Имзои рақамии пасоквантӣ (Post-Quantum Digital Signature, PQDS) оилаи алгоритмҳои имзои рақамӣ мебошад, ки барои ҳамчун алтернатива ба системаҳои классикии имзои калиди кушод, ки компютерҳои квантӣ ба онҳо таҳдид мекунанд, таҳия шудааст ва дар компютерҳои классикӣ кор мекунад. Ин таҳқиқот истифодаи PQDS-ро на танҳо аз нигоҳи вақти коркарди криптографӣ, балки аз ҷиҳати таъсири маълумоти иловагии имзо ба кори интиқоли физикии системаи оптикии когерентии мултиплексонии тақсимоти дарозии мавҷ (Wavelength-Division Multiplexing, WDM) арзёбӣ мекунад. Тадқиқотчиён чаҳорчӯбаи симулятсияи байниқабатӣ сохтанд, ки сарбории имзои асосёфта ба FALCON, CRYSTALS-Dilithium ва SPHINCS+-ро бо конфигуратсияҳои якканалаи QPSK, 16-каналаи WDM QPSK ва 16-каналаи WDM 16QAM мепайвандад; онҳо нишондиҳандаҳое чун сатҳи хатои бит (BER), Q-фактор, масофаи интиқол, вақти интиқол ва самаранокии спектралиро таҳқиқ карданд.
Натиҷаи асосии таҳқиқот ин аст, ки сарборие, ки имзои криптографӣ ба маълумот илова мекунад, наметавонад аз қабати физикии оптикӣ мустақил ҳисобида шавад. Муносибати асосии payload, ки дар манбаъ истифода шудааст, \(L_{\mathrm{total}}=L_{\mathrm{data}}+L_{\mathrm{sig}}\) мебошад. Бо калон шудани имзо шумораи умумии битҳое, ки бояд интиқол дода шаванд, меафзояд; ин афзоиш бо шумораи бештари символҳо, вақти дарозтари интиқол ва мувофиқи модели манбаъ бо ҷамъшавии бештари вайроншавиҳои хаттӣ/ғайрихаттии нах алоқаманд карда мешавад. Аз ин рӯ, на танҳо амнияти криптографии алгоритми имзо, балки андозаи имзо ва вақти ҳисоббарорӣ низ қисми тарҳи системаи оптикӣ мешаванд.
Дар нуқтаи кори 40 Gb/s манбаъ барои QPSK-и якканала тақрибан 203 km, барои WDM QPSK-и 16-канала 194 km ва барои WDM 16QAM-и 16-канала 103 km дастрасии максималиро гузориш кардааст. Дар муқобил, дар масофаи собити 70 km иқтидори умумӣ мутаносибан 40 Gb/s, 640 Gb/s ва 1280 Gb/s дода шудааст. Ҳамин тавр, 16QAM-и дараҷаи баландтар ва WDM-и бисёрканала иқтидорро зиёд мекунанд, аммо ҳамзамон ҳассосиятро ба садо, дисперсияи хроматикӣ, интерференсияи байни каналҳо ва ғайрихаттиҳои нах низ зиёд мекунанд.
Муҳимтарин ҳадди тафсири ин натиҷаҳо он аст, ки таҳқиқот озмоиши воқеии саҳроии оптикӣ нест. Интиқоли физикӣ дар дохили OptiSystem 15 моделсозӣ шудааст; дар лазери воқеӣ, фотодиод, пайванди нахӣ, FPGA ё дастгоҳи тиҷоратии шабакаи пасоквантӣ санҷиши сар-то-сар анҷом дода нашудааст. Муаллифон низ қайд мекунанд, ки нуқсонҳои воқеии сахтафзор, баъзе таъсирҳои поляризатсия, таъсирҳои ғайрихаттии дараҷаи баланд ва татбиқҳои PQDS бо шитоббахшии сахтафзорӣ дар симулятсияи мавҷуда пурра фаро гирифта нашудаанд. Аз ин рӯ, қиматҳои гузоришшудаи километр, BER ва Q-фактор ба шароити симулятсияе, ки дар манбаъ муайян шудааст, тааллуқ доранд.
Робитаи таҳқиқот бо мавзӯи квантӣ низ бояд дар ҳади дуруст фаҳмида шавад. Дар таҳқиқот компютери квантӣ ба кор дароварда нашудааст ва алгоритми Shor ё Grover симулятсия нашудааст. Истилоҳи “пасоквантӣ” ба он ишора мекунад, ки тарҳҳои имзои рақамӣ ба монанди FALCON, Dilithium ва SPHINCS+ барои муқовимат ба ҳамлаҳои квантӣ таҳия шудаанд. Мавзӯи эксперименталӣ/симулятсионии таҳқиқот сарбории системавиест, ки ин сохторҳои имзо ба алоқаи классикии нахи оптикӣ ворид мекунанд.
Имзои Рақамии Пасоквантӣ Чист ва Дар Ин Таҳқиқот Барои Чӣ Истифода Мешавад?
Имзои рақамии пасоквантӣ механизми имзои рақамӣ мебошад, ки барои тасдиқи манбаъ ва якпорчагии паём истифода мешавад ва ба оилаҳои масъалаҳои математикӣ такя мекунад, ки амнияташон барои муқовимат ба ҳамлаҳои квантӣ пешбинӣ шудааст; дар ин таҳқиқот PQDS барои рамзгузории маълумот не, балки барои имзои маълумоти фиристодашуда ва тасдиқи он дар қабулкунанда истифода мешавад, дар ҳоле ки андозаи имзо payload-и умумиро, ки тавассути хатти оптикӣ интиқол меёбад, зиёд мекунад.
“Пасоквантӣ” дар ин ҷо чӣ маъно дорад?
Қисми муҳими имзоҳои рақамии классикӣ ба сохторҳои математикӣ ба монанди RSA ё криптографияи каҷи эллиптикӣ такя мекунад. Манбаъ ҳамчун ангезаи асосӣ қабул мекунад, ки алгоритмҳои квантии кофӣ пурқувват метавонанд ба амнияти ин сохторҳои классикии калиди кушод таҳдид кунанд. Криптографияи пасоквантӣ бошад алгоритмҳоеро ифода мекунад, ки дар компютери классикӣ кор мекунанд, вале бо ба назар гирифтани ҳамлаҳои квантии маълум бар асосҳои дигари математикӣ сохта шудаанд.
