Тадқиқоти академӣ, забони фаҳмо

Verianla | Тадқиқоти академӣ ва илм ба забони тоҷикӣ

13 октябр 2026, сешанбе
VERİANLA Нашри мустақили илмӣ
Кушодан ё бастани меню
...
Саҳифаи асосӣ / Илмҳои тандурустӣ / Илми байторӣ / Ошкорсозии Робитаҳои Кӯршапарак–Растанӣ дар Cerrado-и Maranhão
Илми байторӣ

Ошкорсозии Робитаҳои Кӯршапарак–Растанӣ дар Cerrado-и Maranhão

Фругивория робитаи ғизоиест, ки бар истеъмоли мева аз ҷониби ҳайвонот асос меёбад; хироптерохория (chiropterochory) раванди интиқол ва паҳншавии тухмҳоро тавассути кӯршапаракҳо ифода мекунад.

09/10/2026  Veri Anla  127 боздид
Ошкорсозии Робитаҳои Кӯршапарак–Растанӣ дар Cerrado-и Maranhão

Фругивория — робитаи ғизоиест, ки бар истеъмоли мева аз ҷониби ҳайвонот асос меёбад; хироптерохория (chiropterochory) бошад, раванди интиқол ва паҳншавии тухмҳо тавассути кӯршапаракҳоро ифода мекунад. Ин таҳқиқоти мушоҳидавии саҳроӣ бо баррасии тухмҳои мавҷуд дар намунаҳои наҷосат муайян кардааст, ки кӯршапаракҳои сокини минтақаҳои Cerrado дар иёлати Maranhão-и Бразилия бо кадом растаниҳо робитаи ғизоӣ доранд. Муҳаққиқон дар солҳои 2014–2015 дар 48 нуқтаи шаш муниципалитет 96 намунагирӣ анҷом дода, дар маҷмӯъ 929 кӯршапаракро дастгир карда, онҳоро ба 25 намуд, 18 ҷинс ва 5 зероила ҷудо кардаанд. Аз 674 намунаи наҷосати қобили таҳлил дар 243 намуна тухм ёфт шуда, ин намунаҳои мусбат ба 13 намуди кӯршапарак марбут дониста шудаанд. Аз ҳама фаровон Carollia perspicillata будааст; ҳамин намуд бо 42 робитаи кӯршапарак–растанӣ васеътарин робитаи ғизоиро дар таҳқиқот нишон додааст. Таҳқиқот аз он пуштибонӣ мекунад, ки кӯршапаракҳои мевахӯр метавонанд ба интиқоли тухмҳо дар Cerrado-и Maranhão саҳми муҳим гузоранд; аммо мавҷудияти тухм дар наҷосат худ ба худ исбот намекунад, ки тухм бомуваффақият сабзидааст ё растании нав ба вуҷуд овардааст.

Аз нигоҳи манбаъҳои растанӣ, Solanaceae, Urticaceae ва Moraceae дар байни оилаҳое буданд, ки шумораи бештари намудҳо дар онҳо сабт шудааст. Ficus дар ҳашт намуди гуногуни кӯршапарак, Vismia ва Cecropia ҳар кадом дар шаш намуд ва Solanum дар панҷ намуд муайян карда шудаанд. Таҳқиқоти манбаъ барои Cerrado-и Бразилия 16 сабти нави робитаи кӯршапарак–растаниро хабар медиҳад; аммо азбаски рӯйхати “new records” дар бахши Results 21 сабти номбаршудаи растаниро дар бар мегирад, ин рақам дар дохили манбаъ пурра мувофиқ карда нашудааст.

Чаро робитаҳои кӯршапарак–растанӣ дар Cerrado муҳиманд?

