Жумуртка ичиндеги инъекция — эмбрион жумурткадан чыга электе жумуртканын белгилүү бир бөлүгүнө зат киргизүүгө мүмкүндүк берген колдонуу ыкмасы; булак изилдөөдө in ovo injection (IOI) деп аталат. Изилдөөчүлөр 900 уруктанган Ross 308 жумурткасында таттуу апельсин кабыгынын, анар кабыгынын жана зайтун жалбырагынын %1 суу экстракттарын ар бир жумурткага 0.1 mL көлөмдө инкубациянын 10- же 18-күнүндө колдонушкан. Экстракт топторунда антиоксиданттык коргонуу көрсөткүчтөрү жана айрым өсүү өлчөөлөрү оң багытта өзгөргөн. Ошол эле учурда тоют конверсиясынын коэффициентинде статистикалык жактан маанилүү жакшыруу табылган эмес, дистилденген суу контролунда да айрым өндүрүмдүүлүк көрсөткүчтөрү жогорулаган. Натыйжалар экстракттар бардык шарттарда артык же коммерциялык масштабда ырасталганын көрсөтпөйт.

Убакытты салыштырууда 18-күн жумурткадан чыгуу көрсөткүчүнүн жогору болушу, супероксиддисмутаза активдүүлүгү жана алгачкы 5 күндөгү жашоо жөндөмдүүлүгү менен байланышкан. Бирок бул артыкчылык бардык өлчөөлөргө жайылган эмес: 42-күндөгү тирүү салмак графигинде убакыт топторунун орточо маанилери бири-бирине жакын; 5-таблицада салмак кошууга убакыттын таасири маанилүү эмес. Булактагы айрым сан, панель жана ыкма боюнча шайкешсиздиктер өзүнчө белгиленип, жыйынтыктарды чечмелөөнүн чеги сакталган.

Изилдөөнүн көйгөйү: чыгууга чейин башталган кийлигишүү

Балапан үчүн жумурткадан чыгуу — өнүгүү аяктаган акыркы чек эмес. Бул тамак сиңирүү системасы, энергияны пайдалануу жана айлана-чөйрөгө ыңгайлашуу жагынан жаңы мезгилдин башталышы. Булак изилдөө инкубатордон чарбага ташууда тоютка жана сууга жетүү болжол менен 24–48 саатка кечигиши мүмкүн экенин изилдөөнүн негиздемелеринин бири катары карайт. Эксперимент ташуу кечигүүсүнүн өзүн салыштырган эмес; ушул сезимтал өткөөл мезгилге чейин өсүмдүк компонентин берүү кийинки өнүгүү менен кандай байланышта экенин сынаган.

Изилдөөнүн өзгөчө суроосу, бирдей колдонуу көлөмү жана экстракт концентрациясы сакталганда өсүмдүк булагы менен эмбриондук күн биргелешип жыйынтыкты өзгөртөбү же жокпу. Таттуу апельсин кабыгы Citrus sinensis булагынан алынган SP, анар кабыгы Punica granatum булагынан алынган PP, зайтун жалбырагы Olea europaea булагынан алынган OL деп кыскартылган. Бул заттар түздөн-түз тоют кошумчасы катары берилген эмес; алардын суу экстракттары жумуртканын ичинде колдонулган. Ошондуктан натыйжалар ошол эле кошумча продукттарды чоң канаттуулардын тоютуна кошуунун натыйжалары менен тең эмес.

Жумуртка ичиндеги инъекцияда колдонуу убактысы эмне үчүн маанилүү?

Жумуртка ичиндеги инъекциянын убактысы колдонулган зат туш болгон эмбриондук өнүгүү баскычын өзгөртөт. Булак изилдөөдө 10-күн эрте орган өнүгүүсү жана ткандардын дифференциациясы менен, 18-күн болсо чыгууга жакындаган эмбриондун тамак сиңирүү системасынын андан ары өнүгүшү жана амнион суюктугун жутушу менен байланышкан. Экспериментте 18-күн топторунда айрым инкубациялык жана физиологиялык көрсөткүчтөр жакшыраак болгон; бирок ыкма бөлүмүндө инъекция орду аба камерасы деп көрсөтүлгөндүктөн, амнион суюктугу аркылуу түздөн-түз ичегиге кабылуу экспериментте ырасталган жол катары көрсөтүлбөйт.

Бул айырма анатомиялык жактан маанилүү. Аба камерасына колдонуу менен амниотикалык бөлүккө колдонуу бир эле процедура эмес. Киришүүдө амнион ичине колдонуунун логикасы түшүндүрүлсө, кыскача мазмун жана эксперименттик ыкма аба камерасына инъекцияны сүрөттөйт. Макаланын илимий өзөгүндө негиз катары ыкма бөлүмүндө билдирилген аба камерасына колдонуу алынган. Экстракт эмбрионго так кайсы жол менен жана кандай өлчөмдө жеткени боюнча сандык байкоо берилген эмес.

Эки контролдук топ кайсы суроолорду ажыратат?

