Tuxum ichiga inyeksiya qilish, embrion tuxumdan chiqishidan oldin tuxumning maʼlum bir bo‘limiga modda yuborish imkonini beradigan qo‘llash usulidir; manba tadqiqotda in ovo injection (IOI) deb ataladi. Tadqiqotchilar 900 ta urug‘langan Ross 308 tuxumida shirin apelsin po‘sti, anor po‘sti va zaytun bargidan olingan %1 li suvli ekstraktlarni har bir tuxumga 0.1 mL hajmda inkubatsiyaning 10- yoki 18-kunida qo‘llagan. Ekstrakt guruhlarida antioksidant himoya ko‘rsatkichlari va ayrim o‘sish o‘lchovlari ijobiy tomonga o‘zgargan. Biroq yem konversiyasi koeffitsiyentida statistik jihatdan ahamiyatli yaxshilanish aniqlanmagan, distillangan suv nazoratida ham ayrim samaradorlik ko‘rsatkichlari oshgan. Natijalar ekstraktlarning barcha sharoitlarda ustun yoki tijorat miqyosida tasdiqlanganini ko‘rsatmaydi.

Vaqtni taqqoslashda 18-kun tuxumdan chiqish darajasining yuqoriroq bo‘lishi, superoksid dismutaza faolligi va dastlabki 5 kundagi yashovchanlik bilan bog‘liq bo‘lgan. Ammo bu ustunlik barcha o‘lchovlarga taalluqli bo‘lmagan: 42-kun tirik vazn grafigida vaqt guruhlarining o‘rtacha qiymatlari bir-biriga yaqin; 5-jadvalda vazn ortishiga vaqt taʼsiri ahamiyatli emas. Manbadagi ayrim son, panel va usul nomuvofiqliklari alohida qayd etilib, natijalarni talqin qilish chegarasi saqlangan.

Tadqiqot muammosi: chiqishdan oldin boshlanadigan aralashuv

Jo‘ja uchun tuxumdan chiqish rivojlanish tugaydigan yakuniy nuqta emas. Bu ovqat hazm qilish tizimi, energiyadan foydalanish va atrof-muhitga moslashish nuqtai nazaridan yangi davrning boshlanishidir. Manba tadqiqot inkubatordan xo‘jalikka tashish vaqtida yem va suvga kirish taxminan 24–48 soatga kechikishi mumkinligini tadqiqotning asoslaridan biri sifatida ko‘rib chiqadi. Tajriba tashish kechikishining o‘zini taqqoslamagan; ushbu sezgir o‘tish davridan oldin o‘simlik tarkibiy qismlarini berish keyingi rivojlanish bilan qanday bog‘liqligini sinagan.

Tadqiqotning o‘ziga xos savoli, bir xil qo‘llash hajmi va ekstrakt konsentratsiyasi saqlangan holda o‘simlik manbai va embrional kun birgalikda natijani o‘zgartiradimi yoki yo‘qmi. Shirin apelsin po‘sti Citrus sinensis manbali SP, anor po‘sti Punica granatum manbali PP, zaytun bargi esa Olea europaea manbali OL deb qisqartirilgan. Bu moddalar to‘g‘ridan-to‘g‘ri yem qo‘shimchasi sifatida berilmagan; ularning suvli ekstraktlari tuxum ichida qo‘llangan. Shuning uchun natijalar ayni yon mahsulotlarni voyaga yetgan parrandalar yemiga qo‘shish natijalari bilan teng emas.

Tuxum ichiga inyeksiyada qo‘llash vaqti nega muhim?

Tuxum ichiga inyeksiya vaqti yuborilgan modda duch keladigan embrional rivojlanish bosqichini o‘zgartiradi. Manba tadqiqotda 10-kun erta organ rivojlanishi va to‘qima differensiasiyasi bilan, 18-kun esa tuxumdan chiqishga yaqin embrionning yanada rivojlangan hazm tizimi va amnion suyuqligini yutishi bilan bog‘langan. Tajribada 18-kun guruhlarida ayrim inkubatsiya va fiziologik ko‘rsatkichlar yaxshiroq bo‘lgan; biroq usul bo‘limida inyeksiya joyi havo hujayrasi sifatida taʼriflanganligi sababli, amnion suyuqligi orqali ichakka bevosita qabul tajribada tasdiqlangan yo‘l sifatida ko‘rsatilmaydi.

Bu farq anatomik jihatdan muhim. Havo hujayrasiga qo‘llash bilan amniotik bo‘limga qo‘llash bir xil protsedura emas. Kirish qismida amnion ichiga qo‘llash mantiqi tushuntirilsa-da, xulosa va tajriba usuli havo hujayrasi inyeksiyasini taʼriflaydi. Maqolaning ilmiy yadrosida asos sifatida usul bo‘limida bildirilgan havo hujayrasi qo‘llanadi. Ekstrakt embrionga aniq qaysi yo‘l bilan va qancha miqdorda yetib borishi bo‘yicha miqdoriy kuzatuv berilmagan.

Ikki nazorat guruhi qaysi savollarni ajratadi?

