Utafiti huu nchini Bangladesh wajasiriamali wa SME zana za malipo ya kidijitali baada ya kuzikubali kwa mara ya kwanza unachunguza kwa nini wanaendelea kuzitumia. Watafiti Modeli ya Kukubali Teknolojia (Technology Acceptance Model, TAM) na Modeli ya Baada ya Kukubali (Post-Adoption Model, PAM) birləşdirərək urahisi unaotambulika wa matumizi (PEOU), manufaa yanayotambulika (PU), kuridhika (SAT), mtazamo wa uendelevu (SUS) na nia ya matumizi endelevu (CIU) wanachunguza uhusiano kati yake. SME Foundation-da qeydiyyatda boʻlgan na 2024 SME Product Fair-də iştirak etmiş tadbirkorlardan əldə qilingan 219 dodoso halali SmartPLS 4.0 bilan Qismən Ən Kiçik Knadratlar Struktur Tənlik Modelləşdirməsi (PLS-SEM) manufaalanish edbilanrək yalichambuliwa. Kulingana na matokeo manufaalanish urahisi na manufaa mtazamo nia ya matumizi endelevuni moja kwa moja muhimu kielelezodə artırmır; bunun ənazinə bu iki mtazamon uzunmüddətli manufaalanish ustidaki təsiri böyük ölçüdə mtumiaji kuridhikai na bəzi əlaqələrdə mtazamo wa uendelevu kupitia işləyir. Kikomo muhimu zaidi cha tafsiri odur ki, tədqiqat tabia halisi ya matumizi na ya matokeo ya uendelevu wa kimazingira ya kiobjektivu ölçmür; nchini Bangladesh müəyyən bir KOBİ tadbirkor sampulisinin ya kujiripoti nia na mitazamo incələyir.

Mojawapo ya matokeo ya moja kwa moja yenye nguvu zaidi ya utafiti moja kwa moja matokeoindən biri kuridhika bilan nia ya matumizi endelevu kati ya əlaqədir. Qoniqishin nia ya matumizi endelevu ustidaki standartlaşdırılmış mgawo wa njia β = 0,488 na p < 0,001 ilipatikana kuwa. Kukubali qilingan manufaalanish urahisinın nia ya matumizi endelevunə moja kwa moja təsiri β = 0,069 (p = 0,272), manufaa yanayotambulikanın moja kwa moja təsiri nayo β = 0,062 (p = 0,381) səviyyəsində qalmış na kitakwimu muhimu tapılmamışdır. Bunga qarshi kuridhika hər iki dəyişən bilan nia ya matumizi endelevu kati ya əlaqədə upatanishi kamili umeonyesha.

Swali kuu la utafiti ni nini?

Lengo kuu la utafiti zana za malipo ya kidijitalin tu mənimsənilməsi si, mənimsənildikdən sonra manufaalanish edilməyə niyə danam edilməsidir. Waandishi mövcud texnologiya kukubaliu utafitilarının böyük hissəsinin ilkin mənimsəmə qərarını izah etməyə fokuslandığını; manufaalanish urahisi na manufaa yanayotambulika sifatida ilkin mərhələ qiymətləndirmələrinin real manufaalanish təcrübəsindən sonra kuridhikaə na nia ya matumizi endelevunə necə çevrildiyinin zaidi az incələndiyini müdafiə qiladbilanr.

Utafiti unalipima pengo hili üç swali la utafiti bilan sınayır:

1. wajasiriamali wa SME kidijitali malipo vositalarindən kuridhikai na manufaalanishni danam etdirmək nia urahisi unaotambulika wa matumizina na manufaa yanayotambulikaya bağlıdırmı?
2. Barqarorlik mtazamo bu öncül dəyişənlərlə kuridhika na nia ya matumizi endelevu kati ya əlaqədə vositachi rol oynayırmı?
3. Qoniqish manufaalanish urahisi na manufaa yanayotambulika bilan nia ya matumizi endelevu kati ya əlaqələrə vositachilik qiladimi?

Zana za malipo ya kidijitali zinajumuisha nini katika utafiti?