Инъекция жасалбаган терс контрол NC — кийлигишүүсүз өнүгүүнүн салыштыруу негизи. Дистилденген суу сайылган оң контрол PC болсо колдонуу процедурасы менен ташуучу суюктукту бирге билдирет. Өсүмдүк экстракты тобунун NCден айырмаланышы өзгөрүү жалгыз гана өсүмдүк курамынан келип чыкканын өз алдынча көрсөтпөйт. Экстракттын өзгөчө салымын баалоодо PC менен салыштыруу да зарыл. Мындан тышкары, PC ийне киргизүүнүн таасирин ташуучу суюктуктун таасиринен өзүнчө өлчөгөн үчүнчү контрол эмес.

Инъекция жасалбаган NC топтору экспериментте NC × 10 жана NC × 18 деп да аталган. Бул белгилер аталган күндөрү бул жумурткаларга инъекция жасалган дегенди билдирбейт. Эки NC тобунун айрым өлчөөлөрдө айырмаланышы убакыттын негизги таасирин өз алдынча жана шартсыз колдонуу артыкчылыгы катары чечмелебөө керектигин көрсөтөт.

Антиоксиданттык маркерлер эмнени көрсөтөт?

Малондиальдегид (MDA) липиддердин пероксиддешүүсүн баалоо үчүн колдонулган маркер. Сывороткадагы MDAнын төмөнүрөөк мааниси өлчөө шартында липиддердин пероксиддешүүсү азыраак экенине шайкеш деп эсептелет. Супероксиддисмутаза (SOD) болсо супероксид радикалдарына каршы антиоксиданттык коргонууга катышкан фермент. Изилдөө MDAны µmol/L, SOD активдүүлүгүн U/mL бирдиги менен көрсөтөт. Бул эки өлчөө бири-бирин толуктайт: бири кычкылдануу зыянынын бир жагын, экинчиси коргонуу системасынын бир жагын көзөмөлдөйт.

Экстракт топторунда MDAнын азайышы жана SODдун көбөйүшү антиоксиданттык абал өзгөргөнүн колдойт. Бирок бул өлчөөлөр кайсы кошулма кайсы молекулалык жолду өзгөрткөнүн аныктабайт. Изилдөөчүлөрдүн лимонен, олеуропеин жана башка өсүмдүк компоненттери боюнча түшүндүрмөлөрү мүмкүн болгон механизмге байланыштуу жоромолдор; экспериментте ген экспрессиясы, кошулмалардын ткандарда таралышы же ар бир кошулманын өзүнчө таасири өлчөнгөн эмес.

Гетерофил/лимфоцит катышы (H/L) канаттууларда физиологиялык стрессти баалоодо колдонулган көрсөткүч. Гематокрит (PCV) кан көлөмүнүн эритроциттерден турган бөлүгүн пайыз менен билдирет. H/Lнин төмөндөшү жана PCVнин жогорулашы контекст ичинде бааланышы мүмкүн; булар түздөн-түз иммундук натыйжалуулуктун, эритропоэтин өндүрүүнүн же ооруга туруктуулуктун өлчөмү эмес. Боор жана бөйрөк менен байланышкан сывороткалык көрсөткүчтөрдөгү өзгөрүүлөр да органдардын гистологиялык корголушу менен теңештирилбеши керек.

Тирүү салмактын өсүшү тоют конверсиясынын жакшырганын көрсөтөбү?

Тирүү салмактын өсүшү өзүнчө тоют конверсиясынын жакшырганын көрсөтпөйт. Тоют конверсиясынын коэффициенти (FCR) керектелген тоют менен салмак кошуунун ортосундагы байланышты баалайт; тирүү салмак болсо жаныбардын белгилүү жаштагы массасы. Бул изилдөөдө айрым колдонуу топторунда тирүү салмак жана Европа натыйжалуулук фактору жогорураак билдирилсе да, FCR үчүн заттын, убакыттын жана өз ара аракеттенүүнүн таасирлери статистикалык жактан маанилүү болгон эмес. Ошондуктан жыйынтыктар далилденген тоют үнөмдөөсү катары көрсөтүлбөйт.

Европа натыйжалуулук фактору (EEF) өндүрүш көрсөткүчтөрүнүн бир нече компонентин бирге баалаган көрсөткүч. Булак EEF жана салыштырмалуу өсүү ылдамдыгы (RGR) эсептери үчүн мурунку ыкмаларга шилтеме берет; бул эсептердин ачык теңдемелерин негизги PDFде жазбайт. Verianla баянында билдирилбеген эсептөө деталдары изилдөөчүлөр колдонгон так формулалар сыяктуу толукталган эмес.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Эксперименттин уюштурулушу жана байкоо процесси

Эксперимент 2024-жылдын ноябры–2025-жылдын марты аралыгында Ирактын Бабил аймагындагы Al-Musaib Technical College чарбасында жана лабораторияларында жүргүзүлгөн. Бир типтеги, 45 жумалык Ross 308 ата-энелик үйүрүнөн алынган 900 уруктанган жумуртканын баштапкы салмагы 56.12 ± 1.42 g деп билдирилген. Жумурткалар туш келди 10 топко бөлүнгөн: ар бир топто 90 жумуртка жана ар бири 30 жумурткадан турган 3 кайталоо болгон.