Бисёре аз кӯршапаракҳои Неотропикии оилаи Phyllostomidae мева мехӯранд ва дар ин раванд метавонанд тухмҳоро интиқол диҳанд. Дар муқаддимаи таҳқиқоти манбаъ таъкид мешавад, ки кӯршапаракҳое чун Artibeus lituratus, Carollia perspicillata ва Sturnira lilium бо паҳншавии тухмҳои гурӯҳҳои растаниҳои пешсаф, аз ҷумла Cecropia, Piper, Solanum ва Ficus, алоқаманданд.

Холигии асосии илмӣ барои Maranhão дар он аст, ки робитаҳои кӯршапарак–растанӣ дар Cerrado то андозае зиёд ҳуҷҷатгузорӣ нашудаанд. Гарчанде ки дар минтақа оид ба ҷомеаҳои кӯршапаракҳо ва эктопаразитҳои онҳо таҳқиқот вуҷуд дорад, маълумоти муфассали саҳроӣ дар бораи истеъмоли мева ва манбаъҳои растанӣ хеле маҳдудтар аст. Ҳадафи асосии таҳқиқот коҳиш додани ин холигӣ ва тавсифи робитаҳои фругивория бо намунаҳои мустақими саҳроӣ мебошад.

Хироптерохория Чист ва Дар Ин Таҳқиқот Чӣ Гуна Омӯхта Шуд?

Хироптерохория интиқоли тухмҳо тавассути кӯршапаракҳоро ифода мекунад; дар ин таҳқиқот раванд на бо мушоҳидаи мустақими сабзиши тухм дар ҷои нав, балки бо муайян кардани тухмҳои растанӣ дар наҷосати кӯршапаракҳои дастгиршуда ва мутобиқ кардани онҳо бо намудҳои кӯршапарак омӯхта шудааст. Аз ин рӯ, таҳқиқот истеъмоли воқеии мева ва робитаҳои эҳтимолии интиқоли тухмро нишон медиҳад, аммо чен намекунад, ки ҳар як тухм ба ташаккули бомуваффақияти растанӣ табдил ёфтааст.

Минтақаи таҳқиқот

Таҳқиқоти саҳроӣ дар шимолу шарқи иёлати Maranhão, дар минтақаи гузариши биомҳои Amazonia, Cerrado ва Caatinga гузаронида шудааст. Манбаъ нишон медиҳад, ки минтақа мувофиқи таснифи Köppen иқлими гарми тропикии навъи Aw дорад; ҳарорати миёнаи солона аз 27 °C ва боришоти солона аз 1.500 mm бештар аст.

МуниципалитетҶойгиршавии тахминии дар манбаъ овардашудаЗаминаи пӯшиши растанӣ
Barreirinhas2°59′S, 43°08′WГузариши саваннаи дарахтдор, саваннаи паркӣ ва пӯшиши дуюмдараҷаи растанӣ
São Bernardo3°10′S, 42°25′WГузариши саванна ва пӯшиши дуюмдараҷаи растанӣ
Urbano Santos3°26′S, 43°16′WГузариши саванна ва пӯшиши дуюмдараҷаи растанӣ
Chapadinha4°02′S, 43°22′WҶангали мавсимӣ, саваннаи паркӣ ва пӯшиши дуюмдараҷаи растанӣ
Vargem Grande3°31′S, 43°50′WҶангали мавсимӣ, саваннаи паркӣ ва пӯшиши дуюмдараҷаи растанӣ
Codó4°40′S, 43°37′WГузариши саваннаи ҷангалӣ, саваннаи паркӣ ва пӯшиши дуюмдараҷаи растанӣ

Нуқтаҳои намунагирӣ тавре интихоб шудаанд, ки ҳар кадом қитъаҳои пӯшиши табиии растании калонтар аз 50 km²-ро намояндагӣ кунанд. Таҳқиқоти манбаъ қайд мекунад, ки ин минтақаҳо бо маҳалҳои аҳолинишин, роҳҳо, пӯшиши дуюмдараҷаи растанӣ ва махсусан бо заминҳое иҳота шудаанд, ки парвариши соя ва эвкалипт дар онҳо густариш меёбад.

