Китч, бул изилдөөдө бирдиктүү жана өзгөрбөс эстетикалык аныктамага түшүрүлбөгөн; Hermann Broch, Abraham Moles жана Tomáš Kulka иштеп чыккан ар түрдүү критерийлерди архитектура тармагына ылайыкташтыруу аркылуу каралган эстетикалык жана коммуникациялык категория болуп саналат. Tomasz Omiecińskiнин тарыхый-түшүндүрмөчү изилдөөсү нацисттик Германиянын расмий архитектурасы пропаганда максатында китчтин өзгөчөлүктөрүн колдонгон-колдонбогонун мамлекет көзөмөлдөгөн архитектуралык долбоорлор, тарыхый булактар жана визуалдык мисалдар аркылуу изилдейт. Изилдөөнүн негизги жыйынтыгы — Үчүнчү Рейхтин архитектурасы толугу менен китч эмес; китчтин өзгөчөлүктөрү көбүнчө көркөм оригиналдуулуктун жетишсиздиги, ашыкча масштаб жана кайталануу, жеңил жана бир маанилүү коммуникация, ошондой эле тарыхый чындыктын же функциянын форма аркылуу бурмаланышы сыяктуу чектелген чөйрөлөрдө байкалат.

Изилдөө сандык архитектуралык классификация же пропаганданын натыйжалуулугун өлчөөчү эксперимент эмес. Изилдөөчү тарыхый булактарды топтойт, мамлекеттик кийлигишүү күчтүү болгон имараттар менен долбоорлорду карап чыгат, андан соң алардын формалык жана коммуникациялык өзгөчөлүктөрүн китч теорияларынын негизинде чечмелейт.

Макаладагы негизги айырмачылык — “пропаганда”, “алдоо” жана “китч” түшүнүктөрү бир эле нерсе эмес. Имараттын саясий бийликти чагылдырышы, ири масштабда болушу, тарыхый формаларды колдонушу же пропаганда максатын көздөшү өзүнөн өзү аны китч кылбайт. Автор Үчүнчү Рейхтин көптөгөн коомдук имараттары техникалык жана архитектуралык жактан олуттуу долбоорлонгонун жана ошондуктан аларды күнүмдүк маанидеги жөнөкөй, күлкүлүү же сапаты төмөн китч объектилери менен теңөөгө болбой турганын белгилейт.

Ошол эле учурда айрым архитектуралык стратегиялар китч сымал коммуникацияны жаратышы мүмкүн. Айыл үйүнө окшош аскердик же элиталык имараттарда функция менен форманын дал келбеши; орто кылымдык, классикалык же жасалма-германдык формаларды контексттен ажыратып, идеологиялык үзгүлтүксүздүктү түзүү үчүн колдонуу; эбегейсиз масштаб, монотондуу кайталануу жана ашыкча симметрия; ошондой эле татаал коомдук чындыкты жөнөкөй, туруктуу жана өзгөрбөс мамлекеттик образ менен алмаштыруу ушул алкакта бааланат.

Булак бул архитектура жарандарда өлчөнгөн психологиялык же саясий таасир жаратканын далилдебейт. Архитектуранын пропаганда тилиндеги ролу тарыхый жана түшүндүрмөчү жол менен каралат. Ошондуктан изилдөө белгилүү имараттар элдин колдоосун канча пайызга көбөйткөнүн же конкреттүү жүрүм-турум өзгөрүүлөрүнө себеп болгонун айтпайт.

Изилдөө маселеси

Пропаганда көбүнчө плакат, гезит, кино, радио, айкел же саясий сөз аркылуу каралат. Архитектура болсо кыйла туруктуу коммуникация каражаты. Имарат плакат сыяктуу оңой алынып салынбайт; шаарда физикалык түрдө жашап, күнүмдүк жашоонун чыныгы мейкиндигине айланат.

Ошондуктан изилдөө төмөнкү негизги суроого багытталат: Тоталитардык мамлекет китчти визуалдык искусстводо гана эмес, имараттардын формасында, масштабында, тарыхый шилтемелеринде жана коомдук мейкиндикти уюштурууда да колдоно алабы?