Zana za Malipo ya Kidijitali (Digital Payment Tools, DPTs) pulun bir hnayobdan digər hnayoba kidijitali sistemlər kupitia köçürülməsini təmin qiladigan hurejelea mbinu za malipo. Utafitining Bangladesh kontekstində huduma za fedha kwa simu, debit na kredit kartları, POS terminalları, benki ya mtandaoni, QR kodlu malipolər na milango ya malipo ya mtandaoni bu əhatəyə daxildir.

Məqalənin Kielelezo 1-i Bangladesh Bank datalarından götürülən 2022–2024 dövrünü koʻrsatadi. Mobil malipo tətbiqlərində əməliyyat idadi 2022-ci ildə 428 milyon, 2023-cü ildə 550 milyon na 2024-cü ildə 670 milyon sifatida verilir. İnternet bankçılığı əməliyyatları bir xil dövrlərdə 5,62 milyondan 9,90 milyona na sonra 15,57 milyona; debit na kredit kartı əməliyyatları nayo 31,96 milyondan 36,97 milyona na 42,25 milyona yüksəlir.

Bu dəyərlər tədqiqatın 219 ishtirokchisından ölçülən matokeo si; tədqiqatçıların nchini Bangladesh kidijitali malipo kontekstini göstərmək uchun aktardığı ikinci dərəcəli Bangladesh Bank datalarıdır.

TAM ni nini na inatumikaje katika utafiti?

Modeli ya Kukubali Teknolojia (Technology Acceptance Model, TAM), mtumiajbilanrin bir texnologiyanı mənimsəməsini hasa iki əsas mtazamo kupitia izah qiladi:

• Kukubali qilingan manufaalanish urahisi (Perceived Ease of Use, PEOU): İstifadəçinin texnologiyadan manufaalanish etməyin çox səy tələb etmədiyinə dair mtazamo.
• Kukubali qilingan manufaa (Perceived Usefulness, PU): Texnologiyanın tapşırıqları na ya performansı yaxşılaşdıracağına dair mtazamo.

Utafitining modelində PEOU-nun PU-nu artırması; PEOU na PU-nun da kuridhika na nia ya matumizi endelevu ustida təsirli boʻlishi sınanmışdır.

Kwa nini PAM iliongezwa kwenye modeli?

TAM hasa bir texnologiyanın ilkin kukubaliunu izah etməkdə manufaalanish edbilanrkən tədqiqatçılar mtumiaji təcrübəsi başladıqdan sonra davranışın dəyişə bbilancəyini vurğulayırlar. Bu kwa sababu Post-Adoption Model (PAM) manufaalanish edbilanrək kuridhika texnologiya manufaalanishsinin danam etdirilməsini izah qiladigan mərkəzi dəyişənə çevrilir.

Modelin məntiqinə görə tadbirkor bir malipo vositasini başlanğıcda asan na manufaalı hnayob edə bbilanr; lakin uzun müddətdə ondan manufaalanishni danam etdirib-etdirməməsi real manufaalanish təcrübəsinin nə qədər qaneedici boʻlganindan asılı ola bbilanr. Utafitinın matokeoi bu ayrımın hasa mühüm kuwa koʻrsatadi.

Mtazamo wa uendelevu unamaanisha nini?

Tadqiqotdakı mtazamo wa uendelevu (Sustainability Attitude, SUS), kidijitali malipo sistemlərinin real ekoloji təsirinin fiziki ölçümü si. Watafiti SUS-u wajasiriamali wa SME kidijitali malipoləri uzunmüddətli iqtisadi na sosial barqarorlikla, həmçinin məsuliyyətli biznes praktikaları bilan nə dərəcədə sambamba gördüklərini ifodalaydi qiladigan təkölçülü mtazamo muundou sifatida müəyyənləşdirirlər.

Bu ayrım nacibdir. Tadqiqot maʼlumot mərkəzlərinin elektrik istehlakını, karbon izini, su manufaalanishsini, fiziki pul istehsalındakı resurs istehlakını na ya hər kidijitali malipo başına enerji miqdarını ölçmür. Buna görə matokeodən “kidijitali malipo nağd puldan ekoloji baxımdan zaidi danamlıdır” şəklində moja kwa moja matokeo çıxarıla bilməz.

SUS shkalasindakı üç kipengee mjasiriamalilarning kidijitali pulu müsbət qiymətləndirməsini, danamlı fəaliyyətlərə yönəlmiş müsbət mtazamoni na kağız tələb etmədiyi uchun kidijitali pulu nağd pula üstün tutma meylini sorğulayır.

