çıkabilir.

Depolama tipi belirtiler

Depolama belirtileri Parkinson hastalığında en sık ve en rahatsız edici üriner sorunlar arasında gösterilmektedir. Bu grup:

• İdrar sıkışması: Ertelenmesi zor, aniden ortaya çıkan idrar yapma gereksinimi
• Sık idrara çıkma: Kişinin alışılmıştan daha kısa aralıklarla tuvalete gitmesi
• Sıkışma tipi kaçırma: Ani idrar hissi sonrasında tuvalete yetişemeden kaçırma

belirtilerini içerir.

Bu belirtiler sıklıkla aşırı aktif mesane ile ilişkilidir. Uzlaşı metninde Parkinson hastalığındaki dopaminerjik değişikliklerin, pontin işeme merkezinin baskılanmasını azaltarak detrusor adı verilen mesane kasının istemsiz kasılmasına yol açabileceği açıklanmaktadır.

Mesanenin dolduğuna ilişkin sinyallerin algılanması da yalnızca mesane kasına bağlı değildir. Dikkat ve yürütücü işlev bozukluğu bulunan hastalarda doluluk sinyalinin fark edilmesi veya davranışa dönüştürülmesi gecikebilir. Bu nedenle bilişsel bozukluğu bulunan bir hastanın idrar kaçırması, yalnızca aşırı aktif mesaneden değil, doluluk hissini geç fark etmesinden de kaynaklanabilir.

Boşaltım tipi belirtiler

Boşaltım belirtileri Parkinson hastalığında depolama belirtilerinden daha az yaygın olmakla birlikte klinik açıdan önemlidir. Bunlar:

• idrarı başlatmakta güçlük,
• idrar yaparken ıkınma gereksinimi,
• zayıf veya kesintili akım,
• mesanenin tam boşalmadığı hissi,
• idrar yaptıktan kısa süre sonra yeniden tuvalet ihtiyacı

şeklinde ortaya çıkabilir.

Bu belirtiler mesane kasının yeterince kasılamaması, mesane ile üretral sfinkter arasındaki koordinasyonun bozulması, pelvik taban kaslarının geç gevşemesi veya erkeklerde prostat büyümesine bağlı çıkış tıkanıklığıyla ilişkili olabilir.

Boşaltım şikâyeti olması tek başına idrar retansiyonu bulunduğunu kanıtlamaz. Aynı şekilde ani sıkışma hissi de mesanenin mutlaka aşırı kasıldığını göstermez. Belirtilerin mekanizmasını anlamak için gerektiğinde artık idrar ölçümü ve ürodinamik inceleme yapılması gerekir.

Noktüri tek bir hastalık değildir

Noktüri, uyku sırasında istemsiz idrar kaçırma anlamına gelmez. Kişinin ana uyku döneminde uyanarak idrar yapmasıdır. Metin Parkinson hastalarında noktürinin en az beş farklı mekanizmayla oluşabileceğini açıklamaktadır.

1. Gece boyunca devam eden aşırı aktif mesane

Gündüz görülen mesane kası aşırı aktivitesi gece de sürebilir. Mesane küçük miktarlarda dolduğunda bile idrar yapma hissi oluşabilir.

2. Gece mesane kapasitesinin azalması

Yaşlanmayla birlikte mesanenin gece depolayabileceği hacim azalabilir. Bu durum Parkinson hastalığına özgü değildir ancak Parkinson hastalarında diğer mekanizmalarla birleşebilir.

3. Gece aşırı idrar üretimi

Gece üretilen idrar miktarının artması noktürinin önemli nedenlerindendir. Kalp veya böbrek hastalıkları, bacaklarda ödem, diyabet, venöz yetersizlik ve tedavi edilmemiş obstrüktif uyku apnesi bu sürece katkıda bulunabilir.

4. Parkinson hastalığının gece OFF dönemi

Gece dopaminerjik ilaçların etkisinin azalmasıyla motor ve motor dışı OFF belirtileri yeniden ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda idrar sıkışması veya noktüri bu dalgalanmanın parçası olabilir.

5. İdrar ihtiyacından bağımsız uyanma

Hasta REM uykusu davranış bozukluğu, huzursuz bacak sendromu, uyku apnesi, ağrı veya başka bir nedenle uyanmış olabilir. Uyanmışken tuvalete gitmesi, asıl uyanma nedeninin mesane olduğu izlenimini yaratabilir.

Bu ayrım tedavi açısından kritiktir. Uyku apnesi nedeniyle uyanan bir hastaya yalnızca mesane ilacı verilmesi, asıl sorunu çözmeyebilir.

Stres tipi idrar kaçırma

Stres tipi kaçırma öksürme, hapşırma, gülme, egzersiz veya yük kaldırma gibi karın içi basıncını artıran durumlarda idrar sızmasıdır.

Kadınlarda pelvik taban zayıflığı, doğum öyküsü, pelvik organ sarkması ve menopoz sonrası değişikliklerle ilişkili olabilir. Erkeklerde daha seyrektir ve sıklıkla prostat cerrahisi veya radyoterapi sonrasında görülür.

Bu belirti Parkinson hastalığından bağımsız olarak ortaya çıkabileceği için her idrar kaçırma olgusu doğrudan Parkinson hastalığına bağlanmamalıdır.

İdrar belirtilerine katkıda bulunan diğer hastalıklar

Uzlaşı metni değerlendirme sırasında aşağıdaki durumların sorgulanmasını önermektedir:

• kabızlık,
• diyabet,
• inme öyküsü,
• kronik pelvik ağrı,
• önceki gebelik ve doğumlar,
• pelvik cerrahi veya pelvik kanser,
• kadınlarda pelvik organ sarkması ve menopoz sonrası vajinal atrofi,
• erkeklerde prostat büyümesi,
• böbrek veya kalp hastalıkları,
• uyku bozuklukları,
• alt ekstremite ödemi.