Тарҳи дастгиркунӣ

Таҳқиқот дар солҳои 2014 ва 2015 анҷом дода шудааст. Дар ҳар яке аз шаш муниципалитет ҳашттоӣ, дар маҷмӯъ 48 нуқтаи намунагирӣ интихоб шудааст. Чор нуқта дар соли аввал ва чор нуқта дар соли дуюм истифода шуда, ҳар нуқта дар ҳамон сол як бор дар мавсими боронӣ ва як бор дар мавсими хушк намунагирӣ шудааст.

Дар ҳар шаби намунагирӣ 12 тӯри туманӣ бо андозаи 12 m × 2,5 m истифода шудааст. Тӯрҳо ҷуфт-ҷуфт бо фосилаи тақрибан 20 m дар тӯли пайроҳаҳо ва ҷойҳои кушод насб шуда, баъд аз ғуруби офтоб шаш соат кушода мондаанд. Азбаски ду гурӯҳ дар як шаб дар ду нуқтаи гуногун кор мекарданд, дар 48 шаб дар маҷмӯъ 96 ҳодисаи намунагирӣ анҷом дода шудааст.

ПараметрҚимати манбаъ
Солҳои таҳқиқот2014–2015
Шумораи муниципалитетҳо6
Нуқтаи намунагирӣ48
Ҳодисаи намунагирӣ96
Шаби саҳроӣ48
Тӯри туманӣ дар ҳар шаб12
Андозаи тӯр12 m × 2,5 m
Муддати кушода мондани тӯрҳо6 соат
Кӯшиши умумии намунагирӣ207.360 m²·соат
Дарозии тӯр, ки иловатан дар манбаъ хабар дода шудааст13,8 km
Мавсимҳои намунагирӣДавраи хушк ва боронӣ

Коркарди намунаҳои наҷосат

Кӯршапаракҳои дастгиршуда тақрибан 30 дақиқа дар халтаҳои матоии тоза нигоҳ дошта шудаанд. Пас аз ҷамъоварии маводи наҷосат, тухмҳо бо шустан дар рӯи коғази филтрӣ, стереомикроскоп ва пинсет ҷудо карда шуда; сипас хушк ва барои раванди муайянсозӣ омода гардидаанд.

Барои муайянсозии тухмҳо дастурҳои шинохти тухмҳои тавассути кӯршапаракҳои Неотропикӣ интиқолшаванда, рӯйхатҳои растаниҳои тавассути кӯршапаракҳо дар Бразилия паҳншаванда, манбаъҳои ботаникӣ, маводи истинодии Bat Biology and Conservation Laboratory ва кӯмаки мутахассисон истифода шудаанд. Ин равиш ба муқоисаи морфологӣ асос ёфтааст; баркодгузории молекулавӣ хабар дода нашудааст.

Муқоиса бо адабиёт

Муҳаққиқон барои муқоисаи натиҷаҳои саҳроӣ бо адабиёти васеътари Cerrado то октябри 2022 дар Web of Science, Google Scholar ва Scopus ҷустуҷӯ анҷом додаанд. Омезишҳои истилоҳҳои “frugivorous bat”, “seed”, “dispersal”, “Cerrado” ва “fruits bats” истифода шуда, танҳо таҳқиқоте дохил карда шудаанд, ки маълумоти саҳроӣ пешниҳод мекунанд ва намудҳои растаниро номбар менамоянд.

Таҷрибаҳои ба як манбаи ғизоӣ асосёфта, нашрияҳое, ки танҳо морфотип хабар медиҳанд, ва адабиёти хокистарӣ хориҷ карда шудаанд. Дар натиҷа 14 таҳқиқоти маҷаллавии нашршуда дар бораи ғизои кӯршапаракҳо дар Cerrado-и Бразилия муайян карда шуд.