Автор пропаганда менен китч эстетикасынын кесилиши визуалдык искусстводо мурда талкууланганын, бирок архитектура контекстинде жетиштүү деңгээлде кеңири изилденбегенин белгилейт.

Эмне үчүн китч түшүнүгү бир гана аныктамага түшүрүлбөйт?

Китчти изилдеген теоретиктер ар түрдүү критерийлерди алдыга коюшкан. Hermann Broch китчти чындыктын ордуна оңой эстетикалык канааттанууну жана кеңири массалардын жактыруусун койгон баалуулуктардын чаташуусу менен байланыштырат. Abraham Moles дал келбестик, топтолуу/ашыкчалык, синестезия, орточолук жана комфорт принциптерин аныктайт. Tomáš Kulka болсо оң сезим жараткан тема, дароо таанылуу жана конвенциялык чагылдыруу сыяктуу критерийлерге басым жасайт.

Архитектура жагынан маселе мындай: имарат сүрөт сыяктуу түздөн-түз бир “теманы” чагылдырууга милдеттүү эмес. Ошондуктан автор китч критерийлерин архитектуранын функциясы, масштабы, тарыхый шилтемеси жана коммуникациялык ролу менен кайра дал келтирет.

Үчүнчү Рейхтин Архитектурасы Толук Китч Беле?

Жок. Изилдөөнүн негизги жыйынтыгы — нацисттик Германиянын расмий архитектурасын жалпысынан китч деп классификациялоого болбойт; китч өзгөчөлүктөрү айрым имараттарда гана жана айрыкча бийлик архитектурасынын табиятында буга чейин эле кездешиши мүмкүн болгон ашыкча масштаб, кайталануу, оңой окулуш, тарыхый туурама жана чындыкты жөнөкөйлөштүрүү сыяктуу чектелген өлчөмдөрдө көрүнөт.

Изилдөө колдонгон алты аналитикалык өзгөчөлүк

Эмне үчүн авангард пропаганда үчүн көйгөй катары кабыл алынган?

Булактын тарыхый алкагында авангард искусствосунун негизги көйгөйү режими эстетикалык табитине туура келбегени гана эмес. Заманбап искусство көп маанилүү, сынчыл жана чечмелөөнү талап кылган визуалдык тилди түзө алмак.

Тоталитардык пропаганда болсо ылдамыраак, түзүрөөк жана чечмелөөгө азыраак ачык коммуникацияны каалаган. Чыгарма ар түрдүү маанилерге жол бергенде көрүүчү ойлонууга жана суроо берүүгө түртүлөт; бирдиктүү жана так саясий билдирүү берүүнү көздөгөн пропаганда үчүн бул абал функционалдуу эмес.

Ошондуктан нацисттик маданий саясаттагы өзгөрүү булактын чечмелөөсүндө жөн гана эстетикалык консерватизм эмес, коммуникация стратегиясынын өзгөрүшү катары каралат.

Өткөндү идеалдаштыруу

Булак нацисттик Германиянын технологиялык модернизациясына карабастан, расмий искусство айылдык, пасторалдык жана тарыхтан тышкары Германия образын жаратканын белгилейт. Ат арабалар, талаалар, салттуу дыйкандар жана тартиптүү үй-бүлөлүк жашоо сыяктуу мотивдер заманбап өнөр жай коомунун карама-каршылыктарынан тазаланган өткөндүн көрүнүшүн сунуштаган.

Архитектурадагы мунун эквиваленти “Heimat”, башкача айтканда, жергиликтүү мекен/тааныштык сезимине негизделген айылдык жана салттуу формалар.

Автордун суроосу мындай болуп калат: заманбап мамлекеттин аскердик, административдик же элиталык имаратын салттуу айыл үйүнүн көрүнүшүнө келтирүү чыныгы тарыхый үзгүлтүксүздүкпү же реалдуу функцияны жашырган визуалдык конструкциябы?

Архитектуралык Пропаганда Китчтин Өзгөчөлүктөрүн Кантип Колдоно Алат?

