Бу пилоттук изилдөө, бизнес, экономикалык психология, туризм жана байланышлы бакалавр программаларында окуйан 120 студенттин сандык жана статистикалык сабактарде йашадыгы ыңгайсыздыклары, тиешелүүлүк дуйгусуну, өзүн-өзү жетиштүү көрүү кабылдоосуны, үйрөнүү кыйынчылыктарыни жана нижел бир меслеге багытелме нийетини инжелемиштир. Хазиран 2026’да кагаз жүзүндө уйгуланан йени бир сурамжылоотен елде едмененн жанармененр сыпаттама статистика, топ салыштыруулары, Спеарман корреляциялары, Фиртх логистикалык регрессиясы жана ачык жоопторын сапаттык мазмун анализийле бааланган. Ыңгайсыздык экспериментимлери генел катары төмөн булунуркен аял студенттер, статистикалык натыйжалары башкаларына анлашылыр бичимде сунма конусунда ерккошумчалерден белиргин өлчүде даха төмөн гүжанан билдирмиштир. Нижел бир карийере багытелме нийети жалпы өзүн-өзү жетиштүү көрүүтен чок статистиканы сунуштоо ишеними жана сандык сабактаре тиешелүүлүкле байланыштуу гөрүнмүштүр. Ошону менен бирге араштырма ткошумча курумдаки кичине жана кокус тандалбаган бир үлгү топтомуе, өзүн-өзү билдирүүлере жана кесилиштик карийер нийетлерине дайандыгындан неденселлик же гениш студент нүфусларына генелленебилирлик гөстермемкошумчатедир.
Үлгүлемин йүзде 77,5’и кадын, йүзде 62,1’и амененсинде жогоркуөгретиме девам еден илк киши нителигиндкошумчаи биринжи кушак үнижанарсите студенттери жана йүзде 28,8’и өгренимлерини таасирлейен бир ден соолук көйгөйү билдирен студенттерден олушмуштур. Студенттерин ен сык белирттиги кыйынчылыктар йетерсиз алдын ала билим же дерсин талеплери менен изилдөө, кам көрүү милдеттери йа да бензери неденлерден кайнакланан убакыт жүгүдүр. Жыйынтыктар, студенттерин каршылаштыгы темел сорунун йалнызжа ачык айрымжылык олмайабмененжегини; дерслере хазырлык деңгээли, убакыт баскысы, окутуу формасы, колдоо чекиттеринын гөрүнүрлүгү жана белирли нижел тапшырмалерде хисседмененн йетерлигин де карийер планларыйла бирликте маанилендирилмеси геркошумчатигини көрсөтөт.
Изилдөөнүн негизги суроосу недир?
Араштырма, бизнес жана байланышлы програмлардаки студенттерин сандык сабактари насыл экспериментимледигини беш темел сору үстүндөн еле алмактадыр:
- Сандык сабактарда йашанан ыңгайсыздык не кадар йайгындыр жана студенттер бу экспериментими ханги кишисел өзелликлере багламактадыр?
- Ыңгайсыздык, өзүн-өзү жетиштүү көрүү жана тиешелүүлүк; жинсийет, биринчи муун университет студенти олма жана өгреним програмы бакымындан ар башкалашмакта мыдыр?
- Өзүн-өзү жетиштүү көрүү жана тиешелүүлүк, сандык кесип тармакына багытелме нийетийле насыл байланыштуудир?
- Изилдөө үчүн гелиштирмененн сурамжылооин өлчөө өзелликлери насылдыр жана пилот колдонуу ханги дүзелтмелере ишарет етмкошумчатедир?
- Студенттер сандык сабактарда ханги кыйынчылыктари йашамакта жана өгретим йа да курумсал десткошумча ханги тармаклара багытелтмененбилмкошумчатедир?
Изилдөөнын өнемли багытлеринден бири, араштырма тармакыны ерккошумчалерин чогунлукта олдугу мүхендислик же дога билимлери програмларыйла сынырламамасыдыр. Үлгүлем агырлыклы катары аял студенттерден жана бизнес, экономикалык психология, туризм менеджменти менен байланышлы програмлардан олушмактадыр. Бөйлеже STEM тармакларында тартышылан өзүн-өзү жетиштүү көрүү, тиешелүүлүк жана ыңгайсыздык мкошумчаанизмаларынын кадынларын чогунлукта олдугу ар башка бир егитим ортамында да гөрүлүп гөрүлмедиги араштырылмыштыр.
Изилдөө неден маанилүү?
Истатистик, математик, кошумчаонометри жана жанари анализи дерслери бирчок бизнес жана сосйал билим програмынын зорунлу парчаларыдыр. Анжак студенттер бу дерслере ошол эле окул кечмиши, математик хазырлыгы, убакыт оланагы же десткошумча агыйла башламамактадыр. Изилдөө бу ар башкалыклары йалнызжа академик башары жагынан дегил, студенттин кендисини тармака аит хисседип хиссетмемеси жана гележкошумчате нижел бир меслеги сечмейи дүшүнүп дүшүнмемеси жагынан маанилендирмкошумчатедир.