Modeli ya dhana ya utafiti inafanyaje kazi?

Kielelezo 2-dəki model beş əsas muundo ehtina qiladi:

• Kukubali qilingan manufaalanish urahisi — PEOU
• Kukubali qilingan manufaa — PU
• Barqarorlik mtazamo — SUS
• Qoniqish — SAT
• Danamlı manufaalanish nia — CIU

PEOU na PU başlanğıc mtazamolarını; SAT manufaalanishdən sonrakı qiymətləndirməni; CIU baadaye sistemi kutumia danam etmə niani ifodalaydi qiladi. SUS nayo həm kuridhikaə, həm də nia ya matumizi endelevunə gqiladigan bəzi yollar ustida vositachi dəyişən sifatida modelləşdirilir.

Ni nani walioshiriki katika utafiti?

Utafitinın hədəf kütləsi Bangladesh SME Foundation-da qeydiyyatda boʻlgan KOBİ tadbirkorlarıdır. Ishtirokchi seçiminin qoʻshimcha şərti 2024-cü ildə SME Foundation na təşkil qilingan SME Product Fair-də iştirak etmiş olmalarıdır.

Watafiti bu qrupu məqsədli sampulbilanmə üsulu bilan seçmişdir. Əsaslandırma ondan ibarətdir ki, sərgidə iştirak qiladigan mjasiriamalilarning böyüməyə yönəlmiş, şəbəkələrə bağlı na kidijitali vositalarə nisbətən meyilli boʻlishi gözlənilir. Hata hivyo bu maalumuyyət bir xil zamanda sampuli məhdudiyyətidir: zaidi az kidijitalilaşmış, kənd, qeyri-rəsmi na ya sərgidə iştirak etməyən KOBİ-lər yetərincə ifodalaydi olunmaya bbilanr.

332 tadbirkora anket paylanmış, 260 tadbirkor anketdə iştirak etmişdir. Beləliklə bildirbilann geri dönüş nisbəti %78,3-dür. Xətalı na ya natamam canabların ayırd edilməsindən sonra 219 etibarlı canab analizə daxil uliofanywa. Məlumat toplama 2025-ci ilin yannar–mart dövründə həyata keçirilmişdir.

Wasifu wa washiriki ulikuwaje?

Nümunənin %66-sı kişbilanrdən ibarətdir. Yaş bölgüsündə 26–30 yaş qrupu %30, 20–25 yaş qrupu %29 səviyyəsindədir. Ishtirokchiların %45,7-si bakalavr, %34,3-ü magistr dərəcəsinə malikdir.

Ishtirokchiların %48,86-sı bKash na Nagad sifatida huduma za fedha kwa simundən, %29,68-i debit kartlarından, %14,61-i kredit kartlarından, %12,79-u ATM kartlarından na %13,24-ü onlayn bankçılıqdan manufaalanish etdiyini bildirmişdir. DPT növləri bir-birini istisna qiladigan kateqoriyalar si; bir xil tadbirkorın birdən çox malipo alətindən manufaalanish etməsi mümkündür.

Rəqəmsal malipo vositalarindən manufaalanish müddəti baxımından ən böyük qrup %54,79 bilan 3–5 illik mtumiajbilanr sifatida bildirilmişdir.

Dodoso lilitekelezwa kwa kipimo gani?

Anket kipengeeləri əvnallər yayımlanmış şkalalardan sambambalaşdırılmış na beşli Likert shkalasi manufaalanish uliofanywa:

1 = qatʼiyyyən razı siəm bilan 5 = tamambilan razıyam.

Jadnal 2 na Əlana A-ya görə oʻlchov muundou belədir:

Cəmi 16 kipengee nardır. Hata hivyo metod bölməsindəki bir cümlə PEOU uchun dörd, digər muundolar uchun üç kipengee kuwa söyləyir. Bu ifadə Jadnal 2 na Əlana A bilan sambamba gəlmir; jadnal na qoʻshimcha PEOU = 3, PU = 4 muundounu koʻrsatadi.

Kwa nini PLS-SEM ilitumika?