Чаро Carollia perspicillata Дар Ин Таҳқиқот Барҷаста Аст?

Carollia perspicillata аз он сабаб барҷаста аст, ки дар байни 929 кӯршапарак бо %33,3 фаровонтарин намуд, ягона намуди дар ҳамаи шаш муниципалитет дастгиршуда ва бо 42 робитаи кӯршапарак–растанӣ дорои васеътарин робитаи растанӣ дар таҳқиқот мебошад; муаллифони манбаъ ин пластикии васеи ғизоиро ҳамчун нақши калидии экологӣ дар шабакаҳои маҳаллии фругивория тафсир мекунанд, аммо таҳқиқот марказияти формалии шабака ё таҳлили хориҷ кардани намудро гузориш намедиҳад.

Дигар намудҳои бартаридоштаи кӯршапарак

НамудФаровонӣ / маълумоти робитае, ки дар манбаъ хабар дода шудааст
Carollia perspicillata%33,3; 42 робитаи растанӣ; дар ҳамаи шаш муниципалитет
Phyllostomus discolor%26,2; 13 робитаи растанӣ
Artibeus planirostris%8,9; 10 робитаи растанӣ
Sturnira lilium14 робитаи растанӣ
Artibeus lituratus9 робитаи растанӣ

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Гуногунии кӯршапаракҳо ва намунаҳои наҷосат

МеъёрНатиҷа
Ҷамъи кӯршапаракҳои дастгиршуда929
Намуд25
Ҷинс18
Зероила5
Намунаи наҷосати қобили таҳлил674 (%72,56)
Намунаи наҷосати дорои тухм243 (%36,06)
Намуди кӯршапарак, ки бо намунаи тухмдор алоқаманд аст13

Дар 13 намуди кӯршапарак ёфт шудани намунаҳои наҷосати дорои тухм нишон медиҳад, ки вазифаи эҳтимолии интиқоли тухм дар ҷомеаи маҳаллии кӯршапаракҳо танҳо ба як намуди махсусгардонидашудаи мевахӯр маҳдуд нест.

Оё Мавҷудияти Тухм Дар Наҷосат Паҳншавии Муваффақи Тухмро Исбот Мекунад?

Не. Мавҷудияти тухм дар наҷосат нишон медиҳад, ки кӯршапарак меваро хӯрдааст ва метавонад тухмро аз роҳи ҳозима гузаронда интиқол диҳад; азбаски таҳқиқот сабзиши тухм баъди хориҷшавӣ, ташаккули ниҳол, масофаи интиқол ё муваффақияти дарозмуддати ҷойгиршавии растаниро чен накардааст, робитаҳои мушоҳидашуда бояд ҳамчун далели паҳншавии эҳтимолии тухм тафсир шаванд.

Сохтори манбаъҳои растанӣ

ОилаШумораи намудҳои дар таҳқиқот хабаршуда
Solanaceae8
Urticaceae5
Moraceae4
Hypericaceae2
Piperaceae2

Кадом ҷинсҳои растанӣ бо шумораи бештари намудҳои кӯршапарак алоқаманд буданд?

Ҷинси растанӣШумораи намудҳои кӯршапараки алоқаманд
Ficus8
Vismia6
Cecropia6
Solanum5

Solanum дар саросари шаш муниципалитет ҳамчун яке аз фаровонтарин ва гуногунтарин ҷузъҳои ғизоӣ тавсиф шудааст, дар ҳоле ки Ficus бо сабаби истифода шудан аз ҷониби ҳашт намуди кӯршапарак яке аз васеътарин манбаъҳои муштарак дар тамоми ҷомеаи кӯршапаракҳо будааст. Ин ду изҳорот меъёрҳои гуногунро тавсиф мекунанд ва ба ҳам зид нестанд.