Чыккандан кийин тандалган балапандар дени сак, тирүү, сергек, нормалдуу өнүккөн, физикалык кемтиги жок жана тик тура алган жекече организмдер болгон. Бул тандоо маанилүү: 42 күндүк байкоо жумурткадан чыккан бардык организмдерди автоматтык түрдө камтыган байкоо эмес. Баштапкы этаптагы 900 жумуртка менен кийинки 600 балапан баалоонун ар башка этаптарындагы үлгүлөр.

Экстракттарды даярдоо жана химиялык профиль

Жергиликтүү базардан кургатылып жана майда майдаланган түрдө алынган өсүмдүк үлгүлөрүнүн идентификациясы тиешелүү өсүмдүк өндүрүшү бөлүмү тарабынан ырасталган. Ар бир порошок үлгүсүнөн 50 g, 500 mL дистилденген сууда 37 °Cде 4 саат чайкалган. Zetron Lyz-2102c чайкоочу инкубатор колдонулган; эритмелер Whatman кагазы менен үч жолу чыпкаланган. Эриткич Henan Lanphan айланма бууландыргычы менен вакуум астында алынган. Туруктуу салмакка жеткенге чейин бөлмө температурасында эң көп 4 күн кармалган кургак экстракттар кара бөтөлкөлөрдө 4 °Cде сакталган. Инъекциялык эритмелер да 4 °Cде, янтарь түстөгү бөтөлкөлөрдө сакталган.

Биоактивдүү профиль үчүн Shimadzu жогорку натыйжалуу суюк хроматографиясы (HPLC) жана Sigma-Aldrich стандарттары колдонулган. Булак лимонен жана олеуропеин пайыздарын учуучу майдын негизинде, башка компоненттердин көбүн порошок экстракттын негизинде билдирет. Бул өлчөө негиздерин суу инъекциялык эритмесинин курамдык пайызы менен чаташтырбоо керек.

1-таблицада жалпы флавоноид маанилери SP, PP жана OL үчүн тиешелүүлүгүнө жараша 22.25, 95.89 жана 31.56; жалпы фенол маанилери 35.45, 138.98 жана 112.36 деп берилген. Бирок эки саптын бирдиги булакта g/mg деп жазылган. Бул бирдик үнсүз түрдө mg/gге өзгөртүлгөн эмес; маанилер ишенимдүү масса катышын же инъекция дозасын эсептөөдө колдонулбашы керек. Таблицадагы сызыктар да ырасталган нөл концентрация катары чечмеленген эмес.

Инъекция, инкубация жана өстүрүү шарттары

Ыкма бөлүмүндө үч жумурткада фенил көк боёгу менен аба камерасына колдонуу боюнча алдын ала сыноо жөнүндө айтылат. Инъекциялар стерилдүү шартта жүргүзүлгөн. Ошол эле учурда ийне узундугу, кирүү тереңдиги, тешикти жабуу процедурасы жана инъекциялык эритменин pH/osmolallık маанилери негизги PDFде толук берилген эмес. Алдын ала сыноо өсүмдүк компоненттеринин эмбриондогу сиңүү көлөмүн же ткандарда таралышын сандык түрдө аныктаган изилдөө эмес.

Инкубацияга чейин формальдегид газы менен дезинфекциялоо билдирилген; булакта 21 mL %40 формалин, 17 g KMnO4 жана 21 mL суу көрсөтүлгөн. Булар изилдөөнүн ыкмалык жазуулары. Petersime инкубаторунда 1–18-күндөрдө температура 37.7 °C, салыштырмалуу нымдуулук %60–65 болгон жана автоматтык айлантуу колдонулган. Чыгуу бөлүмүндө температура 37.0 °C, салыштырмалуу нымдуулук %80–85 болуп орнотулуп, айлантуу жасалган эмес. Андан кийинки өстүрүү пол бөлүктөрүндө, стандарттуу жарыктандыруу жана температура программасы менен, тоютка жана сууга эркин жетүү шартында улантылган. Рацион үчүн стандарттуу азыктандыруу булагына шилтеме бар; рациондун деталдуу курамы негизги PDFде берилген эмес.

Өлчөөлөр кандай жүргүзүлгөн?

Жумурткадан чыгуу жана өлүм көрсөткүчтөрү уруктанган жумурткалардын санына карата эсептелген. Кабыкты тешүү баскычындагы балапандар тирүү, өлгөн же ичтен тешүү абалы боюнча катталган. Чыгуудагы тирүү салмак BW, баштапкы жумуртка салмагына карата салыштырмалуу тирүү салмак RBW жана кабык өткөрүмдүүлүгү G өлчөнгөн. G кабыктан ным өтүүсү менен байланышкан чоңдук; булакта бирдиги mg/күн/mmHg деп көрсөтүлгөн. Gдеги өзгөрүү экстракт кабыктын түзүлүшүн кайсы механизм менен өзгөрткөнүн түздөн-түз өлчөө эмес.

Бешинчи күнү кан үлгүлөрү тоютту токтотпостон алынган. Гематологиялык анализ үчүн K3EDTAлуу түтүктөр колдонулган; сыворотка үлгүлөрү 3000 RPMде 15 мүнөт центрифугаланып, −20 °Cде сакталган. MDA жана SOD үчүн Sigma-Aldrich комплекттери жана спектрофотометрия, ALT жана AST үчүн Randox, ALP, заара кислотасы, креатинин, жалпы холестерин, триглицерид жана жалпы белок үчүн Biolabo комплекттери, глюкоза үчүн Cromatest колдонулган. Спектрофотометрдин деталдуу моделдик коду берилген эмес.

Органдардын салмагы 0.01 g тактыктагы Aarson таразасы менен, узундуктар миллиметр шкалалуу өлчөө тасмасы менен аныкталган. Тимус, Fabricius баштыкчасы, көк боор, бөйрөк үстү бези, уйку бези, өпкөлөр, бөйрөктөр, боор жана сары баштыкча бааланган. Бездүү карын, ичке жана жоон ичеги, ошондой эле жалпы тамак сиңирүү жолунун узундугу жана салмагы өлчөнгөн. Тамак сиңирүү мазмунунун pHы үчүн 1 g мазмун 2 mL дистилденген суу менен вортекстелген; толук диапазондогу түстүү шкалалуу тест тилкелери менен ар бир үлгүдө 15 секунддук эки окуу жүргүзүлгөн. Бул ыкма үзгүлтүксүз электрондук pH өлчөө же микробиота анализи эмес.

Өсүү өлчөөлөрү жума сайын эсептелген, өндүрүш таблицасы 42-күн үчүн топтолгон маанилер менен берилген. Муну менен катар жашоо жөндөмдүүлүгү ыкма бөлүмүндө чыгыштан кийинки 5-күнгө чейин байкалган катыш катары аныкталат. Карканы баалоодо 42-күнү топтун орточо салмагына жакын ар бир кайталоодон үч канаттуу 10 саат тоют берилбегенден кийин тандалган. Карканын чыгымы жегенге жарамдуу ички органдар менен жана аларсыз эсептелген; курсак майы акыркы тирүү салмакка, төш, жогорку сан жана төмөнкү сан бөлүктөрү ысык карканын салмагына карата эсептелген.

Статистикалык модель жана өз ара аракеттенүүнүн мааниси

Изилдөөчүлөр 5 × 2 фактордук, толугу менен туш келди түзүлүштү SAS 9.4 жалпы сызыктуу модель процедурасы менен талдаган. Булакта берилген модель төмөнкүдөй:

\[Y_{ijk}=\mu+IOS_i+IOT_j+(IOS\times IOT)_{ij}+\varepsilon_{ijk}\]

\(Y_{ijk}\) — тиешелүү байкоонун өлчөнгөн жыйынтыгы; \(\mu\) — жалпы орточо. \(IOS_i\) беш зат тобунун биринин туруктуу таасирин; \(IOT_j\) эки убакыт тобунун биринин туруктуу таасирин көрсөтөт. \((IOS\times IOT)_{ij}\) — зат менен убакыттын биргелешкен өз ара аракеттенүүсү; \(\varepsilon_{ijk}\) — модель түшүндүрбөгөн калдык ката. Терминдер ар бир талдоодо каралган жыйынтыктын бирдиги менен бааланат: салмак үчүн g, катыш үчүн пайыз сыяктуу. Моделдеги кошулма жазылыш биологиялык процесстеги бардык байланыштар сызыктуу экенин билдирбейт.

Өз ара аракеттенүү, мисалы, SPнин 10- жана 18-күндөрдө бирдей багытта же бирдей көлөмдө жыйынтык бербешин аныктайт. Булакта маанилүү өз ара аракеттенүү табылганда негизги таасирлер өз ара аракеттенүүгө жараша чечмеленери айтылган. Өндүрүмдүүлүк үчүн эксперименттик бирдик кайталоо бөлүгү, физиология жана орган белгилери үчүн жеке канаттуу же жумуртка деп аныкталган. Ошондуктан баштапкы 900 жумуртка өндүрүмдүүлүк талдоосунда 900 көз карандысыз кайталоо дегенди билдирбейт.

Нормалдуу бөлүштүрүү жана дисперсиянын бир тектүүлүгү боюнча текшерүүлөр билдирилген; тест аттары деталдуу берилген эмес. Маанилүүлүк чеги p ≤ 0.05, көп салыштыруу ыкмасы Duncan тести. Жарым-жартылай эта-квадрат (\(\eta_p^2\)) эсептелгени айтылса да, негизги PDFде сандык таасир өлчөмдөрү берилген эмес. Таблицалардагы бириктирилген стандарттык ката (SEM) ар бир топ үчүн өзүнчө ишеним интервалы же жеке маалыматтардын стандарттык четтөөсү эмес.

Инкубация, кычкылдануу абалы жана акыркы тирүү салмактын биргелешкен көрүнүшү

Бул маанилер мамычалардын бийиктигинен болжолдонгон эмес; графикте басылган сандар көчүрүлгөн. Статистикалык тамга топтору жана p маанилери түпнуска графикте жана жыйынтык текстинде берилген. Ушул таблицадагы сандык иреттин өзү ар бир эки топ бири-биринен маанилүү айырмаланарын көрсөтпөйт.

Инкубация: 1-сүрөттө убакыттын негизги таасири үчүн чыгуу 10-күндө %87.67, 18-күндө %91.66 деп көрсөтүлгөн. 2-таблицада өлүм деңгээли тиешелүүлүгүнө жараша %12.33 жана %8.33; убакыттын таасири p = 0.038 деп билдирилет. Бирок SP × 10 эң төмөн чыгуу маанисине, SP × 18 эң жогорку мааниге ээ. OLде да 18-күндүн мааниси 10-күндүн маанисинен төмөн. Демек, жалпы убакыт орточосу ар бир экстрактта 18-күн бардык өлчөөлөр үчүн артык экенин көрсөтпөйт.

SP × 10-до чыгуудагы тирүү салмак 46.15 g, кабык өткөрүмдүүлүгү 11.81 mg/күн/mmHg деп билдирилген; NC × 10-до тиешелүү маанилер 43.46 g жана 14.50. Заттын негизги таасиринде SP чыгуу салмагы 45.31 g, NC 43.59 g. Кабыкты тешүү баскычындагы балапандардын негизги таасир катышы NCде %3.33, SP жана PPде %0.00; заттын таасири p = 0.030. Булак бул жыйынтыкты чыгуу процесси үчүн оң деп чечмелейт; бул катыш чыгуу ылдамдыгын саат менен түз өлчөө эмес.

2-таблицада бириктирилген SEM: өлүм деңгээли үчүн 3.33, кабыкты тешүү баскычындагы балапан катышы үчүн 0.38, чыгуу BW үчүн 1.64 g жана G үчүн 0.69 деп берилген. BWнин зат таасири p = 0.036, өз ара аракеттенүүсү p = 0.020; Gнин зат таасири p = 0.038, өз ара аракеттенүүсү p = 0.040. Белгисиздик жазуулары жалаң орточо маанилердин чоңдугуна карап жыйынтык чыгарбоо керектигин көрсөтөт.

Кычкылдануу абалы: 2-сүрөттө MDA жогорку панелде, SOD төмөнкү панелде көрсөтүлгөн. Заттын негизги таасиринде MDA NCде 9.23; SP, PP жана OLде тиешелүүлүгүнө жараша 6.52, 6.34 жана 6.49 µmol/L. SOD маанилери 79.0; 89.3, 87.0 жана 89.5 U/mL. Жыйынтык тексти MDA үчүн p = 0.028, SOD үчүн p = 0.042 зат таасирин билдирет. Убакыттын негизги таасиринде SOD 81.6-дан 89.3 U/mLге жогорулаган; p = 0.033. Бирок айрым 10-күндөгү экстракт топторунун SOD тамгалары суу контролу менен жалпы тамгага ээ; тексттеги бардык экстракт топтору бардык контролдордон маанилүү жогору деген билдирүү шартсыз кабыл алынбашы керек.

Кан, метаболизм жана орган көрсөткүчтөрү

ALT — аланинаминотрансфераза; AST — аспартатаминотрансфераза; ALP — щелочтук фосфатаза. Таблицадагы p маанилери фактордун жалпы тестине тиешелүү; ар бир экстракттын NCге каршы өзүнчө маанилүүлүк мааниси эмес. Булактагы тамга топтору ALTде SP жана PPнин; ASTде SP жана OLдин; креатининде PPнин; заара кислотасында SPнин NCден айырмаланышын колдойт. Жалпы белок сандык жактан көбөйгөнү менен, заттын негизги таасири p = 0.069 болгондуктан маанилүү өсүш деп айтууга болбойт.

Булак 3-таблицада глюкоза, холестерин жана триглицерид үчүн бириктирилген SEM тиешелүүлүгүнө жараша 2.29, 1.30 жана 1.34 mg/dL; жалпы белок үчүн 0.19 g/dL экенин көрсөтөт. 4-таблицада ALT, AST жана ALP үчүн тиешелүү маанилер 0.32, 1.99 жана 0.42 U/L; креатинин жана заара кислотасы үчүн 0.03 жана 0.28 mg/dL. 4-таблицадагы бардык өлчөөлөрдө зат-убакыт өз ара аракеттенүүсү p ≤ 0.05 деп билдирилгендиктен, негизги таасирлер убакыт комбинацияларынан көз карандысыз чечмеленбеши керек.

PCVнин убакыт орточолору 10-күндө %26.21, 18-күндө %27.44; p = 0.040. PCV үчүн зат таасири маанилүү эмес: p = 0.223. H/Lнин негизги таасири NCде 0.62, SP жана PPде 0.35 деп билдирилет; зат тести p = 0.046. Бирок OLдин негизги таасир H/L мааниси 0.24, ошол эле таблицадагы OL × 10 жана OL × 18 маанилери 0.42 жана 0.41. Бул шайкешсиздиктен улам 0.24 мааниси ишенимдүү бириктирилген көрсөткүч катары колдонулган эмес.

Убакыттын негизги таасири жалпы холестеринде 102.00-дан 105.80 mg/dLге, триглицеридде 41.40-тан 45.90 mg/dLге жогорулаган; p маанилери тиешелүүлүгүнө жараша 0.022 жана 0.037. AST 113.20-дан 108.60 U/Lге төмөндөгөн; p = 0.030. Ошентип, 18-күндүн артыкчылыгын бардык биохимиялык маркерлердин азайышы катары жалпылоого болбойт. Айрым өлчөөлөрдө маанилүү өз ара аракеттенүү да болгондуктан, жалпы орточолор менен катар зат-убакыт комбинациялары эске алынышы керек.

Тамак сиңирүү жолу жана ички органдар: өлчөнгөн түзүлүш менен функцияны ажыратуу

Негизги PDF тамак сиңирүү жана орган өлчөөлөрүнүн деталдуу сандык таблицалары үчүн S1 жана S2 кошумчаларына багыттайт; бул файлдар жүктөлгөн PDFдин ичинде жок. Ошондуктан органдардын абсолюттук салмактары жана узундуктары ойдон чыгарылган эмес, негизги тексттеги жыйынтыктар гана берилген.

Жыйынтык текстине ылайык SP × 10-до ичке ичеги узунураак; колдонуу топторунда ичке ичегинин pHы NC × 10-го караганда төмөн, p = 0.025. Жалпы тамак сиңирүү жолунун узундугу үчүн өз ара аракеттенүү p = 0.036 деп билдирилген. SPнин негизги таасири жалпы узундукту көбөйткөн, p = 0.040; 18-күндүн убакыт таасири да жалпы узундук үчүн p = 0.044. PC жана PPде жалпы тамак сиңирүү жолунун салмагы жогорулаганы, OLде бездүү карындын узундугу төмөн болгону айтылат; бездүү карын узундугунун зат таасири p = 0.025.

Орган жыйынтыктарында SP × 10 жана PP × 18-дин өпкө салмагы жогорураак деп билдирилген, p = 0.043. Текст экстракттар өпкө салмагын, SP тимус салмагын жана PC Fabricius баштыкчасынын салмагын көбөйткөнүн; 18-күндө бөйрөк үстү бези жана боор салмактары жогору болгонун билдирет. Бирок кыскача мазмун, жыйынтык жана талкуунун айрым бөлүктөрүндө тимус/Fabricius баштыкчасы боюнча билдирүүлөр толук дал келбейт. Мындан тышкары, бөйрөк салмагы боюнча “маанилүү” деген сөздүн жанында p = 0.30 жазылган; бул сан p ≤ 0.05 чегине жооп бербейт. Кошумча таблицаны карабай туруп маанилүүлүк же органдардын так ирети түзүлбөйт.

Узунураак ичеги же оорураак лимфоид орган сиңирүү мүмкүнчүлүгүнүн же иммундук функциянын түздөн-түз жогорулаганын далилдебейт. Экспериментте ичеги гистологиясы, микробиота курамы, тыгыз байланыш белоктору, антитело жообу жана инфекцияга туруктуулук өлчөнгөн эмес. pH жана орган өлчөмдөрү бул функционалдык процесстер жөнүндө кыйыр гана маалымат берет.

Өндүрүш көрсөткүчтөрү жана карканын жыйынтыктары

3-сүрөттө NCнин негизги таасири b, башка төрт топтун негизги таасирлери a тамгасы менен көрсөтүлгөн. Бул көрүнүш экстракттардын NCге караганда жогору акыркы тирүү салмагын колдойт; бирок экстракттар PCден маанилүү артык экенин көрсөтпөйт. 5-таблицада EEF үчүн да NC b, PC жана экстракттар a тамгасын алып жүрөт. Өсүмдүк заттары бардык өндүрүмдүүлүк айырмаларынын жалгыз түшүндүрмөсү деген жыйынтык чыгарбоо керек.

5-таблицада зат таасири жашоо жөндөмдүүлүгү үчүн p = 0.043, салмак кошуу BWG үчүн p = 0.019, EEF үчүн p = 0.045. FI үчүн p = 0.241, FCR үчүн p = 0.921 жана RGR үчүн p = 0.123 табылган. Убакыт таасиринде жашоо жөндөмдүүлүгү %97.50-ден %100.00-гө жогорулаган, p = 0.028. Ал эми BWGнин убакыт таасири p = 0.993, FCRники p = 0.172 жана EEFтики p = 0.068. 3-сүрөттө убакыттын негизги таасири BW маанилери 1971 жана 1968 g; 18-күн үчүн жалпы акыркы салмак артыкчылыгы жок.