Məlumatlar SmartPLS 4.0 manufaalanish edbilanrək Qismən Ən Kiçik Knadratlar Struktur Tənlik Modelləşdirməsi (Partial Least Squares Structural Equation Modeling, PLS-SEM) bilan yalichambuliwa. Watafiti yöntəmi inteqrasiya olunmuş TAM–PAM muundounda birdən çox moja kwa moja na nasitəli əlaqəni bir xil model daxilində təxmin edə bilməsi na nisbətən məhdud sampulbilanrdə mürəkkəb struktur modelləri incələməyə sambamba boʻlishi kwa sababu seçmişdir.

Tadqiqot həmçinin anonimlik, sual ifadələrinin diqqətlə hazırlanması na Varians Şişmə Faktoru (Variance Inflation Factor, VIF) analizi bilan ortaq metod yanlılığı riskini azaltmağa çalışmışdır.

Je, modeli ya kipimo ilikuwa ya kuaminika?

Utafitining raporladığı oʻlchov göstəricbilanri müəyyən edilmiş hədlərin üstündə qalmışdır. Maddə yükləri 0,70-in ustidadir. Cronbach alfa qiymatlari 0,706–0,814, kompozit etibarlılıq (CR) qiymatlari 0,735–0,818 kati ya dəyişir.

Yaxınsak keçərlilik uchun manufaalanish qilingan Orta Açıqlanan Varians (Average Variance Extracted, AVE) qiymatlari 0,588–0,728 aralığındadır na tadqiqotda manufaalanish qilingan 0,50 həddinin ustidadir. Heterotrait–Monotrait (HTMT) nisbətlərinin hamısı da 0,90-dan aşağı tapılmış na tədqiqatçılar ayrışma keçərliliyinin təmin edildiyi matokeosinə gəlmişdir.

Modeli inaeleza kiasi gani cha tofauti?

Modeldə PEOU, PU na SUS birlikdə kuridhikadəki nariansın %36,5'ini tushuntiradi (`R² = 0,365`). PEOU, PU, SUS na SAT nayo nia ya matumizi endelevundəki nariansın %41'ini tushuntiradi (`R² = 0,410`).

Bu nisbətlər modelin nia ya matumizi endelevunin barcha səbəblərini açıqladığı anlamına gəlmir. Əksinə CIU nariansının təxminən %59-u modeldən tashqarida qalan dəyişənlərlə əlaqəlidir.

Hansı moja kwa moja yollar muhimu tapıldı?

Altı əsas moja kwa moja hipotezdən dördü dəstəklənmiş, ikisi qoʻllab-quvnatlanmagan.

Ən böyük standartlaşdırılmış moja kwa moja yol PEOU → PU (`β = 0,525`) olmuş, danamlı manufaalanish baxımından ən mühüm moja kwa moja əlaqə nayo SAT → CIU (`β = 0,488`) ulio.

İstifadə urahisi niyə moja kwa moja danamlı manufaalanishni açıqlamadı?

PEOU → CIU yolu tu `β = 0,069` na `p = 0,272` qiymatinə çatdığı uchun H3 qoʻllab-quvnatlanmagan. Başqa sözlə, bu sampulidə mjasiriamalilarning bir kidijitali malipo vositasini asan hnayob etməsi təkbaşına onu baadaye kutumia danam edəcəyi niani muhimu kielelezodə tushuntirmagan.

Hata hivyo manufaalanish urahisi önəmsiz si. PEOU manufaa yanayotambulikanı güclü kielelezodə artırmış (`β = 0,525; p < 0,001`) na kuridhika ustida zaidi kiçik, lakin muhimu moja kwa moja əlaqə umeonyesha (`β = 0,145; p = 0,028`).

Kukubali qilingan manufaa niyə moja kwa moja danamlı manufaalanishyə çevrilmədi?

PU → CIU əlaqəsi `β = 0,062; p = 0,381` boʻlgani uchun H5 qoʻllab-quvnatlanmagan. Bunga qarshi PU → SAT yolu `β = 0,338; p < 0,001` bilan muhimudir.

Utafitining modeli beləliklə “manufaalı kuwa düşünürəm, deməli mütləq manufaalanishni danam etdirərəm” şəklində moja kwa moja bağlantı ənazinə, “manufaalı hnayob qiladiəm → təcrübədən məmnun qalıram → manufaalanishni danam etdirməyi düşünürəm” biçimində nasitəli muundou dəstəkləyir.