Араштырманын теориялык алкаксинде социалдык когнитивдик карьера теориясы кулланылмактадыр. Бу йаклашым, кишинин белирли бир тармакдаки тапшырмалери йерине гетиребмененжегине даир инанжынын илги, сечим жана девамлылык үстүндө рол ойнайабмененжегини өне сүрмкошумчатедир. Араштырмада жалпы өзүн-өзү жетиштүү көрүү менен белирли бир нижел тапшырмае байланышн гүжанан өзелликле бөлүнгөн. Генел өзүн-өзү жетиштүү көрүү, кишинин зор жана кармашык сорунларла баша чыкабмененжегине байланышн гениш алгысыны; тармакка мүнөздүү өзүн-өзү жетиштүү көрүү исе статистикалык натыйжалары истатистик узманы олмайан бир китлейе анлашылыр бичимде сунабилме гүжананини туюнтат.
Үлгүлем насыл түзүлгөн?
Анкетлер Хазиран 2026’да Хожхсжхуле Харз бүнйесиндкошумчаи баштапкы деңгээли дерслерде кагаз жүзүндө колдонулган. Үлгүлем кокус тандалбагантир; сурамжылооин дагытылдыгы дерслерде о сырада булунан студенттер изилдөөйа катылмыштыр. Топлам 120 студенттин 59’у чешитли баштапкы истатистик дерслеринден, 55’и баштапкы кошумчаономи дерсинден жана 6’сы колдонуу прожеси дерсинден гелмиштир.
| Үлгүлем өзеллиги | Өгренжи сайысы | Гечерли йанытлар үчүндкошумчаи катыш |
|---|---|---|
| Кадын | 93 | %77,5 |
| Ерккошумча | 27 | %22,5 |
| Биринжи кушак үнижанарсите студентси | 72 | %62,1; кечерли н = 116 |
| Гөч кечмиши билдирен | 14 | %12,7; кечерли н = 110 |
| Өгреними таасирлейен ден соолук көйгөйү билдирен | 32 | %28,8; кечерли н = 111 |
| Ишлетме жана байланышлы програмлар | 45 | %38,1; кечерли н = 118 |
| Туризм багытетими | 33 | %28,0 |
| Економи псиколожиси | 31 | %26,3 |
| Пазарлама багытетими | 9 | %7,6 |
Сүрөт 1’ин сол бөлүмүнде кадынлар, биринжи кушак студенттер, миграциялык тарых булунанлар жана ден соолук көйгөйү билдиренлер йатай чубукларла гөстерилмкошумчатедир. Саг бөлүмде програм топларынын студент сайылары орун алган. Гөрсел, үлгү топтомуин кадынларын чогунлукта олдугу жана өнемли өлчүде биринжи кушак үнижанарсите студенттеринден олушан хетерожен бир йапы ташыдыгыны көрсөтөт.
Үнижанарситейе гириш кошуллары не кадар ар башкайды?
Студенттерин үнижанарситейе башларкен сахип олдукларыны дүшүндүклери нижел алдын ала билим 1 менен 5 арасындаки масштабте орточо 2,73, стандарттык четтөө 0,91 катары өлчөнгөн. Дагылым өзелликле орта маани олан 3 чевресинде йогунлашмыштыр. Үнижанарситейе гириш белгесиндкошумчаи орточо эскертме 2,12’дир; немис баа системасынде 1 ен ийи эскертмеу темсил етмкошумчатедир.
Гечерли йаныт жанарен 119 студентден 38’и, йани йүзде 31,9’у окулда мененри деңгээл математик же физик дерси алдыгыны билдирмиштир. Меслкошумчаи егитим кечмиши булунанларын сайысы исе 118 студент үчүнде 9, йани йүзде 7,6’дыр. Сүрөт 2, студенттерин чоң бөлүмүнүн алдын ала билим деңгээлини орта севийеде маанилендирдигини жана мененри математик йа да физик хазырлыгынын үлгү топтомуин болжол менен үчте бирийле сынырлы калдыгыны көрсөтөт.
Анкет ханги йапылары өлчмүштүр?
Изилдөөчү, сыныф ортамында кыса мөөнөтде уйгуланабмененжкошумча жана ыңгайсыздык экспериментими, тиешелүүлүк менен истатистик өз йетерлигини бирликте өлчебмененжкошумча ткошумча бир догруланмыш Алманжа арач булунмадыгы геркошумчачесийле йени бир сурамжылоо гелиштирмиштир. Анкет дөрт бөлүмден олушмактадыр:
- Үнижанарсите мурунку хазырлык: Өн билги, окул математигине илги, мененри деңгээл дерслер, меслкошумчаи егитим жана мектеп бүтүрүү баасы.
- Үнижанарситедкошумчаи өгреним экспериментими: Дерс кыйынчылыктари, өгретим жана сынак бичимлери, десткошумча кишмененри, быракма йа да бөлүм дегиштирме дүшүнжелери жана нижел дерс эскертмелары.
- Өзүн-өзү жетиштүү көрүү, карийер жана ыңгайсыздык: Генел өзүн-өзү жетиштүү көрүү, статистиканы сунуштоо ишеними, сандык карьералык ниет, йетерлигин соргуланмасы, жиддийе алынмама жана дестеге йа да фырсатлара еришимин енгелленмеси.
- Сосйодемографик өзелликлер: Йаш, жинсийет, миграциялык тарых, ебежанайн егитими, изилдөө мөөнөтси, бакым сорумлулугу жана өгреними таасирлейен саглык сорунлары.
Генел өзүн-өзү жетиштүү көрүү, догруланмыш Алманжа ASKU кыска шкаласынин үч маддесийле өлчөнгөн. Истатистик сунма гүжанани жана тиешелүүлүк исе бирер маддейле бааланган. Ыңгайсыздык өлчеги; кишинин йетерлигинин неснел неден олмаксызын соргуланмасы, өгретим же маанилендирме сырасында башкаларындан даха аз жиддийе алынмасы жана десткошумча, кайнак йа да фырсатлара еришиминин енгелленмеси олмак үзере үч давраныш темелли маддеден олушмуштур.
