Бул изилдөө керектөөчүлөрдүн бир продукт тууралуу түзгөн оң саламаттык имиджинин керектөө чечими менен кандай байланышта экенин жана бул байланышта кабыл алынган продукт сапатынын ортомчу рол ойнойбу-жокпу талдайт. Индонезияда акыркы 12 ай ичинде Bear Brand стерилденген сүтүн кеминде бир жолу колдонгон 200 адамдын онлайн сурамжылоолору PLS-SEM менен талданды. Кабыл алынган саламаттык имиджинин керектөө чечими менен түз байланышы оң, бирок салыштырмалуу чакан болду (β = 0.155, p = 0.020); саламаттык имиджи менен кабыл алынган продукт сапатынын ортосундагы байланыш β = 0.560, продукт сапаты менен керектөө чечиминин ортосундагы байланыш болсо β = 0.500 болуп табылды. Саламаттык имиджинен продукт сапаты аркылуу керектөө чечимине кеткен кыйыр жол да маанилүү болду (β = 0.280, p < 0.001). Изилдөө кесилиштик жана өзүн-өзү билдирүүгө таянгандыктан бул жолдор так себеп-натыйжа байланышы катары бааланбашы керек.

Жыйынтыктар изилдөө сунуш кылган саламаттык гало таасири механизми менен шайкеш келет: керектөөчү бир продуктту саламаттыкка пайдалуу деп кабылдаганда, бул саламаттыкка байланыштуу баалоого гана эмес, продукттун жалпы сапаты тууралуу баалоого да оң багытта таасир этиши мүмкүн. Бирок изилдөөдө керектөө чечимине эң күчтүү түз жол саламаттык имиджинен эмес, кабыл алынган продукт сапатынан келген. Саламаттык имиджинин керектөө чечиминдеги түз таасир чоңдугу f² = 0.026 болсо, саламаттык имиджи → продукт сапаты үчүн f² = 0.458 жана продукт сапаты → керектөө чечими үчүн f² = 0.268 деп билдирилген.

Бул изилдөө продукттун объективдүү азыктык баалуулугун, саламаттык пайдасын же дарылоочу таасирин сынабайт. Изилденген өзгөрмө — керектөөчүлөрдүн продукт жөнүндө кабыл алган саламаттык имиджи. Ошондуктан “керектөөчүлөр продуктту саламаттыкка пайдалуу деп кабылдайт” деген жыйынтык менен “продукттун саламаттык пайдасы илимий жактан далилденди” деген жыйынтык так айырмаланышы керек.

Түркия өңүтүнөн бул изилдөө тамак-аш жана суусундук таңгактарындагы саламаттык, тазалык, гигиена же сапат ассоциациялары керектөөчү баалоосуна кантип өтүшү мүмкүн экенин изилдөө үчүн колдонулчу модель берет. Бирок үлгү Индонезиядагы белгилүү бир брендден жана негизинен жаш керектөөчүлөрдөн тургандыктан, ошол эле коэффициенттер Түркиядагы керектөөчүлөр же башка продукт категориялары үчүн жарактуу деп айтууга болбойт.

Изилдөөнүн негизги суроосу эмне?

Изилдөөнүн негизги суроосу керектөөчүнүн бир продуктту “саламаттык менен байланышкан” деп көрүшү керектөө чечимине түз чагылабы, же бул алгачкы кабылдоо адегенде жалпыраак продукт сапатын баалоого айланып, андан кийин керектөө чечимине байланыштырылабы деген маселе.

Изилдөөчүлөр төрт изилдөө суроосун жана аларга туура келген төрт гипотезаны иштеп чыгышкан:

Төрт гипотезанын баары изилдөө колдонгон статистикалык маанилүүлүк критерийлерине ылайык колдоого алынган.

Саламаттык гало таасири деген эмне?

Саламаттык гало таасири (Health Halo Effect) — продукттун бир гана оң саламаттык өзгөчөлүгүнө же саламаттык ассоциациясына байланышкан таасирдин керектөөчүнүн продукттун башка өзгөчөлүктөрү тууралуу баалоосуна да жайылышы.

Мисалы, керектөөчү продуктту “саламаттыкка пайдалуу”, “таза”, “аруу” же “айыгуу менен байланышкан” деп кабылдаганда, бул оң баалоо продукттун жалпы сапаты да жогору деген тыянакка салым кошушу мүмкүн. Бул жерде маанилүү жагдай — бул тыянак продукттун объективдүү өзгөчөлүктөрүн көз карандысыз илимий өлчөө эмес, керектөөчүнүн акыл-эсиндеги баалоо процесси болушу.

