Бул изилдөө оорунун күчүн бейтап билдирген натыйжа өлчөмдөрү менен баалоодо колдонулган куралдын техникалык жарактуулугу гана эмес, бейтаптын куралды түшүнө алышы, өлчөө убактысы, эске түшүрүү жана билдирүүдөгү бир жактуулуктар, физикалык же когнитивдик мүмкүнчүлүк, тилдик-маданий контекст жана санариптик интерфейс да жыйынтыкка таасир этиши мүмкүн экенин түшүндүргөн клиникалык-методологиялык Perspectives макаласы. Бейтап билдирген натыйжа өлчөмү (patient-reported outcome measure; PROM) — адам өзү башынан өткөргөн белгини же натыйжаны башка байкоочунун ордуна түздөн-түз өзү билдирген өлчөө ыкмасы. Булак көңүл бурган оорунун күчүн өлчөөчү үч негизги курал — Визуалдык-аналогдук шкала (Visual Analogue Scale; VAS), Оозеки баалоо шкаласы (Verbal Rating Scale; VRS) жана Сандык баалоо шкаласы (Numerical Rating Scale; NRS).

Макала VAS, VRS жана NRS клиникалык жактан практикалык жана валидацияланган куралдар экенин, бирок “эң жакшы шкаланы” тандоо бир гана өлчөө тактыгына негизделбеши керектигин айтат. Жогорку тактык талап кылынганда жана өзгөчө чоң кишилерди кайталап көзөмөлдөөдө VAS пайдалуу болушу мүмкүн; ал эми колдонуу жеңилдиги, убакыт, саламаттык сабаттуулугу же физикалык жана когнитивдик чектөөлөр маанилүү болгон шарттарда VRS же NRS ылайыктуураак болушу мүмкүн. Булак орофациалдык колдонмолордо үч шкаланын ортосунда жакшы шайкештик жана VAS менен NRS ортосунда >%85 корреляция билдирилгенин көрсөтөт; бирок бул окшоштук куралдарды бардык бейтаптарда же бардык шарттарда шартсыз бири-биринин ордуна колдонсо болот дегенди билдирбейт.

Изилдөөнүн негизги билдирүүсү — оору баллы оорунун өзү эмес. Өлчөнгөн маани чыныгы оору тажрыйбасынын, бейтаптын аны кандай эстегенинин, шкаланын менталдык элесин түшүнө алышынын, баалоо чөйрөсүнүн, күтүүлөрүнүн, мурунку тажрыйбаларынын жана колдонулган технологиянын өзгөчөлүктөрүнүн өз ара аракетинин натыйжасы. Ошондуктан изилдөөдө стандартташтыруу жана окутуу, ал эми клиникада бейтапка багытталган жана контекстке ылайык өлчөө өзгөчө маанилүү. Изилдөөнүн орточо жыйынтыктарын бир бейтаптын дарылоо максатынын ордуна колдонбоо жана оорунун күчү менен катар функцияны да баалоо керектиги өзгөчө белгиленет.

Бейтап Билдирген Ооруну Өлчөө Эмне Үчүн Кыйын?

Ооруну өлчөө кыйын, анткени оору — адам түздөн-түз башынан өткөргөн, көп өлчөмдүү жана субъективдүү тажрыйба; клиницист оорунун өзүн түз өлчөөнүн ордуна адам бул тажрыйбаны сөзгө, санга же шкаладагы орунга айландырып берген билдирүүнү өлчөйт, ал эми бул айландырууга эс тутум, түшүнүү, контекст жана күтүү сыяктуу көптөгөн факторлор таасир этет.

Ооруну башкаруу өзгөчө хирургиялык жардамдын маанилүү максаттарынын бири. Бирок “оору барбы?” деген суроо менен “оору канчалык күчтүү?” деген суроону өлчөө бирдей кыйынчылыктарды жаратпайт. Булак оорунун бир нече өлчөмү бар болсо да, клиникалык практикада эң көп каралган өлчөм оорунун күчү экенин белгилейт.

Орофациалдык аймактагы оорунун булагы да бир типтүү эмес. Булак одонтогендик оору, темпоромандибулярдык муундан чыккан оору, операциядан кийинки оору, невралгиялык же нейропатиялык оору, миофасциалдык оору жана жумшак ткандан чыккан оору сыяктуу ар кандай мисалдарды келтирет. Ар башка келип чыгыштар адамдын ооруну кабылдоо жана билдирүү жолун да клиникалык контекстте маанилүү кылат.