Inyeksiya qilinmagan manfiy nazorat NC aralashuvsiz rivojlanishning taqqoslash asosidir. Distillangan suv yuborilgan ijobiy nazorat PC esa qo‘llash protsedurasi va tashuvchi suyuqlikni birgalikda ifodalaydi. O‘simlik ekstrakti guruhining NCdan farq qilishi o‘zgarish faqat o‘simlik tarkibidan kelib chiqqanini o‘z-o‘zidan ko‘rsatmaydi. Ekstraktning o‘ziga xos hissasini baholashda PC bilan taqqoslash ham zarur. Bundan tashqari, PC faqat igna kirishining taʼsirini tashuvchi suyuqlik taʼsiridan alohida o‘lchaydigan uchinchi nazorat emas.

Inyeksiya qilinmagan NC guruhlari tajribada NC × 10 va NC × 18 deb ham nomlangan. Bu yorliqlar ushbu tuxumlarga ko‘rsatilgan kunlarda inyeksiya qilingan degani emas. Ikki NC guruhining ayrim o‘lchovlarda farqlanishi vaqtning asosiy taʼsirini o‘z-o‘zidan va shartsiz qo‘llash ustunligi sifatida talqin qilmaslik kerakligini ko‘rsatadi.

Antioksidant markerlar nimani anglatadi?

Malondialdegid (MDA) lipid peroksidlanishini baholash uchun ishlatiladigan marker hisoblanadi. Serumdagi MDA qiymatining pastroq bo‘lishi o‘lchash sharoitida lipid peroksidlanishi kamroq ekaniga mos keladi. Superoksid dismutaza (SOD) esa superoksid radikallariga qarshi antioksidant himoyada qatnashadigan fermentdir. Tadqiqot MDAni µmol/L, SOD faolligini U/mL birlikda ko‘rsatadi. Ushbu ikki o‘lchov bir-birini to‘ldiradi: biri oksidlovchi shikastlanishning bir jihatini, ikkinchisi himoya tizimining bir jihatini kuzatadi.

Ekstrakt guruhlarida MDAning kamayishi va SODning oshishi antioksidant holat o‘zgarganini qo‘llab-quvvatlaydi. Ammo bu o‘lchovlar qaysi birikma qaysi molekulyar yo‘lni o‘zgartirganini aniqlamaydi. Tadqiqotchilarning limonen, oleuropein va boshqa o‘simlik komponentlariga oid izohlari ehtimoliy mexanizm talqinlaridir; tajribada gen ifodasi, birikmalarning to‘qimalarda taqsimlanishi yoki alohida birikmalarning taʼsiri o‘lchanmagan.

Geterofil/limfotsit nisbati (H/L) parrandalarda fiziologik stressni baholash uchun ishlatiladigan ko‘rsatkichdir. Gematokrit (PCV) qon hajmining eritrotsitlardan iborat qismini foizda ifodalaydi. H/Lning pasayishi va PCVning ko‘tarilishi kontekstda baholanishi mumkin; ular immun faoliyat, eritropoetin ishlab chiqarilishi yoki kasallikka chidamlilikning bevosita o‘lchovi emas. Jigar va buyrak bilan bog‘langan serum ko‘rsatkichlaridagi o‘zgarishlar ham organlarning gistologik himoyasi bilan tenglashtirilmasligi kerak.

Tirik vaznning ortishi yem konversiyasi yaxshilanganini ko‘rsatadimi?

Tirik vaznning ortishi o‘z-o‘zidan yem konversiyasi yaxshilanganini ko‘rsatmaydi. Yem konversiyasi koeffitsiyenti (FCR) isteʼmol qilingan yem bilan vazn ortishi o‘rtasidagi munosabatni baholaydi; tirik vazn esa hayvonning maʼlum yoshdagi massasidir. Ushbu tadqiqotda ayrim qo‘llash guruhlarida tirik vazn va Yevropa samaradorlik omili yuqoriroq qayd etilgan bo‘lsa-da, FCR uchun modda, vaqt va o‘zaro taʼsir taʼsirlari statistik jihatdan ahamiyatli bo‘lmagan. Shuning uchun natijalarni isbotlangan yem tejalishi sifatida taqdim etib bo‘lmaydi.

Yevropa samaradorlik omili (EEF) ishlab chiqarish samaradorligining bir nechta tarkibiy qismini birgalikda baholaydigan ko‘rsatkichdir. Manba EEF va nisbiy o‘sish surʼati (RGR) hisoblari uchun oldingi usullarga murojaat qiladi; ushbu hisoblarning ochiq tenglamalarini asosiy PDFda bermaydi. Verianla bayonida xabar qilinmagan hisoblash tafsilotlari tadqiqotchilar ishlatgan aniq formulalar sifatida to‘ldirilmagan.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tajribaning tashkil etilishi va kuzatuv jarayoni

Tajriba 2024-yil noyabr–2025-yil mart davrida Iroqning Bobil hududidagi Al-Musaib Technical College fermasi va laboratoriyalarida o‘tkazilgan. Bir xil tipdagi, 45 haftalik Ross 308 nasldor podasidan olingan 900 ta urug‘langan tuxumning boshlang‘ich vazni 56.12 ± 1.42 g deb qayd etilgan. Tuxumlar tasodifiy ravishda 10 guruhga bo‘lingan: har bir guruhda 90 tuxum va har biri 30 tuxumdan iborat 3 takror bo‘lgan.