Изилдөөгө ылайык, архитектуралык пропаганда татаал саясий жана коомдук чындыкты оңой окулуучу формаларга түшүргөндө; тааныш тарыхый стилдерди контексттен ажыратып, табигый үзгүлтүксүздүктүн элесин жаратканда; функция менен сырткы көрүнүштүн ортосунда жаңылыштыруучу дал келбестик түзгөндө жана масштаб, кайталануу, симметрия же драмалык сахналаштыруу аркылуу түз эмоциялык таасир издөөгө умтулганда китч сымал өзгөчөлүктөргө ээ болушу мүмкүн.

Архитектуранын массалык көрсөтүүнүн сахнасына айланышы

Макаланын Figure 3 жана Figure 4 сүрөттөрү Nuremberg партиялык митингдериндеги массалык тартипти жана жарыкты колдонууну көрсөтөт. Бул жерде архитектура өз алдынча объект эмес; сөз, эл, жарык, кыймыл жана азем бирге иштеген сахна.

Albert Speerдин жарык уюштуруусу жана аянт долбоорлору саясий жыйынды кадимки сөздөн театралдык жана аземдик тажрыйбага айландырган. Булак муну саясаттын эстетикалаштырылышы контекстинде талкуулайт.

Бул мисал архитектура пропагандалык билдирүүнү фасаддагы символдор менен гана эмес, адамдардын кантип чогулганын, кайда караганын жана өздөрүн кандай масштабда сезгенин аркылуу да түзө аларын көрсөтөт.

Тааныштык жана Heimat таасири

Үчүнчү Рейхтин бардык расмий архитектурасы бир эле стилди колдонгон эмес. Мамлекеттик административдик имараттарда Неоклассицизм, айрым функционалдык аскердик имараттарда модернисттик чечимдер, тандалган аскердик же турак жай имараттарында болсо жасалма-айылдык формалар катар жашаган.

Айылдык форма өзгөчө тааныштык жаратуу үчүн маанилүү. Салттуу үйдүн формасы өз контекстинде китч эмес. Китч сымал көйгөй форма чыныгы функцияны жашырганда же коомдук масштабды туура эмес чагылдырганда пайда болот.

Gautheater Westmark

Saarbrückenдеги Gautheater Westmark Figure 5те чакан шаардагы кадимки турак жай блокторун эске салган театр катары көрсөтүлөт. Жанындагы чыныгы турак жайлар менен салыштырганда имараттын эбегейсиз масштабы ачык көрүнөт.

Бул жердеги маселе “салттуу чатыр колдонулганында” гана эмес. Булак чоң жана татаал театр имаратынын чакан шаар архитектурасынын тааныш тилине киргизилишин масштаб менен функцияны жашырган долбоорлоо стратегиясы катары чечмелейт.

Berghof кире бериш имараты

Figure 6дагы Berghof комплексинин кире бериш жана күзөтчү имараты айыл үйүнө окшош. Бирок анын функциясы меймандос айыл үйү болуу эмес, саясий жетекчилик комплексин көзөмөлдөгөн коопсуздук имараты болуу.

Булактын I номердүү “дал келбестик” категориясы бул жерде ачык көрүнөт: архитектуралык форма элестеткен коомдук функция менен чыныгы функция бири-биринен бөлүнөт.

Carinhall: айылдык жөнөкөйлүк менен шаан-шөкөттүн ортосундагы чыңалуу

Figures 7 жана 8 Hermann Göringдин Carinhall резиденциясынын эки башка жүзүн көрсөтөт. Сыртында орой таш, жыгач, аңчылык мотивдери жана айылдык мүнөз; ичинде болсо чоң көркөм коллекция коюлган салтанаттуу мейкиндик бар.

Булактын чечмелөөсүндө китч сымал таасир салттуу көрүнүштүн бар экенинен эмес, “жөнөкөй, жергиликтүү жана табигый” көрүнгөн кабык менен чыныгы байлык жана масштабдын ортосундагы чыңалуудан келип чыгат.

Düsseldorf-Westen мектеби

Figure 9 чоң масштабдагы мектеп имаратынын жасалма-айылдык форма жана монотондуу кайталануу аркылуу уюштурулушун көрсөтөт. Булак муну псевдо-айылдык ашыкча масштабдын жана монотондуулуктун мисалы катары колдонот.