Өлчөө чынжырынын негизги көйгөйү

Оору шкаласынын жыйынтыгы биологиялык сенсордун түз чыгышы эмес. Арасында бир нече өзгөртүү бар:

1. Адам ооруну башынан өткөрөт.
2. Оорунун күчүн жана мүнөзүн кабылдайт.
3. Эгер өлчөө өткөн окуя тууралуу сураса, тажрыйбаны эсинен кайра чакырат.
4. Шкала андан эмнени талап кылып жатканын түшүнүүгө аракет кылат.
5. Тажрыйбасын оозеки, сандык же визуалдык эквивалентке айландырат.
6. Жыйынтык клиницист же изилдөөчү тарабынан катталат.
7. Катталган балл клиникалык же изилдөө максатында чечмеленет.

Булак талкуулаган бир жактуулуктардын маанилүү бөлүгү бул чынжырдын ар башка баскычтарында пайда болот. Ошондуктан техникалык жактан валидацияланган шкаланы колдонуу зарыл болсо да, ал жалгыз өзү кемчиликсиз өлчөөнү камсыз кылбайт.

VAS, VRS жана NRS Ортосундагы Практикалык Айырмачылыктар Кандай?

VAS ооруну сызыкка белги коюу менен, VRS алдын ала аныкталган оозеки категориялар менен, ал эми NRS сандык баалоо менен билдирүүгө мүмкүндүк берет; булак VASты жогорку тактык керек болгон чоң кишилерде жана кайталап өлчөөдө пайдалуу деп эсептейт, VRS менен NRSти болсо колдонуу жеңилдиги, оозеки колдонуу, аралыктан баалоо же физикалык-когнитивдик чектөөлөр болгон учурда практикалык вариант катары талкуулайт.

Шкалалардын ортосундагы жогорку корреляция эмнени билдирет?

Булак орофациалдык чөйрөдө VAS, VRS жана NRS ортосунда жакшы шайкештик бар экенин жана VAS менен NRS ортосундагы корреляция %85тен жогору экенин билдирет. Бул жыйынтык өлчөөлөр окшош багытта өзгөрө аларын колдойт. Бирок макаланын практикалык сунушу куралды ушул окшоштукка гана карап тандоо эмес, бейтаптын өзгөчөлүктөрүн жана өлчөө контекстин эске алуу.

Адамдар билдирүүнүн кайсы түрүн артык көрүшөт?

Булакта келтирилген адабияттарга ылайык, адамдар биринчи кезекте сөздөр менен берилген VRSти, андан кийин сандык NRSти артык көрүшөт; сызыкка белги коюуну талап кылган VAS азыраак тандалат. Артык көрүү менен өлчөө тактыгы бир эле түшүнүк эмес. Колдонууга жеңил курал айрым учурларда көбүрөөк колдонууга ылайык болушу мүмкүн, ал эми так куралдын татаалдыгы башка учурларда ката жаратышы мүмкүн.

Экологиялык Учурдук Баалоо Эске Түшүрүүдөгү Бир Жактуулукту Кантип Азайта Алат?

Экологиялык учурдук баалоо (Ecological Momentary Assessment; EMA) — адамдан оорунун күчүн тажрыйба болгон убакка жакын учурда жазып берүүнү сурап, өткөн ооруну эс тутумдан кайра түзүүгө болгон көз карандылыкты азайтууга багытталган баалоо ыкмасы.

Эске түшүрүүдөгү бир жактуулук

Оору убакыттын өтүшү менен өзгөргөн динамикалык тажрыйба. Адамдан бир нече саат же күн мурун өзүн кандай сезгени суралганда берилген жооп ошол учурдагы тажрыйбанын түз каттоосу эмес, эс тутумда калган элеси болуп саналат.

Булак айрыкча терс же күчтүү эмоциялык окуялар жакшыраак эсте калышы мүмкүн экенин жана бул билдирүүнү “күчтүүрөөк” багытка жылдырышы мүмкүн экенин талкуулайт. Ошентип, өлчөө оорунун күчүн гана эмес, оору менен кошо болгон кеңири тажрыйбаны да чагылдырышы мүмкүн.