Kabızlık özellikle önemlidir. Dolu rektum mesane çıkışını ve mesanenin depolama kapasitesini etkileyebilir. Antikolinerjik ilaçların kabızlığı artırması, üriner tedavi ile bağırsak belirtileri arasında olumsuz bir döngü oluşturabilir.

İlaç listesi neden mutlaka incelenmelidir?

Çalışmanın 22–24. sayfalarında yer alan ayrıntılı tablo, çok sayıda reçeteli ve reçetesiz ilacın idrar işlevini etkileyebileceğini göstermektedir. Bazı ilaçlar idrar üretimini artırırken bazıları mesane kasının kasılmasını azaltabilir, üretral çıkış direncini yükseltebilir veya stres tipi kaçırmayı kötüleştirebilir.

Depolama belirtilerini artırabilecek ilaçlar

• Furosemid, bumetanid ve torsemid gibi diüretikler idrar üretimini artırabilir.
• Donepezil, rivastigmin ve galantamin gibi kolinesteraz inhibitörleri mesane kasının kolinerjik aktivitesini artırabilir.
• Bethanechol ve pilokarpin gibi parasempatomimetikler detrusor kasılmasını güçlendirebilir.

Boşaltım belirtilerini veya retansiyonu artırabilecek ilaçlar

• Antikolinerjik ilaçlar mesane kasılmasını azaltabilir.
• Amitriptilin ve nortriptilin gibi trisiklik antidepresanlar detrusor kasını gevşetebilir ve çıkış direncini artırabilir.
• Pseudoefedrin, fenilefrin ve midodrin gibi alfa-adrenerjik agonistler üretra ve prostat kapsülündeki düz kas tonusunu yükseltebilir.
• Bazı antihistaminikler, uyku ilaçları ve hareket hastalığı ilaçları sistemik antikolinerjik etki gösterebilir.
• Benztropin ve triheksifenidil gibi antikolinerjik antiparkinson ilaçları mesanenin boşalmasını zorlaştırabilir.
• Opioidler idrar retansiyonu, kabızlık ve bilinç bulanıklığına katkıda bulunabilir.

Stres tipi kaçırmayı artırabilecek ilaçlar

• ACE inhibitörleri kronik öksürük oluşturarak kaçırmayı tetikleyebilir.
• Kas gevşeticiler pelvik taban tonusunu azaltabilir.
• Alfa blokerler özellikle kadınlarda üretral sfinkteri gevşeterek kaçırmayı artırabilir.

Sistemik yollarla noktüri veya poliüriye katkıda bulunan ilaçlar

• SGLT2 inhibitörleri glikozüri ve ozmotik diürez yoluyla idrar miktarını artırabilir.
• Kalsiyum kanal blokerleri periferik ödem oluşturarak gece idrar üretimine katkıda bulunabilir.
• Bazı dopamin agonistleri ve tiyazolidindionlar ödemle ilişkili noktüriyi etkileyebilir.

Metin, bazı ilaçların doz, kullanım süresi ve hasta özelliklerine bağlı olarak hem depolama hem boşaltım belirtilerini kötüleştirebileceğine dikkat çekmektedir. Bu nedenle hastaların ilaçlarını kendi kendilerine kesmesi değil, reçeteli ve reçetesiz bütün ürünleri hekimleriyle birlikte gözden geçirmesi gerekir.

Parkinson hastalığı ile multipl sistem atrofisi nasıl ayrılır?

İdrar sorunlarının zamanlaması ve türü, idiyopatik Parkinson hastalığı ile multipl sistem atrofisi gibi atipik parkinsonizm tablolarının ayrımında yardımcı olabilir.

İdiyopatik Parkinson hastalığında üriner belirtiler genellikle motor belirtilerin başlamasından sonra ortaya çıkar ve depolama tipi şikâyetler daha yaygındır.

Multipl sistem atrofisinde ise:

• üriner belirtiler motor belirtilerle birlikte veya onlardan önce başlayabilir,
• erken ve ağır boşaltım bozukluğu görülebilir,
• belirgin idrar retansiyonu ortaya çıkabilir,
• otonom bozukluk Parkinson hastalığından daha ağır olabilir.

Erken dönemde açıklanamayan idrar retansiyonu veya ağır boşaltım güçlüğü, Parkinson hastalığı için tipik kabul edilmemekte ve multipl sistem atrofisi olasılığını gündeme getirebilmektedir.

Gerçek ve yalancı detrusor-sfinkter dissinerjisi

Parkinson hastalarında sfinkterin yavaş gevşemesi, detrusor-sfinkter dissinerjisine benzeyen işeme örüntüsü oluşturabilir. Metin bunu Parkinson’a bağlı sfinkter bradikinezisi veya yalancı dissinerji olarak tanımlamaktadır.

Multipl sistem atrofisinde ise nörodejenerasyonun farklı anatomik bölgeleri etkilemesi nedeniyle gerçek detrusor-dış sfinkter dissinerjisi ve sfinkter denervasyonu görülebilir.

25. sayfadaki ürodinamik karşılaştırma tablosu, Parkinson hastalığında depolama fazında detrusor aşırı aktivitesinin daha tipik olduğunu; atipik parkinsonizmde ise başlangıçtaki aşırı aktivitenin hastalık ilerledikçe yetersiz kasılmaya dönüşebileceğini göstermektedir.

Bununla birlikte uzmanlar ürodinamik testlerin tek başına Parkinson hastalığı veya multipl sistem atrofisi tanısı koyamayacağını vurgulamaktadır. Bulgular nörolojik belirtiler, hastalığın zamanlaması ve diğer otonom bulgularla birlikte değerlendirilmelidir.

Hareket bozukluğu idrar kaçırmaya nasıl yol açabilir?

Bazı hastalarda mesane işlevi görece normal olsa bile bradikinezi, rijidite, donma ve denge bozukluğu nedeniyle tuvalete zamanında ulaşılamayabilir. Bu durum işlevsel idrar kaçırma olarak düşünülebilir.

