Ugonjwa wa Parkinson si ugonjwa wa mwendo pekee. Matatizo ya kibofu na njia ya chini ya mkojo ni dalili zisizo za mwendo zilizo za kawaida; kulingana na andiko la makubaliano ya wataalamu, yanaweza kuonekana kwa takriban %34–86 ya wagonjwa. Dalili za kawaida ni kukojoa kwa haraka, kwenda haja ndogo mara nyingi, kuvuja mkojo baada ya msukumo wa ghafla na kuamka usiku kukojoa. Kwa kiwango kidogo zaidi, wagonjwa wanaweza kuwa na ugumu wa kuanza kukojoa, kusukuma ili mkojo utoke, mkondo dhaifu au unaokatika, na hisia ya kibofu kutomalizika.

Dalili hizi zinaweza kuvuruga usingizi, kuongeza hatari ya kuanguka, kupunguza maisha ya kijamii, kuongeza mzigo kwa mlezi na kupunguza uhuru wa mgonjwa. Jopo linapendekeza dalili za mkojo ziulizwe moja kwa moja angalau mara moja kwa mwaka katika ufuatiliaji wa Parkinson. Tathmini isishie kwenye swali la “je, unavuja mkojo?” bali igawanye dalili za kuhifadhi mkojo, kutoa mkojo, nokturi na kuvuja kwa msongo.

Kwa dalili mpya au zinazozidi, maambukizi ya njia ya mkojo, ukubwa wa tezi dume, kisukari, kuvimbiwa, matatizo ya pelvic floor, dawa na kiasi cha mkojo kinachobaki baada ya kukojoa vinapaswa kuchunguzwa. Urinalysis na kipimo cha post-void residual, PVR, ni vipimo vya awali. PVR > 150 mL inaweza kuashiria tatizo la kutoa mkojo au kizuizi na inaweza kuhitaji tathmini ya urology. Damu inayoonekana kwenye mkojo, maambukizi yanayojirudia, mawe ya figo au kibofu na PVR kubwa ni alama za tahadhari.

Andiko linasisitiza kuwa dalili zinaweza kutokana na Parkinson yenyewe, bradykinesia, vipindi vya OFF usiku, matatizo ya utambuzi, kuvimbiwa, sleep apnea, orthostatic hypotension, tezi dume au madhara ya dawa. Kwa hiyo dalili moja haimaanishi utaratibu mmoja kwa kila mgonjwa.

Kwa nini matatizo haya ni muhimu?

Wagonjwa huenda wasiyaseme kwa aibu, kwa kudhani ni sehemu ya kuzeeka au kwa kuona si mada ya neurology. Urgency na incontinence vinaweza kupunguza kutoka nyumbani, kuathiri mahusiano, kuvuruga usingizi, kuongeza kuanguka na kuongeza mzigo wa huduma. Nokturi ni mojawapo ya dalili za kawaida zaidi na inahusishwa na kuanguka na kuvunjika nyonga kwa wazee.

Uchunguzi na uainishaji wa dalili

Swali la msingi linaweza kuwa: “Je, dalili za mkojo zinakusumbua?” Jibu likiwa ndiyo, malalamiko yagawanywe katika matawi manne:

1. Dalili za kuhifadhi mkojo
2. Dalili za kutoa mkojo
3. Nokturi
4. Kuvuja kwa msongo

Mgawanyo huu ni muhimu kwa sababu urgency inaweza kutoka kwenye detrusor overactivity, kibofu kutomalizika, kuchelewa kufika chooni au tatizo la utambuzi na mipango.

Dalili za kuhifadhi mkojo

Hizi ni msukumo wa ghafla usiocheleweshwa, kukojoa mara kwa mara na kuvuja baada ya msukumo. Katika Parkinson, mabadiliko ya dopamini yanaweza kupunguza uzuiaji wa pontine micturition center na kusababisha misuli ya detrusor kujikaza bila hiari. Matatizo ya umakini na executive function pia yanaweza kuchelewesha kutambua kujaa kwa kibofu au kuamua kwenda chooni.

Dalili za kutoa mkojo

Ugumu wa kuanza, kusukuma, mkondo dhaifu au unaokatika, hisia ya kutomaliza na kurudi chooni muda mfupi baadaye vinaweza kutokana na detrusor dhaifu, kutolingana kwa kibofu na sphincter, kulegea polepole kwa pelvic floor au kizuizi cha tezi dume. Dalili hizi zinaweza kuhitaji PVR na wakati mwingine urodynamics.