Je, kuridhika ni mpatanishi kweli?

Bəli, utafitinın PLS-SEM matokeoində kuridhika həm PEOU, həm də PU bilan CIU kati ya əlaqədə upatanishi kamili umeonyesha.

Xüsusbilan PU → SAT → CIU yolundakı 0,165-lik maalumu bilvosita təsir manufaa mtazamonın nia ya matumizi endelevunə moja kwa moja si, kuridhika kupitia bağlanmasının tadqiqotda mühüm matokeo kuwa koʻrsatadi.

Mtazamo wa uendelevu ulipatanisha katika uhusiano upi?

SUS barcha yolları bir xil kielelezodə təsirləndirməmişdir. PEOU na PU-nun kuridhika ustidaki əlaqələrində qismən vositachilik görülərkən PU bilan CIU kati ya upatanishi kamili tapılmışdır. PEOU bilan CIU kati ya nayo SUS vositachiliyi kitakwimu qoʻllab-quvnatlanmagan.

Bu matokeo tadqiqot əhatəsindəki KOBİ mjasiriamalilarningda manufaa yanayotambulikanın uzunmüddətli manufaalanish nianə çevrilməsində barqarorlikla sambamba boʻlgani yoʻnalishidaki mtazamon rol oynaya bbilancəyini koʻrsatadi. Ancaq bu əlaqə ya kujiripoti mtazamo na nia dəyişənlərinə dayanır; real barqarorlik matokeoinin na ya uzunmüddətli faktiki malipo davranışının ölçümü si.

Matokeo yanayoungwa mkono na utafiti ni yapi?

• PEOU, PU bilan müsbət na muhimu kielelezodə əlaqəlidir.
• PEOU na PU kuridhikalə müsbət na muhimu kielelezodə əlaqəlidir.
• Qoniqish nia ya matumizi endelevunin muhimu proqnozlaşdırıcısıdır.
• PEOU na PU-nun CIU ustidaki moja kwa moja yolları bu sampulidə muhimu si.
• Qoniqish PEOU → CIU na PU → CIU əlaqələrində upatanishi kamili koʻrsatadi.
• Barqarorlik mtazamo PEOU na PU bilan kuridhika kati ya əlaqələrdə qismən vositachilik koʻrsatadi.
• Barqarorlik mtazamo PU → CIU əlaqəsində upatanishi kamili umeonyesha.
• SUS-un PEOU → CIU yolundakı vositachiliyi qoʻllab-quvnatlanmagan.

Utafiti hauthibitishi nini?

• Rəqəmsal malipo vositalarinin obyektiv sifatida karbon emissiyasını na ya enerji istehlakını azaltdığını sübut etmir.
• Barqarorlik mtazamo bilan real ekoloji performansın bir xil kuwa göstərmir.
• Öz-bəyanlı nia ya matumizi endelevunin baadaye mütləq real manufaalanishyə çevrbilancəyini sübut etmir.
• Kəsitsel anket dizaynı kwa sababu dəyişənlər kati ya qatʼiy səbəbsəllik göstərmir.
• nchini Bangladesh barcha KOBİ-ləri ifodalaydi qiladigan təsadüfi milli sampuli təqdim etmir.
• Bangladesh xaricindəki ölkələr na ya Türkiyə uchun bir xil yol əmsallarının keçərli kuwa göstərmir.
• Günan, kukubali qilingan risk, kidijitali sanadlılıq na tənzimləyici dəstək sifatida modeldən tashqarida saxlanılan dəyişənlərin önəmsiz kuwa göstərmir.

Ni nini kinaweza kusemwa kwa mtazamo wa Uturuki?

Tadqiqotda Türkiyədən ishtirokchi, malipo sistemi, tənzimləyici maʼlumot na ya KOBİ sampulisi yoxdur. Bu kwa sababu β əmsalları na vositachilik matokeoi Türk KOBİ-lərinə moja kwa moja köçürülə bilməz.

Hata hivyo utafitinın test etdiyi TAM–PAM modeli Türkiyədə ayrıca bir sampuli bilan sınana bbilancək utafiti çərçinasi təqdim qiladi. Türkiyə uchun elmi matokeoyə çatmaq uchun yerli KOBİ profili, malipo infrastrukturu, tənzimləyici şərtlər, kidijitali bacarıq, günan na risk mtazamo sifatida kontekstual dəyişənlərlə yeni maʼlumot toplanması lazımdır.