Ин таҳқиқот озмоиши алоқаи квантӣ нест. Нуре, ки дар нах интиқол меёбад, сигнали алоқаи классикии оптикии когерентӣ мебошад. Амалиётҳои PQDS низ амалиётҳои криптографии нармафзорие мебошанд, ки дар протсессори классикӣ кор мекунанд. Аз ин рӯ, ибораи “системаи оптикии квантӣ-бехатар” маънои онро надорад, ки нах ҳамчун канали физикии квантӣ истифода мешавад.
Чаро FALCON, Dilithium ва SPHINCS+ муқоиса карда мешаванд?
Манбаъ се равиши гуногуни PQDS-ро муқоиса мекунад. FALCON ва CRYSTALS-Dilithium тарҳҳои имзои бар асоси lattice мебошанд. SPHINCS+ бошад тарҳи имзои бар асоси hash аст. Public key, андозаи signature, хароҷоти тавлиди калид, имзогузорӣ ва тасдиқи ин алгоритмҳо аз ҳам фарқ мекунанд. Дар равиши байниқабатии таҳқиқот ин фарқиятҳо на танҳо аз ҷиҳати вақти CPU, балки аз ҷиҳати ҳаҷми маълумоте, ки ба хат илова мешавад, низ муҳиманд.
Дар муқоисаи сатҳи нармафзорие, ки дар манбаъ анҷом шудааст, FALCON-512 аз ҷиҳати кечмонии камтари имзогузорӣ ва мутобиқати система барои таҳлилҳои асосии минбаъдаи интиқол интихоб шудааст. Ин интихоб ба шароити худи таҳқиқот тааллуқ дорад; он маънои онро надорад, ки FALCON-512 дар ҳамаи дастгоҳҳо, протоколҳо ва сатҳҳои амниятӣ универсалӣ беҳтарин PQDS мебошад.
Раванди имзогузорӣ қадам ба қадам чӣ гуна пеш меравад?
- Маълумоти вурудие, ки бояд фиристода шавад, гирифта мешавад.
- Маълумот бо SHA-256 коркард шуда, хулосаи дарозии собит ҳосил мешавад.
- Хулоса бо алгоритми интихобшудаи имзои рақамии пасоквантӣ имзо карда мешавад.
- Имзои рақамии ҳосилшуда ҳамроҳ бо маълумоти аслӣ ба payload илова мешавад.
- Маълумоти умумӣ ба ҷараёни binary бит табдил дода мешавад.
- Битҳо ба символҳои QPSK ё 16QAM харитасозӣ мешаванд.
- Сигнал аз системаи оптикии WDM-и якканала ё 16-канала гузаронида мешавад.
- Қабулкунандаи когерентӣ ва занҷири DSP битҳои қабулшударо барқарор мекунанд.
- Қабулкунанда бо истифода аз ҳамон функсияи hash ва public key-и фиристанда имзои рақамиро тасдиқ мекунад.
- Нишондиҳандаҳои корӣ ба монанди BER, Q-фактор, вақти интиқол ва дастрасии максималӣ арзёбӣ мешаванд.
Фарқи QPSK ва 16QAM Чист ва Чаро Он Ба Масофаи Интиқол Таъсир Мерасонад?
QPSK модулятсияи фазаи чорҳолатаест, ки дар ҳар символ 2 бит интиқол медиҳад, дар ҳоле ки 16QAM модулятсияи 16-ҳолатаест, ки дар ҳар символ 4 бит интиқол дода, маълумоти амплитуда ва фазаро якҷоя истифода мекунад; 16QAM дар як суръати символ битҳои бештар интиқол дода, самаранокии спектралиро зиёд мекунад, вале азбаски нуқтаҳои constellation ба ҳам наздиктаранд, садо, хатои фаза, дисперсия ва ғайрихаттиҳои нах ба омехта шудани символҳо осонтар оварда мерасонанд.
Муносибати дараҷаи модулятсия ва суръати бит
Дар манбаъ шумораи бит барои ҳар символ:
\[ k=\log_2 M \]
бо ин муносибат муайян мешавад. Дар ин ҷо \(M\) нишон медиҳад, ки модулятсия чанд ҳолати гуногуни символ дорад. Барои QPSK, азбаски \(M=4\), \(k=2\); барои 16QAM, азбаски \(M=16\), \(k=4\).
Манбаъ суръати битро дар Муодила (1):
\[ R=kR_s=R_s\log_2 M \tag{1} \]
чунин медиҳад.
\(R\) суръати бит аст ва метавонад бо воҳиди bit/s баррасӣ шавад. \(R_s\) шумораи символҳо дар як сония аст ва дар андозаи baud/символ-сония мебошад. \(M\) дараҷаи бемиқёси модулятсия аст. Дар як \(R_s\), зиёд шудани \(M\) аз 4 то 16 шумораи бит барои ҳар символро аз 2 то 4 зиёд мекунад. Аз ин рӯ, 16QAM аз ҷиҳати иқтидор бартарӣ дорад.
Чаро нуқтаҳои ба ҳам наздиктар хавфи бештари хато эҷод мекунанд?
Қабулкунанда аз андозагирие, ки садо ва вайроншавиҳои каналро дар бар мегирад, муайян мекунад, ки кадом символ фиристода шудааст. Ҳар қадар масофаи байни ду нуқтаи идеалии символӣ калон бошад, гузаштани садои андозаи муайян аз ҳади қарор душвортар мешавад. Дар 16QAM азбаски дар ҳамон фазои сигнал ҳолатҳои бештар ҷойгир мешаванд, нуқтаҳои символӣ зичтаранд. Аз ин рӯ, дар манбаъ дида мешавад, ки 16QAM нисбат ба QPSK ба садо, дисперсияи хроматикӣ ва вайроншавиҳои ғайрихаттӣ ҳассостар аст.
WDM чист?
Мултиплексонии тақсимоти дарозии мавҷ (Wavelength-Division Multiplexing, WDM) усули мултиплексонӣ мебошад, ки имкон медиҳад дар як нах дарозии мавҷҳои гуногуни оптикӣ ҳамчун каналҳои мустақили маълумот ҳамзамон интиқол дода шаванд. Дар моделҳои бисёрканалаи таҳқиқот 16 канали мустақил истифода шудааст.
WDM метавонад иқтидори умумиро ба таври назаррас зиёд кунад. Аммо вақте шумораи каналҳо меафзояд ва каналҳо ба ҳам наздик мешаванд, интерференсияи байни каналҳо ва таъсирҳои оптикии ғайрихаттӣ низ аҳамият пайдо мекунанд.
SPM, XPM ва FWM чӣ маъно доранд?
Self-Phase Modulation (SPM) тағйир ёфтани фазаи худи канали оптикӣ бар асари эффекти Kerr, ки ба қувваи худи канал вобаста аст, мебошад. Cross-Phase Modulation (XPM) таъсири тағйироти қувва дар як канали WDM ба фазаи каналҳои дигари ҳамон нах мебошад. Four-Wave Mixing (FWM) падидаест, ки дар он омехта шудани басомадҳои гуногуни оптикӣ дар муҳити ғайрихаттӣ метавонад ҷузъҳои нави басомадро ба вуҷуд орад. Манбаъ қайд мекунад, ки махсусан дар фосилаҳои зичи канал ва қувваи баланди умумии оптикӣ XPM ва FWM ба коҳиши кор мусоидат мекунанд.
BER, Q-Фактор, SNR ва OSNR Чиро Месанҷанд?
BER нишон медиҳад чӣ қадар аз битҳои қабулшуда хато мебошанд, Q-фактор ҷудошавии минтақаҳои қарори сигналро нисбат ба садо, SNR таносуби қувваи сигнали барқӣ ба садо ва OSNR таносуби қувваи интиқолдиҳандаи оптикӣ ба садо дар банди муайяни оптикӣ ифода мекунад; дар ин таҳқиқот ин нишондиҳандаҳо якҷоя истифода шуда, таъсири сарбории имзо, модулятсия ва масофаи нах ба сифати сигнали қабулшуда арзёбӣ шудааст.
Чаро қабулкунандаи когерентӣ оссилятори маҳаллиро истифода мекунад?
Қабулкунандаи когерентӣ сигнали оптикии воридшударо бо лазери осиллятори маҳаллӣ (Local Oscillator, LO) омехта карда, на танҳо маълумоти қувваи оптикӣ, балки маълумоти фаза ва амплитудаи майдони барқиро низ барқарор карда метавонад. Ин хусусият имкон медиҳад модулятсияҳои бар асоси фаза/амплитуда ба монанди QPSK ва 16QAM декод карда шаванд.
Манбаъ ду баромади детектори мувозинатшударо:
\[ V_A=E_sE_L\sin(\omega_s-\omega_L)t \tag{2} \]
ва
\[ V_B=E_sE_L\sin(\omega_L-\omega_s)t \tag{3} \]
чунин медиҳад.
Дар ин ҷо \(E_s\) амплитудаи майдони сигнали воридшуда, \(E_L\) амплитудаи майдони оссилятори маҳаллӣ, \(\omega_s\) басомади кунҷии сигнал ва \(\omega_L\) басомади кунҷии LO мебошад. Манбаъ бо истифода аз муносибати \(V_A=-V_B\) баромади мувозинатшударо:
\[ V_o=V_A-V_B=2V_A \tag{4} \]
ифода мекунад. Мувофиқи шарҳи манбаъ, ин сохтор нисбат ба равиши як фотодетектор ду баробар шиддат, чор баробар қувва ва 6 dB беҳбудӣ медиҳад. Гарчанде дар матни манбаъ ин шарҳ ҳамчун “Муодила (5)” зикр шудааст, аз ҷиҳати математикӣ баробарии пешина Муодила (4) аст; лағжиши рақамгузорӣ дар ин ҷо ҳамчун натиҷаи илмии ислоҳшуда тафсир нашудааст.
Муодилаи SNR
Манбаъ ҳангоми ба назар гирифтани садои гармӣ ва shot noise SNR-ро:
\[ \mathrm{SNR}= \frac{i_s^2(t)} {i_{\mathrm{th}}^2(t)+i_{\mathrm{shot}}^2(t)} \tag{5} \]
чунин медиҳад.
\(i_s^2(t)\) квадрати миёнаи ҷараёни сигнал, \(i_{\mathrm{th}}^2(t)\) квадрати миёнаи ҷараёни садои гармӣ ва \(i_{\mathrm{shot}}^2(t)\) квадрати миёнаи ҷараёни shot-noise-ро ифода мекунад. Таносуби ин бузургиҳо бемиқёс аст.
Дар ошкорсозии Homodyne манбаъ ҳади сигналро:
\[ i_s^2(t)=R^2P_s(t)P_{\mathrm{LO}} \]
истифода мекунад. Дар ин ҷо \(R\) responsivity-и фотодетектор, \(P_s(t)\) қувваи сигнали оптикии қабулшуда ва \(P_{\mathrm{LO}}\) қувваи оптикии оссилятори маҳаллӣ мебошад.
Ифодаи муттаҳидаи SNR дар Муодила (6)-и манбаъ:
\[ \mathrm{SNR} = \frac{R^2P_s(t)P_{\mathrm{LO}}} {4k_BT/R_L+2qR\left(P_s(t)/2+P_{\mathrm{LO}}\right)} \cdot \frac{1}{B_e} \tag{6} \]
мебошад. Дар ин ҷо \(k_B\) собити Boltzmann, \(T\) ҳарорат, \(R_L\) муқовимати бор, \(q\) заряди электрон ва \(B_e\) паҳнои банди барқии қабулкунанда мебошад. Манбаъ заряди электронро \(1.60218\times10^{-19}\,\mathrm{C}\) ва собити Boltzmann-ро \(1.38054\times10^{-23}\,\mathrm{J/K}\) медиҳад.
Чаро вақте қувваи LO хеле баланд мешавад, беҳбудӣ беохир давом намекунад?