Изилдөө моделинде саламаттык гало таасири оң саламаттык имиджинин түз эле керектөө чечимине барышынан көрө продукт сапатын баалоого өтүшү жагынан көрүнүктүү. Саламаттык имиджи → продукт сапаты жолунун β = 0.560 болушу, саламаттык имиджи → керектөө чечими түз жолунун β = 0.155 болушунан кыйла жогору.

Bear Brand эмне үчүн изилдөө контексти катары тандалды?

Изилдөөнүн контексти Индонезиядагы Bear Brand стерилденген сүтү болуп саналат. Авторлор бул продуктту өзгөчө кызыктуу деп эсептешет; анткени бренддин саламаттык жана оорудан кийинки калыбына келүү менен байланыштырылган аброю расмий медициналык же азыктандыруу дооматтарынан гана эмес, узак мөөнөттүү керектөөчү ишенимдеринен жана социалдык дискурстан да келип чыгарын белгилешет.

Изилдөө бренд чындап эле оорудан кийинки айыгууну тездетерин же өзгөчө дарылоочу касиетке ээ экенин текшерген эмес. Мындай ишенимдер изилдөөдө социалдык жактан түзүлгөн саламаттык ассоциацияларынын мисалы катары каралган.

Таңгак жана символдук белгилер кандай ишке кирет?

Авторлор продукттагы “sterilized milk” сөз айкашы, ак таңгак жана аруулук/тазалык ассоциациялары сыяктуу элементтер керектөөчүнүн аң-сезиминдеги саламаттык схемаларын активдештире турган символдук белгилер болушу мүмкүн экенин талкуулашат.

Бирок изилдөө таңгак түсүн, “sterilized” сөзүн же башка таңгак элементин эксперименталдык түрдө өз-өзүнчө өзгөрткөн эмес. Бул механизмдер теориялык түшүндүрмөнүн бөлүгү; алардын өз алдынча таасир чоңдуктарын бул изилдөөдөн чыгарууга болбойт.

Белги Колдонуу Теориясы эмнени түшүндүрөт?

Белги Колдонуу Теориясы (Cue Utilization Theory) керектөөчүлөр продукттун чыныгы сапатын сатып алуудан же колдонуудан мурда толук баалай албаган учурларда жеткиликтүү белгилерди колдонуп сапат жөнүндө тыянак чыгарарын жактайт.

Бул белгилер продукттун өзүнө тиешелүү ички өзгөчөлүктөр же бренд, таңгак, этикетка жана саламаттык ассоциациясы сыяктуу тышкы өзгөчөлүктөр болушу мүмкүн. Изилдөө моделинде кабыл алынган саламаттык имиджи керектөөчү продукт сапатын баалоо үчүн колдонгон тышкы белги катары каралат.

Сигнал Теориясы моделге эмне кошот?

Сигнал Теориясы (Signalling Theory) керектөөчү менен өндүрүүчүнүн ортосунда маалымат асимметриясы болгон шарттарда байкалган айрым белгилер көрүнбөгөн сапат өзгөчөлүктөрү тууралуу сигнал милдетин аткара аларын түшүндүрүү үчүн колдонулат.

Бул изилдөөдө саламаттыкка байланышкан оң ассоциациялар жөн гана эмоциялык таасир эмес, керектөөчү продукт сапаты жөнүндө чечмелеген сигнал болушу мүмкүн экени айтылат.

Үч теория бирге кантип иштейт?

Изилдөөнүн теориялык түшүндүрмөсүндө процесс үч бири-бирин толуктоочу баскычта каралат:

1. Саламаттык Гало Таасири: Оң саламаттык ассоциациясы продукттун башка өзгөчөлүктөрүнө жалпыланышы мүмкүн.
2. Белги Колдонуу Теориясы: Керектөөчү саламаттык имиджин продукттун жалпы сапатын баалаган тышкы белги катары колдоно алат.
3. Сигнал Теориясы: Саламаттык менен байланышкан белги түз байкалбаган продукт сапатынын ишенимдүү көрсөткүчү катары чечмелениши мүмкүн.

Бул түшүндүрмө изилдөөнүн теориялык модели болуп саналат. Изилдөө адамдардын когнитивдик процесстерин убакыт чечилишине ээ нейрокогнитивдик өлчөөлөр же эксперименттик тапшырмалар менен түздөн-түз байкабагандыктан, бул баскычтар адамдын аң-сезиминде так убакыттык ырааттуулукта ишке ашары далилденген эмес.