Тарыхый Архитектуралык Стилди Колдонуу Өзүнөн-өзү Китчпи?

Жок. Изилдөө Неоклассицизм, Орто кылым же жергиликтүү архитектуралык формаларды колдонууну өзүнөн-өзү китч деп эсептебейт; китч сымал абал тарыхый формалар контексттен ажыратылып, чыныгы функция же тарыхый үзгүлтүксүздүк жөнүндө жаңылыштыруучу образ жаратканда жана өткөндүн татаалдыгы бирдиктүү, стереотиптүү саясий баяндоого түшүрүлгөндө пайда болот.

“Эски германдык” культу

Булак тарыхый шаарлар менен эстеликтер сакталган гана эмес, айрым учурларда белгилүү бир өткөн доорго ылайык кайра калыптандырылганын талкуулайт.

Nurembergдеги кийлигишүүлөр Орто кылымдагы германдык даңкка басым жасаса, Wewelsburg сыяктуу имараттарда дагы “Орто кылымдык” көрүнүштү түзүү үчүн бар болгон тарыхый катмарлар өзгөртүлгөн.

Бул жердеги негизги пропагандалык механизм — тарыхый өзгөрүүнү көрүнбөс кылуу. Татаал, үзгүлтүктүү жана көп катмарлуу тарых “эски даңк → Үчүнчү Рейх” түрүндөгү түз сызыктуу жана оңой окулуучу үзгүлтүксүздүк баянына айландырылат.

Nurembergдеги мейкиндиктик үзгүлтүксүздүк

Nazi Party Rally Groundsтан Imperial Castleга багытталган чоң огу жаңы режимдин аземдик мейкиндиги менен эски империялык символду түздөн-түз байланыштыргандай курулган.

Булактын чечмелөөсүндө өткөн жаңы эстетикалык тил үчүн чыгармачыл материал катары колдонулган эмес; өткөндүн айрым бөлүктөрү сөзмө-сөз жана стереотиптүү түрдө идеологиялык билдирүүнүн ичине жайгаштырылган.

Классикалык Антик Доорду “костюм” катары колдонуу

Нацисттик коомдук архитектурада классикалык мамычалар, оор таш массалары жана симметриялык композициялар көп колдонулган. Figure 10догу Ehrentempel антик архитектуранын костюмун, Figure 11деги Reich Chancellery болсо египет тибиндеги мамыча баштарынын эклектикалык колдонулушун мисал кылат.

Бирок булак бул имараттарды автоматтык түрдө китч деп жарыялабайт. Коомдук имараттар тарых бою өкүлчүлүк, азем жана бийлик максатында классикалык формаларды колдоно алганын; жакшы устачылык жана архитектуралык олуттуулук бул мисалдарды кадимки китчтен тышкары калтыра аларын белгилейт.

Монументалдуулук жана Кайталануу Эмне Үчүн Китч Сымал Деп Бааланат?

Монументалдуулук жана кайталануу бул изилдөөдө форманын таасирин максималдаштыруу максатында ашыкча масштабга, монотондуу көбөйтүүгө же драмалык көрсөтүүгө айланганда гана китчтин “топтолуу/maximalisation” өзгөчөлүгү менен байланышат; бирок автор эбегейсиз же симметриялуу болгон ар бир имарат ушул себептен китч деп саналбай турганын өзгөчө баса белгилейт.

Пландалган гигант масштабдар

Булак нацисттик доордун пландарында 500 метрлик галерея-коридор, 214,5 метрлик мамыча, 117 метрлик жеңиш аркасы, 250 метрлик асман тиреген имарат жана 180.000 адам баткан Great Hall сыяктуу өлчөмдөр болгонун билдирет.

Бул долбоорлордун максаты функционалдык сыйымдуулук гана эмес болчу. Масштаб ошол эле учурда мамлекеттин улуулугу жана адамдын кичинелиги жөнүндө түз визуалдык билдирүү жараткан.