Манбаъ мегӯяд, вақте қувваи LO аз қувваи сигнал ба қадри кофӣ калон мешавад, shot noise-и аз LO сарчашмагирифта бар садои гармӣ бартарӣ пайдо мекунад. Дар ин ҳолат:
\[ \mathrm{SNR}\approx \frac{R}{2qB_e}P_s(t) \tag{7} \]
наздиксозӣ истифода мешавад. Ин ифода нишон медиҳад, ки қувваи LO дигар мустақиман дар натиҷа вуҷуд надорад: баъд аз LO-и кофӣ пурқувват, ҳади асосии кор ба қувваи сигнали қабулшуда ва шароити садо мегузарад. Дар натиҷаҳои LO sweep-и таҳқиқот низ Q-фактор аввал зиёд шуда, сипас ба сершавӣ расидааст.
Муносибати SNR ва OSNR
Манбаъ ченкуниҳои садои оптикӣ ва барқиро:
\[ \mathrm{OSNR} = \frac{R_b}{2B_{\mathrm{ref}}} \mathrm{SNR} \tag{8} \]
бо ҳам мепайвандад.
\(R_b\) суръати бит ва \(B_{\mathrm{ref}}\) паҳнои банди истинодии садои оптикӣ мебошад. Манбаъ барои \(B_{\mathrm{ref}}\) маъмулан 0,1 nm, тақрибан 12,5 GHz-ро ҳамчун истинод медиҳад.
Муносибати Q-фактор ва BER
Манбаъ барои ошкорсозии когерентӣ:
\[ Q=\sqrt{\mathrm{SNR}} \]
муносибатро истифода мекунад ва дар доираи фарзияи садои Gaussian:
\[ \mathrm{BER} = \frac{1}{2} \operatorname{erfc} \left( \frac{Q}{\sqrt{2}} \right) \tag{9} \]
муодиларо медиҳад.
\(\operatorname{erfc}\) функсияи иловагии хато мебошад. Дар муодила бо зиёд шудани \(Q\), \(\operatorname{erfc}(Q/\sqrt2)\) кам мешавад ва аз ин рӯ BER коҳиш меёбад. Бинобар ин, Q-фактори баланд дар контексти таҳқиқот бо ҷудокунии боэътимодтари символ/бит алоқаманд аст.
Андозаи Имзои PQDS Ба Интиқоли Оптикӣ Чӣ Гуна Таъсир Мерасонад?
Модели байниқабатии таҳқиқот пешниҳод мекунад, ки илова шудани имзои пасоквантӣ ба маълумоти аслӣ payload-и умумиро калон мекунад, payload-и калоншуда символҳои бештар ва интиқоли дарозтарро талаб мекунад ва дар симулятсияи манбаъ ин сарбории иловагии интиқол таъсири дисперсия, садо ва ғайрихаттиҳои WDM-ро зиёд карда, дар дастрасӣ ва самаранокӣ фарқи ченшаванда ба вуҷуд меорад.
Муодилаи payload-и умумӣ
Яке аз муодилаҳои марказии байниқабатии манбаъ:
\[ L_{\mathrm{total}} = L_{\mathrm{data}} + L_{\mathrm{sig}} \tag{10} \]
мебошад.
\(L_{\mathrm{data}}\) дарозии маълумоти аслиеро, ки бояд имзо шавад; \(L_{\mathrm{sig}}\) дарозии имзои алгоритми интихобшудаи PQDS; \(L_{\mathrm{total}}\) бошад дарозии умумии payload-еро, ки бояд интиқол дода шавад, нишон медиҳад. Ҳар се тағйирёбанда бояд дар як воҳиди дарозӣ, масалан bit ё byte, ифода шаванд.
Муодила муносибати хаттиро нишон медиҳад: агар ҳама чизи дигар собит бошад, афзоиши андозаи имзо payload-и умумиро ба ҳамон миқдор зиёд мекунад. Аммо таъсир ба қабати физикӣ ҳатман хаттӣ нест; вақте модулятсия, каналҳои WDM, масофаи нах ва ғайрихаттиҳо ворид мешаванд, баромади система метавонад рафтори мураккабтар нишон диҳад.
Чаро 8144 бит то 8192 бит васеъ карда мешавад?
Манбаъ мегӯяд, барои кори мунтазами блокҳои DSP ва нигоҳ доштани мутобиқати харитасозии символҳои модулятсия, пайдарпаии вурудии 8144 бит ба қувваи навбатии мувофиқи ду, яъне 8192 бит, ҳамоҳанг карда мешавад:
\[ L_{\mathrm{aligned}}=2^k \tag{11} \]
Дар ин ҷо \(k\) бутуне мебошад, ки хурдтарин қимати \(2^k\)-ро медиҳад, ки ба дарозии маълумоти аслӣ баробар ё аз он калон аст. Барои 8144 ин қимат \(k=13\) аст; зеро \(2^{13}=8192\).
Ин ҳамоҳангсозӣ маълумоти нав эҷод намекунад; он имкон медиҳад блокҳои ҳисоббарорӣ маълумотро дар андозаи мунтазам коркард кунанд.
Шумораи умумии символҳо чӣ гуна ҳисоб карда мешавад?
Манбаъ шумораи символҳоро:
\[ N_{\mathrm{sym}} = \frac{L_{\mathrm{aligned}}} {\log_2 M} \tag{12} \]
чунин муайян мекунад.
Барои бори ҳамоҳангшудаи 8192 бит, ҳангоми истифодаи формулаи манбаъ, дар QPSK азбаски \(\log_2 4=2\), 4096 символ; дар 16QAM азбаски \(\log_2 16=4\), 2048 символ лозим мешавад. Ин қиматҳо натиҷаи мустақими математикии Муодила (12) мебошанд; натиҷаи нави симулятсия нестанд.
Ин муносибат шарҳ медиҳад, ки чаро 16QAM метавонад ҳамон миқдори битро бо пайдарпаии кӯтоҳтари символҳо интиқол диҳад. Аммо пайдарпаии кӯтоҳтари символҳо, бо сабаби ҳассосияти бештари 16QAM ба вайроншавиҳои физикӣ, худкорона маънои системаи беҳтари сар-то-сарро надорад.
Чаро қувваи умумии WDM ҳамроҳ бо шумораи каналҳо муҳим мешавад?