Utafitining Yöntemi ve Bulguları

Muundo wa utafiti

Matokeo ya modeli ya kipimo

Utafitining manufaalanish etdiyi kukubali ölçütlərinə görə barcha muundoların Cronbach alfa na CR qiymatlari 0,70-in, AVE qiymatlari 0,50-nin ustidadir. HTMT nisbətlərinin hamısı da 0,90-dan aşağı raporlanmışdır.

Nguvu ya maelezo ya modeli ya kimuundo

Kielelezo 4 na mətndəki struktur modelinə görə:

• PEOU, PU nariansının təxminən %27,6-sını tushuntiradi (`R² = 0,276`).
• PEOU na PU, SUS nariansının təxminən %19,8-ini tushuntiradi (`R² = 0,198`).
• PEOU, PU na SUS, SAT nariansının %36,5-ini tushuntiradi (`R² = 0,365`).
• PEOU, PU, SUS na SAT, CIU nariansının %41,0-ını tushuntiradi (`R² = 0,410`).

Kielelezo 4-də barqarorlik yolları

Struktur model diaqramında vositachilik hnayoblarının əsasını təşkil qiladigan qoʻshimcha moja kwa moja yollar da verilir:

Bu yollar SUS-un niyə müəyyən bilvosita təsirlərdə muhimu bir vositachi mövqeyinə gəldiyini tushuntiradi.

Udhibiti wa upendeleo wa mbinu ya pamoja na multicollinearity

Jadnal 4-dəki struktur VIF qiymatlari 1,000 bilan 1,671 kati ya dəyişir na hamısı utafitining manufaalanish etdiyi 3 həddinin altındadır. Waandishi bu matokeoni mühüm çoxlu bağlantı na ortaq metod yanlılığı problemi kutokuwepo yoʻnalishida şərh qiladi.

Hata hivyo tək bir VIF nəzarətinin barcha mümkün öz-bəyan yanlılıqlarını ortadan qaldırdığı matokeosi çıxarılmamalıdır. Məlumatlar bir xil anket çərçinasində, bir xil zaman dövründə na ishtirokchiların öz qiymətləndirmələri bilan toplanmışdır.

Ukubwa wa sampuli ulihalalishwa vipi?

Watafiti birdən çox sampuli böyüklüyü yanaşmasından manufaalanish etmişdir. “10 qat” yanaşması ən yüksək içəriyə doğru yol idadi kupitia ən az 40 müşahidə; başqa bir qayda 155; 16 müşahidə olunan göstərici kupitia başqa bir yanaşma nayo 160 ishtirokchi pendekezo qiladi.

G*Power 3.1.9.7 bilan aparılan öncül hnayoblamada orta təsir böyüklüyü 0,15, α = 0,05, dörd proqnozlaşdırıcı na chanzodə statistik güc = 0,08 sifatida yazılan parametrlə cəmi 85 sampuli hnayoblandığı bildirilir. Chanzodə güc qiymati 0,08 sifatida keçdiyi uchun bu Verianla mətnində fərqli dəyərlə dəyişdirilməmişdir.

Waandishi barcha bu ölçütlərə əsaslanaraq 219 ishtirokchinın PLS-SEM uchun yetərli boʻlgani matokeosinə gəlmişdir.

Kutokuwiana kwa kiasi ndani ya chanzo

Utafitining matokeoi ümumilikdə Jadnal 4 na Jadnal 5 kati ya tutarlıdır; ancaq bilvosita təsir boʻlimining girişində PU → CIU moja kwa moja təsiri bir yerdə β = 0,069 sifatida yazılmışdır. Jadnal 4 na Jadnal 5 nayo bir xil əlaqəni β = 0,062 sifatida verir. Bu kwa sababu nicel xülasələrdə jadnal qiymati 0,062 qorunmuşdur.

Bənzər kielelezodə metod mətnindəki PEOU/PU kipengee idadiları Jadnal 2 na Əlana A bilan sambamba gəlmir. Jadnal na qoʻshimchalərdə PEOU üç, PU dörd kipengee ehtina edərkən metod paraqrafı PEOU-nun dörd kipengee ehtina etdiyini söyləyir.