Reich Aviation Ministry жана Congress Hall

Figure 12 мурдагы Reich Aviation Ministry имаратын, Figure 13 болсо Nuremberg Congress Hallду ашыкча масштаб жана архитектуралык монотондуулуктун мисалдары катары көрсөтөт.

Имараттын фасадында бир эле элементтердин көп жолу кайталанышы адам бүтүндүн ичинде жоголуп кеткендей тартиптүү жана көзөмөлдөнгөн бетти түзөт.

Prora жана кайталануу

Figure 14төгү KdF Prora Holiday Resort узун, кайталанган блок катарлары аркылуу масштаб менен монотондуулукту көрүнүктүү кылат.

Булактын чечмелөөсү бул кайталанууну тоталитардык тартиптин кемчиликсиздик, бир убактуулук жана аяктагандык образы менен байланыштырат. Симметрия жана кайталануу архитектуралык композицияны оңой кабыл алынуучу кылса да, органикалык шаардык жашоонун ирээтсиз жана өзгөрмөлүү түзүлүшүн четке чыгарышы мүмкүн.

Эмне үчүн баары бир “толук мааниде китч” деп айтылбайт?

Булак бул эбегейсиз жана монотондуу имараттардын көбү күлкүлүү же арзан көрүнбөгөнүн белгилейт. Таасир көбүнчө оордук, басым, олуттуулук жана адамдын кичинелиги сезимине байланыштуу.

Ошондуктан ашыкча масштаб менен китчтин ортосунда кесилиш болгону менен, эки түшүнүк синоним эмес.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайны

Изилдөө тарыхый-түшүндүрмөчү ыкманы колдонот. Изилдөөчү бар болгон тарыхый булактарды, искусство жана архитектура теориясы боюнча адабиятты, ошол доордун маданий жана пропагандалык контекстин, ошондой эле тандалган имараттардын визуалдык өзгөчөлүктөрүн бириктирип чечмелейт.

Изилдөө эксперименталдык эмес. Үлгүнүн көлөмү, p мааниси, ишеним аралыгы, таасир көлөмү, регрессия модели же ушуга окшогон сандык талдоо жок.

Имараттарды тандоо логикасы

Булак мүмкүн болушунча курулушу мамлекетке таандык деп эсептөөгө боло турган долбоорлорду тандаган. Мамлекеттин аймактык пландоо, шаар куруу жана архитектуралык долбоорду бекитүү, буйрутма берүү жана курулушту көзөмөлдөөдө ачык ролу болгон имараттар изилдөөнүн борборунда турат.

Толук бүтпөгөн, бирок жалпы долбоорун түшүнүүгө жетиштүү деңгээлде илгерилеген долбоорлор да баалоого киргизилген.

Визуалдык талдоо кандай жүргүзүлгөн?

Автор имараттарды Table 1де аныкталган өзгөчөлүктөрдү издөө максатында карап чыккан. Булак метод бөлүмүндө II жана III өзгөчөлүктөрдү аныктоодо көбүрөөк интуитивдүү, I, IV, V жана VI өзгөчөлүктөрдө болсо көбүрөөк рефлексиялык/чечмелөөчү байкоо колдонулганын ачык айтат.

Бул билдирүү ыкманын табиятын түшүнүү үчүн маанилүү: изилдөө объективдүү өлчөөчү шайман менен “китчтин көлөмүн” эсептебейт; тарыхый жана архитектуралык чечмелөө чыгарат.

Булак сүрөттөрүнүн далилдер чынжырындагы ролу

Негизги жыйынтык I: Китчтин болушу чектелүү

Автордун акыркы классификациясы Үчүнчү Рейхтин архитектурасында китч элементтери бар экенин, бирок алар архитектураны толугу менен китч деп баалоого жетишерлик борбордук эмес экенин көрсөтөт.

Айрыкча көркөм оригиналдуулуктун жетишсиздиги [IV], ашыкча масштаб жана кайталануу [II], билдирүүнүн ачыктыгы жана бир маанилүүлүгү [V], ошондой эле тарыхый/функционалдык иллюзия [I, VI] булактын жыйынтыктарында алдыга чыгат.

Негизги жыйынтык II: Синестезия ачык түрдө табылган эмес

Table 1де Molesтун синестезия принциби III номердүү категорияга туура келет. Булак бул өзгөчөлүктүн Үчүнчү Рейх архитектурасындагы аналитикалык эквивалентин “not found” деп белгилейт.

Бул детал маанилүү; автор алдын ала түзүлгөн теориялык класстардын баарын мисалдарга күч менен колдонгон эмес.

Негизги жыйынтык III: Пропаганда менен китч бир эле түшүнүк эмес

Мамлекеттик имараттын саясий күч, туруктуулук же үзгүлтүксүздүк жөнүндө билдирүү бериши аны автоматтык түрдө китч кылбайт.

Автор айрым учурларда туура термин “propaganda”, ал тургай “deception/алдоо” болушу мүмкүн экенин; китч категориясы болсо кыйла тар жана эстетикалык жактан башка көйгөйдү билдирерин белгилейт.

Негизги жыйынтык IV: Тарыхый форманын баалуулугу контекстке көз каранды

Неоклассицизм же Орто кылым формаларын колдонуу өзүнөн өзү көйгөй эмес. Китч сымал сапат бул формалардын функция, убакыт жана тарыхый чындык менен байланышы үзүлгөндө күчөйт.

Ошондуктан булак “neo” форманы эстетикалык кылмыш катары эмес, кандай максатта жана кайсы контекстте колдонулганына жараша баалайт.

Негизги жыйынтык V: Форма пропагандалык билдирүүнү жеңилдете алат

Оңой окулуучу, симметриялуу, стандартташтырылган жана тааныш архитектуралык тил чечмелөөлөрдүн ар түрдүүлүгүн азайтып, бирдиктүү саясий баянды мейкиндикте көрүнүктүү кылууга жардам бере алат.

Бул архитектуранын пропаганда үчүн эмне үчүн баалуу курал боло аларын түшүндүрөт. Имарат бир учурда физикалык чындык да, символдук баян да болуп иштей алат.

Изилдөө Нацисттик Архитектура Элдин Колдоосун Себептик Түрдө Көбөйткөнүн Далилдейби?

Жок. Макала архитектуралык форма менен пропаганда стратегияларынын ортосунда тарыхый жана чечмелөөчү байланыштарды түзөт; жарандардын мамилесин өлчөгөн эксперимент, сурамжылоо, жүрүм-турум маалыматы же себептик талдоо сунушталбагандыктан, конкреттүү имарат элдин колдоосун, баш ийүүнү же саясий жүрүм-турумду канчалык өзгөрткөнүн бул изилдөөдөн аныктоо мүмкүн эмес.

“Ийгиликтүү архитектура” деген сөз айкашын туура түшүндүрүү

Булак жыйынтык бөлүмүндө Үчүнчү Рейх архитектурасы жалпысынан “successful” болгонун жазат. Бул сөз айкашы режимдин максаттарын, идеологиясын же аракеттерин жактоо дегенди билдирбейт.

Контекст — имараттардын олуттуу архитектуралык милдеттер катары каралышы, техникалык жана формалык жактан компетенттүү аткарылышы жана режимдин өкүлчүлүк тилине кызмат кыла алышы.

Булак ошол эле бөлүмдө аталган архитектура режимдин кылмыштарына колдоо жана жабуу жаратканын ачык баса белгилейт.

Изилдөөнүн күчтүү жактары

Биринчи күчтүү жагы — китч түшүнүгүн бир гана субъективдүү “мага жакпайт” өкүмүнө түшүрбөстөн Broch, Moles жана Kulkaнын критерийлерин салыштырма түрдө колдонушу.

Экинчи күчтүү жагы — пропагандалык искусстводон архитектурага өтүүдө түшүнүктүк көпүрө түзүшү.

Үчүнчү күчтүү жагы — тарыхый айыл архитектурасы, коомдук имараттар, аземдик мейкиндиктер, элиталык турак жайлар, билим берүү имараттары жана ири масштабдагы долбоорлор арасындагы ар түрдүү архитектуралык мисалдарды бир эле аналитикалык классификацияда салыштырышы.