Ыңгайсыздык экспериментими не кадар йайгынды?
Үлгүлемде билдирмененн ыңгайсыздык деңгээли төмөнтүр. Үч маддеден олуштурулан ыңгайсыздык ендкошумчасинин орточосы 1 менен 5 арасындаки масштабте 1,45, стандарттык четтөөсы 0,63’түр. Йанытларын өлчегин ен төмөн ужунда йогунлашмасы гүчлү бир төмөнкү чектин эффекти олуштурмуштур.
| Ыңгайсыздык көрсөткүчси | Орточо | Стандарт сапма | “Хичбир убакыт” йаныты |
|---|---|---|---|
| Йетерлигин неснел неден олмадан соргуланмасы | 1,74 | 0,97 | %57,5 |
| Башкаларындан даха аз жиддийе алынма | 1,39 | 0,70 | %73,1 |
| Десткошумча, кайнак же фырсатлара еришимин енгелленмеси | 1,24 | 0,62 | %82,9 |
Сүрөт 3’ткошумчаи йыгылмыш йатай чубуклар, “хичбир убакыт” йанытынын үч көрсөткүчде де ен чоң бөлүмү олуштурдугуну көрсөтөт. Ен сык каршылашылан экспериментим, студенттин йетерлигинин соргуланмасыдыр. Кайнак же фырсатлара еришимин енгелленмеси исе ен сейркошумча билдирмененн абалдур.
Ыңгайсыздыкын ханги өзеллиге багландыгыны скатыш маддейи йанытлайан 85 киши арасында ен сык белиртмененн неден жинсийеттир. Он скошумчаиз студент, йани бу соруйу йанытлайанларын йүзде 21,2’си жинсийети ишаретлемиштир. Сүрөтде йаш болжол менен йүзде 8, дигер неденлер йүзде 7, сосйал же аменен көкени йүзде 6, гөч йа да дил кечмиши йүзде 5 жана саглык абалу болжол менен йүзде 2 деңгээлиндедир.
Бу сонуч, үлгү топтомуде ыңгайсыздыкын йайгын олдугу дегенди билдирбейт. Аксине экспериментимлерин чогу төмөн сыклыкта билдирилмиштир. Жыйынтыктар йалнызжа бир ыңгайсыздык недени белиртилдигинде жинсийетин дигер сеченкошумчалерден даха сык сечилдигини көрсөтөт. Гүчлү төмөнкү чектин эффекти, өлчегин даха төмөн йогунлуктаки же даха өртүк экспериментимлери йетеринже йакалайып йакаламадыгы сорусуну да ачык быракмактадыр.
Кадын жана эркек студенттер арасында ханги фарклар булунду?
Генел өзүн-өзү жетиштүү көрүү, тиешелүүлүк жана жалпы ыңгайсыздык пуаны бакымындан статистикалык катары маанилүү бир жинсийет фаркы булунмамыштыр. Буна каршылык аял студенттер, статистикалык натыйжалары узман олмайан бир китлейе анлашылыр бичимде сунма конусунда ерккошумчалерден даха төмөн гүжанан билдирмиштир.
| Каршылаштырма | Натыйжа | Етки чоңлүгү жана белирсизлик |
|---|---|---|
| Истатистик сунма гүжанани | Кадын орточосы 2,45; ерккошумча орточосы 3,26; п = 0,002 | Жохен’ин д маании 0,75; %95 ишеним аралыгы 0,31–1,18 |
| Генел өзүн-өзү жетиштүү көрүү | Анламлы фарк йок; п = 0,136 | д = 0,35; %95 ишеним аралыгы −0,08–0,78 |
| Тиешелүүлүк | Анламлы фарк йок; п = 0,322 | д = 0,19; %95 ишеним аралыгы −0,24–0,62 |
| Йашанан ыңгайсыздык | Анламлы фарк йок; п = 0,437 | д = 0,18; %95 ишеним аралыгы −0,26–0,61 |
Жохен’ин д маании, ики грубун орточолары арасындаки фаркы ортак өзгөрмөлик жинсинден туюнтат. Истатистик сунма гүжананиндкошумчаи 0,75 деңгээлиндкошумчаи таасир, үлгү топтому үчүнде белиргин бир фарк булундугуну көрсөтөт. Анжак кулланылан көрсөткүч йалнызжа ткошумча бир өзүн-өзү билдирүү маддесидир. Натыйжа аял студенттерин нижел көндүмдөринин, герчкошумча сунум перформансларынын же истатистик башарыларынын даха төмөн олдугуну далилдебейт; йалнызжа бу белирли тапшырмае байланышн билдирдиклери гүжананин даха төмөн олдугуну көрсөтөт.
Програмлар арасында фарк булунду му?
Йашанан ыңгайсыздык пуаны програм топлары арасында ар башкалашмыштыр; ткошумча багытлү варйанс анализинде п маании 0,001, ета-каре маании 0,13 катары билдирилмиштир. Фаркын агырлыклы катары экономикалык психология студенттериндкошумчаи чок төмөн пуанларла туризм менеджменти студенттериндкошумчаи боюнчаже жогорку пуанлар арасындан кайнакландыгы көрсөтүлгөн.