Кабыл алынган саламаттык имиджи кантип аныкталды?

Кабыл Алынган Саламаттык Имиджи (Perceived Health Image, PHI) — керектөөчүнүн продукт саламаттык менен байланышкан өзгөчөлүктөргө жана саламаттык пайдаларга ээ деген жалпы субъективдүү баалоосу.

Изилдөө бул түзүмдү үч концептуалдык компонент аркылуу түшүндүрөт:

• Кабыл алынган саламаттык өзгөчөлүктөрү: Продукт саламаттыкка байланышкан сапаттарга ээ деген ишеним.
• Күтүлгөн саламаттык пайдалар: Продукт саламаттыкка жана жакшы жашоого салым кошот деген күтүм.
• Символдук саламаттык баалуулугу: Продукт саламат жашоону же адамдын өзүнүн/үй-бүлөсүнүн саламаттыгына маани беришин билдирет деген ой.

Акыркы өлчөө моделиндеги пункттардын арасында продукт саламат жашоону билдирет, керектөөчү жыргалчылыгына болгон камкордукту чагылдырат, үй-бүлө саламаттыгын сактоону символдоштурат жана жалпы алганда саламаттыкты колдогон продукт катары кабыл алынат деген билдирүүлөр бар.

Кабыл алынган продукт сапаты эмнени билдирет?

Кабыл Алынган Продукт Сапаты (Perceived Product Quality, PPQ) — керектөөчүнүн продукттун жалпы мыктылыгы, аткарымы жана туруктуулугу тууралуу субъективдүү баалоосу. Бул өлчөө лабораториялык сапат көзөмөлү же химиялык продукт анализи эмес.

Түзүм үч концептуалдык компонентке негизделген:

• аткарым,
• убакыт ичиндеги туруктуулук,
• жалпы артыкчылык же мыктылык.

Акыркы пункттардын арасында продукт жакшы аткарым көрсөтөт, күтүүлөрдү канааттандырат, башка сүт бренддеринен жакшыраак иштейт, убакыт ичинде туруктуу калат жана жалпы сапаты жогору деген баалоолор бар.

“Керектөө чечими” сатып алуу ниетинен кантип айырмаланат?

Изилдөө Керектөө Чечими (Consumption Decision, CD) түшүнүгүн сатып алуу ниетинен атайын айырмалайт. Авторлордун негиздемеси — продуктту сатып алган адам менен продуктту колдонгон адам дайыма эле бир адам боло бербейт.

Үлгү бул айырманы колдогон өзгөчөлүккө ээ: катышуучулардын %66,5и продуктту өзү сатып алып, өзү колдонгон болсо, %31,5и продуктту башка үй мүчөсү сатып алгандан кийин колдонгон. Дагы %2лык кошумча топ продуктту иш орду камсыз кылган тартип же башка жолдор аркылуу колдонгон.

Ошондуктан изилдөө сатып алуу ниетинин ордуна керектөө чечимин баалаган.

Бирок колдонулган өзгөрмө объективдүү байкалган керектөө эмес. Катышуучулар “Bear Brand'i башка бренддерден артык көрөм”, “Bear Brand колдонуу чечимим так” жана “сүт ичүүнү чечкенимде Bear Brand'i чындап колдоном” сыяктуу билдирүүлөргө беш баллдык Likert шкаласы боюнча жооп беришкен. Ошондуктан жыйынтык өзүн-өзү билдирген керектөө чечими катары чечмелениши керек.

9. беттеги концептуалдык модель эмнени көрсөтөт?

Изилдөөнүн Сүрөт 1'i үч баскычтуу архитектураны көрсөтөт. Биринчи баскыч — кабылдоо белгиси катары саламаттык имиджи, экинчи баскыч — баалоо механизми катары кабыл алынган продукт сапаты, үчүнчү баскыч болсо жүрүм-турумдук натыйжа катары керектөө чечими.

Сүрөттө PHI → CD түз жолу H1, PHI → PPQ жолу H2 жана PPQ → CD жолу H3 катары көрсөтүлөт. H4 болсо PHI → PPQ → CD кыйыр жолун билдирет.

Ушул эле сүрөт саламаттык имиджин саламаттык өзгөчөлүгү, саламаттык пайдасы жана символдук баалуулук менен; продукт сапатын аткарым, туруктуулук жана мыктылык менен; керектөө чечимин болсо тандоо, чечимге берилгендик жана жүрүм-турумдук улантуу түшүнүктөрү менен байланыштырат.

Структуралык моделде эң күчтүү байланыш кайсы болду?