Bu hastalarda yalnızca mesaneyi hedefleyen ilaç vermek yeterli olmayabilir. Dopaminerjik tedavinin uygun biçimde düzenlenmesi, yürüme yardımcıları, fizyoterapi, kolay çıkarılabilen kıyafetler ve tuvalete erişimin kolaylaştırılması daha etkili olabilir.

Gece tuvalete giderken risk daha yüksektir. Parkinson hastası:

• gece OFF döneminde olabilir,
• uykulu veya sersem olabilir,
• ortostatik hipotansiyon yaşayabilir,
• karanlıkta denge kurmakta zorlanabilir.

Panel hareket sensörlü aydınlatma, uygun yardımcı cihaz, yatak başı komod veya el tipi idrar kabı gibi önlemlerin değerlendirilmesini önermektedir.

Bilişsel bozukluk ve idrar kaçırma

Dikkat, planlama ve yürütücü işlev bozukluğu bulunan hastalar mesane doluluk sinyalini algılasalar bile uygun zamanda tuvalete gitmeyi başlatamayabilir.

Bu durumda:

• planlı tuvalete götürme,
• bakım verenin hatırlatmasıyla işeme,
• ilaç saatleriyle tuvalet saatlerinin birlikte düzenlenmesi,
• günlük rutin içine belirli tuvalet zamanlarının yerleştirilmesi

yararlı olabilir.

Çalışma, yeterli gündüz sıvı alımı bulunan bir kişide tipik işeme aralığının yaklaşık 3–4 saat olabileceğini belirtmektedir. Tuvalete 5–6 saatten uzun aralıklarla giden bazı hastalarda, 3–4 saatte bir planlı veya hatırlatmalı işeme kaçırma olaylarını azaltabilir.

İlk değerlendirmede hangi sorular sorulmalıdır?

Değerlendirme şu başlıkları içermelidir:

• Belirti ne zaman başladı?
• Gündüz mü, gece mi daha belirgin?
• Ani sıkışma mı, zayıf akım mı, yoksa her ikisi de mi var?
• İdrar kaçırma öksürme veya hareketle mi oluyor?
• Belirti Parkinson ilacının ON veya OFF dönemleriyle ilişkili mi?
• İdrar yaparken yanma, kanama veya ağrı var mı?
• Tekrarlayan enfeksiyon öyküsü var mı?
• Kabızlık, diyabet, prostat büyümesi veya pelvik taban sorunu bulunuyor mu?
• Hasta tuvalete güvenli ve zamanında ulaşabiliyor mu?
• Kullanılan ilaçlar ve reçetesiz ürünler nelerdir?

Doğrulanmış soru formları

Uzlaşı metni bazı doğrulanmış değerlendirme araçlarının taramada kullanılabileceğini belirtmektedir:

• MDS-UPDRS Bölüm I, madde 1.10
• SCOPA-AUT
• ICIQ-OAB

Bu araçlar hastanın en rahatsız edici belirtilerini belirlemeye yardımcı olabilir. Ancak soru formu tek başına mesane kasının aşırı mı, yetersiz mi çalıştığını göstermez.

Mesane günlüğü ne sağlar?

24 saatlik veya birkaç günlük mesane günlüğünde şu bilgiler kaydedilebilir:

• sıvı alım zamanı ve miktarı,
• idrar yapma saatleri,
• çıkarılan idrar miktarı,
• ani sıkışma olayları,
• kaçırma olayları,
• gece idrara kalkma sayısı,
• Parkinson ilacının alındığı saatler.

Bu günlük, gece aşırı idrar üretimi ile küçük mesane kapasitesini ayırmaya ve belirtilerin OFF dönemleriyle ilişkisini görmeye yardımcı olabilir.

Fizik muayenede neler değerlendirilebilir?

Uzlaşı metni hastaya göre aşağıdaki muayenelerin yapılabileceğini belirtmektedir:

• mesane doluluğu, kitle veya fıtık açısından karın muayenesi,
• ödem açısından alt ekstremite muayenesi,
• kadınlarda cilt bütünlüğü, vajinal atrofi, pelvik organ sarkması ve stres kaçırma açısından pelvik muayene,
• erkeklerde prostat büyüklüğü, nodül ve hassasiyet açısından rektal muayene.

İdrar tahlili ne zaman yapılmalıdır?

Yeni başlayan veya kötüleşen üriner belirtilerde idrar yolu enfeksiyonu düşünülmelidir. Özellikle:

• idrarda yanma,
• görünür veya mikroskobik kan,
• ani bilişsel veya davranışsal değişiklik,
• ateş veya sistemik hastalık bulguları

varsa mikroskobik idrar tahlili ve gerektiğinde kültür önerilmektedir.

Metin, belirti bulunmayan bakteriüri veya piyürinin çoğu durumda tedavi edilmemesi gerektiğini; gebelik veya üriner sisteme müdahale yapılacak özel durumların istisna olabileceğini belirtmektedir.

İdrar sonrası kalan hacim neden ölçülür?

İdrar yaptıktan sonra mesanede kalan hacim post-void residual, yani PVR olarak adlandırılır. Taşınabilir mesane tarayıcısı, radyolojik ultrason veya gerektiğinde kateterizasyonla ölçülebilir.

Mesanenin tam boşalmaması:

• sık idrara çıkma,
• ani sıkışma,
• taşma tipi kaçırma,
• tekrarlayan enfeksiyon

gibi aşırı aktif mesaneyi taklit eden belirtiler oluşturabilir.

Parkinson hastalığında belirgin retansiyonun görece seyrek olması beklenir. Uzlaşı metni:

\[ \mathrm{PVR} > 150\ \mathrm{mL} \]

olduğunda tıkanıklık, ilaç etkisi veya atipik parkinsonizm olasılığının değerlendirilmesini ve ürolojiye yönlendirme düşünülmesini önermektedir.

Bu değer tek başına tanı koymaz. Ölçüm zamanı, hastanın idrar yapma miktarı, kullanılan ilaçlar ve klinik belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir.