Нақши Solanum

Solanaceae махсусан аз ҷониби Carollia perspicillata ва Sturnira lilium истеъмол шудааст. Муаллифони манбаъ баррасӣ мекунанд, ки гуногунии Solanaceae дар Maranhão ва фаровонии он дар habitatҳои вайроншудаи канорӣ/кушод ин гурӯҳро ба манбаи арзишманди ғизо барои кӯршапаракҳо табдил медиҳад.

Нақши Ficus

Ficus дар ғизои ҳашт намуди кӯршапарак ёфт шудааст. Муҳокимаи манбаъ имкони чанд маротиба мева додани дарахтони анҷир дар давоми сол ва ҳосилнокии баланди меваро яке аз сабабҳои эҳтимолии истифодаи як манбаъ аз ҷониби намудҳои гуногуни кӯршапарак арзёбӣ мекунад.

Cecropia ва Vismia

Cecropia барои шаш намуди кӯршапарак манбаъ таъмин кардааст. Cecropia pachystachya ба ғизои чор намуди мевахӯр саҳм гузоштааст; ҷинси Vismia низ бо шаш намуди кӯршапарак алоқаманд карда шудааст. Ин гурӯҳҳо дар ҷомеаҳои растаниҳои сукцессияи барвақт/пионерии ҷангалҳои тропикӣ ва Неотропикӣ зуд-зуд ҳамчун манбаъ муҳокима мешаванд.

Робитаи Piper ва Carollia

Дар минтақаҳои таҳқиқоти манбаъ, манбаъҳои Piper танҳо аз ҷониби Carollia perspicillata истеъмол шудаанд. Хусусан Piper arboreum дар байни мевахӯрҳои омӯхташуда танҳо дар сабтҳои наҷосати ҳамин намуд ёфт шудааст. Муаллифон ин намунаи робитаро дар якҷоягӣ бо адабиёти қаблии Carollia–Piper муҳокима мекунанд.

Сабтҳои тухм дар кӯршапаракҳои ғайримевахӯр

Тухмҳо танҳо дар мевахӯрҳои махсусгардонидашуда ёфт нашудаанд. Дар таҳқиқот дар намунаҳои Lophostoma brasiliensis ва L. silvicola, ки асосан ҳашаротхӯр тасниф шудаанд, инчунин дар ҳамахӯрҳои Phyllostomus discolor ва P. hastatus низ тухм сабт шудааст. Муаллифон қайд мекунанд, ки аз сабаби баъзан истеъмол шудани мева, ин намудҳо низ метавонанд ба андозаи маҳдуд ба интиқоли тухм саҳм гузоранд.

Робитаҳои нави кӯршапарак–растанӣ

Бахши Abstract-и мақола барои Cerrado-и Бразилия 16 сабти нави робитаи растанӣ–кӯршапаракро хабар медиҳад. Дар муқобил, дар абзаци “New records” дар бахши Results 21 сабти номбаршудаи растанӣ оварда шудааст. Азбаски манбаъ ин фарқро шарҳ намедиҳад, Verianla рақами ягонаи ислоҳшударо ба вуҷуд намеорад.

Дар байни сабтҳои нави бахши Results Annona exsucca, Philodendron linnaei, Vismia guianensis, Vismia brasiliensis, намудҳои гуногуни Ficus, Solanum ва Cecropia, инчунин таксонҳое чун Piper fuligineum ва Banara guianensis ҷой доранд.

Ёддошти номгузории таксономӣ

Table I инчунин қайд мекунад, ки номгузории ҳозираи баъзе таксонҳо тағйир ёфтааст. Ҷадвали манбаъ барои қобили муқоиса мондан номҳои кӯҳнаро нигоҳ дошта, масалан барои Ficus organensis — Ficus cestrifolia, барои Solanum diflorum — Solanum pseudocapsicum ва барои Solanum aff. inaequale — Solanum pseudoquina-ро ҳамчун номҳои мувофиқ қайд кардааст. Verianla ин фарқи таксономии ҷадвали манбаъро хомӯшона аз нав номгузорӣ намекунад.