Таблица 8'деги үч түз структуралык жолдун арасында эң жогорку стандартташтырылган коэффициент кабыл алынган саламаттык имиджи → кабыл алынган продукт сапаты байланышында табылды:

β = 0.560; t = 11.109; p < 0.001; f² = 0.458.

Булак бул f² маанисин чоң таасир чоңдугу катары чечмелейт.

Бул жыйынтык изилдөө үлгүсүнүн ичинде продуктту саламаттык менен күчтүүрөөк байланыштырып кабылдаган адамдар ошол эле продуктту сапаттуураак баалоого жакын экенин көрсөтөт. Кесилиштик дизайн себептүү саламаттык имиджи жогору сапат кабылдоосун себептүү түрдө жаратат деп так айтуу мүмкүн эмес.

Продукт сапаты керектөө чечиминде канчалык маанилүү болду?

Кабыл алынган продукт сапаты → керектөө чечими жолу:

β = 0.500; t = 7.335; p < 0.001; f² = 0.268.

Булак бул таасир чоңдугун орто деңгээлде баалайт. Үч түз структуралык жолдун ичинде керектөө чечимине барган эң жогорку коэффициент продукт сапатынан келет.

Саламаттык имиджинин керектөө чечимине түз жолу канчалык чоң болду?

Кабыл алынган саламаттык имиджи → керектөө чечими жолу маанилүү, бирок башка негизги жолдорго салыштырмалуу кичирээк:

β = 0.155; t = 2.320; p = 0.020; f² = 0.026.

Булак f² = 0.026 маанисин кичине таасир катары баалайт.

Бул жыйынтык изилдөөнүн негизги түшүндүрмөсүн колдойт: оң саламаттык кабылдоосу керектөө чечими менен түз байланыштуу болсо да, продукт сапатына байланышкан баалоо чечим процессинде күчтүүрөөк структуралык байланыш көрсөтөт.

Продукт сапаты ортомчулук кылабы?

Ооба. PHI → PPQ → CD кыйыр жолу:

β = 0.280; t = 6.228; p < 0.001.

Ошондуктан H4 колдоого алынган. Саламаттык имиджинин керектөө чечими менен байланышы түз жолду гана камтыбайт, ошондой эле кабыл алынган продукт сапаты аркылуу маанилүү кыйыр жолду көрсөтөт.

Бирок бул ортомчулук статистикалык кесилиштик ортомчулук модели болуп саналат. Ошол эле керектөөчүлөр убакыт ичинде адегенде саламаттык имиджин түзүп, андан кийин сапат кабылдоосун өнүктүрүп, эң акырында керектөө чечимин кабыл алганы узак мөөнөттүү байкалган эмес.

Модель натыйжалардын канчасын түшүндүрөт?

Кабыл алынган саламаттык имиджи продукт сапатындагы вариациянын %31,4'үн түшүндүрөт. Саламаттык имиджи жана продукт сапаты бирге керектөө чечиминдеги вариациянын %36,0'ын түшүндүрөт.

Q² маанилеринин нөлдөн жогору болушу булак тарабынан моделдин тиешелүү натыйжа өзгөрмөлөрү үчүн божомолдук ылайыктуулугу бар деп бааланган. Бирок керектөө чечиминдеги вариациянын %64'ү моделде жок башка факторлор менен байланыштуу.

10. беттеги структуралык модель эмнени көрсөтөт?

Сүрөт 2 үч негизги жашыруун өзгөрмөнүн ортосундагы жол коэффициенттерин да, өлчөө пункттарынын тышкы жүктөрүн да бир схемада көрсөтөт. PHI → PPQ үчүн 0.560, PPQ → CD үчүн 0.500 жана PHI → CD үчүн 0.155 маанилери визуалда ачык көрүнөт.

Ошондой эле PPQ түйүнүндө R² = 0.314, CD түйүнүндө R² = 0.360 көрсөтүлөт. Визуалдагы негизги структуралык маанилер Таблица 7 жана Таблица 8'деги сандар менен шайкеш келет.

Жетекчилер үчүн жыйынтыктар эмнени билдирет?

Авторлордун колдонмо түшүндүрмөсүнө ылайык саламаттыкка багытталган бренд позициялоосу жалгыз өзү жетиштүү деп каралбашы керек. Саламаттыкка байланышкан символдук ассоциациялар продукттун сапаты тууралуу оң күтүм жаратышы мүмкүн; бирок керектөө чечими менен күчтүүрөөк байланыш продукттун кабыл алынган сапатында көрүнөт.

Ошондуктан булак саламаттык коммуникациясын сапатка байланышкан текшерилүүчү элементтер менен колдоону сунуштайт. Мисалдардын арасында азык курамы, өндүрүш стандарттары, продукт коопсуздугу сертификаттары, сапат көзөмөлү процесстери жана ылайыктуу учурларда илимий колдоо бар.

Авторлор ошондой эле таңгакта сапат жана азык коопсуздугу сертификаттарынын көрүнүктүү болушу, стерилдөө процессинин ачык түшүндүрүлүшү жана өндүрүш стандарттарынын түшүнүктүү сунушталышы сыяктуу колдонмолорду сөз кылышат.

Бул сунуштар изилдөө өзүнчө сынаган маркетинг эксперименттери эмес. Алар изилдөөнүн PLS-SEM жыйынтыктарынан чыгарылган башкаруучулук сунуштар.

Саламаттык коммуникациясында этикалык чек эмне үчүн маанилүү?

Изилдөөнүн контексти өзгөчө маанилүү; анткени продукт жөнүндө саламаттык кабылдоолорунун маанилүү бөлүгү расмий терапиялык дооматтардан эмес, керектөөчү тажрыйбаларынан жана социалдык дискурстан түзүлөрү айтылат.

Ошондуктан оң саламаттык гало таасиринин болушу саламаттыкка байланышкан күчтүүрөөк жана тастыкталбаган маркетинг дооматтарын колдонуу керек дегенди билдирбейт. Булактын башкаруу талкуусу да күчтүүрөөк саламаттык дооматтарынын ордуна аруулук, гигиена, коопсуздук, өндүрүш сапаты жана сапатты камсыздоо процесстерин колдоону сунуштайт.

Түркия өңүтүнөн кандай бааланууга тийиш?

Түркиядагы тамак-аш жана суусундук бренддери үчүн изилдөө маанилүү изилдөө суроосун сунуштайт: продукттун саламаттык, аруулук же гигиена ассоциациясы керектөөчүнүн чыныгы сапат баалоосуна канчалык деңгээлде өтөт?

Бул суроо сүт азыктары менен катар саламаттыкка багытталган азыктар, суусундуктар жана окшош тез керектелүүчү продукттарда жергиликтүү маалымат менен сыналышы мүмкүн.

Бирок учурдагы үлгү Индонезиядагы бир гана бренддин керектөөчүлөрүнөн турат жана катышуучулардын %79ы 25 жаш же андан төмөн. Түркияда ар башка жаш топтору, продукт категориялары жана бренд тажрыйбалары менен ошол эле байланыштар табылабы-жокпу өзүнчө изилдениши керек.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

• Кабыл алынган саламаттык имиджи менен өзүн-өзү билдирген керектөө чечиминин ортосунда оң жана статистикалык жактан маанилүү байланыш табылган.
• Кабыл алынган саламаттык имиджи менен кабыл алынган продукт сапатынын ортосунда күчтүү оң байланыш табылган.
• Кабыл алынган продукт сапаты менен керектөө чечиминин ортосунда оң жана маанилүү байланыш табылган.
• Кабыл алынган продукт сапаты саламаттык имиджи менен керектөө чечиминин ортосундагы байланышта маанилүү кыйыр жол түзөт.
• Саламаттык имиджинин керектөө чечимине түз таасир чоңдугу саламаттык имиджи–продукт сапаты жана продукт сапаты–керектөө чечими жолдорунан кичирээк.
• Модель кабыл алынган продукт сапатындагы вариациянын %31,4'үн жана керектөө чечиминдеги вариациянын %36,0'ын түшүндүрөт.

Изилдөө колдобогон же далилдебеген жыйынтыктар

• Bear Brand стерилденген сүтүнүн өзгөчө дарылоочу же оорудан кийин айыктыруучу таасири көрсөтүлгөн эмес.
• Продукт башка сүттөрдөн объективдүү түрдө саламаттыкка пайдалуураак же сапаттуураак экени сыналган эмес.
• Саламаттык имиджи сапат кабылдоосун же керектөө жүрүм-турумун так себеп-натыйжа байланышы менен түзөрү далилденген эмес.
• Чыныгы керектөө көлөмү, сатуу маалыматы же жүрүм-турумдук керектөө байкоосу жасалган эмес.
• Саламаттык имиджи → сапат → керектөө ырааттуулугу ошол эле адамда убакыт ичинде ишке ашары узак мөөнөттүү көрсөтүлгөн эмес.
• Таңгак түсү, “sterilized milk” сөз айкашы же белгилүү маркетинг элементтеринин өз алдынча таасирлери эксперименталдык түрдө сыналган эмес.
• Жыйынтыктарды улгайган курак топторуна, бүт Индонезия калкына, башка өлкөлөргө же башка продукт категорияларына түз жалпылоого болору көрсөтүлгөн эмес.
• Түркиядагы керектөөчүлөрдө ошол эле жол коэффициенттери жарактуу экени тастыкталган эмес.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайны

Изилдөө сандык жана кесилиштик изилдөө дизайнын колдонгон. Маалыматтар март 2026'да Индонезияда онлайн жана анонимдүү сурамжылоо аркылуу жыйналып, Partial Least Squares Structural Equation Modelling (PLS-SEM) менен талданган.

PLS-SEM үчүн SmartPLS 4 колдонулган. Талдоо эки негизги баскычтан турган: адегенде өлчөө моделинин ишенимдүүлүгү жана жарактуулугу, андан соң структуралык моделдеги түз жана кыйыр жолдор бааланган.

Изилдөөгө кимдер киргизилди?

Катышуучулар максаттуу үлгүлөө ыкмасы менен тандалган. Изилдөөгө кирүү үчүн эки скрининг критерийи колдонулган:

1. Bear Brand стерилденген сүтү менен тааныш болуу,
2. продуктту акыркы 12 ай ичинде кеминде бир жолу колдонгон болуу.

Башында 275 жооп жыйналган. Скрининг критерийлерине жооп бербеген 75 жооп чыгарылгандан кийин 200 жарактуу катышуучу талдоого алынган.

Үлгүнүн демографиялык түзүлүшү

Үлгүнүн %79ы 25 жаш же андан төмөн. Булак да жыйынтыктар өзгөчө жаш керектөөчүлөрдүн баалоолорун чагылдырганын жана улгайган топторго жалпылоодо этияттык керек экенин ачык белгилейт.

Катышуучулар продуктту акыркы жолу качан колдонгон?

Продуктту сатып алган адам менен колдонгон адам бир эле адам беле?

Бул бөлүштүрүү изилдөөчүлөр эмне үчүн сатып алуу ниетинин ордуна керектөө чечими түшүнүгүн тандаганын түшүндүргөн негизги үлгү табылгаларынын бири.

Анкета кантип иштелип чыкты?

Бардык пункттар мурда колдонулган шкалалардан ылайыкташтырылып, стерилденген сүт контекстине жараша түзөтүлгөн. Жооптор 1 = “такыр макул эмесмин” менен 5 = “толугу менен макулмун” аралыгындагы беш баллдык Likert шкаласында алынган.

Анкета Bahasa Indonesia тилинде даярдалып, Google Forms аркылуу колдонулган. Катышуу ыктыярдуу болгон жана материалдык же материалдык эмес стимул берилген эмес.

Пилоттук изилдөө

Негизги маалымат топтоодон мурун 50 адам менен пилоттук изилдөө жүргүзүлгөн.

Пилоттук баскычта пункттар өз түзүм баллдары менен p < 0.01 деңгээлинде байланыштуу табылып, анкета “substantive modification” жасалбастан негизги изилдөөгө өткөрүлгөн.

Негизги PLS-SEM баалоосунда болсо тышкы жүктөрү жетишсиз болгон айрым көрсөткүчтөр чыгарылган. Акыркы модель алты PHI, сегиз PPQ жана сегиз CD пунктун камтып, жалпы 22 көрсөткүчтөн турат. Булак пилоттон кийин сакталган 33 көрсөткүчтүн 11и негизги өлчөө моделинен чыгарылганын көрсөтөт.

Акыркы өлчөө моделинин ишенимдүүлүгү

Акыркы тышкы жүктөр PHI үчүн 0.686–0.786, PPQ үчүн 0.649–0.759 жана керектөө чечими үчүн 0.686–0.780 аралыгында.

Айрым пункттар 0.70'тен бир аз төмөн болгонуна карабастан, түзүмдөрдүн AVE жана композиттик ишенимдүүлүк маанилери кабыл алуу критерийлерин аткарганы жана теориялык камтууну сактоо негиздемеси менен моделде калтырылган.

Айырмалоочу жарактуулук

HTMT катыштары:

Fornell–Larcker баалоосунда түзүмдөрдүн AVE квадрат тамырлары өз ара корреляциялардан жогору калган. Булак бул жыйынтыктарды айырмалоочу жарактуулук камсыздалган деп баалайт.

Көп байланыш жана жалпы метод ыктоосу боюнча эскертүү

Таблица 6'да берилген inner VIF маанилери 1.000–1.458 аралыгында болуп, структуралык моделде олуттуу көп байланыш көйгөйү жок экенин көрсөтөт.

Ыкма бөлүмү ошондой эле жалпы метод ыктоосун баалоо максатында “full collinearity VIF” колдонуларын белгилейт. Бирок натыйжа бөлүмүндө ачык берилген таблица inner VIF таблицасы. Булак өзүнчө full-collinearity VIF маанилерин бербегендиктен, жалпы метод ыктоосун көзөмөлдөөнүн бул бөлүгүн жарыяланган сандар аркылуу көз карандысыз текшерүү мүмкүн эмес.

Гипотеза натыйжалары

Изилдөөнүн негизги чектөөлөрү

• Изилдөө кесилиштик; себептик жана убакыттык ыраат так аныкталбайт.
• Максаттуу үлгүлөө колдонулган.
• Үлгүнүн %79ы 25 жаш же андан төмөн.
• Бир гана Индонезиядагы Bear Brand стерилденген сүт контексти изилденген.
• Керектөө чечими түз байкалган жүрүм-турумдун ордуна өзүн-өзү билдирүү пункттары менен өлчөнгөн.
• Модель керектөө чечиминдеги вариациянын %36сын түшүндүрөт; баа кабылдоосу, бренд ишеними, саламаттык аң-сезими, продукт менен тааныштык жана сезимдик баалоо сыяктуу башка өзгөрмөлөр моделге киргизилген эмес.
• Саламаттык имиджинин чыныгы же объективдүү саламаттык пайдалар менен шайкештиги өлчөнгөн эмес.
• Жалпы метод ыктоосу үчүн ыкма бөлүмүндө көрсөтүлгөн full-collinearity VIF натыйжалары өзүнчө билдирилген эмес.

Келечекте кандай изилдөөлөр зарыл?

Авторлор моделди ар башка жаш жана демографиялык топтордо кайра сынап көрүүнү; ар башка продукт категорияларында кайталоо изилдөөлөрүн; жаш же саламаттык аң-сезими топторунда көп топтук анализдерди жана узак мөөнөттүү же эксперименттик дизайндарды сунушташат.

Ошондой эле саламаттык аң-сезими, бренд ишеними, кабыл алынган тобокелдик жана азыктануу билими сыяктуу кошумча өзгөрмөлөр керектөө чечимин түшүндүрүү мүмкүнчүлүгүн жогорулатышы мүмкүн экени белгиленет.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Толук түпнуска изилдөө аталышы: The Halo Effect of Health Image on Consumer Decision-Making: Evidence from Sterilized Milk Products

Авторлор: Surianto Surianto; Usep Suhud; Somnuk Aujirapongpan.

Авторлордун тартиби: Булак изилдөөдөгү түпнуска тартип өзгөртүлбөй сакталган.

Бирдей салым/бирдей биринчи авторлук: Билдирилген эмес.

Жооптуу автор: Somnuk Aujirapongpan.

Мекемелер: Communication Science Study Program, University of Bunda Mulia, North Jakarta, Indonesia; Faculty of Economics and Business, Universitas Negeri Jakarta, Jakarta, Indonesia; Faculty of Applied Social Sciences, Universiti Sultan Zainal Abidin, Kuala Terengganu, Malaysia; Faculty of Management Science, Silpakorn University, Phetchaburi, Thailand.

Журнал: Administrative Sciences.

Басмакана: MDPI, Basel, Switzerland.

Том / сан / макала номери: 16 / 8 / 370.

DOI: 10.3390/admsci16080370

Расмий жарыя шилтемеси:https://doi.org/10.3390/admsci16080370

Жарыя процесси: Изилдөө 15-май 2026'да алынган, 29-июль 2026'да кайра каралган, 30-июль 2026'да кабыл алынган жана 2-август 2026'да жарыяланган.

Булак түрү жана рецензия абалы: Administrative Sciences журналында жарыяланган рецензияланган сандык изилдөө макаласы; preprint эмес.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY) лицензиясы астында ачык жеткиликтүү болуп жарыяланган.

Каржылоо: Изилдөө тышкы каржылоо алган эмес.

Этикалык билдирүү: Булак изилдөө Helsinki Билдирмесине ылайык жүргүзүлгөнүн жана Universitas Bunda Mulia Ethics Committee тарабынан No.012/Dir.SDM&PEN.01/v/2026 протокол коду менен 13-май 2026 күнү жактырылганын билдирет.