EMAнын артыкчылыгы жана чеги

EMA менен баалоо оору пайда болгон убакка жакындатылганда эс тутумга көз каранды мезгил кыскарат. Бирок изилдөө өлчөөнү көбүрөөк жүргүзүү автоматтык түрдө ар дайым жакшы дегенди айтпайт. Адамдардан ооруну өтө тез-тез баалоону суроо психологиялык таасир бериши мүмкүн болгондуктан, баалоо жыштыгын тең салмактоо сунушталат.

Кайталап өлчөө эмне үчүн пайдалуу болушу мүмкүн?

Булакка ылайык, адамдар абсолюттук баалоолорго караганда салыштырууларда ийгиликтүүрөөк болушу мүмкүн. Ошондуктан бир эле адамда кайталанган өлчөөлөр бир убакыт чекитиндеги өлчөөгө караганда пайдалуураак болушу мүмкүн. Бейтаптын шкалага көнүшү да билдирүү процессин жеңилдетиши мүмкүн.

Мунун тескери жагы — алгачкы колдонмолор көбүрөөк көйгөй жаратышы мүмкүн. Булак адам шкаланы жетиштүү билбегендиктен, биринчи эки же үч оору баалоосу азыраак ишенимдүү болушу мүмкүн экенин белгилейт.

Шкала биринчи колдонууда эмне үчүн чаташтырылышы мүмкүн?

“Сызыкка белги коюңуз” же “ооруңузду эң жакшы сүрөттөгөн сөздү тандаңыз” сыяктуу көрсөтмөлөр даярдыктан өткөн изилдөөчүгө түшүнүктүү көрүнгөнү менен, колдонуучу үчүн бир катар жаңы чечимдерди жаратышы мүмкүн. Булак бейтап белгинин формасы кандай болушу, аны кайда коюу же эки оозеки/сандык варианттын ортосундагы тажрыйбаны кантип билдирүү керектигин ойлонушу мүмкүн экенине көңүл бурат.

Ошондуктан изилдөөдө стандарттык көрсөтмөлөрдү нейтралдуу тил жана үн менен берүү, баалоочуларды окутуу жана куралдарды алдын ала пилоттук сыноодон өткөрүү сунушталат.

180 катышуучусу бар VAS мисалы

Автор өзүнүн көзөмөлдөнгөн амбулатордук изилдөө тажрыйбасынан мисал келтирет: VAS менен оорунун күчү бааланган 180 катышуучунун болжол менен 20сы, булакта болжол менен %10 деп көрсөтүлгөн үлүштө, жараксыз белги койгону айтылат. Бул байкоо жаңы макаланын негизги эксперименттик маалымат топтому эмес; Perspectives макаласында VAS көзөмөлдөнгөн шарттарда да колдонуу катасын жаратышы мүмкүн экенин көрсөтүү үчүн берилген практикалык мисал.

Автор мындан реалдуу жашоо шарттарында жана өзгөчө стационардык же курч жардам чөйрөлөрүндө колдонуу көйгөйлөрү маанилүүрөөк болушу мүмкүн деген тыянак чыгарат. Чечим катары жөнөкөй көрсөтмөлөр жана өлчөөгө чейинки окутуу баса белгиленет.

Оору тууралуу билдирүүгө таасир этиши мүмкүн болгон жеке жана контексттик факторлор

Булак генетикалык өзгөчөлүктөрдү, жашты, расаны, мурунку тажрыйбаларды, травма жана стрессти, коомдук басмырлоо жана теңсиздиктерди, жашоо окуяларын, коштогон ооруларды, уланып жаткан ооруну, жакынкы мезгилдеги физикалык же психосоциалдык факторлорду жана алдын ала болгон парестезияны ооруну кабылдоо менен билдирүүнү өзгөртүшү мүмкүн болгон факторлордун толук эмес мисалдары катары санайт.

Ошондуктан бир эле өлчөө куралы бардык адамдарда бирдей когнитивдик жана маданий процесс аркылуу иштелет деп болжолдоого болбойт. Булак көрсөтмөлөрдү жөнөкөй, тааныш тилде жана маданий/тилдик жактан ылайыктуу үн менен берүүнү сунуштайт.