Jadnal 1-də “DPT manufaalanish chastotasi” uchun verbilann frekanslar 97 + 86 + 4 = 187 qiladi na 219 etibarlı ishtirokchinın hamısını əhatə etmir. “DPT manufaalanish ili” kateqoriyalarının cəmi nayo 215-dir. Tadqiqot qalan canabların hansı kateqoriyaya aid kuwa na ya natamam olub-kutokuweponi ayrıca tushuntirmaydi.

Nguvu za utafiti

• İlkin kukubali na manufaalanishdən sonrakı davranışı TAM bilan PAM-ı birləşdirərək tək modeldə incələməsi.
• Qoniqish bilan mtazamo wa uendelevuni ayrı vositachilik mexanizmləri sifatida qiymətləndirməsi.
• Birbaşa təsirlərlə yanaşı maalumu bilvosita təsirləri sınaması.
• Oʻlchov modelində etibarlılıq, yaxınsak na ayrışma keçərliliyi nəzarətlərini raporlaması.
• Real kidijitali malipo təcrübəsinə malik KOBİ mjasiriamalilarninga fokuslanması.
• Utafitining barqarorlik dəyişənini obyektiv ekoloji performansla qarışdırmaması na bu sərhədi mətndə açıqlaması.

Mipaka ya utafiti

Waandishi üç əsas məhdudiyyəti vurğulayır. Birincisi, tadqiqot tu nchini Bangladesh KOBİ-lərə fokuslanmışdır. İkincisi, məqsədli sampulbilanmə na SME Product Fair ishtirokchilarının seçilməsi kidijitali baxımdan zaidi irəli KOBİ-lərin sampulidə artıq ifodalaydi olunmasına yol aça bbilanr. Üçüncüsü, model hasa TAM dəyişənlərinə dayanır na günan, kidijitali sanadlılıq, kukubali qilingan risk na ya tənzimləyici dəstək sifatida qoʻshimcha faktorları ehtina etmir.

Bunlara qoʻshimcha sifatida barqarorlik obyektiv iqtisadi, sosial na ya ekoloji matokeolə si, ishtirokchiların mtazamoləri bilan ölçülmüşdür. Waandishi baadaye real barqarorlik göstəricbilanrinin manufaalanish edilməli kuwa açıq kielelezodə bildirirlər.

Utafiti unapendekeza nini kwa upande wa utekelezaji?

Utafitining matokeoindən hərəkətlə waandishi fintech na kidijitali malipo təminatçılarının tu funksional manufaaya si, mtumiaji kuridhikainə də fokuslanmasını pendekezo qiladbilanr. KOBİ-lərə sambamba interfeyslər, müştəri dəstəyi na fərdbilanşdirilmiş xidmətlər bu kontekstdə müzakirə olunur.

Barqarorlik baxımından kidijitali qəbz, kağızsız iş axını, avtomatik xərc izləmə na enerji səmərəli əməliyyat sifatida maalumuyyətlər pendekezo qilinadi. Ancaq bunlar utafitida performansı eksperimental sifatida test edilmiş maalumuyyətlər si; utafitining bulgularından törədbilann tətbiq pendekezoləridir.

Eyni kielelezodə təlim, maʼlumotlandırma na kapasite inkişaf proqramları pendekezo qilinadi. Tadqiqot bu proqramların effektivliyini oʻlchovmişdir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Tam özgün tadqiqot adı: SME Entrepreneurs’ Continuance Use of Digital Payment Tools: An Integrated TAM–PAM Model with Sustainability Attitude and Satisfaction as a Dual Mediator

Waandishi: Nahida Sultana, Afruza Haque, Rasheda Akter Rupa.

Müəllif sırası: Chanzo tadqiqotdakı sıra aynən qorunmuşdur.

Eş birinci/eş töhfə: Chanzodə eş birinci na ya eş töhfə bəyanı yoxdur.

Sorumlu müəllif: Rasheda Akter Rupa.

Kurum 1: Department of Management Information Systems, Faculty of Business Studies, University of Dhaka, Dhaka 1000, Bangladesh.

Kurum 2: Department of Humanities and Social Sciences, Dhaka University of Engineering and Technology, Gazipur 1707, Bangladesh.