Nokturi si ugonjwa mmoja

Nokturi ni kuamka wakati wa usingizi mkuu ili kukojoa. Andiko linaeleza njia tano: overactive bladder usiku, uwezo mdogo wa kibofu usiku, uzalishaji mwingi wa mkojo usiku, kipindi cha OFF usiku katika Parkinson, au kuamka kwa sababu isiyo ya kibofu kama REM sleep behavior disorder, restless legs, sleep apnea au maumivu.

Kuvuja kwa msongo

Kuvuja kwa msongo hutokea wakati wa kukohoa, kupiga chafya, kucheka, mazoezi au kunyanyua kitu. Kwa wanawake kunaweza kuhusishwa na udhaifu wa pelvic floor, historia ya kujifungua, prolapse na mabadiliko ya baada ya menopause. Kwa wanaume ni nadra zaidi na mara nyingi hufuata upasuaji au radiotherapy ya tezi dume. Si kila kuvuja kunapaswa kuhusishwa moja kwa moja na Parkinson.

Dawa na magonjwa mengine

Tathmini ichunguze kuvimbiwa, kisukari, historia ya stroke, maumivu ya nyonga, ujauzito na kujifungua, upasuaji wa nyonga, saratani ya nyonga, atrophy ya uke baada ya menopause, tezi dume, magonjwa ya figo au moyo, matatizo ya usingizi, uvimbe wa miguu na orodha ya dawa. Diuretics huongeza uzalishaji wa mkojo; cholinesterase inhibitors zinaweza kuongeza shughuli ya kibofu; anticholinergics, tricyclic antidepressants, antihistamines, benztropine, trihexyphenidyl na opioids zinaweza kuongeza retention, constipation au kuchanganyikiwa; pseudoephedrine, phenylephrine na midodrine huongeza upinzani wa njia ya kutoka. ACE inhibitors zinaweza kuchochea kuvuja kupitia kikohozi. SGLT2 inhibitors huongeza diuresis na calcium channel blockers zinaweza kuchangia edema na nokturi.

Parkinson dhidi ya multiple system atrophy

Katika idiopathic Parkinson, dalili za mkojo kawaida huanza baada ya dalili za mwendo na mara nyingi ni za kuhifadhi. Katika multiple system atrophy, dalili zinaweza kuanza mapema, pamoja na au kabla ya dalili za mwendo; retention na matatizo mazito ya kutoa mkojo ni ya kawaida zaidi. PVR kubwa au retention ya mapema inaweza kuibua shaka ya parkinsonism isiyo ya kawaida, lakini haiwezi kutambua peke yake.

Tathmini ya awali

• Dalili zilianza lini?
• Ni mchana au usiku?
• Ni urgency, mkondo dhaifu au vyote?
• Zinahusiana na vipindi vya ON/OFF au muda wa dawa?
• Kuna maumivu, kuchoma, damu au maambukizi?
• Kuna constipation, kisukari, tezi dume au tatizo la pelvic floor?
• Mgonjwa anafika chooni salama na kwa wakati?
• Dawa zote za daktari na zisizo za daktari ni zipi?

Zana kama MDS-UPDRS I item 1.10, SCOPA-AUT na ICIQ-OAB zinaweza kusaidia. Bladder diary inaweza kurekodi maji, muda na kiasi cha mkojo, urgency, kuvuja, nokturi na muda wa dawa za Parkinson.

Vipimo

Urinalysis inashauriwa kwa dalili mpya au mbaya, maumivu, damu, mabadiliko ya tabia au homa. Bacteriuria au pyuria bila dalili kwa kawaida haitibiwi isipokuwa katika hali maalum. PVR hupimwa kwa bladder scanner, ultrasound au catheter. PVR > 150 mL inahitaji kufikiria kizuizi, dawa, retention au parkinsonism isiyo ya kawaida. Damu inayoonekana, maambukizi yanayojirudia, mawe na retention kubwa ni sababu za rufaa kwa urology.