Окуу багыты жана шкаланын жайгашуусу

Изилдөө адам көнгөн жазуу системасынын багыты өлчөө куралы менен өз ара аракеттениши мүмкүн экенин да талкуулайт. Кытай жазуу системасын мисал кылып, тик багытталган куралдар айрым колдонуучу топтор үчүн табигыйраак болушу мүмкүн деген ойду айтат. Бул мисал макаланын өзүнүн салыштырма экспериментинен алынган эмес; ал курал дизайнында тилдик жана маданий ылайыктуулук эске алынышы керек экенин көрсөтүүчү практикалык сунуш.

Аралаш ыкмалар мамилеси

Булак валидацияланган оору шкаласын багытталган маек менен толуктоону пайдалуу вариант катары талкуулайт. Сандык же категориялык балл салыштырылуучу маалымат берсе, маек оору кандай шартта пайда болгонун, адам эмне үчүн ошол баллды бергенин жана функцияга кандай таасир эткенин түшүндүргөн контекст бере алат.

Адамдан өзү берген баллды кайра түшүндүрүүнү суроо айлампалуу логика жаратышы мүмкүн деп ойлосо болот. Автор оорунун табияты боюнча адамдын субъективдүү тажрыйбасы болгондуктан, бул тынчсыздануу ооруну баалоодо чектүүрөөк экенин айтат.

Санариптик Оору Шкаласы Кагаз Шкаласынын Түз Эквивалентиби?

Булакка ылайык, сөзсүз эмес; санариптик курал экрандын өлчөмү, шкаланын физикалык узундугу, колдонуучу интерфейси жана технологиялык жеткиликтүүлүк сыяктуу өзгөчөлүктөрдү өзгөртө алгандыктан, кагаз-калем версиясынан башка психометрикалык жана колдонууга ыңгайлуулук касиеттерин көрсөтүшү мүмкүн, ошондуктан санариптик колдонмо өзүнчө валидацияланышы керек.

Санариптик маалымат чогултуунун артыкчылыгы

Санариптик куралдар маалыматты түздөн-түз талдоо иш агымына өткөрүүнү жеңилдете алат. Ошентип, кол менен транскрипция азайып, убакыт үнөмдөлүп жана маалымат өткөрүү каталарынын бир бөлүгү алдын алынышы мүмкүн.

Экран өлчөмү эмне үчүн маанилүү?

VAS же башка визуалдык шкала кичинекей экранга көчүрүлгөндө экрандын бүт кеңдигин ээлесе да, физикалык узундугу кагаздагы колдонмодон айырмаланышы мүмкүн. Колдонуучунун тийүү, жылдыруу же белги коюу ыкмасы да өзгөрүшү мүмкүн. Булак ошондуктан “ошол эле суроо санариптик экранда көрсөтүлүп жатат” деген жүйө эки версиянын өлчөө касиеттери автоматтык түрдө бирдей деген жыйынтыкка алып келбесин баса белгилейт.

Технологиялык тоскоолдуктар

Адамдын смартфон, планшет же белгилүү колдонуучу интерфейстерине көнгөндүгү да колдонуу тажрыйбасына таасир этиши мүмкүн. Санариптик өлчөөнүн жеңилдетүүчү жагы менен жаңы ката булактары бирге бааланышы керек.

Физикалык, көрүү жана когнитивдик чектөөлөр

Булак физикалык же көрүү мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарда VAS колдонуу кыйын болушу мүмкүн экенин белгилейт. Мындай шарттарда VRS же NRS оозеки колдонулушу мүмкүн. Периоперациялык жана интенсивдүү терапия чөйрөлөрүндө когнитивдик бузулуу адамдын өз оорун ырааттуу билдирүү мүмкүнчүлүгүн чектеши мүмкүн.

Автор инновациялык VAS варианттарын иштеп чыгууга болорун, бирок бул куралдарды колдонуучулар катышкан дизайн процесси менен түзүп, реалдуу жашоо чөйрөлөрүндө үзгүлтүксүз баалоону сунуштайт.