Манбаъ қувваи умумии оптикиро ба таври консептуалӣ:
\[ P_{\mathrm{tot}} = \sum_{i=1}^{N}P_{\mathrm{ch},i} \]
баррасӣ мекунад. \(N\) шумораи каналҳо ва \(P_{\mathrm{ch},i}\) қувваи оптикии ҳар канал мебошад. Вақте каналҳои зиёд дар як нах ҳаракат мекунанд, афзоиши қувваи умумӣ метавонад ғайрихаттиҳои Kerr-ро тақвият диҳад. Аз ин рӯ, launch power-и мувофиқ барои системаи якканала метавонад барои WDM-и 16-канала мувофиқ набошад.
Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот
Системаи Симулятсия Чӣ Гуна Сохта Шуд?
Муҳаққиқон ҷараёни битии дорои имзои пасоквантиро ба системаҳои оптикии когерентии якканала ва 16-канала, ки дар OptiSystem 15 моделсозӣ шудаанд, ворид карда, барои launch power, қувваи оссилятори маҳаллӣ, суръати бит, фосилаи каналҳо ва дарозии нах сканкунии параметрҳоро анҷом доданд; дар нуқтаҳои кории оптимизатсияшуда BER, Q-фактор, вақти интиқол, иқтидор ва дастрасии максималиро муқоиса карданд.
Нармафзори симулятсия ва муҳити ҳисоббарорӣ
Симулятсияҳои интиқоли оптикӣ дар OptiSystem 15 анҷом дода шуданд. Компютери ҳисоббарорӣ дар манбаъ чунин нишон дода шудааст:
- Intel Core i7-10750H, 2.60 GHz,
- 40 GB RAM,
- Windows 10 Home 64-bit
Натиҷаҳои таъхири PQDS ба иҷрои сатҳи нармафзор тааллуқ доранд; FPGA ё суръатбахши махсуси DSP/криптография истифода нашудааст.
Параметрҳои асосии симулятсияи якканала
| Параметр | Қимати манбаъ |
|---|---|
| Дарозии мавҷи истинодӣ | 1550 nm |
| Laser linewidth | 0,1 MHz |
| Поляризатсия | Як |
| Диапазони сканкунии қувва | −30 то 30 dBm |
| Коҳиши SMF | 0,2 dB/km |
| Дисперсияи SMF | 16 ps/nm/km |
| Дисперсияи DCF | −80 ps/nm/km |
| Amplifier gain | 20 dB |
| Noise figure | 4 |
| Sequence length | 8192 |
| Модулятсия | QPSK / 16QAM |
| Филтр | Gaussian |
Параметрҳои WDM-и 16-канала
| Параметр | Қимати манбаъ |
|---|---|
| Диапазони дарозии мавҷ | 1550–1556 nm |
| Фосилаи каналҳо | 0,8 / 0,4 / 0,2 nm |
| Laser linewidth | 0,1 MHz |
| Коҳиши нах | 0,2 dB/km |
| Дисперсияи SMF | 16 ps/nm/km |
| Дисперсияи DCF | −80 ps/nm/km |
| Amplifier gain | 20 dB |
| Noise figure | 4 |
| Шумораи каналҳо | 16 |
| Паҳнои банди MUX | 160 GHz |
| Sequence length | 8192 |
| Навъи QAM constellation | Square |
Параметрҳои модели нах, ки дар бахши натиҷаҳо иловатан гузориш шудаанд
Дар бахши натиҷаҳо барои канали нах маҷмӯи муфассалтари параметрҳо пешниҳод шудааст:
- Дарозии мавҷи истинодӣ: 1552,5 nm,
- коҳиш: 0,2 dB/km,
- дисперсияи хроматикӣ: 16,75 ps/nm/km,
- нишебии дисперсия: 0,075 ps/nm²/km,
- \(\beta_2=-20\,\mathrm{ps^2/km}\),
- nonlinear refractive index \(n_2=2.6\times10^{-20}\,\mathrm{m^2/W}\),
- масоҳати самаранок: 80 µm²,
- differential group delay: 0,2 ps/km,
- fractional Raman contribution: 0,18,
- orthogonal Raman factor: 0,75,
- максималии nonlinear phase shift: 3 mrad,
- periodic boundary conditions.
Ёддошти гузоришдиҳии дохили манбаъ: Дар Ҷадвали 1 ва Ҷадвали 2 қиматҳои дарозии мавҷ/дисперсия 1550 nm ва 16 ps/nm/km мебошанд, дар ҳоле ки дар бахши натиҷаҳо 1552,5 nm ва 16,75 ps/nm/km истифода шудаанд. Манбаъ иловатан шарҳ намедиҳад, ки ин фарқ аз кадом зермодел ё конфигуратсия сарчашма мегирад. Аз ин рӯ, қиматҳо мисли як маҷмӯи ягонаи параметрҳо якҷо карда нашудаанд.
Оптимизатсияи суръати битии фиристанда
Дар таҳқиқот барои ҳамаи конфигуратсияҳои асосӣ тағйирёбии Q-фактор вобаста ба суръати бит скан карда шудааст. Манбаъ тақрибан дар атрофи 40 Gb/s нуқтаи умумии оптималии кориро гузориш медиҳад. Қайд мешавад, ки дар суръатҳои пасттар истифодаи банд бесамар мегардад, дар суръатҳои баландтар бошад, таъсири дисперсияи хроматикӣ ва дахолати байнисимволӣ нишондиҳандаро коҳиш медиҳад.
Q-факторҳои тахминии максималӣ, ки дар манбаъ дар атрофи 40 Gb/s дода шудаанд:
| Система | Q-фактори тахминӣ |
|---|---|
| QPSK-и якканала | ≈25 |
| WDM QPSK-и 16-канала | ≈21 |
| WDM 16QAM-и 16-канала | ≈5 |
Оптимизатсияи launch power
Дар шароити launch power-и хеле паст сигнали қабулшуда аз ҷиҳати OSNR заиф мемонад. Ҳангоми зиёд кардани қувва Q-фактор баланд мешавад; аммо пас аз нуқтаи муайян таъсирҳои ғайрихаттӣ ба монанди SPM, XPM ва FWM бартарӣ пайдо карда, нишондиҳанда боз коҳиш меёбад. Аз ин рӯ, дида мешавад, ки Q-фактор нисбат ба launch power яксамт зиёд намешавад ва нуқтаи оптималӣ дорад.
| Система | Қувваи оптималии Tx |
|---|---|
| QPSK-и якканала | ≈15 dBm |
| WDM QPSK-и 16-канала | ≈−7 dBm / канал |
| WDM 16QAM-и 16-канала | ≈−10 dBm / канал |
Фарқи калони қувва байни системаи якканала ва WDM бо зиёд шудани қувваи умумии оптикӣ ва ҳамкориҳои ғайрихаттии байни каналҳо дар системаи бисёрканала алоқаманд карда мешавад.