5-таблицада бириктирилген SEM жашоо жөндөмдүүлүгү үчүн 2.53, BWG үчүн 36.88 g, FI үчүн 77.77 g, FCR үчүн 0.03 жана EEF үчүн 18.14. Бул белгисиздик жазуулары 3-сүрөттөгү акыркы BW мамычаларына тиешелүү өзүнчө ката тилкелери катары колдонулган эмес. Сүрөттөрдө ачык ката тилкелери көрсөтүлбөгөндүктөн жаңы ката тилкеси же ишеним интервалы чыгарылган эмес.

SP × 10-дун BWG мааниси 2028.65 g, NC × 10-дуку 1755.69 g. Бирок жыйынтык абзацы PP × 18-ди да эң жогорку BWG топторунун арасына киргизет, ал эми 5-таблицада PP × 18 үчүн 1906.36 g жана abc тамгалары жазылган. 3-сүрөттөгү акыркы салмак жана 5-таблицадагы салмак кошуу маанилери айрым топтордо чыгуудагы салмак менен да толук дал келбейт. Ошондуктан шайкешсиз маанилерден жаңы пайыздык өсүштөр же так өндүрүмдүүлүк рейтингдери эсептелген эмес.

Карка таблицасында заттын негизги таасири, жегенге жарамдуу ички органдарсыз чыгым үчүн NCде %73.27, PCде %71.76, SPде %73.32, PPде %73.21 жана OLде %74.61; p = 0.029. Тамга топтору экстракттар NCден артык экенин эмес, PC башка топтордон айырмаланарын көрсөтөт. Ички органдар менен чыгым үчүн p = 0.037, курсак майы үчүн p = 0.041 билдирилген. PC × 10-до курсак майы %0.48, башка комбинацияларда %0.00 деп жазылган; нөлдөр биологиялык жоктукту билдиреби же тегеректөөнүбү — такталган эмес. Төш, жогорку сан жана төмөнкү сан катыштарынын зат таасирлери маанилүү эмес: p = 0.646, 0.101 жана 0.112.

Жыйынтыктар колдогон корутунду жана колдонуу чеги

Эксперимент бул жумуртка булагы, %1 концентрация жана 0.1 mL көлөм шартында өсүмдүк экстракттарын колдонуу эрте сывороткалык редокс көрсөткүчтөрүн өзгөртө аларын жана NCге салыштырмалуу айрым өсүү өлчөөлөрүндө жогору маанилер менен бирге байкалышы мүмкүн экенин колдойт. Убакыт маанилүү; 18-күн айрым өлчөөлөр үчүн ылайыктуу көрүнөт. Бирок бир да экстракт бардык чыгуу, физиология жана өндүрүш өлчөөлөрүндө эң жакшы эмес.

Авторлор өзгөчө SP же OLди 18-күндө колдонууну сунушташат. Бул сунуш сыналган шарттардан чыккан изилдөөчүлөрдүн жоромолу. Ар кандай дозалар, ар башка ата-энелик жаштар, башка генотиптер жана канаттуу түрлөрү, коммерциялык автоматтык инъекция линиялары, вакциналар менен бирге колдонуу жана чыгым-пайда тең салмагы бул экспериментте сыналган эмес. Суу экстракты арзан же оңой масштабдалат деген пикир түз экономикалык анализдин жыйынтыгы эмес.

Колдонмону ар башка чарбалык шарттарга өткөрүү стандартташтырылган экстракт курамын, микробиологиялык сапатты, колдонуу ордун ырастоону жана эмбриондук чыдамдуулукту өзүнчө изилдөөнү талап кылат. Бир концентрация менен жүргүзүлгөн изилдөө доза-жооп ийри сызыгын түзбөйт. Бешинчи күндөгү өлчөөлөрдү туруктуу физиологиялык өзгөрүү менен теңештирүүгө болбойт; 42-күндүк өсүү байкоосу да өмүр бою коопсуздук баасы эмес.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө:Effect of In Ovo Injection Time of Various Plant Byproducts on Hatching Traits, Productive Performance, and Physiological Aspects of Hatched Chicks.

Авторлор, түпнуска иретте: Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari; Meaad Rasool Mohammad; Justyna Batkowska. Жооптуу автор — Justyna Batkowska. Булакта тең салым же тең биринчи авторлук жөнүндө билдирүү жок.

Мекемелер: Алгачкы эки автор, Department of Animal Production Techniques, Al-Musaib Technical College, Al-Furat Al-Awsat Technical University, Babylon 54003, Iraq; үчүнчү автор, Institute of Biological Basis of Animal Production, University of Life Sciences in Lublin, 13 Akademicka St., 20-950 Lublin, Poland.

Жарыя:Agriculture, 2026, 16(11), 1246; MDPI. Алынган: 6 May 2026; кайра каралган: 26 May 2026; кабыл алынган: 3 June 2026; жарыяланган: 5 June 2026. Булак рецензияланган журналда жарыяланган түпнуска эксперименттик жаныбар изилдөөсү; preprint эмес. DOI: 10.3390/agriculture16111246. Расмий жарыя: MDPI макала барагы.

Лицензия: © 2026 авторлор; Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Лицензиянын аталышы жана версиясы PDFдеги билдирүү жана шилтеме аркылуу ырасталган. Бул мазмун булак PDFнин толук котормосу эмес; илимий фактылар, эксперимент шарттары жана билдирилген жыйынтыктар өз алдынча окутуучу баяндамада түшүндүрүлгөн. Булак графиктери көчүрүлгөн эмес, керектүү сандык жазуулар башка таблица түзүлүштөрү менен берилген.

Этика жана каржылоо: Al-Furat Al-Awsat Technical University, Al-Musaib Technical College, мал чарба өндүрүшү бөлүмүнүн илимий комитетинин макулдугу билдирилген; макулдук күнү 2 January 2024. Булак өзгөртүлгөн 1972-жылкы 22 номерлүү мыйзамга жана 2 номерлүү эрежеге ылайык келүүнү билдирет. Изилдөө сырттан каржыланган эмес; авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдиришкен эмес. Маалыматтар жооптуу автордон суроо-талап боюнча берилет.

Авторлордун салымы: Концептуалдаштыруу жана изилдөө Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari менен Meaad Rasool Mohammad; ыкма Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari менен Justyna Batkowska; программалык камсыздоо Meaad Rasool Mohammad; валидация үч автор; маалыматтарды башкаруу, көзөмөл жана долбоорду башкаруу Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari; биринчи долбоор үч автор; карап чыгуу Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari менен Justyna Batkowska; визуалдаштыруу Justyna Batkowska тарабынан жүргүзүлгөн.

Булак чеги: Илимий мазмун жүктөлгөн 21 беттик PDFден алынган. Тышкы издөө библиографиялык идентификация жана кайталанууну текшерүү үчүн гана колдонулган. Жеткиликтүү файлдарда жана издөө жыйынтыктарында ушул эле изилдөөдөн даярдалган экинчи Verianla тексти табылган эмес; бул бүтүндөй жарыя архиви толук текшерилген дегенди билдирбейт. PDFден тышкаркы S1 жана S2 кошумчалары бул жерде өзүнчө каралган эмес; негизги тексттин ушул кошумчаларга таянган жыйынтыктары кошумча сандык деталь кошулбастан берилген.

Булак ичиндеги шайкешсиздиктерди каттоо

• Ыкма аба камерасына инъекцияны билдирет, ал эми киришүү жана айрым жоромолдор амнион ичине колдонуунун кабыл алуу жолуна таянат. Эки анатомиялык бөлүк теңештирилген эмес.
• 1-таблицада жалпы фенол жана флавоноид бирдиги g/mg. Бирдик үнсүз оңдолгон эмес жана доза эсебине көчүрүлгөн эмес.
• 2-таблицанын комбинация саптарында RBW пайыздары BW грамм маанилери менен бирдей; негизги таасир саптарында башка пайыздык маанилер бар. RBWнин ишенимдүү комбинация маанилерин аныктоо мүмкүн эмес.
• 2-сүрөттө A панель MDA, B панель SOD; жыйынтык текстиндеги панель шилтемелери тескери жазылган. Бул жерде өлчөө аттары, бирдиктер жана сүрөт түшүндүрмөсү негиз катары алынган.
• 3-таблицада PC жана OLдин H/L негизги таасир маанилери комбинация саптарына шайкеш келбейт. Бириктирилген маанилер кайра эсептелип, булак жыйынтыгы катары берилген эмес.
• 1-сүрөттө SP × 18 чыгышы %95.10, 2-таблицада өлүм %5.01 деп жазылган. Инкубация жыйынтыгы үчүн айрым текст/таблица p маанилери да ар башка өлчөө же отчет контексттеринде берилген; чыгуу жана өлүм тесттери бир тест катары бириктирилген эмес.
• 5-таблицада PP × 18 салмак кошуусу жыйынтык текстиндеги эң жогорку топ деген билдирүү жана айрым акыркы салмак жазуулары менен толук дал келбейт. Шайкешсиз маанилерден туунду өндүрүмдүүлүк пайыздары түзүлгөн эмес.
• Бөйрөк салмагы үчүн тексттеги p = 0.30 мааниси колдонулган маанилүүлүк чегине жооп бербейт. Айрым орган жана карка салыштырууларынын сөз жүзүндөгү түшүндүрмөлөрү таблица тамгалары менен толук дал келбейт; такталган эмес.

Визуалдаштыруу чеги: Көрүнгөн сандык таблицалар салыштырмалуу маалымат берүү үчүн ылайыктуу. Verianla Live/Live Figure кыймылдаткычы жана редактордун SVGни сактоо жүрүм-туруму бул тапшырмада ырасталбагандыктан, иштейт деп болжолдонгон анимация, атайын маалымат келишими же inline SVG кошулган эмес. Негизги илимий маалымат текстте жана таблицаларда окула турган абалда.