Ürolojiye yönlendirmeyi gerektiren kırmızı bayraklar

• PVR’nin 150 mL’nin üzerinde olması
• Görünür kanlı idrar
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
• Böbrek veya mesane taşı
• Mesane çıkışında tıkanıklık şüphesi
• Belirgin veya ilerleyici idrar retansiyonu
• Erken dönemde ağır boşaltım bozukluğu

Bu durumlarda böbrek ultrasonu ile hidronefroz veya üst üriner sistem bozulması araştırılabilir. Tekrarlayan enfeksiyon veya görünür kanamada sistoskopi değerlendirilebilir.

Ürodinamik testler neyi gösterir, neyi göstermez?

Ürodinamik inceleme mesanenin dolma ve boşalma sırasındaki basınç, kasılma ve akım özelliklerini değerlendirebilir. Şu sorulara katkı sağlayabilir:

• Mesane depolama sırasında istemsiz kasılıyor mu?
• Mesane yeterli kasılma gücü üretebiliyor mu?
• Üretral çıkışta tıkanıklık var mı?
• Mesane ve sfinkter uyumlu çalışıyor mu?

Ancak ürodinami tek başına belirtilerin nedenini veya nörolojik tanıyı kesinleştirmez. Test sonuçları hastanın test sırasındaki şikâyetleri ve Parkinson hastalığının ON/OFF durumu içinde yorumlanmalıdır. Panel mümkün olduğunda testin hastanın ON döneminde yapılmasına dikkat çekmektedir.

33. sayfadaki klinik algoritma ne anlatıyor?

Çalışmanın son sayfasındaki geniş akış şeması, değerlendirmeyi yıllık tarama sorusundan başlatarak dört ayrı belirti koluna ayırmaktadır:

• depolama tipi belirtiler,
• noktüri,
• stres tipi kaçırma,
• boşaltım tipi belirtiler.

Algoritmada depolama ve boşaltım şikâyetlerinde idrar tahlili ile PVR ölçümü öne çıkarılmaktadır. Normal idrar tahlili ve 150 mL veya altında PVR bulunan aşırı aktif mesane olgularında önce yaşam tarzı, davranışsal yöntemler ve mesane eğitimi önerilmektedir.

Bu yöntemler yeterli olmazsa beta-3 agonist başlanması ve etkinin görülmesi için yaklaşık dört hafta beklenmesi önerilmektedir. Yetersiz yanıt veya yan etki durumunda ilacın kesilmesi ve ikinci ya da üçüncü basamak seçeneklerin değerlendirilmesi gündeme gelmektedir.

Noktüri kolunda ise kişinin gerçekten idrar ihtiyacıyla mı uyandığı, yoksa başka bir nedenle uyanmışken mi tuvalete gittiği ayrılmaktadır. Gece ve gündüz sık idrara çıkma ile yalnızca gece sık idrara çıkma da farklı yollar üzerinden değerlendirilmektedir.

İlk basamak: yaşam tarzı ve davranışsal tedavi

Uzman paneli depolama belirtilerinde invaziv olmayan yöntemlerin ilk basamakta düşünülmesini önermektedir.

Sıvı alımının düzenlenmesi

Tablo 3’te günlük 48–64 oz sıvı alımı genel bir hedef olarak verilmiştir. Bununla birlikte sıvı kısıtlamasının kabızlık ve susuzluğu kötüleştirebileceği, aşırı sıvının ise poliüriyi artırabileceği belirtilmektedir.

Bu miktar her hasta için otomatik reçete değildir. Kalp, böbrek veya başka sistemik hastalığı bulunan bireylerde sıvı planı kişiye özel olmalıdır.

Kafein ve alkol

Metin kafeinin günde üç porsiyonun altında tutulmasını; alkolün ise mümkün olduğunca azaltılmasını ve tabloda erkekler için günde en fazla iki, kadınlar için en fazla bir porsiyon sınırının dikkate alınmasını önermektedir.

Kafein mesane sıkışmasını ve uyku bozulmasını artırabilir. Alkol idrar üretimini, denge bozukluğunu, bilişsel etkilenmeyi ve uyku sorunlarını kötüleştirebilir.

Planlı işeme

Hasta mesane dolmadan ve yoğun sıkışma başlamadan önce, mesane günlüğüne göre belirlenmiş saatlerde tuvalete gider.

Hatırlatmalı işeme

Bakım veren kişi bilişsel veya hareket sorunu bulunan hastaya uygun zamanlarda tuvalete gitmesini hatırlatır.

Pelvik taban kas egzersizleri

Tablo en az günlük 45 pelvik taban kasılmasını hedefleyen programdan söz etmektedir. Ancak doğru kasların bulunması ve aşırı kasılma veya yanlış teknikten kaçınılması için pelvik taban fizyoterapisti desteği önerilmektedir.

“Knack” tekniği

Öksürme, hapşırma veya yük kaldırma öncesinde pelvik tabanı kasarak stres tipi kaçırmayı azaltmayı amaçlar.

“Freeze and Squeeze” tekniği

Ani sıkışma geldiğinde hareketi durdurma, pelvik tabanı kasma ve sıkışma hissinin azalmasını bekleme yaklaşımıdır. Sıkışma tipi kaçırma ve gece sıkışması için kullanılabilir.

Mesane eğitimi

İdrar sıklığında tuvalet aralıklarını kademeli biçimde yaklaşık 15 dakika uzatarak en az iki saatlik işeme aralığına ulaşmayı amaçlar.

Bu yöntemler gerçek mesane çıkış tıkanıklığını veya belirgin retansiyonu tedavi etmez. Boşaltım güçlüğü bulunan hastalarda yalnızca davranışsal yöntemlere güvenilmemelidir.

Aşırı aktif mesanede ilaç seçimi

İlaç tedavisi planlanırken şu durumlar birlikte değerlendirilmelidir:

• bilişsel bozukluk veya demans,
• kabızlık,
• ağız kuruluğu,
• göz içi basıncı sorunları,
• düşme riski,
• mesanenin tam boşalıp boşalmadığı,
• böbrek ve karaciğer işlevleri,
• diğer ilaçlarla etkileşim.