Этикалык хронология эскертүүсү: Ыкма бөлүмү негизги анкета маалыматтары март 2026'да жыйналганын билдирет. Этикалык комитет датасы болсо 13-май 2026 деп берилген. Бул эки дата чогуу окулганда, билдирилген этикалык комитет жактыруусу маалымат топтоо датасынан кийин көрүнөт. Булакта артка кайтарылган жактыруу, мурдагы башка этикалык уруксат же дата катасы тууралуу түшүндүрмө жок; ошондуктан бул абал үнсүз өзгөртүлгөн эмес.

Маалымдалган макулдук: Булак бардык катышуучулардан маалымдалган макулдук алынганын билдирет.

Маалымат жеткиликтүүлүгү: Изилдөөнүн түпнуска салымдары макаланын ичинде бар экени жана кошумча суроолор жооптуу авторго жөнөтүлө алары белгиленген.

Кызыкчылыктар кагылышы: Авторлор кызыкчылыктар кагылышын билдиришкен эмес.

Жасалма интеллект колдонуу билдирүүсү: Авторлор макаланы даярдоо учурунда ChatGPT 4'тү тексттин окулушун жана тилин жакшыртуу максатында гана колдонушканын; андан кийин текстти өздөрү карап чыгып түзөткөнүн жана жарыяланган мазмун үчүн толук жоопкерчилик алышканын билдиришкен.

Автордук салымдар: Концептуалдаштыруу S.S.; методология S.S., U.S. жана S.A.; текшерүү U.S.; формалдуу анализ S.S., U.S. жана S.A.; изилдөө U.S. жана S.A.; ресурстар S.S. жана S.A.; маалымат курациясы S.S. жана U.S.; алгачкы долбоор S.S.; кароо жана редакциялоо S.S., U.S. жана S.A.; визуалдаштыруу S.S. жана S.A.; кеңешчилик U.S. жана S.A.; долбоорду башкаруу S.S. тарабынан аткарылган.

Негизги ыкма: Bear Brand стерилденген сүтү менен тааныш жана акыркы 12 айда продуктту кеминде бир жолу колдонгон индонезиялык керектөөчүлөр максаттуу үлгүлөө менен тандалган. март 2026'да онлайн алынган 275 жооптон 75и скрининг критерийлеринен улам чыгарылып, 200 жарактуу жооп SmartPLS 4 менен PLS-SEM колдонуп талданган. Кабыл алынган саламаттык имиджи, кабыл алынган продукт сапаты жана керектөө чечиминин ортосундагы үч түз структуралык жол жана продукт сапаты аркылуу өткөн кыйыр жол сыналган.

Өлчөө эскертүүсү: Пилоттук баскычта 33 көрсөткүч сакталганына карабастан, акыркы PLS-SEM моделинде 22 көрсөткүч колдонулган. Булак айрым пункттар тышкы жүктөрү жетишсиз болгондуктан чыгарылганын билдирет.

Жалпы метод ыктоосун билдирүү эскертүүсү: Ыкма бөлүмүндө Kock ыкмасына ылайык full-collinearity VIF баалоосу көрсөтүлгөнүнө карабастан, натыйжа бөлүмүндөгү Таблица 6 структуралык модель үчүн гана inner VIF маанилерин көрсөтөт. Өзүнчө full-collinearity VIF натыйжалары берилген эмес.

Терминология эскертүүсү: Изилдөө “керектөө чечимин” сатып алуу ниетинен аң-сезимдүү түрдө айырмалаганы менен, талкуу бөлүмүндө маал-маалы менен “purchasing behaviour” сөз айкашын колдонот. Verianla текстинде иш жүзүндө өлчөнгөн Consumption Decision түшүнүгү негиз катары алынган.

Негизги чечмелөө чеги: Изилдөө кесилиштик жана өзүн-өзү билдирүүгө негизделген. Структуралык жана ортомчулук жолдор статистикалык байланыштарды билдирет; так себеп-натыйжа же реалдуу убакыттагы когнитивдик ырааттын далили эмес. Изилдөө продукттун объективдүү саламаттык пайдасын, терапиялык таасирин же объективдүү продукт сапатын өлчөгөн эмес.

Бул Verianla мазмунундагы илимий ыкма, өзгөрмөлөр, коэффициенттер, үлгү жана жыйынтыктар каралган түпнуска изилдөөгө негизделет. Тышкы булактар библиографиялык идентификацияны жана жарыя абалын ырастоо үчүн гана колдонулган; изилдөөнүн илимий мазмунуна сырттан жаңы эксперименттик маалымат, саламаттык дооматы, коэффициент же механизм кошулган эмес.