Chiqishdan keyin tanlangan jo‘jalar sog‘lom, tirik, hushyor, normal rivojlangan, jismoniy malformatsiyasi bo‘lmagan va tik tura oladigan individlar edi. Bu tanlov muhim: 42 kunlik kuzatuv tuxumdan chiqqan barcha individlarni avtomatik ravishda qamrab olgan kuzatuv emas. Dastlabki bosqichdagi 900 tuxum va keyingi 600 jo‘ja baholashning turli bosqichlaridagi namunalardir.

Ekstraktlarni tayyorlash va kimyoviy profil

Mahalliy bozordan quritilgan va mayda maydalangan holda olingan o‘simlik namunalari tegishli o‘simlik ishlab chiqarish bo‘limi tomonidan identifikatsiya qilingan. Har bir kukun namunasidan 50 g, 500 mL distillangan suvda 37 °Cda 4 soat chayqatilgan. Zetron Lyz-2102c chayqatuvchi inkubatordan foydalanilgan; eritmalar Whatman qog‘ozi bilan uch marta filtrlangan. Erituvchi Henan Lanphan aylanuvchi bug‘latgich yordamida vakuum ostida olib tashlangan. Doimiy vaznga yetguncha xona haroratida eng ko‘pi 4 kun saqlangan quruq ekstraktlar qorong‘i idishlarda 4 °Cda saqlangan. Inyeksiya eritmalari ham 4 °Cda, qahrabo rangli idishlarda saqlangan.

Biofaol profil uchun Shimadzu yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi (HPLC) va Sigma-Aldrich standartlaridan foydalanilgan. Manba limonen va oleuropein foizlarini uchuvchan moy asosida, boshqa komponentlarning ko‘pchiligini kukun ekstrakti asosida bildiradi. Bu o‘lchov asoslari suvli inyeksiya eritmasining tarkib foizi bilan aralashtirilmasligi kerak.

1-jadvalda umumiy flavonoid qiymatlari SP, PP va OL uchun mos ravishda 22.25, 95.89 va 31.56; umumiy fenol qiymatlari 35.45, 138.98 va 112.36 deb berilgan. Biroq ikki qatorning birligi manbada g/mg deb yozilgan. Bu birlik jimlik bilan mg/gga o‘zgartirilmagan; qiymatlardan ishonchli massa nisbati yoki inyeksiya dozasi hisobida foydalanmaslik kerak. Jadvaldagi tirelar ham tasdiqlangan nol konsentratsiya sifatida talqin qilinmagan.

Inyeksiya, inkubatsiya va parvarish sharoitlari

Usul bo‘limida uchta tuxumda fenil ko‘ki bo‘yoq bilan havo hujayrasiga qo‘llashning dastlabki sinovi tilga olinadi. Inyeksiyalar steril sharoitda bajarilgan. Biroq igna uzunligi, kirish chuqurligi, teshikni yopish jarayoni va inyeksiya eritmasining pH/osmolallik qiymatlari asosiy PDFda batafsil berilmagan. Dastlabki sinov o‘simlik komponentlarining embrionda so‘rilish miqdorini yoki to‘qimalarda taqsimlanishini miqdoriy aniqlaydigan tadqiqot emas.

Inkubatsiya oldidan formaldegid gazi bilan dezinfeksiya qilingani bildirilgan; manbada 21 mL %40 formalin, 17 g KMnO4 va 21 mL suv ko‘rsatiladi. Bular tadqiqotning usul qaydlaridir. Petersime inkubatorida 1–18-kunlarda harorat 37.7 °C, nisbiy namlik %60–65 bo‘lgan va avtomatik aylantirish qo‘llangan. Chiqish bo‘limida harorat 37.0 °C, nisbiy namlik %80–85 qilib sozlangan va aylantirish amalga oshirilmagan. Keyingi parvarish pol bo‘lmalarida, standart yoritish va harorat dasturi bilan, yem va suvga erkin kirish sharoitida davom ettirilgan. Ratsion uchun standart oziqlantirish manbasiga havola mavjud; batafsil ratsion tarkibi asosiy PDFda berilmagan.

O‘lchovlar qanday bajarilgan?

Tuxumdan chiqish va o‘lim ko‘rsatkichlari urug‘langan tuxumlar soniga nisbatan hisoblangan. Qobiqni yorish bosqichidagi jo‘jalar tirik, o‘lik yoki ichkaridan yorish holatlari bo‘yicha qayd etilgan. Chiqishdagi tirik vazn BW, boshlang‘ich tuxum vazniga nisbatan tirik vazn RBW va qobiq o‘tkazuvchanligi G o‘lchangan. G qobiqdan namlik o‘tishi bilan bog‘liq kattalikdir; manbada birlik mg/kun/mmHg ko‘rsatiladi. Gdagi o‘zgarish ekstrakt qobiq tuzilishini qaysi mexanizm bilan o‘zgartirganining bevosita o‘lchovi emas.

Beshinchi kuni qon namunalari yemni to‘xtatmasdan olingan. Gematologik tahlil uchun K3EDTAli naychalardan foydalanilgan; serum namunalari 3000 RPMda 15 daqiqa sentrifugalanib −20 °Cda saqlangan. MDA va SOD uchun Sigma-Aldrich to‘plamlari va spektrofotometriya, ALT va AST uchun Randox, ALP, siydik kislotasi, kreatinin, umumiy xolesterin, triglitserid va umumiy oqsil uchun Biolabo to‘plamlari, glyukoza uchun Cromatest ishlatilgan. Spektrofotometrning batafsil model kodi berilmagan.

Organ vaznlari 0.01 g aniqlikdagi Aarson tarozisi bilan, uzunliklar millimetr shkalali o‘lchov tasmasi bilan aniqlangan. Timus, Fabricius xaltachasi, taloq, buyrak usti bezi, oshqozon osti bezi, o‘pkalar, buyraklar, jigar va sariq xaltacha baholangan. Bezli oshqozon, ingichka va yo‘g‘on ichak hamda umumiy ovqat hazm qilish yo‘lining uzunligi va vazni o‘lchangan. Hazm tarkibi pHsi uchun 1 g tarkib 2 mL distillangan suv bilan vortekslangan; to‘liq diapazonli rang shkalali test tasmalari bilan har bir namunada 15 soniyalik ikki o‘qish bajarilgan. Bu usul uzluksiz elektron pH o‘lchovi yoki mikrobiota tahlili emas.

O‘sish o‘lchovlari haftalik hisoblangan, ishlab chiqarish jadvali 42-kun uchun yig‘ma qiymatlar bilan taqdim etilgan. Bunga qarama-qarshi ravishda yashovchanlik usul bo‘limida chiqishdan keyingi 5-kungacha kuzatilgan nisbat sifatida taʼriflanadi. Karkas baholashida 42-kun guruh o‘rtachasiga yaqin vazndagi har bir takrordan uchta qush 10 soat yem berilmagandan keyin tanlangan. Karkas chiqimi yeyiladigan ichki organlar bilan va ularsiz hisoblangan; qorin yog‘i yakuniy tirik vaznga, ko‘krak, sonning yuqori va pastki qismlari issiq karkas vazniga nisbatan hisoblangan.

Statistik model va o‘zaro taʼsirning maʼnosi

Tadqiqotchilar 5 × 2 faktorial, to‘liq tasodifiy tartibni SAS 9.4 umumiy chiziqli model protsedurasi bilan tahlil qilgan. Manbada berilgan model quyidagicha:

\[Y_{ijk}=\mu+IOS_i+IOT_j+(IOS\times IOT)_{ij}+\varepsilon_{ijk}\]

\(Y_{ijk}\) tegishli kuzatuvning o‘lchangan natijasidir; \(\mu\) umumiy o‘rtacha. \(IOS_i\) beshta modda guruhidan birining doimiy taʼsirini; \(IOT_j\) ikki vaqt guruhidan birining doimiy taʼsirini ko‘rsatadi. \((IOS\times IOT)_{ij}\) modda va vaqt birgalikda yuzaga keltirgan o‘zaro taʼsir; \(\varepsilon_{ijk}\) model tushuntirmagan qoldiq xatodir. Atamalar har bir tahlilda ko‘rib chiqilayotgan natijaning birligi bilan baholanadi: vazn uchun g, nisbat uchun foiz kabi. Modeldagi qo‘shiluvchi yozuv biologik jarayonning barcha munosabatlari chiziqli degani emas.

O‘zaro taʼsir, masalan, SPning 10- va 18-kunlarda bir xil yo‘nalishda yoki bir xil kattalikda natija bermasligini aniqlaydi. Manbada ahamiyatli o‘zaro taʼsir topilganda asosiy taʼsirlar o‘zaro taʼsirga bog‘liq holda talqin qilinishi ko‘rsatilgan. Samaradorlik uchun tajriba birligi takror bo‘limi, fiziologiya va organ xususiyatlari uchun individual qush yoki tuxum deb belgilangan. Shuning uchun boshlang‘ich 900 tuxum samaradorlik tahlilida 900 mustaqil takror degani emas.

Normal taqsimot va dispersiya bir xilligi tekshiruvlari bildirilgan; test nomlari batafsil ko‘rsatilmagan. Ahamiyatlilik chegarasi p ≤ 0.05, ko‘p taqqoslash usuli Duncan testidir. Qisman eta-kvadrat (\(\eta_p^2\)) hisoblangani aytilgan bo‘lsa-da, asosiy PDFda sonli taʼsir kattaliklari taqdim etilmagan. Jadvallardagi birlashtirilgan standart xato (SEM) har bir guruh uchun alohida ishonch oralig‘i yoki individual maʼlumotlarning standart og‘ishi emas.

Inkubatsiya, oksidlovchi holat va yakuniy tirik vaznning birgalikdagi ko‘rinishi

Bu qiymatlar ustun balandligidan taxmin qilinmagan; grafikda bosilgan sonlar ko‘chirilgan. Statistik harf guruhlari va p qiymatlari original grafik va natija matnida berilgan. Faqat ushbu jadvaldagi sonli tartib har bir ikki guruh bir-biridan ahamiyatli farq qilishini ko‘rsatmaydi.

Inkubatsiya: 1-rasmda vaqtning asosiy taʼsiri uchun chiqish 10-kunda %87.67, 18-kunda %91.66 ko‘rsatilgan. 2-jadvalda o‘lim darajasi mos ravishda %12.33 va %8.33; vaqt taʼsiri p = 0.038 deb bildirilgan. Biroq SP × 10 eng past chiqish qiymatiga, SP × 18 eng yuqori qiymatga ega. OLda ham 18-kun qiymati 10-kun qiymatidan past. Shunday qilib, umumiy vaqt o‘rtachasi har bir ekstraktda 18-kun barcha o‘lchovlar bo‘yicha ustun ekanini ko‘rsatmaydi.

SP × 10-da chiqish tirik vazni 46.15 g, qobiq o‘tkazuvchanligi 11.81 mg/kun/mmHg deb bildirilgan; NC × 10-da mos qiymatlar 43.46 g va 14.50. Moddaning asosiy taʼsirida SP chiqish vazni 45.31 g, NC 43.59 g. Qobiqni yorish bosqichidagi jo‘jalarning asosiy taʼsir nisbati NCda %3.33, SP va PPda %0.00; modda taʼsiri p = 0.030. Manba ushbu natijani chiqish jarayoni foydasiga talqin qiladi; mazkur nisbat chiqish tezligining soatlarda bevosita o‘lchovi emas.

2-jadvalda birlashtirilgan SEM: o‘lim darajasi uchun 3.33, qobiqni yorish bosqichidagi jo‘ja nisbati uchun 0.38, chiqish BW uchun 1.64 g va G uchun 0.69. BWning modda taʼsiri p = 0.036, o‘zaro taʼsiri p = 0.020; Gning modda taʼsiri p = 0.038, o‘zaro taʼsiri p = 0.040. Noaniqlik qaydlari faqat o‘rtacha qiymat kattaligiga qarab xulosa qilmaslik kerakligini ko‘rsatadi.

Oksidlovchi holat: 2-rasmda MDA yuqori panelda, SOD pastki panelda ko‘rsatilgan. Moddaning asosiy taʼsirida MDA NCda 9.23; SP, PP va OLda mos ravishda 6.52, 6.34 va 6.49 µmol/L. SOD qiymatlari 79.0; 89.3, 87.0 va 89.5 U/mL. Natija matni MDA uchun p = 0.028, SOD uchun p = 0.042 modda taʼsirini bildiradi. Vaqtning asosiy taʼsirida SOD 81.6-dan 89.3 U/mLga oshgan; p = 0.033. Ammo ayrim 10-kun ekstrakt guruhlarining SOD harflari suv nazorati bilan umumiy harfga ega; matndagi barcha ekstrakt guruhlari barcha nazoratlardan ahamiyatli yuqori degan ifoda shartsizlashtirilmasligi kerak.

Qon, metabolizm va organ ko‘rsatkichlari

ALT alanin aminotransferaza; AST aspartat aminotransferaza; ALP ishqoriy fosfatazadir. Jadvaldagi p qiymatlari omilning umumiy testiga tegishli; har bir ekstraktning NCga qarshi alohida ahamiyatlilik qiymati emas. Manba harf guruhlari ALTda SP va PPning; ASTda SP va OLning; kreatininda PPning; siydik kislotasida SPning NCdan farqlanishini qo‘llab-quvvatlaydi. Umumiy oqsil son jihatdan oshgan bo‘lsa-da, moddaning asosiy taʼsiri p = 0.069 bo‘lganligi sababli ahamiyatli o‘sish deb aytilmasligi kerak.

Manba 3-jadvalda glyukoza, xolesterin va triglitserid uchun birlashtirilgan SEM mos ravishda 2.29, 1.30 va 1.34 mg/dL; umumiy oqsil uchun 0.19 g/dL. 4-jadvalda ALT, AST va ALP uchun mos qiymatlar 0.32, 1.99 va 0.42 U/L; kreatinin va siydik kislotasi uchun 0.03 va 0.28 mg/dL. 4-jadvaldagi barcha o‘lchovlarda modda-vaqt o‘zaro taʼsiri p ≤ 0.05 deb qayd etilganligi sababli, asosiy taʼsirlar vaqt kombinatsiyalaridan mustaqil talqin qilinmasligi kerak.

PCVning vaqt o‘rtachalari 10-kunda %26.21, 18-kunda %27.44; p = 0.040. PCV uchun modda taʼsiri ahamiyatli emas: p = 0.223. H/L asosiy taʼsiri NCda 0.62, SP va PPda 0.35 deb qayd etiladi; modda testi p = 0.046. Ammo OLning asosiy H/L taʼsir qiymati 0.24, ayni jadvaldagi OL × 10 va OL × 18 qiymatlari esa 0.42 va 0.41. Shu nomuvofiqlik sababli 0.24 qiymati ishonchli birlashtirilgan natija sifatida ishlatilmagan.

Vaqtning asosiy taʼsiri umumiy xolesterinda 102.00-dan 105.80 mg/dLga, triglitseridda 41.40-dan 45.90 mg/dLga oshgan; p qiymatlari mos ravishda 0.022 va 0.037. AST 113.20-dan 108.60 U/Lga pasaygan; p = 0.030. Shunday qilib, 18-kun ustunligini barcha biokimyoviy markerlar kamayishi tarzida umumlashtirib bo‘lmasligi ko‘rinadi. Ayrim o‘lchovlarda ahamiyatli o‘zaro taʼsir ham bo‘lganligi sababli, umumiy o‘rtachalar bilan birga modda-vaqt kombinatsiyalari hisobga olinishi kerak.

Ovqat hazm qilish yo‘li va ichki organlar: o‘lchangan tuzilma bilan funksiyani ajratish

Asosiy PDF ovqat hazm qilish va organ o‘lchovlarining batafsil sonli jadvallarini S1 va S2 qo‘shimchalariga yo‘naltiradi; bu fayllar yuklangan PDF tarkibida mavjud emas. Shu sababli organlarning mutlaq vazni va uzunliklari uydirilmagan, faqat asosiy matndagi natijalar berilgan.

Natija matniga ko‘ra SP × 10-da ingichka ichak uzunroq; qo‘llash guruhlarida ingichka ichak pHsi NC × 10-ga nisbatan pastroq, p = 0.025. Umumiy ovqat hazm qilish yo‘li uzunligi uchun o‘zaro taʼsir p = 0.036 deb bildirilgan. SPning asosiy taʼsiri umumiy uzunlikni oshirgan, p = 0.040; 18-kunning vaqt taʼsiri ham umumiy uzunlik uchun p = 0.044. PC va PPda umumiy ovqat hazm qilish yo‘li vazni oshgani, OLda bezli oshqozon uzunligi pastroq bo‘lgani qayd etiladi; bezli oshqozon uzunligi uchun modda taʼsiri p = 0.025.

Organ natijalarida SP × 10 va PP × 18-ning o‘pka vazni yuqoriroq deb bildirilgan, p = 0.043. Matn ekstraktlar o‘pka vaznini, SP timus vaznini va PC Fabricius xaltachasi vaznini oshirganini; 18-kunda buyrak usti bezi va jigar vaznlari yuqoriroq bo‘lganini bildiradi. Biroq xulosa, natija va muhokamaning ayrim qismlarida timus/Fabricius xaltachasi ifodalari to‘liq mos kelmaydi. Bundan tashqari, buyrak vazniga doir “ahamiyatli” ifoda yonida p = 0.30 yozilgan; bu raqam p ≤ 0.05 chegarasiga javob bermaydi. Qo‘shimcha jadval ko‘rilmasdan ahamiyatlilik yoki aniq organ tartibi tuzilmaydi.

Uzunroq ichak yoki og‘irroq limfoid organ so‘rilish qobiliyati yoki immun funksiyasi bevosita oshganini isbotlamaydi. Tajribada ichak gistologiyasi, mikrobiota tarkibi, zich birikma oqsillari, antitana javobi va infeksiyaga chidamlilik o‘lchanmagan. pH va organ o‘lchamlari ushbu funksional jarayonlar haqida faqat bilvosita maʼlumot beradi.

Ishlab chiqarish samaradorligi va karkas natijalari

3-rasmda NCning asosiy taʼsiri b, boshqa to‘rtta guruhning asosiy taʼsirlari a harfi bilan ko‘rsatilgan. Bu ko‘rinish ekstraktlarning NCga nisbatan yuqoriroq yakuniy tirik vaznini qo‘llab-quvvatlaydi; biroq ekstraktlarning PCdan ahamiyatli ustun ekanini ko‘rsatmaydi. 5-jadvalda EEF uchun ham NC b, PC va ekstraktlar a harfini olgan. O‘simlik moddalari barcha samaradorlik farqlarining yagona izohi degan xulosaga kelmaslik kerak.

5-jadvalda modda taʼsiri yashovchanlik uchun p = 0.043, vazn ortishi BWG uchun p = 0.019, EEF uchun p = 0.045. FI uchun p = 0.241, FCR uchun p = 0.921 va RGR uchun p = 0.123 topilgan. Vaqt taʼsirida yashovchanlik %97.50-dan %100.00-ga oshgan, p = 0.028. Bunga qarshi BWGning vaqt taʼsiri p = 0.993, FCRniki p = 0.172 va EEFniki p = 0.068. 3-rasmda vaqtning asosiy taʼsiri BW qiymatlari 1971 va 1968 g; 18-kun uchun umumiy yakuniy vazn ustunligi yo‘q.

5-jadvalda birlashtirilgan SEM yashovchanlik uchun 2.53, BWG uchun 36.88 g, FI uchun 77.77 g, FCR uchun 0.03 va EEF uchun 18.14. Bu noaniqlik qaydlari 3-rasmdagi yakuniy BW ustunlariga tegishli alohida xato chiziqlari sifatida ishlatilmagan. Rasmlarda ochiq xato chiziqlari ko‘rsatilmaganligi sababli yangi xato chizig‘i yoki ishonch oralig‘i yaratilmagan.

SP × 10-ning BWG qiymati 2028.65 g, NC × 10-niki 1755.69 g. Biroq natija paragrafi PP × 18-ni ham eng yuqori BWG guruhlari qatorida sanaydi, 5-jadvalda esa PP × 18 uchun 1906.36 g va abc harflari yozilgan. 3-rasmdagi yakuniy vazn va 5-jadvaldagi vazn ortishi qiymatlari ayrim guruhlarda chiqish vazni bilan ham to‘liq mos emas. Shu sababli nomuvofiq qiymatlardan yangi foizli o‘sishlar yoki aniq samaradorlik reytinglari hisoblanmagan.

Karkas jadvalida moddaning asosiy taʼsiri, yeyiladigan ichki organlarsiz chiqim uchun NCda %73.27, PCda %71.76, SPda %73.32, PPda %73.21 va OLda %74.61; p = 0.029. Harf guruhlari ekstraktlar NCdan ustunligini emas, PC boshqa guruhlardan ajralishini ko‘rsatadi. Ichki organlar bilan chiqim uchun p = 0.037, qorin yog‘i uchun p = 0.041 bildirilgan. PC × 10-da qorin yog‘i %0.48, boshqa kombinatsiyalarda %0.00 yozilgan; nollar biologik yo‘qlikmi yoki yaxlitlashmi, batafsil ko‘rsatilmagan. Ko‘krak, sonning yuqori va pastki qismlari nisbatlarida modda taʼsiri ahamiyatli emas: p = 0.646, 0.101 va 0.112.

Natijalar qo‘llab-quvvatlaydigan xulosa va qo‘llash chegarasi

Tajriba ushbu tuxum manbai, %1 konsentratsiya va 0.1 mL hajm sharoitida o‘simlik ekstraktlarini qo‘llash erta serum redoks ko‘rsatkichlarini o‘zgartira olishini va NCga nisbatan ayrim o‘sish o‘lchovlarida yuqoriroq qiymatlar bilan birga kuzatilishini qo‘llab-quvvatlaydi. Vaqt muhim; 18-kun ayrim o‘lchovlar uchun qulay ko‘rinadi. Biroq bitta ekstraktning o‘zi barcha chiqish, fiziologiya va ishlab chiqarish o‘lchovlarida eng yaxshi emas.

Mualliflar ayniqsa SP yoki OLni 18-kunda qo‘llashni tavsiya qiladilar. Bu tavsiya sinovdan o‘tkazilgan sharoitlardan kelib chiqqan tadqiqotchi talqinidir. Turli dozalar, turli nasldor yoshlar, boshqa genotiplar va parranda turlari, tijorat avtomatik inyeksiya liniyalari, vaksinalar bilan birga qo‘llash va xarajat-foyda muvozanati ushbu tajribada sinovdan o‘tkazilmagan. Suvli ekstrakt arzon yoki oson masshtablanadi degan fikr bevosita iqtisodiy tahlil natijasi emas.

Qo‘llashni turli xo‘jalik sharoitlariga ko‘chirish standartlashtirilgan ekstrakt tarkibi, mikrobiologik sifat, qo‘llash joyini tasdiqlash va embrional tolerantlikni alohida o‘rganishni talab qiladi. Bitta konsentratsiyada o‘tkazilgan tadqiqot doza-javob egri chizig‘ini bermaydi. Beshinchi kun o‘lchovlarini doimiy fiziologik o‘zgarish bilan tenglashtirib bo‘lmaydi; 42-kunlik o‘sish kuzatuvi ham umrboqiy xavfsizlik bahosi emas.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot:Effect of In Ovo Injection Time of Various Plant Byproducts on Hatching Traits, Productive Performance, and Physiological Aspects of Hatched Chicks.

Mualliflar, asl tartibda: Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari; Meaad Rasool Mohammad; Justyna Batkowska. Masʼul muallif Justyna Batkowska. Manbada teng hissa yoki teng birinchi mualliflik qaydi yo‘q.

Muassasalar: Dastlabki ikki muallif, Department of Animal Production Techniques, Al-Musaib Technical College, Al-Furat Al-Awsat Technical University, Babylon 54003, Iraq; uchinchi muallif, Institute of Biological Basis of Animal Production, University of Life Sciences in Lublin, 13 Akademicka St., 20-950 Lublin, Poland.

Nashr:Agriculture, 2026, 16(11), 1246; MDPI. Qabul qilingan: 6 May 2026; qayta ko‘rib chiqilgan: 26 May 2026; qabul qilingan: 3 June 2026; nashr qilingan: 5 June 2026. Manba taqrizdan o‘tgan jurnalda chop etilgan original eksperimental hayvon tadqiqotidir; preprint emas. DOI: 10.3390/agriculture16111246. Rasmiy nashr: MDPI maqola sahifasi.