Antimuskarinik ilaçlar

Oksibutinin, tolterodin, solifenasin, trospium, darifenasin ve fesoterodin gibi antimuskarinikler mesane kasının istemsiz kasılmalarını azaltabilir.

Bununla birlikte antikolinerjik etkiler:

• bilişsel kötüleşme veya deliryum,
• ağız kuruluğu,
• bulanık görme,
• kabızlık,
• mesanede idrar kalması

gibi sorunlara yol açabilir.

Uzlaşı metni özellikle yüksek antikolinerjik yükü bulunan oksibutininin Parkinson hastalarında ilk seçenek olmaması gerektiğini belirtmektedir.

Beta-3 adrenerjik agonistler

Mirabegron ve vibegron, mesane kasını beta-3 reseptörleri üzerinden gevşeterek kapasiteyi artırmayı ve istemsiz kasılmaları azaltmayı amaçlar.

Metinde Parkinson veya parkinsonizm bulunan uygun hastalarda, antikolinerjik ilaçlara göre daha olumlu bilişsel yan etki profili nedeniyle ilk seçenek olarak değerlendirilebilecekleri ifade edilmektedir.

Tablo mirabegron için günde 25–50 mg, vibegron için günde 75 mg dozlarını listelemektedir. Bu değerler preprintteki uzman tablosundan aktarılmıştır; bireysel tedavi önerisi değildir. Böbrek ve karaciğer işlevi, kan basıncı ve ilaç etkileşimleri dikkate alınmalıdır.

Mirabegron hipertansiyon ve baş ağrısına yol açabilir; kan basıncının izlenmesi önerilir. Her iki ilaç da belirli başka ilaçların kan düzeylerini etkileyebilir.

İlaç tedavisi yetersiz kalırsa

Uygun doz ve yeterli tedavi süresine rağmen belirtiler sürerse veya ilaç tolere edilemiyorsa üroloji veya ürojinekoloji değerlendirmesi önerilmektedir.

Mesane içine botulinum toksini

Detrusor kasına onabotulinumtoxinA uygulanması istemsiz mesane kasılmalarını azaltabilir. Ancak idrar retansiyonu ve aralıklı kateter gereksinimi ortaya çıkabilir.

Bu risk Parkinson hastalarında özellikle önemlidir; çünkü titreme, bradikinezi ve el becerisi kaybı hastanın kendi kendine kateter uygulamasını zorlaştırabilir. Tedavi öncesinde hasta ve bakım verenle bu olasılık konuşulmalıdır.

Tibial sinir uyarımı

Daha az invaziv bir nöromodülasyon yöntemidir. Ancak tekrar eden klinik ziyaretler ve sürdürme tedavisi gerektirebilir.

Sakral nöromodülasyon

Mesane kontrolünde görev alan sinir yollarını elektriksel olarak düzenlemeyi amaçlar. Cihazın MRI uyumluluğu ve üreticiye özgü koşullar işlem öncesinde kontrol edilmelidir.

Boşaltım güçlüğü ve prostat büyümesi

Erkeklerde anlamlı prostat büyümesi varsa üroloji değerlendirmesi önerilmektedir. Tedavi seçenekleri arasında:

• alfa blokerler,
• 5-alfa redüktaz inhibitörleri,
• eşlik eden erektil bozuklukta tadalafil,
• uygun hastalarda mesane çıkışına yönelik cerrahi işlemler

bulunabilir.

Alfa blokerler üretra ve prostat düz kasını gevşetebilir ancak ortostatik hipotansiyonu kötüleştirebilir. Parkinson hastaları zaten tansiyon düşmesi ve düşme açısından risk altında olabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.

Multipl sistem atrofisi dışlandıktan sonra, uygun seçilmiş Parkinson hastalarında prostat büyümesine yönelik transüretral prostat rezeksiyonu mutlak olarak kontrendike değildir. Bununla birlikte ameliyat sonrası kaçırma ve diğer komplikasyonlar açısından dikkatli hasta seçimi gerekir.

İdrar retansiyonunda kateter seçenekleri

Dirençli idrar retansiyonunda mümkünse temiz aralıklı kateterizasyon tercih edilebilir. Hastanın el becerisi, titreme, bilişsel durumu ve bakım veren desteği göz önünde bulundurulmalıdır.

Uzun süreli drenaj gerekiyorsa kalıcı üretral kateter veya suprapubik kateter kullanılabilir. Metin uygun olduğu durumlarda kronik üretral kateter yerine suprapubik kateterin tercih edilebileceğini belirtmektedir.

Noktüri tedavisi neden kişiye özel olmalıdır?

Noktüride önce neden belirlenmelidir:

• Aşırı aktif mesane ve azalmış gece kapasitesinde mesane eğitimi veya mesane gevşetici tedaviler değerlendirilebilir.
• Prostat büyümesinde boşaltımın iyileştirilmesi noktüriyi sınırlı ölçüde azaltabilir.
• Diüretiklerin zamanı ve gece idrar üretimini artıran ilaçlar gözden geçirilebilir.
• Bacak ödeminin yönetimi gece idrar üretimini azaltabilir.
• Uyku apnesi veya başka uyku bozukluklarında uyku değerlendirmesi yapılabilir.
• Gece OFF dönemleriyle ilişkili belirtilerde dopaminerjik tedavinin zamanlaması yeniden değerlendirilebilir.

Desmopressin gece idrar üretimini azaltabilir; ancak yaşlı bireylerde hiponatremi riski nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır.

Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları

Tekrarlayan enfeksiyonlar genellikle:

• altı ayda en az iki kültürle doğrulanmış enfeksiyon,
• veya 12 ayda en az üç kültürle doğrulanmış enfeksiyon

olarak tanımlanmaktadır.