Натиҷаҳои қувваи LO
Ҳангоми зиёд шудани қувваи оссилятори маҳаллӣ дар оғоз нишондиҳандаи ошкорсозии когерентӣ ва Q-фактор баланд мешаванд. Пас аз қувваи муайян система ба режими shot-noise-limited наздик мешавад ва қувваи бештари LO фоидаи иловагии назаррас намедиҳад. Дар ҷадвали системаи оптималии манбаъ нуқтаҳои кории Rx/LO барои QPSK-и якканала 5 dBm, барои WDM QPSK-и 16-канала 15 dBm ва барои WDM 16QAM 10 dBm дода шудаанд.
Филтрҳои Gaussian, Bessel ва Chebyshev
Манбаъ се навъи филтри қабулкунандаро тавассути муносибати BER–OSNR муқоиса кардааст. Дар тарафи QPSK филтри Gaussian пасттарин BER-ро таъмин кардааст. Бо вуҷуди ин, фарқи байни филтрҳо аз фарқи модулятсия байни QPSK ва 16QAM хурдтар аст. Тибқи тафсири таҳқиқот, омили бартаридоштае, ки устувории системаро муайян мекунад, бештар формати модулятсия аст, на навъи филтр.
Алгоритмҳои PQDS ва дастрасии интиқол
Бо истифода аз пайдарпаии ибтидоии собити 8144 бит, таъсири васеъшавии payload, ки алгоритмҳои гуногуни имзо ба вуҷуд меоранд, ба дастрасӣ низ алоҳида баррасӣ шудааст. Дар матни манбаъ:
| PQDS | Дастрасии тахминии максималӣ | Тафсири манбаъ |
|---|---|---|
| FALCON-512 | ≈204 km | Имзои фишурдатар ва васеъшавии ками payload |
| FALCON-1024 | ≈200 km | Наздик ба FALCON-512 |
| Оилаи CRYSTALS-Dilithium | ≈180–182 km | Тавозуни сатҳи миёнаи payload/нишондиҳанда |
| Оилаи SPHINCS+ | ≈76 km сатҳ | Дастрасии камтар аз сабаби signature payload-и калон |
Ин муқоиса ҳамзамон як андозаи тарҳрезии системаро, ки аз амнияти математикии алгоритм ҷудо аст, нишон медиҳад: signature-и калонтар барои системаи интиқол payload-и калонтарро маъно дорад. Аммо фарқи дастрасӣ набояд танҳо ҳамчун “хуб” ё “бад” будани алгоритм тафсир шавад; таҳқиқот ин алгоритмҳоро дар доираи дарозии муайяни додаҳо ва модели симулятсия муқоиса кардааст.
Натиҷаҳои фосилаи каналҳо
Барои системаи WDM QPSK-и 16-канала манбаъ се фосилаи каналро муқоиса мекунад:
| Фосилаи каналҳо | Дастрасии тахминӣ |
|---|---|
| 0,2 nm | 95 km |
| 0,4 nm | 194 km |
| 0,8 nm | 200 km |
Гарчанде 0,8 nm дарозтарин дастрасиро таъмин мекунад, фосилаи васеътари каналҳо маънои онро дорад, ки дар спектри умумии собит каналҳои камтар ҷойгир карда мешаванд. Аз ин рӯ, манбаъ 0,4 nm-ро ҳамчун нуқтаи кори мутавозин байни дастрасӣ ва самаранокии спектралӣ тафсир мекунад.
Дастрасии максималии се система
| Система | Суръати бит | Масофаи максималӣ | Нуқтаи оптималии корӣ |
|---|---|---|---|
| QPSK-и якканала | 40 Gb/s | 203 km | Tx = 15 dBm, Rx/LO = 5 dBm |
| WDM QPSK-и 16-канала | 40 Gb/s | 194 km | Tx = −7 dBm, Rx/LO = 15 dBm |
| WDM 16QAM-и 16-канала | 40 Gb/s | 103 km | Tx = −10 dBm, Rx/LO = 10 dBm |
Муқоисаи иқтидор дар 70 km
| Система | Масофа | Иқтидори умумӣ | Нуқтаи оптималии корӣ |
|---|---|---|---|
| QPSK-и якканала | 70 km | 40 Gb/s | Tx = 15 dBm, Rx/LO = 5 dBm |
| WDM QPSK-и 16-канала | 70 km | 640 Gb/s | Tx = −7 dBm, Rx/LO = 15 dBm |
| WDM 16QAM-и 16-канала | 70 km | 1280 Gb/s | Tx = −10 dBm, Rx/LO = 10 dBm |
Баландтарин иқтидори 1280 Gb/s-ро додани 16QAM бо он алоқаманд аст, ки он дар ҳар як рамз нисбат ба QPSK ду баробар бештар бит мебарад ва ҳамзамон 16 канали дарозии мавҷ истифода мешаванд. Аммо то 103 km кам шудани дастрасии максималии ҳамин система созиши иқтидор–устувориро нишон медиҳад.
Номувофиқии воҳидҳои дохили манбаъ дар натиҷаҳои вақти интиқол
Матне, ки Шакли 13-ро шарҳ медиҳад, мегӯяд, ки бо зиёд шудани андозаи додаҳо вақти интиқоли QPSK-и якканала тақрибан аз 0,58 ms то 248 ms, вақти WDM QPSK-и 16-канала аз 38 ms то 740 ms ва вақти WDM 16QAM-и 16-канала аз 15 ms то 580 ms зиёд шудааст.