Ошону менен бирге пуанларын генел катары өлчегин алт ужунда топланмасы, програм топларынын кичине олмасы жана анализлерин көп салыштырууларды түзөтүү йапылмадан йүрүтүлмеси неденийле бу сонуч догрулайыжы бир програм таасири катары йорумланамаз. Фарк статистикалык катары гөрүнүр олса да мутлак ыңгайсыздык деңгээли төмөн калмактадыр.
Нижел карьералык ниет ханги өзгөрмөлерле байланыштууйди?
Студенттерин 20’си сандык кесип тармакына багытелмейи дүшүндүгүнү, 71’и дүшүнмедигини билдирмиш; 29 йаныт исе белирсиз же анализе уйгун олмайан категориде калмыштыр. Белиртмененн тармаклар арасында пазар араштырмасы 10, данышманлык 8, гиришимжилик 3, араштырма 2 жана жанари анализи 1 кез анылмыштыр.
Спеарман корреляциялары, сандык карьералык ниетнин статистиканы сунуштоо ишенимийле позитиф байланыштуу олдугуну гөстермиштир: р = 0,31 жана п = 0,003. Тиешелүүлүкле байланыш даха кичине олмакла бирликте позитифтир: р = 0,22 жана п = 0,039. Генел өзүн-өзү жетиштүү көрүүле байланыш р = 0,15 деңгээлинде калмыш жана статистикалык катары маанилүү булунмамыштыр.
Бу салыштыруу изилдөөнын темел натыйжаларындан биридир. Өгренжинин генел катары зор ишлерин үстесинден гелебмененжегине инанмасы, сандык карьералык ниетйле белиргин бичимде байланыштуу гөрүнмезкен статистикалык бир сонужу сунабилме гиби тармака өзгү гүжанан жана сандык сабактаре аит хиссетме карьералык ниетйле бирликте дегишмиштир.
Тиешелүүлүк менен йашанан ыңгайсыздык арасында негатиф бир байланыш табылган: р = −0,32 жана п &лт; 0,001. Даха фазла ыңгайсыздык билдирен студенттер кендмененрини сандык сабактаре даха аз аит хиссетме егилиминдедир. Анжак кесилиштик тасарым, ыңгайсыздыкын төмөн тиешелүүлүке неден олдугуну же төмөн тиешелүүлүкин ыңгайсыздык алгысыны артырдыгыны белирлейемез.
Ложистик регресйон натыйжалары не анлама гелийор?
Сынырлы сайыдаки олумлу карьералык ниет неденийле изилдөөчү, кичине үлгү топтому йанлылыгыны азалтмак амажыйла Фиртх жезтармакдырылмыш ложистик регресйону кулланмыштыр. Модел 91 студент жана сандык карьералык ниет билдирен 20 олай үстүндөн курулмуш, ошол эле анда йалнызжа ики ачыклайыжы өзгөрмөе йер жанарилмиштир.
| Модел өзгөрмөи | Оласылык катышы | %95 ишеним аралыгы | п маании |
|---|---|---|---|
| Истатистик сунма гүжанани | OR = 1,81 | 1,17–2,94 | 0,007 |
| Нижел дерслере тиешелүүлүк | OR = 1,84 | 1,03–3,57 | 0,040 |
Дигер өзгөрмө сабит тутулдугунда, 1–5 өлчегинде статистиканы сунуштоо ишениминдкошумчаи хер бир пуанлык артыш сандык карьералык ниетне аит оддс мааниинин 1,81 катыйла; тиешелүүлүкткошумчаи хер бир пуанлык артыш исе 1,84 катыйла байланыштуу табылган. Оддс катышы, карийер сечме оласылыгынын түздөн-түз йүзде 81 же йүзде 84 арттыгы дегенди билдирбейт. Жыйынтыктар байланыш көрсөтөт жана экспериментсел олмайан кесилиштик тасарым неденийле неденсел таасир катары окунамаз.
Сүрөт 5’ин алт бөлүмүндкошумчаи куту графиклер, сандык карьералык ниет билдирен студенттерин статистиканы сунуштоо ишеними жана тиешелүүлүк пуанларынын генел катары даха жогорку дагылдыгыны көрсөтөт. Ошону менен бирге топлар арасында өртүшме вардыр; хичбир псиколожик көрсөткүч студенттин карийер планыны ткошумча башына белирлемемкошумчатедир.
Студенттерин ен сык билдирдиги кыйынчылыктар нелердир?
Гүчлүк сорусуну йанытлайан 113 студенттин тамамы ен аз бир сорун билдирмиш жана студент башына орточо 2,1 гүчлүк сечилмиштир. Сүрөт 6’да ен узун чубуклар йетерсиз алдын ала билим же дерс талеплери менен убакыт жүгүне аиттир.
| Билдирмененн гүчлүк | Өгренжи сайысы | Йаныт жанаренлер үчүндкошумчаи катыш |
|---|---|---|
| Йетерсиз алдын ала билим же дерсин талеплери | 73 | %65 |
| Изилдөө же бакым сорумлулугу кайнаклы убакыт жүгү | 54 | %48 |
| Өгретим жана маанилендирме бичимлери | 35 | %31 |
| Йазылым же програмлама | 18 | %16 |
| Багланты же тиешелүүлүк кошумчасиклиги | 18 | %16 |
| Башвурулабмененжкошумча киши же десткошумча кошумчасиклиги | 15 | %13 |
| Саглык неденлери | 9 | %8 |
| Дигер неденлер | 8 | %7 |
| Мали абал | 7 | %6 |
Гечерли йаныт жанарен 118 студентден 34’ү, йани йүзде 28,8’и өгретим жана маанилендирме бичимлеринин ар башка үйрөнүү ихтийачларыны йетеринже каршыламадыгыны белиртмиштир. Бу мадденин орточосы 3,06, стандарттык четтөөсы 0,85’тир. Айрыжа 107 студентден 22’си, йани йүзде 20,6’сы бөлүмде десткошумча алмак үчүн башвурабмененжеги кимсе булунмадыгыны билдирмиштир.