Муқоиса бо адабиёти Cerrado

Дар ҷустуҷӯи адабиёт 14 таҳқиқоти маҷаллавии рецензияшуда дар бораи ғизои кӯршапаракҳо дар Cerrado муайян карда шудаанд. Қисми муҳими таҳқиқот дар Distrito Federal мутамарказ аст ва аксари онҳо ба тақрибан як соли намунагирии саҳроӣ асос меёбанд.

Манбаъ дар ин ҷо ду рақами пурра номувофиқ медиҳад: Results танҳо аз се таҳқиқоте ёд мекунад, ки ҷомеаи умумии кӯршапаракҳоро фаро мегиранд, дар ҳоле ки Discussion панҷ таҳқиқотро нишон медиҳад. Нишонаҳои ситорача дар Table II низ таҳқиқоти ҷомеаи умумиро алоҳида нишон медиҳанд. Аз ин рӯ, рақам аз ҷониби Verianla бо интихоби берун аз манбаъ ба як қимат оварда нашудааст.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

  • Дар шаш муниципалитети Cerrado-и Maranhão ҷомеаи бойи Phyllostomidae вуҷуд дорад.
  • Дар таҳқиқот 25 намуди кӯршапарак сабт шуда, дар 13 намуд намунаҳои наҷосати дорои тухм ёфт шудаанд.
  • Carollia perspicillata дар минтақаи таҳқиқот фаровонтарин ва аз ҷиҳати робитаҳои растанӣ васеътарин намуд аст.
  • Ficus, Vismia, Cecropia ва Solanum манбаъҳои растании барҷаста дар робитаҳои маҳаллии фругивория мебошанд.
  • Дар баъзе намудҳои ҳашаротхӯр ва ҳамахӯр низ ёфт шудани сабтҳои тухм нишон медиҳад, ки интиқоли эҳтимолии тухм танҳо ба мевахӯрҳои махсусгардонидашуда маҳдуд нест.
  • Сабтҳои илмии қаблӣ оид ба робитаҳои кӯршапарак–растанӣ дар минтақа маҳдуданд ва таҳқиқот ин холигии донишро бо намунагирии васеи саҳроӣ коҳиш медиҳад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

  • Нишон дода нашудааст, ки ҳар як тухми дар наҷосат ёфтшуда бомуваффақият сабзидааст ё растании нав ба вуҷуд овардааст.
  • Масофаи дақиқи интиқоли тухмҳо чен карда нашудааст.
  • Нишон дода нашудааст, ки робитаҳои растанӣ–кӯршапарак барои тамоми Maranhão ё тамоми Cerrado яксонанд.
  • Таҳқиқот таҳлили формалии марказияти шабакаи экологӣ ё хориҷ кардани намудро анҷом надодааст.
  • Хусусияти “keystone species”-и Carollia perspicillata бо озмоиши миқдории устувории шабака тасдиқ нашудааст; ин ифода тафсири экологии муаллифони манбаъ аст.
  • Таҳқиқот талафоти миқдории популятсияҳои кӯршапаракро, ки тағйири истифодаи замин ба вуҷуд овардааст, мустақиман чен накардааст.

Ҳудудҳои тафсири методологӣ

Таҳқиқот танҳо шаш муниципалитети Maranhão ва давраи 2014–2015-ро фаро мегирад. Натиҷаҳоро ба тамоми гуногунии ҷуғрофии Cerrado худкорона умумӣ кардан мумкин нест.

Манбаъҳои растанӣ ба муайянсозии морфологии тухмҳо дар наҷосат асос ёфтаанд. Ин равиш метавонад тухмҳои истеъмолшуда ва дар наҷосат ҳифзшударо хуб ҳуҷҷатгузорӣ кунад; аммо қисмҳои ғизоии бидуни тухм, маводи растании муайяннашаванда ё дигар манбаъҳои ғизоии дар наҷосат ошкорнашавандаро пурра намояндагӣ намекунад.