Дар муқобил, дар сатри “Transmission Time”-и Ҷадвали 5-и манбаъ барои QPSK-и якканала 58 s, барои WDM QPSK 38 min ва барои WDM 16QAM 15 min навишта шудааст. Ин ду маҷмӯи воҳид/қимат бо ҳам мувофиқ нестанд ва манбаъ шарҳ намедиҳад, ки кадом сатр қимати ислоҳшуда аст. Verianla барои ҳал кардани ин номуайянӣ воҳидҳоро тахмин накардааст; аз ин рӯ, иддаоҳои вақти интиқол бояд ҳамчун гузоришҳои ҷудогона дар дохили манбаъ нигоҳ дошта шаванд.
Муқоисаи умумии система
| Хусусият | QPSK-и якканала | WDM QPSK-и 16-канала | WDM 16QAM-и 16-канала |
|---|---|---|---|
| Самаранокии спектралӣ | Паст | Миёна | Баланд |
| Дастрасии максималӣ | 203 km | 194 km | 103 km |
| Q-фактор | Баланд, ≈25 | Миёна, ≈21 | Паст, ≈5 |
| Нишондиҳандаи BER | Беҳтарин | Миёна | Заифтарин |
| Ҳассосият ба вайроншавиҳо | Паст | Миёна | Баланд |
| Ҳассосият ба бори PQDS | Паст | Миёна | Баланд |
| Мураккабии система | Паст | Миёна | Баланд |
| Дахолати байни каналҳо | Паст | Миёна | Баланд |
| Устуворӣ | Баланд | Миёна | Паст |
| Самти истифодаи тавсияшудаи манбаъ | Масофаи дароз | Мутавозин | Иқтидори баланд |
Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад
- Андозаи имзои PQDS ва таъхири ҳисоббарорӣ бояд ҳамчун параметри тарҳрезии система дар иртиботи оптикии баландсуръат ба назар гирифта шаванд.
- Дар симулятсияи манбаъ FALCON-512 барои таҳлилҳои минбаъдаи интиқол беҳтарин тавозуни нишондиҳанда/мувофиқатро таъмин кардааст.
- QPSK-и якканала дар байни се системаи асосии баррасишуда дарозтарин дастрасии максималиро таъмин кардааст.
- WDM QPSK-и 16-канала иқтидорро хеле зиёд карда, дар муқоиса бо QPSK-и якканала дастрасиро каме коҳиш додааст.
- WDM 16QAM-и 16-канала баландтарин иқтидорро таъмин кардааст, аммо пасттарин дастрасии максималӣ ва баландтарин ҳассосият ба вайроншавиҳои физикиро доштааст.
- Хеле танг кардани фосилаи каналҳо метавонад зичии иқтидори WDM-ро зиёд кунад, аммо ҳамзамон дахолати байни каналҳо ва таъсирҳои ғайрихаттиро тақвият диҳад.
- Дар шароити манбаъ фосилаи каналии 0,4 nm ҳамчун нуқтаи мутавозин байни дастрасӣ ва самаранокии спектралӣ арзёбӣ шудааст.
- Ҳангоми аз ҳад зиёд баланд кардани launch power нишондиҳанда метавонад бинобар таъсирҳои ғайрихаттии нах паст шавад; қувваи бештари оптикӣ ҳамеша беҳтар нест.
- Қувваи LO пас аз сатҳи муайян рафтори сершавӣ нишон медиҳад.
- Суръатбахшии сахтафзор метавонад вақти signing/verification-ро кам кунад, аммо васеъшавии асосии payload-ро, ки signature-и калон ба вуҷуд меорад, бартараф намекунад.
Умумисозиҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад
- Қиматҳои 203 km, 194 km ё 103 km масофаҳои кафолатшуда дар пайвандҳои воқеии саҳроии нахӣ нестанд.
- Нишон дода нашудааст, ки FALCON-512 дар ҳамаи барномаҳои пасоквантӣ беҳтарин алгоритми имзо аст.
- Хулоса баровардан мумкин нест, ки SPHINCS+ аз ҷиҳати криптографӣ аз FALCON “бадтар” аст; таҳқиқот аз ҷиҳати бори системаи физикӣ ва таъхири нармафзор муқоиса мекунад.
- Хулоса баровардан мумкин нест, ки 16QAM дар ҳама шароит аз QPSK бадтар аст; 16QAM аз ҷиҳати иқтидор бартарии равшан дорад, аммо дар ин симулятсия барои дастрасӣ/устуворӣ хароҷот ба вуҷуд омадааст.
- Таҳқиқот санҷиши ҳамла бар зидди компютери воқеии квантиро анҷом надодааст.
- Таҳқиқот амнияти дарозмуддати криптоаналитикии алгоритмҳои PQDS-ро исбот намекунад.
- Таҳқиқот тақсимоти калиди квантӣ ё таҷрибаи алоқаи оптикии квантӣ нест.
- Модели симулятсия ҳамаи нуқсонҳои садои фаза, калибрченкунӣ, поляризатсия ва ғайрихаттии тартиби баландтари дастгоҳҳои воқеиро фаро намегирад.
Маҳдудиятҳои таҳқиқот
Муаллифон қайд мекунанд, ки модулҳои transmitter, receiver ва DSP дар OptiSystem бо танзимоти идеалӣ ё наздик ба идеалӣ кор мекунанд. component mismatch, calibration error, садои фаза ва баъзе таъсирҳои nonlinear-и тартиби баландтар, ки дар системаҳои воқеӣ мавҷуданд, пурра моделсозӣ нашудаанд.
Баъзе таъсирҳои вобаста ба поляризатсия низ ба таври ошкор моделсозӣ нашудаанд. Аз ин рӯ, дар пайвастҳои воқеии бисёрканалии WDM талафоти нишондиҳанда метавонад нисбат ба симулятсия бештар бошад.
Арзёбии таъхири криптографӣ ба иҷрои нармафзор асос ёфтааст. FPGA, DSP-и махсус ё усулҳои дигари hardware acceleration моделсозӣ нашудаанд. Қайд мешавад, ки чунин суръатбахшҳо метавонанд signing ва verification latency-ро коҳиш диҳанд.
Бо вуҷуди ин, hardware acceleration шумораи битҳоеро, ки signature ба бастаи додаҳо илова мекунад, аз байн намебарад. Аз ин рӯ, payload expansion ва таъсири он ба sequence length/вақти интиқол ҳамчун маҳдудияти алоҳидаи система боқӣ мемонад.