Топлам 119 студентден 43’ү, йани йүзде 36,1’и нижел дерси же өгреним програмыны дегиштирмейи йа да быракмайы ен азындан дүшүнмүштүр. Бу катыш фимененн бөлүм быракылдыгы дегенди билдирбейт; “дүшүнмүш олма” менен сомут быракма давранышыны ошол эле категориде маанилендирмемкошумча керек.
Нотлар менен ыңгайсыздык арасында насыл бир байланыш гөрүлдү?
Нижел чкошумчаирдкошумча дерс эскертмеу булунан 81 студенттин орточосы 2,43, стандарттык четтөөсы 1,23’түр. немис баа системасынде даха жогорку сайылар даха төмөн башарыйы темсил етмкошумчатедир. Нижел дерс эскертмеу менен йашанан ыңгайсыздык арасында ρ = 0,31 деңгээлинде позитиф байланыш табылган. Буна боюнча даха зайыф эскертмеа сахип студенттер даха фазла ыңгайсыздык билдирме егилиминдедир.
Бу байланыш ыңгайсыздыкын төмөн эскертмеа неден олдугуну гөстермемкошумчатедир. Башары гүчлүгү йашайан студенттер чеврелериндкошумчаи давранышлары ар башка маанилендиребилир, ыңгайсыздык экспериментимлери башарыйы таасирлейебилир же хер икиси де араштырмада өлчүлмейен башка кошулларла байланыштуу олабилир. Изилдөөда өзүн-өзү билдирүүе дайалы гүчлүк сайысы жана статистиканы сунуштоо ишениминин эскертмела маанилүү бир байланышси гөрүлмемиш; тиешелүүлүкле эскертме арасындаки байланыш исе зайыф деңгээлде калмыштыр.
Саглык сорунлары насыл дагылмыштыр?
Өгреними таасирлейен бир ден соолук көйгөйү билдирен 32 студенттин 20’си, йани йүзде 62,5’и псиколожик бир абал билдирмиштир. Гери ктармак 12 студент псиколожик олмайан саглык сорунлары категорисиндедир. Сүрөт 7, бу үлгү топтомудкошумчаи йүзде 62’лик псиколожик пайы изилдөөда кулланылан йүзде 65’лик улусал реферансла йан йана көрсөтөт.
Бу булгу түм студенттерин йүзде 62,5’инин псиколожик сорун йашадыгы дегенди билдирбейт. Катыш йалнызжа өгренимини таасирлейен херханги бир ден соолук көйгөйү билдирен 32 кишилик алт топ үчүндкошумчаи дагылымы көрсөтөт.
Ачык учлу йанытлар не гөстерди?
Окул математигинде ешит илгийе рагмен башкаларынын даха фазла тешвик едилип едилмедигини скатыш ачык учлу маддейи 89 студент йанытламыштыр. Бунларын 63’ү бөйле бир экспериментим йашамадыгыны белиртмиштир. Фарклы муамеле тариф еден 26 йанытын 21’и башары же йетенкошумча деңгээлине дайалы айрымла илгилидир. Жинсийет жана сосйал йа да аменен көкени бирер кез белиртилмиш, үч йаныт исе өгретмене баглы же белирсиз неденлер категорисине алынмыштыр.
Бөлүмүн истатистик жана жанари билими тармакларында даха ешит карийер йоллары олуштурмак үчүн нелер йапмасы геркошумчатигини скатыш маддейе 42 студент йаныт жанармиштир:
- 12 студент даха фазла колдонуу, етүт, данышманлык же темас саати истемиштир.
- 7 студент алдын ала билим ар башкалыкларыны азалтажак хазырлык йа да көпрү дерслери өнермиштир.
- 5 студент даха ачык жана колдонуу одаклы өгретим талеп етмиштир.
- 4 студент даха фазла кадын окутуучу же рол модел булунмасыны истемиштир.
- 14 йаныт програмлама дестеги, убакытлама, персонел егитими жана дигер өнермененр арасында дагылмыштыр.
Нител йанытлар ткошумча бир баалоочу тарафындан кодланмыштыр. Багымсыз икинжи бир кодлайыжы кулланылмадыгындан категормененрин гүжананирлиги өлчөнгөн эмес. Ошондуктан темалар үлгү топтомуин темсили катыштары дегил, пилот арачта ортайа чыкан ачыклайыжы ишаретлер катары маанилендирилмелидир.
Анкетин өлчөө өзелликлери насылды?
Үч мадделик ASKU жалпы өзүн-өзү жетиштүү көрүү өлчегинин Жронбажх альфа маании 0,80, үч мадделик ыңгайсыздык өлчегинин алфа маании исе 0,73’түр. Бу маанилер мадделерин үлгү топтому үчүнде бирликте харкошумчает еттигини көрсөтөт. Анжак ыңгайсыздык мадделериндкошумчаи гүчлү төмөнкү чектин эффекти варйансы сынырландырдыгы үчүн 0,73’лүк катсайы ткошумча башына жогорку өлчөө калитесинин каныты катары гөрүлмемиштир.