Дар таҳқиқот модели омории инференсиалӣ, фосилаи эътимод, андозаи таъсир ё метрикаи формалии шабакаи экологӣ хабар дода нашудааст. Сохтори асосии натиҷаҳо ба сабтҳои тавсифии дастгиркунӣ, тухм ва робитаҳо асос ёфтааст.

Манбаъ инчунин номувофиқатиҳои дохилии гузоришдиҳиро дар бораи 16 сабти нав, 21 сабти номбаршуда дар бахши Results ва шумораи таҳқиқотҳое, ки ҷомеаи умумии кӯршапаракҳоро фаро мегиранд, дар бар мегирад. Ин нуқтаҳо бо нигоҳ доштани мазмуни илмӣ ошкоро зикр шудаанд ва ислоҳи берун аз манбаъ анҷом дода нашудааст.

Маъно аз нигоҳи биологияи ҳифз

Ҳуҷҷатгузории гурӯҳҳои растание, ки кӯршапаракҳо истифода мебаранд, барои фаҳмидани он ки кадом растаниҳо робитаҳои маҳаллии фругиворияро дастгирӣ мекунанд, кӯмак мерасонад. Муаллифони манбаъ қайд мекунанд, ки ин маълумот метавонад барои ҳифзи минтақаҳои табиӣ ва лоиҳаҳои барқарорсозии ҷангал муфид бошад.

Аммо таҳқиқот дастури мушаххаси барқарорсозӣ, зичии шинонидан ё муваффақияти миқдории мудохилаи ҳифзро санҷида нашудааст. Тавсияи ҳифз тафсири экологиест, ки аз робитаҳои ғизоии сабтшуда ва заминаи фишори habitat бароварда шудааст.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Unveiling bat-plant interactions in the Maranhão Cerrado

Муаллифон: Samara S. Costa; Ciro L.C. dos Santos; José Manuel M. Rebêlo.

Муаллифи масъул: Samara Serra Costa.

Муассисаҳо: Universidade Federal do Maranhão, Centro de Ciências Biológicas e da Saúde, Departamento de Biologia, Laboratório de Entomologia e Vetores, São Luís; Universidade Federal do Maranhão, Campus Imperatriz II, Unidade Bom Jesus, Imperatriz, Maranhão, Бразилия.

Маҷалла: Anais da Academia Brasileira de Ciências / Annals of the Brazilian Academy of Sciences.

Ношир: Academia Brasileira de Ciências.

Платформа: SciELO.

Бахши академия: Animal Science.

Ҷилд / шумора / мақола: 98(2), e20240467.

DOI: 10.1590/0001-3765202620240467.

Санаи нашр: 24 июл 2026.

Ҷадвали замонии мақола: 6 май 2024 қабул шудааст; 16 ноябр 2025 барои нашр қабул шудааст.

Handling Editor: Marcia Couri.

Навъи манбаъ: Таҳқиқоти аслии мушоҳидавии экологияи саҳроӣ ва таҳлили ғизо/паҳншавии тухм дар асоси наҷосат.

Рецензия: AABC маҷаллаи илмии рецензияшавандаест, ки рецензияи яктарафаи кӯрро истифода мебарад.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Давраи саҳроӣ: 2014–2015.

Минтақаи саҳроӣ: Шаш муниципалитет дар шимолу шарқи иёлати Maranhão; Barreirinhas, São Bernardo, Urbano Santos, Chapadinha, Vargem Grande ва Codó.

Намунагирӣ: 48 нуқта, 96 ҳодисаи намунагирӣ, 48 шаби саҳроӣ; ҳар шаб 12 тӯри тумании 12 m × 2,5 m; шаш соат намунагирӣ.