Urodynamics

Urodynamics inaweza kuonyesha kama detrusor inajikaza wakati wa kujazwa, kama kibofu kina nguvu ya kutoa mkojo, kama kuna kizuizi, na kama sphincter na kibofu vinafanya kazi kwa uratibu. Lakini kipimo hiki hakiwezi kutambua Parkinson au MSA peke yake; kinapaswa kutafsiriwa pamoja na dalili, hali ya ON/OFF na picha ya neurologia.

Matibabu ya awali

Hatua za kwanza ni zisizo vamizi: kupanga maji na caffeine, bladder diary, planned voiding, prompted voiding, mazoezi ya pelvic floor, “Knack”, “Freeze and Squeeze”, bladder training, kuboresha mwendo, taa za usiku, vifaa vya kusaidia, nguo rahisi kuvua na njia salama ya choo. Jedwali linatoa 48–64 oz za maji na chini ya sehemu tatu za caffeine kama malengo ya jumla, lakini si maagizo ya kila mgonjwa.

Dawa kwa overactive bladder

Antimuscarinics kama oxybutynin, tolterodine, solifenacin, trospium, darifenacin na fesoterodine zinaweza kupunguza mikazo isiyo ya hiari ya kibofu. Hatari zake ni kuzorota kwa utambuzi au delirium, kinywa kukauka, kuvimbiwa, kuona ukungu na mkojo kubaki. Andiko linasema oxybutynin, yenye mzigo mkubwa wa anticholinergic, haipaswi kuwa chaguo la kwanza kwa Parkinson.

Beta-3 agonists, mirabegron na vibegron, zinaweza kuzingatiwa kwa wagonjwa wanaofaa kwa sababu ya mzigo mdogo wa athari za utambuzi. Jedwali linataja mirabegron 25–50 mg kwa siku na vibegron 75 mg kwa siku. Haya si maagizo binafsi; shinikizo la damu, figo, ini, PVR na mwingiliano wa dawa lazima uzingatiwe.

Ikiwa majibu hayatoshi

Kwa dalili sugu, urology au urogynecology inaweza kutathmini botulinum toxin ndani ya detrusor, tibial nerve stimulation au sacral neuromodulation. Botulinum toxin inaweza kusababisha retention na hitaji la intermittent catheterization; hili ni muhimu kwa Parkinson kwa sababu ya tremor, bradykinesia na matatizo ya mikono. Kwa retention, clean intermittent catheterization hupendelewa inapowezekana; kwa uondoaji wa muda mrefu, suprapubic catheter inaweza kufikiriwa katika hali zinazofaa.

Muhtasari wa mapendekezo

• Dalili za mkojo ni za kawaida na muhimu katika Parkinson.
• Ziulizwe angalau mara moja kwa mwaka.
• Dalili za kuhifadhi, kutoa, nokturi na stress incontinence zitenganishwe.
• Kwa dalili mpya au mbaya, tafuta maambukizi, kizuizi, dawa na comorbidity.
• Urinalysis na PVR ni vipimo vya awali vinavyofaa.
• PVR >150 mL au alama za tahadhari zinahitaji tathmini ya urology.
• Retention ya mapema na kali si ya kawaida kwa idiopathic Parkinson.
• Tiba iwe ya taaluma nyingi na ya mtu binafsi.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

Hitimisho la kiufundi ni kwamba dalili za mkojo katika Parkinson zinapaswa kutafsiriwa kulingana na utaratibu unaowezekana. Urgency moja inaweza kutokana na detrusor overactivity, retention, kutofika chooni kwa wakati, utambuzi, kipindi cha OFF usiku, maambukizi au ugonjwa mwingine. Kwa hiyo matibabu yanapaswa kutafuta visababishi vinavyorekebishika kabla ya kuongeza dawa.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Maudhui haya yanategemea makala ya Delaram Safarpour na wenzake, “Consensus Expert Recommendations for Management of Urinary Dysfunction in Parkinson Disease”. Ni preprint ya makubaliano ya wataalamu na mapitio ya kisimulizi, si jaribio la kimatibabu. Ina onyo “This preprint research paper has not been peer reviewed” na “Preprint not peer reviewed”. Jedwali la dawa na algorithm si kwa kujitibu; maamuzi yahitaji daktari na tathmini ya utambuzi, constipation, orthostatic hypotension, PVR, figo, ini na mwingiliano wa dawa.