Тиешелүүлүк жана статистиканы сунуштоо ишеними бирер маддейле өлчүлдүгүнден бу йапылар үчүн ич когеренттүүлүк хесапланамамыштыр. Тиешелүүлүк маддеси ошол эле жүмледе хем “сайгы гөрме” хем де “аит хиссетме” абалуну сормактадыр. Изилдөөчү бу чифт багытлү йапынын кийинки сурамжылооте ики айры маддейе бөлүнмесини өнермкошумчатедир.
Сандык сабактардаки ыңгайсыздыкын дигер дерслерден даха сык йашанып йашанмадыгыны скатыш Ж5 маддесинде 13 студент хем бир сыклык маании хем де “бөйле бир экспериментим йашамадым” сеченегини ишаретлемиштир. Бирбирлерийле челишен бу йанытлар анализ едмененмедиги үчүн мадденин зорунлу бир филтре сорусуйла йениден тасарланмасы геркошумчатиги сонужуна варылмыштыр.
Графиклер жана таблицаларын бирликте жанардиги темел месаж недир?
Сүрөт 3’ткошумчаи ыңгайсыздык графиги, олумсуз экспериментимлерин төмөн сыклыкта калдыгыны; Сүрөт 4’ткошумчаи кореласйон ысы харитасы исе тиешелүүлүк, тармак-өзгүл гүжанан жана карьералык ниет арасындаки байланышлерин жалпы өзүн-өзү жетиштүү көрүүтен даха гөрүнүр олдугуну көрсөтөт. Ысы харитасындаки ен белиргин байланышлерден бири мектеп бүтүрүү баасыйла гүнжел нижел дерс эскертмеу арасындаки 0,49’лук позитиф кореласйондур. немис баа системасынде жогорку пуан даха зайыф башары анламына гелдигинден окулда даха зайыф эскертме тармак студенттерин үнижанарситедкошумчаи нижел дерс эскертмеларынын да боюнчаже зайыф олма егилими гөрүлмкошумчатедир.
Сүрөт 6’даки изилдөө кыйынчылыктари графигинде алдын ала билим жана убакыт жүгү дигер сеченкошумчалерден ачык бичимде айрылмактадыр. Бу абал студенттерин каршылаштыгы сорунларын йалнызжа кимлик темелли ыңгайсыздыкла ачыкланамайажагыны, академик хазырлык жана йашам кошулларынын да өнемли олдугуну көрсөтөт. Анжак изилдөө херханги бир десткошумча програмыны экспериментсел катары колдонуудыгы үчүн хазырлык дерслеринин, етүтлерин же еснкошумча сынак бичимлеринин башарыйы так катары артыражагыны далилдебейт.
Изилдөөнүн күчтүү жактары нелердир?
- Өзүн-өзү жетиштүү көрүү, тиешелүүлүк, ыңгайсыздык, үйрөнүү кыйынчылыктары жана карьералык ниетни ошол эле пилот арачта бирликте еле алмыштыр.
- Генел өзүн-өзү жетиштүү көрүү менен белирли бир истатистик тапшырмаине байланышн гүжанани айырмыштыр.
- Йалнызжа п маанилерини дегил, таасир чоңлүклерини жана йүзде 95 ишеним интервалдарыны да рапорламыштыр.
- Аз сайыдаки олумлу карьералык ниетне уйгун катары Фиртх жезтармакдырылмыш ложистик регресйону кулланмыштыр.
- Нижел анализлери ачык жоопторла тамамламыштыр.
- Өлчөө аражындаки төмөнкү чектин эффекти, чифт маанилүү мадде жана челишкили йаныт бичими гиби сорунлары ачыкча рапорламыштыр.
- Изилдөөйы догрулайыжы сонуч катары дегил, кийинки араштырмалар үчүн хипотез үретен бир пилот катары алкаклемиштир.
Изилдөөнын сынырлылыклары нелердир?
- Үлгүлем ткошумча бир Алман үнижанарситесиндкошумчаи 120 студентден олушмактадыр.
- Катылымжылар кокус тандалбаган, дерслерде булунан студенттерден олушан ыңгайлуу үлгү алуу колдонулган.
- Үлгүлем агырлыклы катары кадын жана өгренимин эрте дөнеминдкошумчаи студенттерден олушмактадыр.
- Ыңгайсыздык пуанларынын алт сынырда йогунлашмасы статистикалык гүжү жана топлары айырма йетенегини азалтмыштыр.
- Чок сайыда кешифсел салыштыруу йапылмыш, чоклу тест дүзелтмеси уйгуланмамыштыр.
- Тиешелүүлүк жана статистиканы сунуштоо ишеними йалнызжа бирер маддейле өлчөнгөн.
- Ачык учлу йанытлар ткошумча бир баалоочу тарафындан кодланмыштыр.
- Карийер натыйжалары фиилî меслкошумча сечимлери дегил, о андаки нийетлердир.
- Кеситсел тасарым убакыт үчүндкошумчаи дегишими жана неденсел багытү белирлейемемкошумчатедир.
- Нижел тармаклара хич башламамыш же даха мурун бу тармаклардан айрылмыш студенттер үлгү топтомуде темсил едилмемкошумчатедир.
Изилдөө эмнени колдойт?
- Бу үлгү топтомуде ачыкча билдирмененн ыңгайсыздык экспериментимлери төмөн сыклыктадыр.
- Ыңгайсыздык билдирилдигинде ен сык сечмененн атыф жинсийеттир.
- Кадын студенттер белирли бир тапшырма олан статистикалык сонуч сунма конусунда даха төмөн гүжанан билдирмиштир.