Төртүнчү күчтүү жагы — изилдөө өз гипотезасын ашыкча кеңейтпейт. Булак күтүлгөндөн айырмаланып, архитектура чектелген гана деңгээлде китч сымал экенин ачык тааныйт.

Методологиялык чектөөлөр

Изилдөө чечмелөөчү мүнөздө; китч классификациясы табиятынан изилдөөчүнүн визуалдык жана тарыхый баалоосуна көз каранды.

Булак архитектуралык мисалдарды камтыган толук сандык тандоо алкагын же ар бир имаратка берилген стандарттуу китч упайын сунуштабайт.

Имараттардын пропагандалык таасири аудиториянын маалыматтары менен өлчөнгөн эмес.

Макала ар башка изилдөөчүлөр бир эле имараттарды өз алдынча коддогон-коддобогонун өлчөгөн баалоочулар аралык ишенимдүүлүк талдоосун билдирбейт.

Изилдөө нацисттик Германияга багытталгандыктан, ошол эле аналитикалык жыйынтыктарды башка тоталитардык же демократиялык режимдердин архитектурасына түздөн-түз жалпылоо өзүнчө изилдениши керек.

Изилдөө колдогон чечмелөө

Үчүнчү Рейхтин расмий архитектурасында чектелген китч сымал өзгөчөлүктөр болушу мүмкүн.

Ашыкча масштаб, кайталануу, оңой окулуш, схемалуулук жана айрым тарыхый туурама формалар пропагандалык коммуникация менен кесилиши мүмкүн.

Функция менен көрүнүштүн ортосундагы дал келбестик архитектуралык өкүлчүлүктүн чындыкты жашырышына жардам бере алат.

Архитектура массалык саясий көрсөтүү жана мамлекеттик өкүлчүлүк үчүн физикалык коммуникациялык чөйрө катары колдонулушу мүмкүн.

Тарыхый стилдердин колдонулушун алардын контекстинен жана функциясынан өзүнчө баалоого болбойт.

Изилдөө колдобогон чечмелөө

Үчүнчү Рейхтин бардык архитектурасы китч эмес.

Неоклассикалык же тарыхый стилди колдонгон ар бир имарат китч эмес.

Чоң же симметриялуу ар бир имарат тоталитардык пропаганданын куралы эмес.

Изилдөө белгилүү архитектуралык объектилер элдин колдоосун сандык түрдө көбөйткөнүн далилдебейт.

Китч менен пропаганда синоним эмес.

Бир эле архитектуралык өзгөчөлүк саясий идеологияны автоматтык түрдө аныктайт деген жыйынтык чыгарууга болбойт.

Азыркы архитектурага байланыштуу жыйынтык

Булактын жыйынтык бөлүмү тарыхый изилдөөнү жалпы эскертүүгө байланыштырат: жаңы архитектуралык чөйрөлөрдү караганда формалык сулуулук же функция гана эмес, алар кайсы чындыкты көрүнүктүү кылары жана кайсы чындыктарды көрүнбөс кылаары да суроого алынууга тийиш.

Автор китчтин оңой түшүнүлүүчү, алдын ала даярдалган чечмелөө алкактарын сунуштоо күчү маалыматтык көбүктөр бар заманбап коммуникациялык чөйрөлөрдө да манипулятивдик баалуулукка ээ болушу мүмкүн экенин сунуштайт.

Бул акыркы баа макаланын тарыхый табылгасынан чыгарылган чечмелөөчү жыйынтык; азыркы шаарларда эксперименталдык түрдө өлчөнгөн таасир эмес.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө: The Characteristics of Kitsch in the Architectural Propaganda of the Third Reich

Автор: Tomasz Omieciński.

Мекеме: Faculty of Civil Engineering, Architecture and Environmental Engineering, Lodz University of Technology, Łódź, Poland.

Журнал: Buildings.

Басма/платформа: MDPI.

Библиографиялык жазуу: Buildings, 2026, 16(17), Article 3522.

DOI: 10.3390/buildings16173522.