Aina ya chanzo: Hakemli, nicel, kəsitsel anket əsaslı utafiti məqaləsi.

Jarida: Administrative Sciences.

Mchapishaji: MDPI, Basel, Switzerland.

Cild / say / məqalə: 16 / 5 / 215.

DOI: 10.3390/admsci16050215

Göndərim tarixi: 8 Ocak 2026.

Revizyon tarixi: 5 Şubat 2026.

Kukubali tarixi: 9 Şubat 2026.

Yayın tarixi: 30 Nisan 2026.

Rəsmi yayın bağlantısı: https://doi.org/10.3390/admsci16050215

Açıq erişim/lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Ufadhili: Waandishi açıq erişim məqalə işlem ücretinin University of Dhaka na qoʻllab-quvnatlandiyini bildirmişdir.

Idhini ya maadili: Departmental Ethics Committee for Research Projects; protokol IBDUREC-2025-02; 30 Aralık 2024.

Ridhaa yenye taarifa: Bütün ishtirokchilardan sözlü bilgilendirilmiş onam alındığı belirtilmişdir.

Veri erişilebilirliği: Utafiti verileri hassasiyet gerekçesiyle kamuya açık değildir; makul talep üzerine yazarlardan edinilebileceği belirtilmiştir.

Mgongano wa maslahi: Yazarlar çıkar çatışması bulunmadığını beyan etmiştir. Ufadhili sağlayıcının araştırma tasarımı, veri toplama, analiz, yorum, yazım veya yayın kararında rolü kutokuwepo bildirilmiştir.

Yazar katkıları: Kavramsallaştırma: N.S., A.H., R.A.R.; yöntem: N.S.; doğrulama: N.S., A.H., R.A.R.; biçimsel analiz: N.S.; araştırma: N.S.; veri kürasyonu: A.H., R.A.R.; ilk taslak: N.S., A.H., R.A.R.; gözden geçirme ve düzenleme: N.S., A.H., R.A.R.; finansman edinimi: R.A.R.

Tamko la AI/kifaa cha lugha: Yazarlar Grammarly AI'ın makalenin dilbilgisi ve dil kalitesini iyileştirmek amacıyla kullanıldığını na önerilerin yazarlar na gözden geçirildiğini belirtmiştir.

Kikomo cha maudhui ya kisayansi: Bu Verianla makalesindeki araştırma soruları, teorik model, örneklem, ölçümler, PLS-SEM katidadiları, aracılık sonuçları ve sınırlılıklar yüklenen özgün tadqiqotya dayanmaktadır. Bibliyografik kimlik ve yayın durumu dışında dış kaynaklardan yeni bilimsel bulgu eklenmemiştir.

Kikomo kikuu cha kimethodolojia: Tadqiqot Bangladeş'te, SME Foundation'a kayıtlı ve 2024 SME Product Fair'e katılmış KOBİ girişimcileri üzerinde amaçlı örnekleme ile yürütülen kesitsel anket araştırmasıdır. Sonuçlar barcha Bangladeş KOBİ'lerine veya başka ülkelere otomatik sifatida genellenemez. Model sürekli kullanım davranışını değil, sürekli kullanım niyetini ölçmektqiladi. Kesitsel yapı nedenselliği kesin sifatida kanıtlamaz.

Kikomo cha uendelevu: SUS, nesnel çevresel performans değil girişimcilerin sürdürülebilirlik tutumunu ölçen algısal bir yapıdır. Tadqiqotda karbon emisyonu, enerji tüketimi, su tüketimi, kâğıt tasarrufu veya yaşam döngüsü analizi yapılmamıştır.

Dokezo la kutokuwiana ndani ya chanzo: Yöntem metni PEOU için dört ölçüm maddesi bulunduğunu söylerken Jadnal 2 ve Ek A PEOU için üç, PU için dört madde göstermektqiladi. Ayrıca G*Power bölümünde istatistiksel güç 0,08 sifatida verilmiştir. Dolaylı etki bölümünün girişinde PU → CIU doğrudan katidadisı bir yerde 0,069 sifatida yazılırken Jadnal 4 ve Jadnal 5 bunu 0,062 sifatida vermektqiladi. Bu farklılıklar sessizce düzeltilmemiştir.