Кӯшиши умумии дастгиркунӣ: 207.360 m²·соат; манбаъ инчунин дарозии тӯрро 13,8 km хабар медиҳад.

Ҷамъи кӯршапаракҳо: 929 фард; 25 намуд; 18 ҷинс; 5 зероила.

Таҳлили наҷосат: 674 намунаи қобили таҳлил; 243 намунаи тухм-мусбат.

Муайянсозии тухм: Шустан дар коғази филтрӣ, ҷудокунӣ бо стереомикроскоп ва пинсет, хушккунӣ дар танӯр, муқоисаи морфологӣ бо дастурҳои муайянсозӣ ва коллексияҳои истинодӣ ва тасдиқи мутахассис.

Коллексияҳои намунаҳои таксономӣ: Federal University of Mato Grosso do Sul Zoological Reference Collection ва Federal University of Maranhão Entomology and Vectors Laboratory Zoological Collection.

Рақами иҷозати саҳроӣ: ICMBio 43376-1.

Ҷустуҷӯи адабиёт: Web of Science, Google Scholar ва Scopus; ҷустуҷӯ то октябри 2022; 14 таҳқиқоти маҷаллавӣ барои Cerrado.

Омор: Дар манбаъ таҳлили формалии омории инференсиалӣ, қимати p, фосилаи эътимод ё модели марказияти шабака хабар дода нашудааст; таҳлили асосӣ тавсифӣ мебошад.

Дастгирии молиявӣ: Стипендияи таҳсилоти баъдидипломии FAPEMA ва стипендияи National Internship; дастгирии дуюм ба раванди муайянсозӣ ва тасдиқи тухм саҳм гузоштааст.

Дастрасии маълумот: Маълумот бо дархости асоснок пешниҳод хоҳад шуд.

Бархӯрди манфиатҳо: Дар PDF-и нашршуда изҳороти ҷудогонаи бархӯрди манфиатҳо дида нашуд; набудани он фарз карда нашудааст.

Ёддошти ахлоқӣ: Иҷозати саҳроӣ/намунагирии ICMBio хабар дода шудааст. Азбаски дар матни нашршуда рақами ҷудогонаи протоколи кумитаи ахлоқи ҳайвонот дида намешавад, Verianla вазъи кумитаи ахлоқиро тахмин намекунад.

Саҳми муаллифон: Samara S. Costa — таҳлили маълумот, тарҳи аввал ва бознигарӣ; Ciro L.C. dos Santos — ҷамъоварии маълумоти саҳроӣ ва баррасии интиқодӣ; José Manuel M. Rebêlo — саҳм дар баррасии интиқодӣ.

Номувофиқатиҳои дохили манбаъ: Abstract 16 сабти нави растаниро хабар медиҳад, дар ҳоле ки рӯйхати Results “New records” 21 сабти номбаршударо дар бар мегирад. Шумораи таҳқиқоти қаблӣ, ки ҷомеаи умумии кӯршапаракҳоро фаро мегиранд, дар Results се ва дар Discussion панҷ гуфта мешавад. Verianla ин фарқҳоро бо фарзияи берун аз манбаъ ислоҳ накардааст.

Ҳудуди асосии тафсир: Сабтҳои тухм дар наҷосат истеъмоли мева ва интиқоли эҳтимолии тухмро нишон медиҳанд; сабзиши муваффақ, ташаккули растанӣ, масофаи дисперсия ё устувории формалии шабакаи экологӣ ченакҳои мустақими ин таҳқиқот нестанд.


Мубодила:

Шарҳҳо пас аз баррасӣ нашр мешаванд. Шарҳи шумо ба раванди тасдиқ фиристода шуда, пас аз пазируфта шудан намоён мегардад.

Шарҳ гузоред

Нишонии почтаи электронии шумо нашр намешавад. Майдонҳои ҳатмӣ бо * нишон дода шудаанд