Улгайган адамдардагы практикалуулук

Булакка ылайык, улгайган адамдардын NRS жана VRSке жооп бере алышы бул куралдардын жөнөкөй жана оозеки колдонууга мүмкүн болгонуна байланыштуу жакшыраак болушу мүмкүн. Бул билдирүү бардык улгайган адамдар үчүн бир гана шкала сөзсүз тандалышы керек дегенди билдирбейт; макаланын жалпы принциби куралды контекстке жана адамдын өзгөчөлүктөрүнө жараша тандоо бойдон калат.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Оору Баллындагы Бирдей Өзгөрүү Бирдей Функционалдык Таасирди Көрсөтөбү?

Жок; булак оорунун күчү менен функциянын ортосундагы байланыш сөзсүз сызыктуу болбошу мүмкүн экенин жана бирдей өлчөмдөгү оорунун көбөйүшү менен азайышы функцияга бири-бирине толук симметриялуу таасир бербеши мүмкүн экенин өзгөчө белгилейт.

Макала муну NRS аркылуу түшүндүрүүчү мисал менен көрсөтөт. Оорунун үч баллга көбөйүшү жараткан функционалдык начарлоо оорунун үч баллга азайышы бере турган функционалдык жакшыртууга бирдей өлчөмдө болууга тийиш эмес. Бул мисал изилдөөдө эсептелген жаңы функциялык ийри сызык эмес; ал оорунун күчү менен функция өзүнчө клиникалык натыйжалар катары каралышы керек экенин көрсөтүү үчүн колдонулат.

Perspectives макаласынын методологиялык түзүлүшү

Ооруну өлчөөдөгү ката жана бир жактуулук булактары

Ашыкча жана жетишсиз билдирүү эмне үчүн пайда болушу мүмкүн?

Булак оору баллы бейтаптын дарылоодон күткөн нерселеринен таасирлениши мүмкүн экенин ачык талкуулайт. Бейтап жогорку оору баллы көбүрөөк дарылоо берет деп ойлошу мүмкүн. Мунун тескериси да мүмкүн: адам “көйгөйлүү бейтап” деп кабыл алынуудан коркуп, оорусун чыныгыдан төмөн билдириши мүмкүн.

Ошондуктан клиницист менен бейтаптын ортосундагы байланыш өлчөөнүн бир бөлүгү катары кабыл алынышы керек. Бейтапка туура жана чынчыл билдирүү ылайыктуу дарылоо чечимине жардам берери, керексиз текшерүүлөрдөн же ашыкча дарылоодон качууга көмөк көрсөтүшү мүмкүн экени так түшүндүрүлүшү керек.

Изилдөө чөйрөсүндө стандартташтыруу

Эгер изилдөөдө бир нече баалоочу иштесе, бир эле шкаланы ар башка адамдардын ар башкача түшүндүрүшү системалуу өлчөө катасын жаратышы мүмкүн. Булак ошондуктан изилдөөчүлөрдүн биргелешкен окутуудан өтүшүн, көрсөтмөлөрдүн бирдей колдонулушун жана баалоочулар аралык да, бир баалоочунун өз ичиндеги да ырааттуулук жогору болушун сунуштайт.

Стандартташтыруу изилдөө протоколуна гана шайкеш болуу маселеси эмес. Шкаланын чыныгы иштөөсүн баалоо үчүн өлчөө процесси мүмкүн болушунча ырааттуу болушу керек.

Клиникалык чөйрө менен изилдөө чөйрөсүнүн айырмасы

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

• VAS, VRS жана NRS орофациалдык ооруну баалоодо колдонууга боло турган валидацияланган жана практикалык куралдар.
• Курал тандоо тактык, колдонуу жеңилдиги, адамдын мүмкүнчүлүгү жана өлчөө контексти менен бирге жүргүзүлүшү керек.
• Өткөн ооруну эс тутумдан билдирүү эске түшүрүүдөгү бир жактуулукка дуушар болушу мүмкүн.
• EMA өлчөөнү тажрыйбанын убактысына жакындатып, бул көйгөйдү азайтууга жардам бере алат.
• Шкалага тааныштык жана так көрсөтмөлөр өлчөө сапаты үчүн маанилүү.
• Санариптик шкала кагаз версиясы менен автоматтык түрдө бирдей психометрикалык касиеттерге ээ деп болжолдоого болбойт.
• Физикалык, көрүү жана когнитивдик чектөөлөр шкала тандоого таасир этиши мүмкүн.
• Оорунун күчү менен функциянын ортосунда жөнөкөй сызыктуу байланыш бар деп болжолдоого болбойт.
• Изилдөө тобунун орточо оору өзгөрүүсү жеке клиникалык максаттын ордун баспайт.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