Жарыялоо процесси: Кабыл алынды 21-июль 2026; оңдоо 28-август 2026; кабыл алынды 1-сентябрь 2026; жарыяланды 3-сентябрь 2026.

Булактын түрү: Рецензияланган, жарыяланган тарыхый-түшүндүрмөчү архитектура, визуалдык маданият жана пропаганда изилдөөсү.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Негизги изилдөө суроосу: Нацисттик режим китчтин өзгөчөлүктөрүн архитектуралык долбоорлоодо өз пропагандалык максаттары үчүн колдонгонбу; колдонгон болсо, бул өзгөчөлүктөр кайсы архитектуралык формаларда көрүнгөн?

Негизги ыкма: Тарыхый-маданий булактарды топтоо, мамлекеттик көзөмөл күчтүү болгон архитектуралык долбоорлорду тандоо жана визуалдык өзгөчөлүктөрдү китч теорияларынын алкагында тарыхый-түшүндүрмөчү түрдө баалоо.

Теориялык булактар: Hermann Broch, Abraham Moles жана Tomáš Kulkaнын китч боюнча мамилелери, ошондой эле искусство, пропаганда, архитектура жана массалык маданият адабияты.

Негизги аналитикалык класстар: I — дал келбестик/түшүнүктүк бурмалоо; II — ашыкча масштаб жана топтолуу; III — синестезия; IV — конвенциялуулук жана схемалуулук; V — оңой окулуш жана жалпы жактыруу; VI — тарыхый туурама жана “neo” тенденциялар.

Булак сүрөттөрү: Макалада 15 номерленген сүрөт бар. Сүрөттөр расмий искусство, Nuremberg массалык көрсөтүүлөрү, айылдык жана псевдо-айылдык архитектура, элиталык турак жайлар, коомдук имараттар, монументалдык масштаб жана псевдо-тарыхый архитектура мисалдары үчүн далил/чечмелөө материалы катары колдонулат.

Булак таблицасы: Table 1 китчтин Broch, Moles жана Kulkaдагы өзгөчөлүктөрүн Үчүнчү Рейх искусствосу жана архитектурасындагы мүмкүн болгон эквиваленттер менен дал келтирген изилдөөнүн негизги аналитикалык матрицасы болуп саналат.

Сандык талдоо: Жок. Статистикалык тандоо, p мааниси, ишеним аралыгы же таасир көлөмү билдирилген эмес.

Негизги ыкма чеги: Изилдөө визуалдык жана тарыхый чечмелөөгө негизделет; архитектуранын жарандардын жүрүм-турумуна таасири эксперименталдык же себептик түрдө өлчөнгөн эмес.

Каржылоо: Изилдөө тышкы каржылоо алган эмес.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Булак изилдөөдө колдонулган түпнуска маалыматтар ачык жеткиликтүү экенин жана булактар шилтемелерде берилгенин билдирет.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Автор кызыкчылыктардын кагылышын билдирген эмес.

Котормо: Англисче текст Małgorzata Giełzakowska тарабынан которулган.

Автордук салымдар: Изилдөө бир авторлуу; булак PDFде өзүнчө Author Contributions / CRediT бөлүмү жок.

Негизги жыйынтык: Үчүнчү Рейхтин расмий архитектурасында китч сымал өзгөчөлүктөр бар, бирок изилдөө бул архитектураны толугу менен китч деп классификациялабайт. Эң айкын кесилиштер оригиналдуулуктун жетишсиздиги, ашыкча масштаб жана кайталануу, бир маанилүү коммуникация жана тарыхый/функционалдык бурмалоо тармактарында көрүнөт.

Автордук укук жана кайра пайдалануу жөнүндө эскертүү: Негизги макала CC BY лицензиясында; бирок макалада колдонулган архивдик сүрөттөрдүн лицензиялары сүрөттөн сүрөткө өзгөрөт жана public domain, CC0 жана ар түрдүү CC BY-SA версияларын камтыйт. Verianla үчүн булак сүрөттөрүн түз көчүргөндүн ордуна илимий байланыштарды оригиналдуу схема же мукаба композициясы менен кайра чагылдыруу коопсузураак.