Самтҳои кори оянда барномаҳои hardware-aware PQDS, моделҳои физикии воқеитар, coherent optical OFDM ва меъмориҳои elastic WDM-ро дар бар мегиранд.
Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул
Унвони аслӣ: Performance Evaluation of Post-Quantum Digital Signature in QPSK- and 16QAM-Based WDM Communication Systems
Муаллифон: Duaa J. Khalaf; Arwa A. Moosa; Tayseer S. Atia.
Тартиби муаллифон: Тартиби дар манбаъ додашуда бетағйир нигоҳ дошта шудааст.
Саҳми баробар: Дар манбаъ изҳорот дар бораи саҳми баробар/ҳаммуаллифии аввал мавҷуд нест.
Муаллифони масъул: Duaa J. Khalaf ва Tayseer S. Atia.
Аффилиатсия 1: Department of Computer Engineering, College of Engineering, Al-Iraqia University, Baghdad 10047, Iraq.
Аффилиатсия 2: Department of Networks Engineering and Cyber Security, College of Engineering, Al-Iraqia University, Baghdad 10047, Iraq.
Маҷалла: Computers.
Ношир: MDPI.
Ҷилд / шумора / рақами мақола: Volume 15, Issue 5, Article 290.
DOI: 10.3390/computers15050290.
Санаи дарёфт: 23 Марти 2026.
Санаи таҷдиди назар: 24 Апрели 2026.
Санаи қабул: 28 Апрели 2026.
Санаи нашр: 1 Майи 2026.
Навъи манбаъ: Мақолаи таҳқиқотӣ; таҳқиқоти симулятсияи байниқабатӣ бар асоси OptiSystem ва муқоисаи нишондиҳандаи PQDS дар сатҳи нармафзор.
Ҳолати баррасии ҳамтоён: Мақола дар маҷаллаи баррасишаванда нашр шудааст. Мақола ба шумораи махсуси “Emerging Trends in Network Security and Applied Cryptography” дохил мешавад.
Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).
Сабти расмии нашр: MDPI Computers, Volume 15, Issue 5, Article 290; DOI 10.3390/computers15050290.
Ҳолати preprint: Манбаи баррасишуда нусхаи нашршудаи маҷалла мебошад. Дар PDF-и манбаъ нусхаи алоҳидаи preprint, ки бояд коркард шавад, зикр нашудааст.
Маблағгузорӣ: Муаллифон гузориш додаанд, ки таҳқиқот маблағгузории беруна нагирифтааст.
Дастрасии додаҳо: Қайд шудааст, ки додаҳои дастгиркунандаи натиҷаҳо бо дархости оқилона аз муаллифи масъул дастрас карда мешаванд.
Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон изҳор кардаанд, ки бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.
Саҳми муаллифон: Tayseer S. Atia — консептуализатсия, методология ва роҳбарӣ/supervision; Duaa J. Khalaf — нармафзор, навиштани тарҳи аввал ва таҳқиқот; Arwa A. Moosa — баррасӣ ва таҳрир. Гузориш шудааст, ки ҳамаи муаллифон нусхаи нашршударо хонда ва тасдиқ кардаанд.
Усули асосӣ: Додаҳои воридшаванда бо SHA-256 коркард шуда, бо имзоҳои рақамии FALCON/Dilithium/SPHINCS+ payload-и амн сохта шудааст ва дар OptiSystem 15 системаҳои якканала ва 16-каналии WDM бо модулятсияи QPSK/16QAM моделсозӣ шудаанд. Бо сканкунии launch power, LO power, bit rate, channel spacing ва fiber length, BER, Q-фактор, вақти интиқол, иқтидор ва дастрасии максималӣ баррасӣ шудаанд.
Маҳдудияти асосии методологӣ: Натиҷаҳо таҷрибаи воқеии саҳроии нах нестанд. Онҳо ба шароити муайяни модели OptiSystem асос меёбанд. Нуқсонҳои воқеии transmitter/receiver, calibration mismatch, баъзе polarization impairments, таъсирҳои nonlinear-и тартиби баландтар ва hardware-accelerated PQDS implementation пурра моделсозӣ нашудаанд.
Номувофиқии параметрҳои дохили манбаъ: Дар Ҷадвали 1/2 қиматҳои 1550 nm ва 16 ps/nm/km барои SMF гузориш мешаванд, дар ҳоле ки дар модели муфассали нах дар бахши натиҷаҳо 1552,5 nm ва 16,75 ps/nm/km гузориш шудаанд. Манбаъ фарқи байни ин ду parameter set-ро ошкоро мувофиқ намекунад.
Номувофиқии вақти интиқоли дохили манбаъ: Матни Шакли 13 вақтҳоро дар миқёси миллисония гузориш медиҳад, дар ҳоле ки Ҷадвали 5 қиматҳои гуногунро дар миқёси сония/дақиқа пешниҳод мекунад. Азбаски манбаъ фарқи воҳидҳоро шарҳ намедиҳад, Verianla ин қиматҳоро ба ҳам табдил надодааст ё ислоҳи тахминиро анҷом надодааст.
Ёддошти рақами муодила: Дар манбаъ, фавран пас аз Муодилаи (4), ки \(V_o=V_A-V_B=2V_A\) аст, шарҳи беҳбудии 6 dB бо ифодаи “Equation (5)” дода мешавад. Ин дар дохили манбаъ ба ҷойивазкунии рақамгузорӣ монанд аст; мундариҷаи илмӣ хомӯшона аз нав рақамгузорӣ шуда, ба иддаои нави манбаъ табдил дода нашудааст.
Ҳадди тафсири квантӣ: Таҳқиқот симулятсияи компютери квантӣ, канали квантӣ ё ҳамлаи Shor/Grover нест. Контексти квантӣ ба он дахл дорад, ки имзоҳои рақамии пасоквантӣ барои муқовимат ба ҳамлагарони quantum-capable-и оянда тарҳрезӣ мешаванд.
Шарҳ гузоред
Нишонии почтаи электронии шумо нашр намешавад. Майдонҳои ҳатмӣ бо * нишон дода шудаанд