- Истатистик сунма гүжанани жана тиешелүүлүк, сандык карьералык ниетйле позитиф байланыштуудир.
- Даха фазла ыңгайсыздык билдирен студенттер даха төмөн тиешелүүлүк билдирме егилиминдедир.
- Ен йайгын үйрөнүү кыйынчылыктары алдын ала билим кошумчасиклиги же дерс талеплери менен убакыт жүгүдүр.
Изилдөө эмнени далилдебейт?
- Кадынларын нижел йетенкошумчалеринин же герчкошумча истатистик перформансларынын ерккошумчалерден төмөн олдугуну далилдебейт.
- Тиешелүүлүк йа да өз йетерлигин нижел карийер сечимине неден олдугуну гөстермемкошумчатедир.
- Ыңгайсыздыкын төмөн эскертмеа неден олдугуну гөстермемкошумчатедир.
- Өнермененн хазырлык, етүт же десткошумча өнлемлеринин таасирли олдугуну экспериментсел катары тест етмемиштир.
- Алманйа’даки же башка үлкелердкошумчаи түм үнижанарсите студенттерини темсил етмемкошумчатедир.
- Студенттерин мезунийет кийинкинда герчкошумчатен ханги меслкошумчалере гирежегини гөстермемкошумчатедир.
- Дүшүк ыңгайсыздык орточосынын түм өртүк, төмөн йогунлуклу же билдирилмейен экспериментимлерин булунмадыгы анламына гелдигини далилдебейт.
Түркиядагы жогорку билим жагынан не ифаде едийор?
Изилдөө Түркийе’ден жанари ичермедиги үчүн Алманйа’даки сайысал катышлар Түркийе’дкошумчаи студенттер үчүн түздөн-түз кулланыламаз. Ошону менен бирге араштырманын сору йапысы жана өлчөө тасарымы; бизнес, иктисат, туризм, псиколожи, багытетим билишим системлери, кошумчаонометри жана жанари анализи програмларындаки сандык сабактарин инжеленмесине уйарланабмененжкошумча бир алкак сунмактадыр.
Түркийе’де йапылажак бир догрулама изилдөөсында сурамжылоо мадделеринин түрк тили жана маданий ылайыкташтыруунын йапылмасы, ар башка үнижанарсите жана аймактарин үлгү топтомуе алынмасы, ткошумча мадделик тиешелүүлүк жана тармак-өзгүл гүжанан көрсөткүчлеринин генишлетилмеси, студенттерин герчкошумча дерс перформансларынын изленмеси жана мезунийет кийинки карийер натыйжаларынын узак мөөнөттүү катары маанилендирилмеси керек. Бу өнермененр мевжут араштырманын Түркийе үчүн каныт сундугу анламына гелмемкошумчате; пилот тасарымын жергиликтүү катары насыл сынанабмененжегине байланышн багыттемсел бир актарымы туюнтат.
Изилдөөнүн методу жана жыйынтыктары
| Техникалык элемент | Изилдөөда уйгуланан багыттем |
|---|---|
| Араштырма түрү | Кеситсел пилот сурамжылоо, өлчөө аражы гелиштирме жана гипотеза түзүү изилдөөсы |
| Үлгүлеме багыттеми | Ткошумча курумдан ыңгайлуу үлгү алуу |
| Үлгүлем чоңлүгү | Н = 120 |
| Вери жалпыа убакыты | Хазиран 2026 |
| Вери жалпыа бичими | Башлангыч деңгээли дерслерде аноним кâгыт сурамжылоо |
| Ана топлар | Ишлетме жана байланышлы програмлар, экономикалык психология, туризм менеджменти жана маркетинг менеджменти |
| Генел өзүн-өзү жетиштүү көрүү | Үч мадделик Алманжа ASKU кыска шкаласы; α = 0,80 |
| Алан-өзгүл өзүн-өзү жетиштүү көрүү | Истатистиксел натыйжалары узман олмайанлара анлашылыр сунма гүжананини өлчен ткошумча мадде |
| Тиешелүүлүк | Сайгы гөрме жана сандык сабактаре аит хиссетмейи бирликте скатыш ткошумча мадде |
| Ыңгайсыздык өлчеги | Йетерлигин соргуланмасы, жиддийе алынмама жана еришимин енгелленмесине байланышн үч мадде; α = 0,73 |
| Вери темизлеме | Р йазылымында аралык жана когеренттүүлүк контроллери |
| Кореласйон анализи | Спеарман сыра кореласйону |
| Ики топ салыштыруулары | Wелжх т-тести жана Wилжоxон тестлери |
| Програм салыштыруулары | Ткошумча багытлү ANOVA жана Крускал–Wаллис тестлери |
| Категорик байланышлер | Ки-каре же Фисхер так тести |
| Карьералык ниет модели | Ен фазла ики өзгөрмөли Фиртх жезтармакдырылмыш ложистик регресйон; н = 91 жана 20 олай |
| Нител анализ | Ики ачык учлу мадденин ткошумча баалоочули, түмеварымсал ичерик анализи |
| Истатистиксел йаклашым | Етки чоңлүклери жана %95 ишеним интервалдары мурунленмиш; түм чыкарымсал анализлер кешифсел кабул едилмиштир |
Темел сайысал жыйынтыктар
| Өлчөө же байланыш | Натыйжа | Йорум сыныры |
|---|---|---|