Uzlaşı metni multidisipliner yaklaşım içinde:

• yeterli sıvı alımı,
• kabızlığın önlenmesi,
• uygun hastalarda kızılcık proantosiyanidinleri,
• metenamin hippurat,
• menopoz sonrası kadınlarda topikal vajinal östrojen,
• ileri hastalıkta hijyeni kolaylaştıran düzenlemeler

gibi seçeneklerden söz etmektedir.

Baskılayıcı antibiyotik düşünülüyorsa birinci basamak hekimi, enfeksiyon hastalıkları ve üroloji arasında iş birliği önerilmektedir.

Emici ürünler ve diğer destekleyici araçlar

Emici pedler, tekrar kullanılabilir iç çamaşırları, yatak başı komodlar, el tipi idrar kapları ve harici idrar toplama cihazları hastalığın her evresinde kullanılabilir.

Bu ürünler tedavi başarısızlığı anlamına gelmez. İleri evrede güvenliği, bağımsızlığı ve bakım kolaylığını artıran destekleyici araçlardır. Kronik idrar kaçırmada cilt bütünlüğünü korumaya yönelik bakım da gereklidir.

Derin beyin stimülasyonu mesaneyi nasıl etkileyebilir?

Metin, subtalamik çekirdek derin beyin stimülasyonunun bazı çalışmalarda maksimum mesane kapasitesini artırabildiğini belirtmektedir. DBS’nin Parkinson hastalığında üriner belirtileri genel olarak kötüleştirdiğine dair tutarlı kanıt bulunmadığı ifade edilmektedir.

Bununla birlikte hedef bölgeye ve hastaya göre öznel veya nesnel üriner değişiklikler farklı olabilir. Potansiyel etkiler cerrahi öncesi danışmanlıkta konuşulmalıdır.

Multidisipliner yaklaşım neden gereklidir?

Üriner sorunların yönetimi şu disiplinlerin ortak çalışmasını gerektirebilir:

• hareket bozuklukları nöroloğu,
• genel nörolog,
• birinci basamak hekimi,
• ürolog,
• ürojinekolog,
• geriatri uzmanı,
• pelvik taban fizyoterapisti,
• uyku uzmanı,
• enfeksiyon hastalıkları uzmanı,
• hemşire ve diğer yardımcı sağlık profesyonelleri.

Kaynakların kısıtlı olduğu bölgelerde tele-tıp, uzmanlar arasında koordinasyon ve hasta takibinde yardımcı olabilir.

Uzlaşı ayrıca kültürel duyarlılığın önemini vurgulamaktadır. İdrar kaçırma ve mesane sorunları bazı toplumlarda utanç verici kabul edilebilir. Hastanın şikâyetini kendiliğinden söylemesini beklemek yerine saygılı ve doğrudan tarama yapılması önerilmektedir.

Çalışmanın güçlü yönleri

• Farklı uzmanlıkların katılımı: Hareket bozukluğu nörologları, ürologlar, ürojinekologlar ve geriatri uzmanı birlikte çalışmıştır.
• Pratik klinik odak: Yalnızca hastalık mekanizması değil, muayenede hangi soruların sorulacağı ve hangi testlerin istenebileceği açıklanmıştır.
• Belirti temelli sınıflandırma: Depolama, boşaltım, noktüri ve stres kaçırma ayrı ele alınmıştır.
• İlaç yüküne dikkat: Parkinson hastalarının kullandığı reçeteli ve reçetesiz ilaçların üriner işlev üzerindeki etkileri ayrıntılı biçimde listelenmiştir.
• Parkinson–MSA ayrımı: Erken retansiyon ve ağır boşaltım bozukluğu gibi atipik özelliklere dikkat çekilmiştir.
• Davranışsal tedavilerin öne çıkarılması: İlaç dışı yöntemler ilk basamakta konumlandırılmıştır.
• Güvenlik yaklaşımı: Düşme, ortostatik hipotansiyon, bilişsel bozukluk ve kateter uygulama becerisi gibi Parkinson’a özgü sorunlar hesaba katılmıştır.
• Birleştirici algoritma: Son sayfadaki görsel akış şeması belirtilerden ilk inceleme ve tedaviye kadar pratik bir yol sunmaktadır.

Çalışmanın sınırlılıkları

• Hakem değerlendirmesi yoktur: Metin bir preprinttir.
• Yeni klinik veri üretilmemiştir: Öneriler deneysel bir hasta kohortunun sonuçlarına değil, literatüre ve uzman görüşüne dayanır.
• Anlatısal derleme kullanılmıştır: Sistematik derleme veya meta-analiz yöntemi uygulanmamıştır.
• Kanıt düzeyleri sınıflandırılmamıştır: Her önerinin hangi kalitedeki kanıta dayandığı standart derecelendirme sistemiyle verilmemiştir.
• Uzlaşı oranları raporlanmamıştır: Maddelerin tur bazında oy dağılımı veya sayısal uzlaşma yüzdeleri sunulmamıştır.
• Hasta veya bakım veren temsilcisi belirtilmemiştir: Panel listesinde klinisyenler yer almakta, doğrudan hasta katılımı raporlanmamaktadır.
• Bazı tedaviler Parkinson’a özgü güçlü kanıta sahip değildir: Önerilerin bir bölümü genel nöroüroloji veya yaşlı hasta kılavuzlarından uyarlanmıştır.
• Doz tabloları klinik reçete yerine geçmez: Böbrek, karaciğer, tansiyon ve ilaç etkileşimleri gibi bireysel değişkenler ayrıntılı hekim değerlendirmesi gerektirir.
• Tablo numaralandırmasında tutarsızlık vardır: Metin ve algoritma bazı davranışsal veya ilaç seçenekleri için “Tablo 4”e gönderme yapmasına rağmen sunulan ana tablolar Tablo 1–3 olarak numaralandırılmıştır.
• Veri paylaşımı ifadesinde konu uyumsuzluğu vardır: Metin yeni veri üretilmediğini ve görüşlerin “uyku ve hareket bozukluğu uzmanlarına” ait olduğunu söylemektedir; ancak panelin önemli bölümü nöroloji, üroloji, ürojinekoloji ve geriatri uzmanlarından oluşmaktadır.
• Uzun dönem sonuçları bilinmemektedir: Algoritmanın düşme, enfeksiyon, yaşam kalitesi veya hastaneye yatış üzerindeki etkisi klinik deneyle test edilmemiştir.