Litsenziya: © 2026 mualliflar; Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Litsenziya nomi va versiyasi PDFdagi bayonot va havola orqali tekshirilgan. Ushbu mazmun manba PDFning to‘liq tarjimasi emas; ilmiy faktlar, tajriba sharoitlari va bildirilgan natijalar mustaqil o‘rgatuvchi bayon doirasida tushuntirilgan. Manba grafiklari ko‘chirilmagan, zarur sonli qaydlar boshqa jadval tuzilmalari bilan taqdim etilgan.

Etika va moliyalashtirish: Al-Furat Al-Awsat Technical University, Al-Musaib Technical College, hayvonchilik ishlab chiqarish bo‘limi ilmiy qo‘mitasining tasdig‘i bildirilgan; tasdiq sanasi 2 January 2024. Manba o‘zgartirilgan 1972-yildagi 22-son qonun va 2-son nizomga rioya qilinganini qayd etadi. Tadqiqot tashqi moliyalashtirish olmagan; mualliflar manfaatlar to‘qnashuvini bildirmagan. Maʼlumotlar masʼul muallifdan so‘rov asosida olinadi.

Muallif hissalari: Konseptuallashtirish va tadqiqot Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari hamda Meaad Rasool Mohammad; usul Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari va Justyna Batkowska; dasturiy taʼminot Meaad Rasool Mohammad; tekshirish uchala muallif; maʼlumotlarni boshqarish, nazorat va loyiha boshqaruvi Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari; dastlabki qoralama uchala muallif; ko‘rib chiqish Karrar Imad Abdulsahib Al-Shammari va Justyna Batkowska; vizualizatsiya Justyna Batkowska tomonidan bajarilgan.

Manba chegarasi: Ilmiy mazmun yuklangan 21 sahifalik PDFdan olingan. Tashqi qidiruv faqat bibliografik identifikatsiya va takroriylikni tekshirish uchun ishlatilgan. Mavjud fayllar va qidiruv natijalarida ayni tadqiqotdan tayyorlangan ikkinchi Verianla matni aniqlanmagan; bu xulosa butun nashr arxivi to‘liq tekshirilganini anglatmaydi. PDFdan tashqaridagi S1 va S2 qo‘shimchalari bu yerda alohida ko‘rib chiqilmagan; asosiy matnning ushbu qo‘shimchalarga tayangan natijalari qo‘shimcha sonli tafsilotlarsiz berilgan.

Manba ichidagi nomuvofiqliklarni qayd etish

• Usul havo hujayrasi inyeksiyasini bildiradi, kirish va ayrim talqinlar esa amnion ichiga qo‘llashning qabul yo‘liga asoslanadi. Ikki anatomik bo‘lim tenglashtirilmagan.
• 1-jadvalda umumiy fenol va flavonoid birligi g/mg. Birlik jimlik bilan tuzatilmagan va doza hisobiga ko‘chirilmagan.
• 2-jadvalning kombinatsiya qatorlarida RBW foizlari BW gram qiymatlari bilan bir xil; asosiy taʼsir qatorlarida esa boshqa foiz qiymatlari mavjud. RBWning ishonchli kombinatsiya qiymatlarini aniqlab bo‘lmaydi.
• 2-rasmda A panel MDA, B panel SOD; natija matnidagi panel havolalari teskari yozilgan. Bu yerda o‘lchov nomlari, birliklar va rasm izohi asos qilib olingan.
• 3-jadvalda PC va OLning H/L asosiy taʼsir qiymatlari kombinatsiya qatorlari bilan mos kelmaydi. Birlashtirilgan qiymatlar qayta hisoblanib manba natijasi sifatida taqdim etilmagan.
• 1-rasmda SP × 18 chiqishi %95.10, 2-jadvalda o‘lim %5.01 deb yozilgan. Inkubatsiya natijasi uchun ayrim matn/jadval p qiymatlari ham turli o‘lchov yoki hisobot kontekstlarida berilgan; chiqish va o‘lim testlari bitta test sifatida birlashtirilmagan.
• 5-jadvalda PP × 18 vazn ortishi natija matnidagi eng yuqori guruh ifodasi va ayrim yakuniy vazn qaydlari bilan to‘liq mos emas. Nomuvofiq qiymatlardan hosila samaradorlik foizlari yaratilmagan.
• Buyrak vazni uchun matndagi p = 0.30 qiymati ishlatilgan ahamiyatlilik chegarasiga javob bermaydi. Ayrim organ va karkas taqqoslashlarining og‘zaki izohlari jadval harflari bilan to‘liq mos kelmaydi; aniqlashtirilmagan.

Vizualizatsiya chegarasi: Ko‘rinadigan sonli jadvallar taqqoslama maʼlumot taqdimoti uchun mos. Verianla Live/Live Figure dvigateli va muharrirning SVGni saqlash xatti-harakati bu vazifada tasdiqlanmaganligi sababli, ishlashi taxmin qilingan animatsiya, maxsus maʼlumot shartnomasi yoki inline SVG qo‘shilmagan. Asosiy ilmiy maʼlumotlar matn va jadvallarda o‘qiladigan holatda.