• Бир эле оору шкаласы бардык бейтаптар жана бардык клиникалык чөйрөлөр үчүн артык экени көрсөтүлгөн эмес.
• Бул макалада VAS, VRS же NRS боюнча жаңы валидациялык изилдөө жүргүзүлгөн эмес.
• VAS менен NRS ортосундагы жогорку корреляция бардык шарттарда өлчөөлөр бирдей дегенди билдирбейт.
• Булак жаңы универсалдуу санариптик оору шкаласын сунуштабайт.
• 180 адамдык VAS мисалы бардык клиникаларда жараксыз белгилөөнүн бирдей үлүшү болот деп далилдебейт.
• Бир оору баллы жалгыз өзү адамдын функциясын же керектүү дарылоону толук аныктай алары көрсөтүлгөн эмес.
• Булак бейтапка мүнөздүү диагноз же дарылоо алгоритмин бербейт.

Практикалык илимий билдирүү

Бул Perspectives макаласынын эң күчтүү үйрөтүүчү билдирүүсү — оору шкаласы клиникалык чечимдин өзү эмес, өлчөө куралы. Сандык же оозеки маани бейтаптын тажрыйбасын структураланган түрдө көрүнүктүү кылат; бирок маанинин ишенимдүүлүгү курал кандай түшүндүрүлгөнүнө, качан колдонулганына, адам куралды түшүнгөн-түшүнбөгөнүнө жана контекстке көз каранды.

Ошондуктан ооруну өлчөөдө “кайсы шкала эң жакшы?” деген суроодон мурда “кайсы адам, кайсы максат, кайсы чөйрө, кайсы колдонуу формасы жана кайсы көзөмөл тартиби үчүн кайсы шкала ылайыктуу?” деген суроо пайдалуураак болот.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы:Assessing pain using patient-reported outcome measures: Pragmatic considerations in clinical and research settings.

Автор: Akilesh Ramasamy.

Булак PDFдеги академиялык маалымат: MDS (Oral and Maxillofacial Surgery).

Аффилиация: Department of Dentistry, Jawaharlal Institute of Postgraduate Medical Education and Research (JIPMER), Karaikal Campus, Puducherry, India.

Макаланын түрү: Perspectives.

Жүктөлгөн файлдын версиясынын сүрөттөлүшү: POST-PRINT; ошол эле PDFдин SSRN барак асты бөлүктөрүндө “Preprint not peer reviewed” эскертүүсү бар.

Жарыяланган библиографиялык жазуу:Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, 2024; 82(2):139–141.

DOI: 10.1016/j.joms.2023.11.007.

PMID: 38191208.

PII: S0278-2391(23)01250-8.

Булак PDFде берилген толук текст шилтемеси: https://www.joms.org/article/S0278-2391(23)01250-8/fulltext

Этикалык маселелер: Булак “None” деп билдирет.

Кызыкчылыктардын кагылышы жана каржылоо: Булак “None to declare” деп билдирет.

Жаңы маалымат топтому: Бул Perspectives макаласынын өзүнүн негизги эмпирикалык маалымат топтому жок. Автор мурдагы көзөмөлдөнгөн изилдөөсүнөн 180 катышуучуга тиешелүү VAS колдонуу мисалын практикалык байкоо катары келтирет.

Лицензия: Жүктөлгөн PDFде текшерүүгө боло турган ачык лицензия билдирүүсү жок болгондуктан, кайра колдонууга уруксат бар деп эсептелген эмес.

Verianla ыкма эскертүүсү: Бул мазмун булак макаланын толук текст котормосу же абзац-абзац кайра жазылышы эмес. Булактагы текшериле турган клиникалык-методологиялык маалыматтар, өлчөө куралдарынын касиеттери, бир жактуулук булактары, колдонуу сунуштары жана чечмелөө чектери бөлүнүп алынып, көз карандысыз окутуучу түзүмдө кайра уюштурулган. Булакта жок шкала диапазондору, босого маанилер, клиникалык ийгилик көрсөткүчтөрү же диагноз/дарылоо сунуштары кошулган эмес.