| Йашанан ыңгайсыздык | Орточо 1,45/5; SD = 0,63 | Гүчлү төмөнкү чектин эффекти бар |
| Генел өзүн-өзү жетиштүү көрүү | Орточо 3,43/5; SD = 0,70 | Жинсийет фаркы маанилүү дегилдир |
| Истатистик сунма гүжанани | Орточо 2,63/5; SD = 1,13 | Ткошумча мадделик өзүн-өзү билдирүүдир |
| Тиешелүүлүк | Орточо 3,93/5; SD = 0,94 | Мадде сайгы гөрме жана тиешелүүлүки бирликте сормактадыр |
| Кадын–ерккошумча сунма гүжанани фаркы | 2,45’е каршы 3,26; д = 0,75; п = 0,002 | Герчкошумча перформанс фаркы катары йорумланамаз |
| Карьералык ниет–сунма гүжанани байланышси | р = 0,31; п = 0,003 | Неденсел байланыш дегилдир |
| Карьералык ниет–тиешелүүлүк байланышси | р = 0,22; п = 0,039 | Күчүк жана кешифсел байланышдир |
| Карьералык ниет–жалпы өзүн-өзү жетиштүү көрүү байланышси | р = 0,15; маанилүү дегил | Бу үлгү топтому үчүн белиргин байланыш гөрүлмемиштир |
| Тиешелүүлүк–ыңгайсыздык байланышси | р = −0,32; п &лт; 0,001 | Илишкинин багытү белирленемез |
| Сунма гүжананинин регресйон сонужу | OR = 1,81; %95 GA 1,17–2,94 | Оласылыкта түздөн-түз %81 артыш дегенди билдирбейт |
| Тиешелүүлүкин регресйон сонужу | OR = 1,84; %95 GA 1,03–3,57 | Аз сайыдаки олай неденийле догрулама керек |
| Дерси же програмы быракмайы дүшүнме | 43/119; %36,1 | Фиилî быракма давранышы дегилдир |
Изилдөөда өзгүн бир физикалык же математиксел мкошумчаанизма формүлү сунушталган эмес. Жыйынтыктар орточолар, стандарттык четтөөлар, гүжананирлик катсайылары, кореласйонлар, таасир чоңлүклери, ишеним интервалдары жана ложистик регресйон оддс катыштары үстүндөн билдирилген. Чоклу салыштыруулар үчүн дүзелтме йапылмадыгындан п маанилери догрулайыжы каныт катары дегил, кийинки араштырмалар үчүн ишарет катары маанилендирилмелидир.
Булак жана метод эскертмеси
Изилдөөнын өзгүн ады: Еxпериенжед Дисадвантаге, Белонгинг, анд Жареер Ынтентионс ин Qуантитатижана Жоурсеwорк: А Пилот Студй
Автор: Андрее Ехлерт
Автор сыраламасы: Изилдөө ткошумча йазарлыдыр.
Еш биринжи йазар: Булунмамактадыр.
Жооптуу автор: PDF’де айры бир сорумлу йазар ишарети жок. SSRN кайдында Андрее Ехлерт менентишим йазары катары листеленмкошумчатедир.
Мекеме: Харз Унижанарситй оф Апплиед Сжиенжес, Фажултй оф Бусинесс Студиес, Фриедрижхстр. 57–59, 38855 Wернигероде, Германй.
Булак түрү: Пилот сурамжылоо жана өлчөө аражы гелиштирме изилдөөсы; Wоркинг папер, жанарсион 1; SSRN препринти.
Изилдөө тарихи: 22 Хазиран 2026.
SSRN’де йайымланма тарихи: 24 Хазиран 2026.
Журнал: Хакемли бир дерги ады жок жана хакемли дерги сүрүмү догруланамамыштыр.
Жарыялоо платформасы: SSRN.
Өзгүн йайыневи же платформ бизнесжиси: Изилдөөнын хакемли бир дерги йайыневи жок. SSRN, Елсевиер тарафындан ишлетмененн бир препринт платформудур.
Рецензия абалы: Бу изилдөө рецензиялык баалоонден кечмемиш бир препринттир. SSRN платформ инжелемеси жана DOI атанмасы академик рецензиялык баалоо дегенди билдирбейт.
Расмий шилтеме:SSRN ресмî изилдөө сайфасы
Бу Түркче инжелеме, йүкленен изилдөө баштан сона окунарак; текст, таблицалар, сүрөтлер, кореласйон матриси, багыттем ачыкламалары, сынырлылыклар жана сурамжылоо кошумчаи бирликте маанилендирмененркошумча хазырланмыштыр. Билимсел жыйынтыктара PDF дышындан йени сонуч кошумчаленмемиштир. Дыш кайнаклар йалнызжа DOI, SSRN кайды, платформ нителиги, йазар жана курум байланышсынын библийографик догруламасы үчүн колдонулган.
Изилдөөнүн негизги чектөөлөрү; ткошумча курумдан алынан кичине жана растгеле олмайан үлгү топтому, кадынларын үлгү топтомуде баскын олмасы, кесилиштик өзүн-өзү билдирүү жанариси, ткошумча мадделик базы өлчөөлер, ыңгайсыздык өлчегиндкошумчаи төмөнкү чектин эффекти, чоклу тест дүзелтмесинин булунмамасы, аз сайыдаки олумлу карьералык ниет жана ачык жоопторын ткошумча киши тарафындан кодланмасыдыр. Натыйжалар герчкошумча карьера жүрүм-турумдарыны же неденсел таасирлери гөстермемкошумчатедир. Жыйынтыктар, даха чоң жана догрулайыжы бир араштырма үчүн хипотез катары окунмалыдыр.
Пикир калтырыңыз
E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген