Академиялык изилдөөлөр, түшүнүктүү тил

Verianla | Кыргызча академиялык изилдөөлөр жана илим

18 ноябрь 2026, Шаршемби
VERİANLA Көз карандысыз илимий басма
Менюну ачуу же жабуу
...
Башкы бет / Колдонмо илимдер / Компьютер илими / QPSK жана 16QAM Негизиндеги WDM Байланыш Системаларында Пост-Кванттык Санариптик Кол Тамганын Иштөө Көрсөткүчүн Баалоо
Компьютер илими

QPSK жана 16QAM Негизиндеги WDM Байланыш Системаларында Пост-Кванттык Санариптик Кол Тамганын Иштөө Көрсөткүчүн Баалоо

Пост-кванттык санариптик кол тамга (Post-Quantum Digital Signature, PQDS) — кванттык компьютерлер коркунуч туудурган классикалык ачык ачкычтуу кол тамга системаларына альтернатива катары иштелип чыккан жана классикалык компьютерлерде иштеген санариптик кол тамга алгоритмдеринин үй-бүлөсү.

17/11/2026  Veri Anla  123 көрүү
QPSK жана 16QAM Негизиндеги WDM Байланыш Системаларында Пост-Кванттык Санариптик Кол Тамганын Иштөө Көрсөткүчүн Баалоо

Пост-кванттык санариптик кол тамга (Post-Quantum Digital Signature, PQDS) — кванттык компьютерлер коркунуч туудурган классикалык ачык ачкычтуу кол тамга системаларына альтернатива катары иштелип чыккан жана классикалык компьютерлерде иштеген санариптик кол тамга алгоритмдеринин үй-бүлөсү. Бул изилдөө PQDS колдонуусун криптографиялык иштетүү убактысы жагынан гана эмес, түзүлгөн кошумча кол тамга маалыматынын когеренттүү толкун узундугу боюнча мультиплекстөө (Wavelength-Division Multiplexing, WDM) оптикалык системасынын физикалык берүү көрсөткүчүнө тийгизген таасири жагынан да баалайт. Изилдөөчүлөр FALCON, CRYSTALS-Dilithium жана SPHINCS+ негизиндеги кол тамга жүктөрүн бир каналдуу QPSK, 16 каналдуу WDM QPSK жана 16 каналдуу WDM 16QAM конфигурациялары менен байланыштырган катмарлар аралык симуляция алкагын түзүп, биттик ката коэффициенти (BER), Q-фактор, берүү аралыгы, берүү убактысы жана спектралдык натыйжалуулук сыяктуу көрсөткүчтөрдү изилдешкен.

Изилдөөнүн негизги жыйынтыгы — криптографиялык кол тамганын маалыматка кошкон жүгүн физикалык оптикалык катмардан көз карандысыз деп эсептөөгө болбой тургандыгы. Булакта колдонулган негизги payload байланышы \(L_{\mathrm{total}}=L_{\mathrm{data}}+L_{\mathrm{sig}}\) түрүндө берилет. Кол тамга чоңойгон сайын бериле турган жалпы биттердин саны өсөт; бул өсүш көбүрөөк символ, узагыраак берүү убактысы жана булак моделине ылайык сызыктуу/сызыктуу эмес була бузулууларынын көбүрөөк топтолушу менен байланышкан. Ошондуктан кол тамга алгоритминин криптографиялык коопсуздугу гана эмес, кол тамганын көлөмү жана эсептөө убактысы да оптикалык системаны долбоорлоонун бир бөлүгүнө айланат.

40 Gb/s иштөө чекитинде булак бир каналдуу QPSK үчүн болжол менен 203 km, 16 каналдуу WDM QPSK үчүн 194 km жана 16 каналдуу WDM 16QAM үчүн 103 km максималдуу жетүү аралыгын билдирген. Ал эми 70 km туруктуу аралыкта жалпы өткөрүмдүүлүк тиешелүүлүгүнө жараша 40 Gb/s, 640 Gb/s жана 1280 Gb/s деп берилген. Демек, жогорку тартиптеги 16QAM жана көп каналдуу WDM өткөрүмдүүлүктү жогорулатуу менен бирге ызы-чууга, хроматикалык дисперсияга, каналдар аралык тоскоолдукка жана буланын сызыктуу эмес таасирлерине сезгичтикти да күчөтөт.

Бул жыйынтыктарды чечмелөөдөгү эң маанилүү чек — изилдөө чыныгы оптикалык талаа эксперименти эмес. Физикалык берүү OptiSystem 15 ичинде моделденген; чыныгы лазер, фотодиод, була линиясы, FPGA же коммерциялык пост-кванттык тармактык түзмөк үстүндө толук баштан-аяк текшерүү жүргүзүлгөн эмес. Авторлор да чыныгы аппараттык кемчиликтер, айрым поляризациялык таасирлер, жогорку тартиптеги сызыктуу эмес таасирлер жана аппараттык тездетилген PQDS ишке ашыруулар учурдагы симуляцияда толук камтылбаганын белгилешет. Ошондуктан берилген километр, BER жана Q-фактор маанилери булакта аныкталган симуляция шарттарына тиешелүү.

Изилдөөнүн кванттык темага байланышы да туура чекте түшүнүлүшү керек. Изилдөөдө кванттык компьютер иштетилген эмес жана Shor же Grover алгоритми симуляцияланган эмес. “Пост-кванттык” термини FALCON, Dilithium жана SPHINCS+ сыяктуу санариптик кол тамга түзүлүштөрү кванттык чабуулдарга туруктуу болушу үчүн иштелип чыкканын билдирет. Изилдөөнүн эксперименттик/симуляциялык предмети — бул кол тамга түзүмдөрүнүн классикалык була-оптикалык байланыш системасына алып келген системалык жүгү.

Пост-Кванттык Санариптик Кол Тамга Деген Эмне жана Бул Изилдөөдө Эмне Үчүн Колдонулат?

Пост-кванттык санариптик кол тамга — билдирүүнүн булагын жана бүтүндүгүн текшерүү үчүн колдонулган, коопсуздугу кванттык чабуулдарга туруктуу болууга багытталган математикалык маселелердин үй-бүлөлөрүнө негизделген санариптик кол тамга механизми; бул изилдөөдө PQDS маалыматты шифрлөө үчүн эмес, жөнөтүлгөн маалыматка кол коюу жана аны кабыл алуучуда текшерүү үчүн колдонулат, ал эми кол тамганын көлөмү оптикалык линия аркылуу ташылуучу жалпы payload көлөмүн көбөйтөт.

Бул жерде “пост-кванттык” эмнени билдирет?

Классикалык санариптик кол тамгалардын олуттуу бөлүгү RSA же эллиптикалык ийри сызык криптографиясы сыяктуу математикалык түзүмдөргө таянат. Булак жетиштүү күчтүү кванттык алгоритмдер бул классикалык ачык ачкычтуу түзүмдөрдүн коопсуздугуна коркунуч туудурарын негизги мотивация катары кабыл алат. Пост-кванттык криптография болсо классикалык компьютерде иштеген, бирок белгилүү кванттык чабуулдар эске алынып башка математикалык негиздерге курулган алгоритмдерди билдирет.

Бул изилдөө кванттык байланыш эксперименти эмес. Булада ташылган жарык когеренттүү классикалык оптикалык байланыштын сигналы. PQDS операциялары да классикалык процессордо иштеген программалык криптографиялык операциялар. Ошондуктан “кванттык коопсуз оптикалык система” деген сөз айкашы була кванттык физикалык канал катары колдонулат дегенди билдирбейт.

FALCON, Dilithium жана SPHINCS+ эмне үчүн салыштырылат?

Булак үч башка PQDS ыкмасын салыштырат. FALCON жана CRYSTALS-Dilithium торчого негизделген кол тамга түзүлүштөрү. SPHINCS+ болсо hash-негизиндеги кол тамга түзүлүшү. Бул алгоритмдердин public key, signature көлөмү, ачкыч түзүү, кол коюу жана текшерүү чыгымдары бири-биринен айырмаланат. Изилдөөнүн катмарлар аралык ыкмасында бул айырмачылыктар CPU убактысы жагынан гана эмес, линияга кошулуучу маалыматтын көлөмү жагынан да маанилүү.

Булакта жүргүзүлгөн программалык деңгээлдеги салыштырууда FALCON-512 төмөнүрөөк кол коюу кечигүүсү жана системалык шайкештик жагынан кийинки негизги берүү талдоолору үчүн тандалган. Бул тандоо изилдөөнүн өз шарттарына тиешелүү; FALCON-512 бардык түзмөктөрдө, протоколдордо жана коопсуздук деңгээлдеринде универсалдуу эң жакшы PQDS деген жыйынтыкка алып келбейт.

Кол коюу процесси кадам сайын кандай жүрөт?

  1. Жөнөтүлө турган кириш маалыматы алынат.
  2. Маалымат SHA-256 менен иштетилип, туруктуу узундуктагы кыскача маани алынат.
  3. Кыскача маани тандалган пост-кванттык санариптик кол тамга алгоритми менен кол коюлат.
  4. Түзүлгөн санариптик кол тамга баштапкы маалымат менен бирге payload-га кошулат.
  5. Жалпы маалымат binary бит агымына айландырылат.
  6. Биттер QPSK же 16QAM символдоруна дал келтирилет.
  7. Сигнал бир каналдуу же 16 каналдуу WDM оптикалык системасы аркылуу өткөрүлөт.
  8. Когеренттүү кабыл алгыч жана DSP чынжыры кабыл алынган биттерди кайра чыгарат.
  9. Кабыл алгыч ошол эле hash функциясын жана жөнөтүүчүнүн public key-ин колдонуп санариптик кол тамганы текшерет.
  10. BER, Q-фактор, берүү убактысы жана максималдуу жетүү аралыгы сыяктуу көрсөткүчтөр бааланат.
Булактагы 1-сүрөттүн методдук байланыштарына таянып Verianla үчүн өз алдынча кайра түзүлгөн масштабсыз катмарлар аралык схема.

QPSK менен 16QAM Ортосунда Кандай Айырма Бар жана Эмне Үчүн Ал Берүү Аралыгына Таасир Этет?

QPSK ар бир символдо 2 бит ташыган төрт абалдуу фаза модуляциясы, ал эми 16QAM ар бир символдо 4 бит ташыган жана амплитуда менен фаза маалыматын чогуу колдонгон 16 абалдуу модуляция; 16QAM бирдей символ ылдамдыгында көбүрөөк бит ташып спектралдык натыйжалуулукту жогорулатат, бирок constellation чекиттери бири-бирине жакыныраак болгондуктан ызы-чуу, фаза катасы, дисперсия жана буланын сызыктуу эмес таасирлери символдордун аралашып кетишине оңойураак алып келет.

Модуляция тартиби менен бит ылдамдыгынын байланышы

Булакта символго туура келген биттердин саны:

\[ k=\log_2 M \]

байланышы менен аныкталат. Бул жерде \(M\) модуляцияда канча ар башка символ абалы бар экенин көрсөтөт. QPSK үчүн \(M=4\) болгондуктан \(k=2\); 16QAM үчүн \(M=16\) болгондуктан \(k=4\).

Булак Теңдеме (1)-де бит ылдамдыгын:

\[ R=kR_s=R_s\log_2 M \tag{1} \]

түрүндө берет.

\(R\) — бит ылдамдыгы жана bit/s бирдигинде каралышы мүмкүн. \(R_s\) — секундадагы символдордун саны жана baud/символ-секунда өлчөмүндө. \(M\) — өлчөмсүз модуляция тартиби. Бирдей \(R_s\) шартында \(M\) 4төн 16га көбөйсө, символго туура келген биттердин саны 2ден 4кө көбөйөт. Ошондуктан 16QAM өткөрүмдүүлүк жагынан артыкчылык берет.

QPSK менен 16QAM ортосундагы символ тыгыздыгынын айырмасын түшүндүрүү үчүн Verianla тарабынан даярдалган концептуалдык, масштабсыз схема; эксперименттик constellation маалыматы эмес.

Эмне үчүн бири-бирине жакын чекиттер көбүрөөк ката коркунучун жаратат?

Кабыл алгыч ызы-чуу жана канал бузулуулары камтылган өлчөөнүн негизинде кайсы символ жөнөтүлгөнүн чечет. Эки идеал символ чекитинин аралыгы чоңойгон сайын белгилүү чоңдуктагы ызы-чуунун чечим чек арасынан өтүп кетиши кыйыныраак болот. 16QAM-де бир эле сигнал мейкиндигине көбүрөөк абал жайгашкандыктан символ чекиттери тыгызыраак. Ошондуктан булакта 16QAM QPSK-ге салыштырмалуу ызы-чууга, хроматикалык дисперсияга жана сызыктуу эмес бузулууларга сезгичирээк экени көрүнөт.

WDM деген эмне?

Толкун узундугу боюнча мультиплекстөө (Wavelength-Division Multiplexing, WDM) — бир эле була аркылуу ар башка оптикалык толкун узундуктарын көз карандысыз маалымат каналдары катары бир убакта ташууга мүмкүндүк берген мультиплекстөө ыкмасы. Изилдөөнүн көп каналдуу моделдеринде 16 көз карандысыз канал колдонулган.

WDM жалпы өткөрүмдүүлүктү олуттуу жогорулата алат. Бирок каналдардын саны көбөйүп жана алар бири-бирине жакындаганда каналдар аралык тоскоолдук жана сызыктуу эмес оптикалык өз ара таасирлер да маанилүү боло баштайт.

SPM, XPM жана FWM эмнени билдирет?

Self-Phase Modulation (SPM) — оптикалык канал өзүнүн кубатына байланышкан Kerr эффектинин айынан өз фазасын өзгөртүшү. Cross-Phase Modulation (XPM) — бир WDM каналындагы кубат өзгөрүүсү ошол эле буладагы башка каналдардын фазасына таасир этиши. Four-Wave Mixing (FWM) — ар башка оптикалык жыштыктар сызыктуу эмес чөйрөдө аралашып, жаңы жыштык компоненттери пайда болушу мүмкүн болгон кубулуш. Булак өзгөчө канал аралыгы тар жана жалпы оптикалык кубат жогору болгондо XPM менен FWM көрсөткүчтүн төмөндөшүнө салым кошорун билдирет.

BER, Q-Фактор, SNR жана OSNR Эмнени Өлчөйт?

BER кабыл алынган биттердин канчасы туура эмес экенин, Q-фактор сигналдын чечим аймактарынын ызы-чууга карата бөлүнүү даражасын, SNR электрдик сигнал кубатынын ызы-чууга катышын, OSNR болсо оптикалык алып жүрүүчү кубаттын белгилүү оптикалык тилкедеги ызы-чууга катышын билдирет; бул изилдөөдө бул көрсөткүчтөр бирге колдонулуп, кол тамга жүгүнүн, модуляциянын жана була аралыгынын кабыл алынган сигналдын сапатына тийгизген таасири бааланган.

Когеренттүү кабыл алгыч эмне үчүн жергиликтүү осциллятор колдонот?

Когеренттүү кабыл алгыч кирген оптикалык сигналды жергиликтүү осциллятор (Local Oscillator, LO) лазери менен аралаштырып, оптикалык кубат маалыматын гана эмес, электр талаасынын фаза жана амплитуда маалыматын да калыбына келтире алат. Бул өзгөчөлүк QPSK жана 16QAM сыяктуу фаза/амплитудага негизделген модуляцияларды чечмелөөгө мүмкүндүк берет.

Булак эки тең салмакталган детектордун чыгышын:

\[ V_A=E_sE_L\sin(\omega_s-\omega_L)t \tag{2} \]

жана

\[ V_B=E_sE_L\sin(\omega_L-\omega_s)t \tag{3} \]

түрүндө берет.

Бул жерде \(E_s\) кирген сигнал талаасынын амплитудасы, \(E_L\) жергиликтүү осциллятор талаасынын амплитудасы, \(\omega_s\) сигналдын бурчтук жыштыгы жана \(\omega_L\) LO-нун бурчтук жыштыгы. Булак \(V_A=-V_B\) байланышын колдонуп тең салмакталган чыгышты:

\[ V_o=V_A-V_B=2V_A \tag{4} \]

деп көрсөтөт. Булактын түшүндүрмөсүнө ылайык, бул түзүм бир фотодетектор ыкмасына салыштырганда эки эсе чыңалуу, төрт эсе кубат жана 6 dB жакшыртуу берет. Булак текстинде бул түшүндүрмө “Теңдеме (5)” деп аталганы менен, математикалык жактан дароо алдында берилген теңдеме Теңдеме (4); бул жердеги номер жылышы оңдолгон илимий жыйынтык катары чечмеленген эмес.

SNR теңдемеси

Булак жылуулук ызы-чуусу жана shot noise эске алынганда SNR-ни:

\[ \mathrm{SNR}= \frac{i_s^2(t)} {i_{\mathrm{th}}^2(t)+i_{\mathrm{shot}}^2(t)} \tag{5} \]

түрүндө берет.

\(i_s^2(t)\) сигнал тогунун орточо квадратын, \(i_{\mathrm{th}}^2(t)\) жылуулук ызы-чуу тогунун орточо квадратын, ал эми \(i_{\mathrm{shot}}^2(t)\) shot-noise тогунун орточо квадратын билдирет. Бул чоңдуктардын катышы өлчөмсүз.

Homodyne аныктоодо булак сигнал мүчөсүн:

\[ i_s^2(t)=R^2P_s(t)P_{\mathrm{LO}} \]

түрүндө колдонот. Бул жерде \(R\) фотодетектордун responsivity-си, \(P_s(t)\) кабыл алынган оптикалык сигнал кубаты жана \(P_{\mathrm{LO}}\) жергиликтүү осциллятордун оптикалык кубаты.

Булактын Теңдеме (6)-дагы бириктирилген SNR көрүнүшү:

\[ \mathrm{SNR} = \frac{R^2P_s(t)P_{\mathrm{LO}}} {4k_BT/R_L+2qR\left(P_s(t)/2+P_{\mathrm{LO}}\right)} \cdot \frac{1}{B_e} \tag{6} \]

түрүндө. Бул жерде \(k_B\) Boltzmann туруктуусу, \(T\) температура, \(R_L\) жүк каршылыгы, \(q\) электрон заряды жана \(B_e\) кабыл алгычтын электрдик өткөрүү тилкесинин туурасы. Булак электрон зарядын \(1.60218\times10^{-19}\,\mathrm{C}\), Boltzmann туруктуусун \(1.38054\times10^{-23}\,\mathrm{J/K}\) деп берет.

LO кубаты өтө жогорулатылганда эмне үчүн жакшыртуу чексиз уланбайт?

Булак LO кубаты сигнал кубатынан жетиштүү чоң болгондо LO булагынан чыккан shot noise жылуулук ызы-чуусунан үстөм боло баштарын билдирет. Бул учурда:

\[ \mathrm{SNR}\approx \frac{R}{2qB_e}P_s(t) \tag{7} \]

жакындашуусу колдонулат. Бул туюнтма LO кубаты мындан ары жыйынтыкта түздөн-түз жок экенин көрсөтөт: жетиштүү күчтүү LO-дан кийин көрсөткүчтүн негизги чеги кабыл алынган сигнал кубатына жана ызы-чуу шарттарына өтөт. Изилдөөнүн LO sweep жыйынтыктарында да Q-фактор алгач өскөн, андан кийин каныккан.

SNR менен OSNR ортосундагы байланыш

Булак оптикалык жана электрдик ызы-чуу өлчөөлөрүн:

\[ \mathrm{OSNR} = \frac{R_b}{2B_{\mathrm{ref}}} \mathrm{SNR} \tag{8} \]

аркылуу байланыштырат.

\(R_b\) — бит ылдамдыгы, \(B_{\mathrm{ref}}\) болсо оптикалык ызы-чуунун эталондук өткөрүү тилкеси. Булак \(B_{\mathrm{ref}}\) үчүн адатта 0,1 nm, болжол менен 12,5 GHz эталондук маанини берет.

Q-фактор менен BER ортосундагы байланыш

Булак когеренттүү аныктоо үчүн:

\[ Q=\sqrt{\mathrm{SNR}} \]

байланышын колдонот жана Gaussian ызы-чуу божомолунда:

\[ \mathrm{BER} = \frac{1}{2} \operatorname{erfc} \left( \frac{Q}{\sqrt{2}} \right) \tag{9} \]

теңдемесин берет.

\(\operatorname{erfc}\) — толуктоочу ката функциясы. Теңдемеде \(Q\) өскөн сайын \(\operatorname{erfc}(Q/\sqrt2)\) азаят жана ошого жараша BER төмөндөйт. Ошондуктан жогорку Q-фактор изилдөө контекстинде символ/биттерди ишенимдүүрөөк ажыратуу менен байланышкан.

PQDS Кол Тамгасынын Көлөмү Оптикалык Берүүгө Кантип Таасир Этет?

Изилдөөнүн катмарлар аралык модели пост-кванттык кол тамганын баштапкы маалыматка кошулушу жалпы payload көлөмүн чоңойторун, чоңойгон payload көбүрөөк символ жана узагыраак берүү талап кыларын жана булак симуляциясында бул кошумча берүү жүгү дисперсиянын, ызы-чуунун жана WDM сызыктуу эмес таасирлеринин күчүн көбөйтүп, жетүү аралыгында жана натыйжалуулукта өлчөнүүчү айырма жаратарын сунуштайт.

Жалпы payload теңдемеси

Булактын эң негизги катмарлар аралык теңдемелеринин бири:

\[ L_{\mathrm{total}} = L_{\mathrm{data}} + L_{\mathrm{sig}} \tag{10} \]

туюнтмасы.

\(L_{\mathrm{data}}\) кол коюла турган баштапкы маалыматтын узундугун; \(L_{\mathrm{sig}}\) тандалган PQDS алгоритминин кол тамга узундугун; \(L_{\mathrm{total}}\) болсо берилиши керек болгон жалпы payload узундугун көрсөтөт. Үч өзгөрмө бир эле узундук бирдигинде, мисалы bit же byte менен берилүүгө тийиш.

Теңдеме сызыктуу байланышты көрсөтөт: башка бардык нерсе туруктуу болгондо кол тамга көлөмүнүн өсүшү жалпы payload-ду ошол эле өлчөмгө көбөйтөт. Бирок физикалык катмарга таасири сөзсүз сызыктуу болушу шарт эмес; модуляция, WDM каналдары, була аралыгы жана сызыктуу эмес таасирлер кошулганда система чыгышы татаалыраак жүрүм-турум көрсөтүшү мүмкүн.

Эмне үчүн 8144 бит 8192 битке чейин кеңейтилет?

Булак DSP блоктору тартиптүү иштеши жана модуляция символдорун дал келтирүү туруктуу болушу үчүн 8144 биттик кириш тизмеги кийинки ылайыктуу экинин даражасы болгон 8192 битке тегизделерин билдирет:

\[ L_{\mathrm{aligned}}=2^k \tag{11} \]

Бул жердеги \(k\) — \(2^k\) баштапкы маалымат узундугуна тең же андан чоң болгон эң кичине маанини бере турган бүтүн сан. 8144 үчүн бул маани \(k=13\), анткени \(2^{13}=8192\).

Бул тегиздөө жаңы маалымат жаратпайт; эсептөө блокторунун маалыматты тартиптүү өлчөмдө иштетишин камсыз кылат.

Жалпы символдордун саны кантип эсептелет?

Булак символдордун санын:

\[ N_{\mathrm{sym}} = \frac{L_{\mathrm{aligned}}} {\log_2 M} \tag{12} \]

түрүндө аныктайт.

8192 биттик тегизделген жүк үчүн булак формуласы колдонулганда QPSK-де \(\log_2 4=2\) болгондуктан 4096 символ; 16QAM-де \(\log_2 16=4\) болгондуктан 2048 символ талап кылынат. Бул маанилер Теңдеме (12)-нин түз математикалык жыйынтыгы; жаңы симуляция жыйынтыгы эмес.

Бул байланыш 16QAM эмне үчүн бирдей бит көлөмүн кыскараак символдор тизмеги менен ташый аларын түшүндүрөт. Бирок кыскараак символдор тизмеги 16QAM физикалык бузулууларга сезгичирээк болгондуктан автоматтык түрдө жакшыраак баштан-аяк система дегенди билдирбейт.

Эмне үчүн жалпы WDM кубаты каналдардын саны менен бирге маанилүү болуп калат?

Булак жалпы оптикалык кубатты концептуалдык түрдө:

\[ P_{\mathrm{tot}} = \sum_{i=1}^{N}P_{\mathrm{ch},i} \]

деп карайт. \(N\) — каналдардын саны, \(P_{\mathrm{ch},i}\) болсо ар бир каналдын оптикалык кубаты. Көп канал бир эле була аркылуу өткөндө жалпы кубаттын өсүшү Kerr сызыктуу эмес таасирлерин күчөтүшү мүмкүн. Ошондуктан бир каналдуу система үчүн ылайыктуу launch power 16 каналдуу WDM үчүн ылайыктуу болбошу мүмкүн.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Симуляция Системасы Кантип Курулган?

Изилдөөчүлөр пост-кванттык кол тамга коюлган бит агымын OptiSystem 15 ичинде моделденген бир каналдуу жана 16 каналдуу когеренттүү оптикалык системаларга берип, launch power, жергиликтүү осциллятор кубаты, бит ылдамдыгы, канал аралыгы жана була узундугу боюнча параметрлерди сканерлешкен; оптималдаштырылган иш чекиттеринде BER, Q-фактор, берүү убактысы, өткөрүмдүүлүк жана максималдуу жетүү аралыгын салыштырышкан.

Симуляция программасы жана эсептөө чөйрөсү

Оптикалык берүү симуляциялары OptiSystem 15 программасында жүргүзүлгөн. Булакта эсептөөчү компьютер:

  • Intel Core i7-10750H, 2.60 GHz,
  • 40 GB RAM,
  • Windows 10 Home 64-bit

деп көрсөтүлгөн. PQDS кечигүү жыйынтыктары программалык деңгээлдеги иштетүүгө тиешелүү; FPGA же атайын DSP/криптографиялык тездеткич колдонулган эмес.

Бир каналдуу негизги симуляция параметрлери

ПараметрБулактагы маани
Эталондук толкун узундугу1550 nm
Laser linewidth0,1 MHz
ПоляризацияБир
Кубат сканерлөө аралыгы−30 менен 30 dBm
SMF басаңдоосу0,2 dB/km
SMF дисперсиясы16 ps/nm/km
DCF дисперсиясы−80 ps/nm/km
Amplifier gain20 dB
Noise figure4
Sequence length8192
МодуляцияQPSK / 16QAM
ФильтрGaussian

16 каналдуу WDM параметрлери

ПараметрБулактагы маани
Толкун узундугунун аралыгы1550–1556 nm
Канал аралыгы0,8 / 0,4 / 0,2 nm
Laser linewidth0,1 MHz
Була басаңдоосу0,2 dB/km
SMF дисперсиясы16 ps/nm/km
DCF дисперсиясы−80 ps/nm/km
Amplifier gain20 dB
Noise figure4
Каналдардын саны16
MUX өткөрүү тилкесинин туурасы160 GHz
Sequence length8192
QAM constellation түрүSquare

Жыйынтыктар бөлүмүндө кошумча берилген була-модель параметрлери

Жыйынтыктар бөлүмүндө була каналы үчүн кеңири параметрлер топтому берилет:

  • Эталондук толкун узундугу: 1552,5 nm,
  • басаңдоо: 0,2 dB/km,
  • хроматикалык дисперсия: 16,75 ps/nm/km,
  • дисперсия ылдыйышы: 0,075 ps/nm²/km,
  • \(\beta_2=-20\,\mathrm{ps^2/km}\),
  • nonlinear refractive index \(n_2=2.6\times10^{-20}\,\mathrm{m^2/W}\),
  • эффективдүү аянт: 80 µm²,
  • differential group delay: 0,2 ps/km,
  • fractional Raman contribution: 0,18,
  • orthogonal Raman factor: 0,75,
  • максималдуу nonlinear phase shift: 3 mrad,
  • periodic boundary conditions.

Булак ичиндеги отчет эскертүүсү: 1-таблица жана 2-таблицада толкун узундугу/дисперсия маанилери 1550 nm жана 16 ps/nm/km болуп берилсе, жыйынтыктар бөлүмүндө 1552,5 nm жана 16,75 ps/nm/km колдонулган. Булак бул айырма кайсы көмөкчү модель же конфигурациядан келип чыкканын өзүнчө түшүндүрбөйт. Ошондуктан маанилер бир эле параметр топтому катары бириктирилген эмес.

Берүүчү бит ылдамдыгын оптималдаштыруу

Изилдөөдө бардык негизги конфигурациялар үчүн Q-фактордун бит ылдамдыгына жараша өзгөрүшү сканерленген. Булак болжол менен 40 Gb/s аймагында жалпы оптималдуу иш чекитин билдирет. Төмөнүрөөк ылдамдыктарда өткөрүү тилкесин колдонуу натыйжасыз болуп, жогорураак ылдамдыктарда хроматикалык дисперсия жана символдор аралык тоскоолдук көрсөткүчтү төмөндөтөрү айтылат.

40 Gb/s аймагында булакта берилген болжолдуу максималдуу Q-факторлор:

СистемаБолжолдуу Q-фактор
Бир каналдуу QPSK≈25
16 каналдуу WDM QPSK≈21
16 каналдуу WDM 16QAM≈5

Launch power оптималдаштыруу

Өтө төмөн launch power шартында кабыл алынган сигнал OSNR жагынан алсыз бойдон калат. Кубат көбөйтүлгөндө Q-фактор өсөт; бирок белгилүү чекиттен кийин SPM, XPM жана FWM сыяктуу сызыктуу эмес таасирлер үстөм болуп, көрсөткүч кайра төмөндөйт. Ошондуктан Q-фактор launch power көбөйгөн сайын бир багытта гана өспөйт, анын оптималдуу чекити бар.

СистемаОптималдуу Tx кубаты
Бир каналдуу QPSK≈15 dBm
16 каналдуу WDM QPSK≈−7 dBm / канал
16 каналдуу WDM 16QAM≈−10 dBm / канал

Бир каналдуу система менен WDM ортосундагы чоң кубат айырмасы көп каналдуу системада жалпы оптикалык кубаттын жана каналдар аралык сызыктуу эмес өз ара таасирлердин өсүшү менен байланыштуу.

LO кубатынын жыйынтыктары

Жергиликтүү осциллятор кубаты көбөйгөн сайын башында когеренттүү аныктоо көрсөткүчү жана Q-фактор жогорулайт. Белгилүү кубаттан кийин система shot-noise-limited режимине жакындап, мындан ары LO кубатын көбөйтүү байкаларлык кошумча пайда бербейт. Булактын оптималдуу система таблицасында Rx/LO иш чекиттери бир каналдуу QPSK үчүн 5 dBm, 16 каналдуу WDM QPSK үчүн 15 dBm жана WDM 16QAM үчүн 10 dBm деп берилет.

Gaussian, Bessel жана Chebyshev фильтрлери

Булак үч кабыл алгыч фильтр түрүн BER–OSNR байланышы аркылуу салыштырган. QPSK тарабында Gaussian фильтри эң төмөн BER берген. Ошол эле учурда фильтрлердин айырмасы QPSK менен 16QAM ортосундагы модуляция айырмасынан кичине. Изилдөөнүн чечмелөөсүнө ылайык, системанын туруктуулугун аныктаган негизги фактор фильтр түрүнө караганда модуляция форматы.

PQDS алгоритмдери жана берүү аралыгы

Туруктуу 8144 биттик баштапкы маалымат тизмегин колдонуп, ар башка кол тамга алгоритмдери жараткан payload кеңейишинин жетүү аралыгына тийгизген таасири өзүнчө изилденген. Булак текстинде:

PQDSБолжолдуу максималдуу аралыкБулактын чечмелөөсү
FALCON-512≈204 kmКомпакттуураак кол тамга жана төмөн payload кеңейиши
FALCON-1024≈200 kmFALCON-512ге жакын
CRYSTALS-Dilithium үй-бүлөсү≈180–182 kmОрточо payload/көрсөткүч балансы
SPHINCS+ үй-бүлөсү≈76 km деңгээлиЧоң signature payload себебинен төмөнүрөөк аралык

Бул салыштыруу алгоритмдин математикалык коопсуздугунан өзүнчө турган системалык долбоорлоо өлчөмүн да көрсөтөт: чоңураак signature берүү системасы үчүн чоңураак payload дегенди билдирет. Бирок аралыктагы айырма алгоритм “жакшы” же “жаман” деген мааниде гана чечмеленбеши керек; изилдөө бул алгоритмдерди белгилүү маалымат узундугу жана симуляция модели ичинде салыштырган.

Канал аралыгы боюнча жыйынтыктар

16 каналдуу WDM QPSK системасы үчүн булак үч канал аралыгын салыштырат:

Канал аралыгыБолжолдуу аралык
0,2 nm95 km
0,4 nm194 km
0,8 nm200 km
Булактагы 15-сүрөт жана аны коштогон тексттеги болжолдуу жетүү маанилеринен Verianla үчүн кайра чийилген. Булак 0,4 nm маанисин жетүү аралыгы менен спектралдык натыйжалуулуктун ортосундагы тең салмактуу иш чекити катары чечмелейт.

0,8 nm эң узун жетүү аралыгын бергени менен, кеңири канал аралыгы туруктуу жалпы спектрде азыраак канал жайгаштырууга болот дегенди билдирет. Ошондуктан булак 0,4 nm маанисин жетүү аралыгы менен спектралдык натыйжалуулуктун ортосундагы тең салмактуу иш чекити катары карайт.

Үч системанын максималдуу жетүү аралыгы

СистемаБит ылдамдыгыМаксималдуу аралыкОптималдуу иш чекити
Бир каналдуу QPSK40 Gb/s203 kmTx = 15 dBm, Rx/LO = 5 dBm
16 каналдуу WDM QPSK40 Gb/s194 kmTx = −7 dBm, Rx/LO = 15 dBm
16 каналдуу WDM 16QAM40 Gb/s103 kmTx = −10 dBm, Rx/LO = 10 dBm
Булактагы 3-таблицадагы так маанилерден Verianla үчүн кайра чийилген максималдуу жетүү графиги.

70 km аралыктагы өткөрүмдүүлүк салыштыруусу

СистемаАралыкЖалпы өткөрүмдүүлүкОптималдуу иш чекити
Бир каналдуу QPSK70 km40 Gb/sTx = 15 dBm, Rx/LO = 5 dBm
16 каналдуу WDM QPSK70 km640 Gb/sTx = −7 dBm, Rx/LO = 15 dBm
16 каналдуу WDM 16QAM70 km1280 Gb/sTx = −10 dBm, Rx/LO = 10 dBm

16QAM 1280 Gb/s менен эң жогорку өткөрүмдүүлүктү бериши анын ар бир символдо QPSKден эки эсе көп бит ташышы жана бир убакта 16 толкун узундугу каналы колдонулушу менен байланыштуу. Бирок ошол эле системанын максималдуу жетүү аралыгы 103 kmге чейин төмөндөшү өткөрүмдүүлүк–туруктуулук компромиссин көрсөтөт.

Берүү убактысынын жыйынтыктарындагы булак ичиндеги бирдик дал келбестиги

13-сүрөттү түшүндүргөн текст маалымат көлөмү көбөйгөн сайын бир каналдуу QPSK берүү убактысы болжол менен 0,58 msден 248 msге, 16 каналдуу WDM QPSK убактысы 38 msден 740 msге жана 16 каналдуу WDM 16QAM убактысы 15 msден 580 msге чейин өскөнүн билдирет.

Ал эми булактын 5-таблицасындагы “Transmission Time” сабында бир каналдуу QPSK үчүн 58 s, WDM QPSK үчүн 38 min жана WDM 16QAM үчүн 15 min деп жазылган. Бул эки бирдик/маани топтому бири-бири менен шайкеш эмес жана булак кайсы саптагы маани оңдолгонун түшүндүрбөйт. Verianla бул белгисиздикти чечүү үчүн бирдикти божомолдогон эмес; ошондуктан берүү-убактысы боюнча билдирүүлөр булак ичинде өзүнчө отчеттор катары сакталууга тийиш.

Жалпы система салыштыруусу

ӨзгөчөлүкБир каналдуу QPSK16 каналдуу WDM QPSK16 каналдуу WDM 16QAM
Спектралдык натыйжалуулукТөмөнОртоЖогору
Максималдуу жетүү203 km194 km103 km
Q-факторЖогору, ≈25Орто, ≈21Төмөн, ≈5
BER көрсөткүчүЭң жакшыОртоЭң начар
Бузулууларга сезгичтикТөмөнОртоЖогору
PQDS жүгүнө сезгичтикТөмөнОртоЖогору
Системанын татаалдыгыТөмөнОртоЖогору
Каналдар аралык тоскоолдукТөмөнОртоЖогору
ТуруктуулукЖогоруОртоТөмөн
Булак сунуштаган колдонуу багытыУзак аралыкТең салмактууЖогорку өткөрүмдүүлүк

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

  • PQDS кол тамгасынын көлөмү жана эсептөө кечигүүсү жогорку ылдамдыктагы оптикалык байланышта системалык долбоорлоо параметри катары эске алынышы керек.
  • Булак симуляциясында FALCON-512 кийинки берүү талдоолору үчүн эң ылайыктуу көрсөткүч/шайкештик балансын камсыз кылган.
  • Бир каналдуу QPSK изилденген үч негизги системанын ичинен эң узун максималдуу жетүү аралыгын камсыз кылган.
  • 16 каналдуу WDM QPSK өткөрүмдүүлүктү олуттуу көбөйткөн, бирок бир каналдуу QPSKге салыштырганда жетүү аралыгын бир аз кыскарткан.
  • 16 каналдуу WDM 16QAM эң жогорку өткөрүмдүүлүктү камсыз кылган, бирок эң кыска максималдуу жетүү аралыгына жана эң жогорку физикалык-бузулуу сезгичтигине ээ болгон.
  • Канал аралыгын өтө тар кылуу WDM өткөрүмдүүлүк тыгыздыгын жогорулатуу менен бирге каналдар аралык тоскоолдукту жана сызыктуу эмес таасирлерди күчөтүшү мүмкүн.
  • Булак шарттарында 0,4 nm канал аралыгы жетүү аралыгы менен спектралдык натыйжалуулуктун ортосундагы тең салмактуу чекит катары бааланган.
  • Launch power ашыкча көбөйтүлгөндө буланын сызыктуу эмес таасирлеринен улам көрсөткүч төмөндөшү мүмкүн; көбүрөөк оптикалык кубат ар дайым жакшы эмес.
  • LO кубаты белгилүү деңгээлден кийин каныгуу жүрүм-турумун көрсөтөт.
  • Аппараттык тездетүү кол коюу/текшерүү убактысын кыскарта алат, бирок чоң signature жараткан негизги payload кеңейишин жок кылбайт.

Изилдөө колдобогон жалпылоолор

  • 203 km, 194 km же 103 km маанилери чыныгы талаа була линияларында кепилденген аралыктар эмес.
  • FALCON-512 бардык пост-кванттык колдонмолордо эң жакшы кол тамга алгоритми экени көрсөтүлгөн эмес.
  • SPHINCS+ криптографиялык жактан FALCONдон “начар” деген жыйынтык чыгарууга болбойт; изилдөө физикалык-система жүгү жана программалык кечигүү жагынан салыштыруу жүргүзөт.
  • 16QAM бардык шартта QPSKден начар деген жыйынтык чыгарууга болбойт; 16QAM өткөрүмдүүлүк жагынан ачык артыкчылыкка ээ, бирок бул симуляцияда жетүү/туруктуулук баасы пайда болгон.
  • Изилдөө чыныгы кванттык компьютерге каршы чабуул тестин жүргүзгөн эмес.
  • Изилдөө PQDS алгоритмдеринин узак мөөнөттүү криптоаналитикалык коопсуздугун далилдебейт.
  • Изилдөө кванттык ачкыч бөлүштүрүү же кванттык оптикалык байланыш эксперименти эмес.
  • Симуляция модели чыныгы түзмөктөрдүн бардык фаза ызы-чуусун, калибрлөөнү, поляризацияны жана жогорку тартиптеги nonlinear кемчиликтерди камтыбайт.

Изилдөөнүн чектөөлөрү

Авторлор OptiSystem ичиндеги transmitter, receiver жана DSP модулдары идеалдуу же идеалга жакын жөндөөлөрдө иштээрин билдиришет. Чыныгы системалардагы component mismatch, calibration error, фаза ызы-чуусу жана айрым жогорку тартиптеги nonlinear таасирлер толук моделденген эмес.

Айрым поляризациядан келип чыккан таасирлер да ачык моделденген эмес. Ошондуктан чыныгы көп каналдуу WDM байланыштарында симуляцияга караганда көбүрөөк көрсөткүч жоготуусу болушу мүмкүн.