Çalışma ne söylüyor?

• Parkinson hastalarında idrar belirtileri sık ve klinik açıdan önemlidir.
• Üriner belirtiler en az yılda bir kez aktif olarak taranmalıdır.
• Depolama, boşaltım, noktüri ve stres kaçırma belirtileri ayrı değerlendirilmelidir.
• Yeni veya kötüleşen belirtilerde enfeksiyon, tıkanıklık, ilaç etkisi ve eşlik eden hastalıklar araştırılmalıdır.
• İdrar tahlili ve PVR ölçümü ilk basamak incelemelerde yararlı olabilir.
• PVR’nin 150 mL üzerinde olması veya kırmızı bayrakların bulunması üroloji değerlendirmesini gerektirebilir.
• Erken ve ağır retansiyon idiyopatik Parkinson hastalığı için tipik değildir ve atipik parkinsonizmi düşündürebilir.
• Yaşam tarzı, mesane eğitimi ve pelvik taban yöntemleri depolama belirtilerinde ilk basamakta düşünülmelidir.
• Antikolinerjik ilaçların bilişsel ve gastrointestinal yükü Parkinson hastalarında özellikle dikkate alınmalıdır.
• Uygun hastalarda beta-3 agonistler daha elverişli bir ilaç seçeneği olabilir.
• Tedavi nöroloji, üroloji, rehabilitasyon ve birinci basamak arasında koordine edilmelidir.

Çalışma ne söylemiyor?

• Her Parkinson hastasının aynı üriner belirtileri yaşayacağını söylememektedir.
• Her ani sıkışmanın aşırı aktif mesane olduğunu göstermemektedir.
• PVR’nin 150 mL üzerinde olmasının tek başına multipl sistem atrofisi tanısı koyduğunu söylememektedir.
• Ürodinaminin nörolojik tanıyı tek başına belirleyebileceğini söylememektedir.
• Belirli bir ilacın bütün Parkinson hastaları için en iyi olduğunu kanıtlamamaktadır.
• Beta-3 agonistlerin risksiz olduğunu söylememektedir.
• Antimuskarinik ilaçların hiçbir Parkinson hastasında kullanılamayacağını söylememektedir.
• Sunulan dozların bireysel reçete olarak uygulanabileceğini söylememektedir.
• Algoritmanın randomize klinik deneyle diğer bakım modellerinden üstün bulunduğunu göstermemektedir.
• Önerilerin hakemli ve nihai hastalık kılavuzu statüsünde olduğunu göstermemektedir.

Geçmiş açısından önemi

Parkinson hastalığında üriner belirtiler uzun süredir bilinmesine rağmen bu sorunların yönetimi çoğu zaman nöroloji, birinci basamak ve üroloji arasında parçalı biçimde yürütülmüştür. Hastalık odaklı açık yönetim yollarının sınırlı olması, belirtilerin gözden kaçmasına veya yalnızca ilaçla bastırılmaya çalışılmasına neden olabilmektedir.

Bu uzlaşı çalışması, daha önce ayrı alanlarda bulunan nörolojik, ürolojik, geriyatrik ve rehabilitasyon bilgilerini ortak bir klinik çerçeve içinde toplamaya çalışmaktadır.

Bugün açısından önemi

Çalışmanın güncel değeri, Parkinson hastasının idrar şikâyetini yalnızca “mesane sorunu” olarak görmemesidir. Aynı belirti:

• merkezi dopaminerjik mekanizma,
• prostat büyümesi,
• kabızlık,
• ilaç yan etkisi,
• bilişsel bozukluk,
• hareket yavaşlığı,
• uyku bozukluğu

gibi farklı nedenlerden kaynaklanabilir.

Bu yaklaşım, doğrudan ilaç vermeden önce nedenin anlaşılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Gelecek açısından önemi

Gelecekte bu önerilerin klinik yararını ölçen çalışmalara ihtiyaç vardır. Özellikle:

• yıllık taramanın belirti tanınmasını artırıp artırmadığı,
• algoritmanın düşme ve enfeksiyon oranlarını azaltıp azaltmadığı,
• beta-3 agonistler ile antimuskariniklerin Parkinson hastalarındaki uzun dönem karşılaştırmalı güvenliği,
• pelvik taban rehabilitasyonunun hangi hasta gruplarında daha etkili olduğu,
• üriner belirtilerin ON/OFF dönemleriyle ilişkisinin nesnel olarak izlenmesi,
• tele-tıp tabanlı mesane günlüğü ve rehabilitasyon uygulamaları,
• hasta ve bakım verenlerin uzlaşı süreçlerine doğrudan katılması

araştırılmalıdır.

Gündelik yaşam açısından ne anlama geliyor?

Çalışmanın gündelik yaşama en önemli mesajı, idrar sıkışması veya kaçırmanın Parkinson hastalığında utanılması gereken ve gizlenmesi gereken bir sorun olmadığıdır. Bu belirtiler tedavi edilebilir veya azaltılabilir birden fazla nedene bağlı olabilir.

Hastalar ve bakım verenler:

• belirtilerin başladığı zamanı,
• gündüz ve gece sıklığını,
• ilaç saatleriyle ilişkisini,
• kaçırma ve düşme olaylarını,
• idrar akımındaki değişiklikleri

kaydetmenin klinik değerlendirmeyi kolaylaştırabileceğini bilmelidir.

Ancak çalışma kişilerin ilaçlarını kendi kendilerine değiştirmelerini, reçetesiz mesane ilacı kullanmalarını veya sıvıyı kontrolsüz biçimde kısıtlamalarını önermemektedir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Çalışmanın tasarımı

Değiştirilmiş Delphi süreci

1. Parkinson Study Group Other Non-Motor Symptoms Working Group tarafından konu seçildi.
2. Hedef kitle Parkinson hastalarının bakımında görev alan klinisyenler olarak belirlendi.
3. Farklı uzmanlıklardan panel oluşturuldu.
4. Daha küçük çalışma grupları belirli konu alanlarına ayrıldı.
5. Literatür anlatısal biçimde incelendi.
6. Taslak uzlaşı ifadeleri oluşturuldu.
7. İfadeler çevrim dışı olarak değerlendirildi.
8. Dört tam panel sanal toplantısında tartışma ve düzenleme yapıldı.
9. Maddeler üzerinde oylama yapıldı.
10. Uzlaşı oluşana kadar ifadeler yeniden düzenlendi.

Uzlaşı ifadelerinin dört ana bölümü

Temel tarama ve değerlendirme önerileri

Tanısal değerlendirme basamakları

Üroloji değerlendirmesi için önerilen eşik ve kırmızı bayraklar

Parkinson hastalığı ve atipik parkinsonizmde ürodinamik örüntüler

Yöntem notu: Bu örüntüler tanıya yardımcı olabilir ancak tek başına Parkinson hastalığı veya atipik parkinsonizm tanısı koymaz.

Depolama belirtileri için önerilen tedavi basamakları

Davranışsal tedavilerin teknik özeti

Metinde listelenen temel ilaç grupları

Güvenlik notu: Bu tablo, preprintte yer alan uzman önerilerinin özetidir. Doz veya ilaç seçimi bireysel reçete niteliğinde değildir; hekim değerlendirmesi olmadan uygulanmamalıdır.

Dirençli belirtilerde ileri tedaviler

Uzlaşının teknik olarak en önemli sonucu

Bu çalışma tek bir tedaviyi öne çıkarmaktan çok, Parkinson hastasındaki üriner belirtinin mekanizmasını ayırmayı önermektedir. Aynı “sıkışma” şikâyeti:

• detrusor aşırı aktivitesinden,
• mesanenin tam boşalmamasından,
• hareket yavaşlığı nedeniyle tuvalete yetişememekten,
• bilişsel bozukluktan,
• gece OFF döneminden,
• enfeksiyon veya başka bir hastalıktan

kaynaklanabilir.

Dolayısıyla çalışmanın önerdiği temel yaklaşım, belirtileri sistematik olarak sınıflandırmak, geri döndürülebilir nedenleri araştırmak ve tedaviyi motor işlev, biliş, yaş, ilaç yükü ve bakım veren kapasitesine göre kişiselleştirmektir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Bu içerik, Delaram Safarpour, Camille P. Vaughan, Kathleen E. McKee, Alexandra L. Tabakin, Pinky Agarwal, Aditya V. Boddu, Frank C. Lin, Hillary A. Williams, Javier E. Santiago, Jun Song, Ronald F. Pfeiffer ve Rohit Dhall tarafından hazırlanan “Consensus Expert Recommendations for Management of Urinary Dysfunction in Parkinson Disease” başlıklı çalışmaya dayanmaktadır.

Çalışma, Parkinson hastalığında üriner işlev bozukluğunun taranması, değerlendirilmesi ve yönetilmesi için hazırlanmış bir uzman uzlaşı ve anlatısal derleme preprintidir. Yeni hasta grubu, randomize klinik deney veya yeni laboratuvar verisi içermemektedir.

Uzlaşı önerileri değiştirilmiş sanal Delphi yöntemiyle geliştirilmiştir. Uzmanlar literatürü incelemiş, taslak ifadeler oluşturmuş, dört tam panel sanal toplantısında maddeleri tartışmış, düzenlemiş ve uzlaşı oluşana kadar oylamıştır.

Metinde açıkça “This preprint research paper has not been peer reviewed” ve “Preprint not peer reviewed” uyarıları bulunmaktadır. Dolayısıyla çalışma hakem değerlendirmesinden geçmemiştir. PDF’de doğrulanmış nihai dergi kabulü veya hakemli yayın statüsü bulunmamaktadır.

Çalışmanın ilaç ve doz tabloları klinisyenler için hazırlanmıştır. Bunlar hastaların kendi kendine ilaç başlatması, kesmesi veya doz değiştirmesi için kullanılmamalıdır. Parkinson hastalarında bilişsel durum, kabızlık, ortostatik hipotansiyon, böbrek ve karaciğer işlevi, mesanede kalan idrar ve ilaç etkileşimleri tedavi kararını önemli ölçüde değiştirebilir.

Metin üriner belirtilerin tek başına Parkinson hastalığından kaynaklandığını varsaymamaktadır. Enfeksiyon, prostat büyümesi, pelvik taban bozukluğu, diyabet, uyku hastalıkları, ilaçlar ve atipik parkinsonizm olasılıklarının araştırılmasını önermektedir.

PVR’nin 150 mL’nin üzerinde olması veya erken ağır retansiyon, multipl sistem atrofisini düşündürebilir; ancak bu bulgular tek başına tanı koymaz. Ürodinamik testler de hastalık tanısını tek başına kesinleştirmez.

Çalışmanın sonundaki algoritma ve tedavi tabloları uzman görüşlerine ve farklı kanıt düzeylerindeki yayınlara dayanmaktadır. Algoritmanın klinik sonuçları iyileştirdiği randomize bir karşılaştırmayla gösterilmemiştir.

Metinde tablo numaralandırması ve veri paylaşımı açıklamasında bazı editoryal tutarsızlıklar bulunmaktadır. Bunlar bu içerikte düzeltilmemiş veya gizlenmemiş, çalışmanın sınırlılıkları içinde belirtilmiştir.

Bu makale yalnızca yüklenen PDF’deki uzlaşı ifadeleri, tablolar, klinik algoritma ve yazarların açıklamalarına dayanılarak hazırlanmıştır. PDF’de bulunmayan tedavi garantisi, kesin üstünlük, tanı doğruluğu veya güvenlik garantisi iddiaları eklenmemiştir.