Криптографиялык кечигүүнү баалоо программалык иштетүүгө негизделген. FPGA, атайын DSP же башка hardware acceleration ыкмалары моделденген эмес. Мындай тездеткичтер signing жана verification latencyни азайтышы мүмкүн экени белгиленет.

Ошол эле учурда hardware acceleration signature маалымат пакетине кошкон биттердин санын жок кылбайт. Ошондуктан payload expansion жана анын sequence length/берүү убактысына тийгизген таасири өзүнчө системалык чектөө бойдон калат.

Келечектеги изилдөө багыттарына hardware-aware PQDS ишке ашыруулар, реалдуураак физикалык моделдер, coherent optical OFDM жана elastic WDM архитектуралары кирет.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: Performance Evaluation of Post-Quantum Digital Signature in QPSK- and 16QAM-Based WDM Communication Systems

Авторлор: Duaa J. Khalaf; Arwa A. Moosa; Tayseer S. Atia.

Авторлордун ирети: Булакта берилген ирет өзгөртүлбөй сакталган.

Тең салым: Булакта тең салым/тең биринчи авторлук жөнүндө билдирүү жок.

Жооптуу авторлор: Duaa J. Khalaf жана Tayseer S. Atia.

Аффилиация 1: Department of Computer Engineering, College of Engineering, Al-Iraqia University, Baghdad 10047, Iraq.

Аффилиация 2: Department of Networks Engineering and Cyber Security, College of Engineering, Al-Iraqia University, Baghdad 10047, Iraq.

Журнал: Computers.

Басмакана: MDPI.

Том / чыгарылыш / макала номери: Volume 15, Issue 5, Article 290.

DOI: 10.3390/computers15050290.

Кабыл алынган күнү: 23 Март 2026.

Ревизия күнү: 24 Апрель 2026.

Кабыл алуу күнү: 28 Апрель 2026.

Жарыяланган күнү: 1 Май 2026.

Булак түрү: Изилдөө макаласы; OptiSystem негизиндеги катмарлар аралык симуляция изилдөөсү жана программалык деңгээлдеги PQDS көрсөткүчтөрүнүн салыштыруусу.

Рецензия статусу: Рецензияланган журналда жарыяланган макала. Макала “Emerging Trends in Network Security and Applied Cryptography” атайын чыгарылышына кирет.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Расмий жарыя жазуусу: MDPI Computers, Volume 15, Issue 5, Article 290; DOI 10.3390/computers15050290.

Preprint статусу: Каралган булак журналда жарыяланган версия. Булак PDF ичинде өзүнчө иштелиши керек болгон preprint версиясы көрсөтүлгөн эмес.

Каржылоо: Авторлор изилдөө тышкы каржылоо албаганын билдиришкен.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Жыйынтыктарды колдогон маалыматтарды жооптуу автордон негиздүү суроо боюнча алууга болору айтылган.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышы жок экенин билдиришкен.

Авторлордун салымы: Tayseer S. Atia — концептуалдаштыруу, методология жана жетекчилик/supervision; Duaa J. Khalaf — программалык камсыздоо, алгачкы кол жазманы жазуу жана изилдөө; Arwa A. Moosa — карап чыгуу жана редакциялоо. Бардык авторлор жарыяланган версияны окуп, жактырганы билдирилген.

Негизги ыкма: Кириш маалыматы SHA-256 менен иштетилип, FALCON/Dilithium/SPHINCS+ санариптик кол тамгалары менен коопсуз payload түзүлгөн жана OptiSystem 15 ичинде QPSK/16QAM модуляциялуу бир каналдуу жана 16 каналдуу WDM системалары моделденген. Launch power, LO power, bit rate, channel spacing жана fiber length сканерленип, BER, Q-фактор, берүү убактысы, өткөрүмдүүлүк жана максималдуу жетүү аралыгы изилденген.

Негизги методологиялык чек: Жыйынтыктар чыныгы була талаа эксперименти эмес. Алар OptiSystem моделинин белгилүү шарттарына негизделет. Чыныгы transmitter/receiver кемчиликтери, calibration mismatch, айрым polarization impairments, жогорку тартиптеги nonlinear таасирлер жана hardware-accelerated PQDS implementation толук моделденген эмес.

Булак ичиндеги параметр дал келбестиги: 1/2-таблицада 1550 nm жана SMF үчүн 16 ps/nm/km берилсе, жыйынтыктар бөлүмүндөгү кеңири була моделинде 1552,5 nm жана 16,75 ps/nm/km берилген. Булак бул эки parameter set ортосундагы айырманы ачык шайкеш келтирбейт.

Булак ичиндеги берүү убактысынын дал келбестиги: 13-сүрөттүн тексти миллисекунда масштабындагы убакыттарды билдирсе, 5-таблицада секунда/мүнөт масштабындагы башка маанилер бар. Булак бирдиктердин айырмасын түшүндүрбөгөндүктөн Verianla бул маанилерди бири-бирине айландырган же болжолдуу оңдоо киргизген эмес.

Теңдеме номери боюнча эскертүү: Булакта \(V_o=V_A-V_B=2V_A\) болгон Теңдеме (4) теңдемесинен дароо кийин 6 dB жакшыртуу түшүндүрмөсү “Equation (5)” деген сөз менен берилет. Бул булак ичинде номерлөө жылышына окшойт; илимий мазмун үнсүз кайра номерленип жаңы булак билдирүүсүнө айландырылган эмес.

Кванттык чечмелөөнүн чеги: Бул изилдөө кванттык компьютер, кванттык канал же Shor/Grover чабуулунун симуляциясы эмес. Кванттык контекст пост-кванттык санариптик кол тамгалардын келечектеги quantum-capable чабуулчуларга каршы иштелип чыгышы менен байланыштуу.


Бөлүшүү:

Пикирлер текшерилгенден кийин жарыяланат. Пикириңиз жактыруу процессине жөнөтүлүп, ылайыктуу деп табылганда көрүнөт.

Пикир калтырыңыз

E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген