2 тип диабетин йөнетими болгону кандагы кантни дүшүрмектен ибарет эмес. Диабете баглы калп-дамар, мээ, бөйрөк жана дамар татаалдашууларыны азалтабилмек үчүн кандагы кант, кан басымы жана кандаки атерогендик холестерол деңгээлинин бирликте контрол едилмеси герекир. Кытай’ин 2024 тарихли 2 тип диабет кылавузакда бул йаклашым, HbA1c’нин %7,0’ын алтында, кан басымынын 130/80 ммХг’нин алтында жана LDL холестеролүн 2,6 ммол/Л’нин алтында тутулмасыйла диагнозмланан бирлешик “3Б максаты” үзеринден еле алынмактадыр.

Бу изилдөө, Кытай’деки иCaReMe каттоо системасыне Теммуз 2023 менен Март 2024 арасында алынан 8.592 2 тип диабетли йетишкинин баштапкы маалыматлерини инжелемиштир. Катышуучулар Кытай топлумуна өзгү дене салмагынын индекси сынырларына боюнча аз салмактуу, нормалдуу салмактуу, ашыкча салмактуу жана семиз катары сыныфландырылмыштыр. Изилдөөжылар, дене салмагы груплары арасында гликемиялык көзөмөлү, кан басымыны, LDL холестеролү, татаалдашуулары, дары колдонууны жана үч максатин айны анда башарылма катышыны каршылаштырмыштыр.

Үч өлчүмүн де ексиксиз булундугу катышуучуларда 3Б максатыни башарма катышы нормалдуу салмактуу групта %6,7, ашыкча салмактуу групта %4,9, аз салмактуу групта %4,2 жана семиз групта болгону %3,0 болгон. Йаш, жинсийет, диабет мөөнөтси, тамеки жана алкоголь колдонулушу, егитим, физикалык активдүүлүк жана макроваскулярдык оору өйкүсү хесаба катылдыгында; нормалдуу салмактуу групла каршылаштырылан 3Б максат башарысы оласылыгы ашыкча салмактууларда дагы төмөн, семизлерде исе белиргин бичимде дагы төмөн табылган.

Изилдөөнын ен өнемли жыйынтыкларындан бири, рискин болгону жогорку дене салмагыйла ачыкланамайажагыны гөстермесидир. Семиз катышуучуларда гипертония, дислипидемия, гиперурикемия, бел айланасы жана триглицеридлер олумсууз йөнде күмелениркен; аз салмактуу катышуучуларда гликемиялык көзөмөл алсыз, инсулин колдонулушу чок жогорку жана макроваскулярдык татаалдашуу йүкү диккат чекижи дережеде көп табылган. Ошондуктан төмөн дене салмагы, 2 тип диабетли бир кишиде отоматик катары төмөн кардиометаболикалык риск анламына гелмемектедир.

Бунунла бирликте изилдөө кесиктселдир. Жыйынтыктар, семизитенин түздөн-түз максатка жетүүзлыгына же төмөн килонун түздөн-түз дамар бейтаплыгына себеп экенин канытламаз. Илач колдонулушу менен максатка жетүү арасындаки илишкмененр де препаратларын еткиси шеклинде йорумланамаз; анткени контролү дагы зор олан бейтаптара дагы йогун дарылоо маалыматлмиш олмасы мүмкүндүр. Айрыжа бул изилдөө азырынча хакем маанилендирмесинден кечмемиш бир препринттир.

Изилдөөнын еле алдыгы темел проблем

2 тип диабет дарылоосинде гүнлүк уйгулама чогу заман кандагы кант гөстергелерине, өзелликле де HbA1c мааниине одакланыр. Ойса диабете баглы жидди оору жана өлүм йүкүнүн өнемли бир бөлүмү болгону хиперглисемиден эмес; жогорку кан басымы, атероженик липид бозуклуклары, бөйрөк хасары жана бунларын бирбирлерийле еткмененшиминден булакланыр.

Ошондуктан изилдөө, тек бир лаборатувар мааниинин контрол едилип едилмедигини сормак йерине дагы капсамлы бир соруйа йөнелмиштир: 2 тип диабетли бир киши, кандагы кант, кан басымы жана LDL холестерол максатлеринин үчүнү бирден не өлчүде башарабилмектедир жана бул башары дене салмагынын индексине боюнча өзгөрмекте мидир?

Изилдөөда кулланылан үч бмененшен шунлардыр:

• Гликемиялык максат: HbA1c &лт; %7,0
• Кан басымы максати: систолик кан басымы &лт;130 ммХг жана дийастолик кан басымы &лт;80 ммХг
• LDL холестерол максати: LDL-C &лт;2,6 ммол/Л

Бир катышуучунын “3Б максатыни башардыгы” кабул едмененбилмеси үчүн үч кошулун да айны анда каршыланмасы герекмиштир. Өрнегин HbA1c жана LDL-C максатта экени хâлде кан басымы 130/80 ммХг сынырынын үзериндейсе киши бириккен максати башармыш сажылмамыштыр.

Изилдөөдаки бмененшик сонланымын мантыгы, түшүндүрмө амажыйла шу шекилде гөстермененбилир. Бул ифаде изилдөөда айры бир денклем катары суунулмамыш, үчлү максат диагнозмыны математиксел катары гөрүнүр кылмак үчүн бурада йазылмыштыр:

\[ 3B = \mathbf{1}(HbA1c < 7{,}0\%) \times \mathbf{1}(SBP < 130 \land DBP < 80) \times \mathbf{1}(LDL\text{-}C < 2{,}6) \]

Бурада SBP систолик кан басымыны, DBP дийастолик кан басымыны, LDL-C төмөн йогунлуклу липопротеин колестеролүнү жана 1 гөстергеси илгили кошулун сагланып сагланмадыгыны темсил едер. Кошуллардан бири бменен сагланмыйорса чарпым сыфыр олур; йани бириккен 3Б максаты башарылмамыш кабул едилир.

Вүжут китле индекси себеп араштырылды?

Вүжут китле индекси, агырлыгын бойа боюнча маанилендирилмесини саглайан басит бир антропометрик өлчүдүр. Изилдөөда ачыкча кулланылан темел формүл шөйледир:

\[ BMI = \frac{\text{Vücut ağırlığı (kg)}}{\left[\text{Boy (m)}\right]^2} \]

BMI, Ингилизже бодй-масс индеx ифадесинин кысалтмасыдыр жана Түркчеде дене салмагынын индекси катары кулланылыр. Өрнегин 70 кг агырлыгында жана 1,70 метре бойундаки бир кишинин BMI маании болжол менен 24,2 кг/м² олур. Бунунла бирликте BMI, йаг жана кас докусууну бирбиринден айырамаз. Айны BMI мааниине сахип ики кишиден биринин йаг докусуу, дигеринин кас докусуу дагы көп болушу мүмкүн.

Изилдөөжылар, Дүнйа Саглык Өргүтү’нүн генел сыныфламасыны эмес, Кытайли йетишкинлер үчүн белирленмиш ешиклери кулланмыштыр:

• Аз салмактуу: BMI &лт;18,5 кг/м²
• Нормалдуу салмактуу: BMI 18,5 менен &лт;24,0 кг/м²
• Ашыкча салмактуу: BMI 24,0 менен &лт;28,0 кг/м²
• Семиз: BMI ≥28,0 кг/м²

Бу айрым өнемлидир; анткени Догу Асйа топлумларында метаболик риск, базы Баты топлумларында кулланылан дагы жогорку BMI сынырларындан мурда белиргинлешебилир. Анжак бул изилдөө етник груплар арасында ешик салыштыруусы йапмамыш, болгону Кытай’е өзгү сыныфламайы уйгуламыштыр.

Изилдөөнын литератүрде йанытламайа чалыштыгы бошлук

Өнжеки изилдөөлар, семизитенин кандагы кант, кан басымы же липид контролүнү айры айры зорлаштырабилдигини гөстермиштир. Дүшүк BMI мааниине сахип 2 тип диабетлмененрин исе панкреас бета клеткаси йетерсизлиги, кырылганлык же тамактануу сорунлары гиби семизитеден фарклы клиникалык өзелликлер гөстеребмененжеги өне сүрүлмүштүр.

Бунунла бирликте мурдаки изилдөөларын өнемли бир бөлүмү үч кардиометаболикалык максатин айны анда башарылмасыны инжелемемиштир. Оласы догрусал олмайан илишкмененр йетеринже маанилендирилмемиш жана изилдөөларын бир кысмы GLP-1 ресептөр агонистлери менен SGLT2 инхибитөрлеринин Кытай’де дагы йайгын кулланылмайа башланмасындан мурда герчеклештирилмиштир.

Бу изилдөө бөйлеже үч унсууру бирликте маанилендирмейи амачламыштыр:

• BMI бойунжа өзгөрен кардиометаболикалык риск профиллери,
• HbA1c, кан басымы жана LDL-C максатлеринин айры айры жана бирликте башарылмасы,
• Фарклы кило групларында кулланылан диабет, гипертония жана липид препаратларынын дагылымы.

Катышуучуларын сечими жана изилдөө акышы

иCaReMe Жхина Регистрй баштапкы когортаунда 9.000 2 тип диабетли йетишкин булунмактайды. Бой же агырлык билгиси ексик олан 408 киши дышланды жана сон анализ 8.592 катышуучу үзеринден түзүлүшлды.

Сон өрнмуунин дагылымы шөйледир:

Өрнмуунин медиана йашы 55 жыл, медиана диабет мөөнөтси 5,8 жыл жана еркек катышы %60,9’ду. Семиз груп, нормалдуу салмактуу груптан болжол менен секиз жыл дагы генчти: медиана йашлар сырасыйла 50 жана 58 жылды. Семиз групта медиана диабет мөөнөтси 3,7 жыл, нормалдуу салмактуу групта исе 6,9 жылды. Семиз катышуучуларын %57,1’и сон беш жыл үчүнде диагноз алмышкен нормалдуу салмактуу групта бул катыш %40,6’йды.

Бу фарклылык, татаалдашуу катышлары йорумланыркен өзелликле өнемлидир. Семиз грубун базы йерлешмиш макроваскулярдык татаалдашууларда дагы төмөн катыш гөстермеси, семизитенин коруйужу экени дегенди билдирбейт. Даха генч йаш жана дагы кыса оору мөөнөтси, татаалдашууларын ортайа чыкмасы үчүн дагы аз заман кечмиш олабмененжегини дүшүндүрмектедир.

BMI арттыкча клиникалык гөстергелер насыл өзгөрти?

Бел айланаси 76 жм’ден 102 жм’йе, бел/бой катышы 0,46’дан 0,60’а чыкаркен кан басымы, триглицерид, ачкарын глюкозасы, үрик асит жана ALT гиби гөстергелер де генел катары дагы олумсууз бир йөне каймыштыр. Семиз групта триглицерид медианаы 2,1 ммол/Л икен аз салмактуу групта 1,0 ммол/Л’дир. HDL-C исе аз салмактуу груптаки 1,4 ммол/Л мааниинден ашыкча салмактуу жана семиз групларда 1,1 ммол/Л’йе гермененмиштир.

Бунунла бирликте HbA1c үчүн басит жана догрусал бир кило илишкиси гөрүлмемиштир. Ен төмөн медиана HbA1c нормалдуу салмактуу групта %7,8’дир. Дегер аз салмактуу групта %8,5, семиз групта исе %8,4’түр. Башка бир ифадейле гликемиялык көзөмөл хем BMI дагылымынын төмөн хем де жогорку ужунда дагы сорунлу гөрүнмектедир.

Тек тек максатлерин башарылма катышлары

Гликемиялык максат ен жогорку катышда нормалдуу салмактуу групта башарылмыштыр. Аз салмактуу груптаки %21,6’лык катыш, бул групта алсыз олманын ийи гликемиялык көзөмөлле еш маанилүү олмадыгыны көрсөтөт. Семиз групта да болгону болжол менен дөрт катышуучудан бири HbA1c максатини каршылайабилмиштир.

Кан басымы максатийле BMI арасындаки илишки чок дагы дүзенлидир. Хедеф башарысы аз салмактуулардаки %48,4’тен нормалдуу салмактууларда %35,8’е, ашыкча салмактууларда %25,9’а жана семизлерде %20,0’йе дүшмүштүр. Бул жыйынтык, BMI йүкселдикче бириккен 3Б башарысынын азайышында кан басымынын өзелликле өнемли бир сынырлайыжы бмененшен экенин дүшүндүрмектедир.

LDL-C максатка жетүүндаки өзгөрим дагы ылымлыдыр. Оран аз салмактууларда %45,6, нормалдуу салмактууларда %45,1 жана семизлерде %40,3’түр. Долайысыйла BMI менен LDL-C максати арасында, кан басымында гөрүлен кадар белиргин жана дүзенли бир төмөндөө саптанмамыштыр.

Үч максат бирликте еле алындыгында катышлар бүтүн групларда чок төмөнтүр. Ен ийи жыйынтык гөстерен нормалдуу салмактуу групта бменен болгону %6,7’лик бир кесикм бүтүн максатлери айны анда каршыламыштыр. Бул катыш болжол менен хер 15 кишиден бирине каршылык гелир.

3Б хесабында болгону HbA1c, кан басымы жана LDL-C маалыматлеринин үчүнүн де булундугу катышуучулар пайдаланылган. Ошондуктан груп пайдалары жалпы BMI грубу чоңлүклеринден дагы төмөнтүр:

• Аз салмактуу: 3/72 киши, %4,2
• Нормалдуу салмактуу: 140/2.098 киши, %6,7
• Ашыкча салмактуу: 139/2.844 киши, %4,9
• Семиз: 50/1.670 киши, %3,0

Аз салмактуу грубун хем жалпы катышуучу саны хем де ексиксиз 3Б маалыматсине сахип киши саны аз экени үчүн бул груба илишкин тахминлерин белирсизлиги дагы жогоркутир. Графикте аз салмактуу грубун гүвен аралыкларынын гениш олмасы да буну йансытмактадыр.

Стандартлаштырылмыш риск харитасы не гөстерди?

Изилдөөжылар фарклы биримлерле өлчүлен клиникалык өзгөрмөлери ортак бир өлчеге ташымак үчүн груп медианаларыны з-упайларына дөнүштүрмүш жана бир жылуулук картасы олуштурмуштур. HDL-C жана еGFR терс кодланмыштыр; бөйлеже сыжак ренклер бүтүн сатырларда дагы олумсууз, согук ренклер дагы олумлу профили темсил етмиштир.

Ысы харитасы ики фарклы клиникалык өрүнтүйү гөрүнүр хâле гетирмиштир:

• Йүксек BMI өрүнтүсү: Семиз групта бел айланасы, ачлык жана тамактан кийинки глюкоза, кан басымы, LDL-C, триглицерид, үрик асит, UACR жана ALT дагы олумсууз йөнде күмеленмиштир.
• Дүшүк BMI өрүнтүсү: Аз салмактуу групта кан басымы жана липид маанилери боюнчаже дагы олумлу гөрүнмесине рагмен HbA1c дагы олумсууздур. Бул груп, семизитейле байланыштуу типик метаболик профилден фарклы бир риск түзүлүшсы сергмененмиштир.

Бу жыйынтык, 2 тип диабетин бүтүн бейтаптарда айны биологиялык өрүнтүйле мененрлемедигини көрсөтөт. Йүксек BMI’де йагланма жана инсулин диренжийле байланыштуу гөстергелер өне чыкаркен, төмөн BMI’де йетерсиз гликемиялык көзөмөл жана йерлешмиш дамар бейтаплыгы дагы диккат чекижи болушу мүмкүн.

Аз салмактуу груптаки макроваскулярдык риск

Макроваскүлер татаалдашууларын жалпы гөрүлме катышы аз салмактуу групта %21,7 менен ен жогорку деңгээлдейди. Бул групта коронер артер бейтаплыгы %15,6 жана кечирилмиш инсульт %10,1 катышында билдирилди. Семиз груптаки жалпы макроваскулярдык татаалдашуу катышы исе %13,1’ди.

Анжак бул салыштыруу, төмөн BMI’нин дамар бейтаплыгына себеп экенин же семизитенин дамарлары корудугуну канытламаз. Аз салмактуу груп дагы йашлы болушу мүмкүн, дагы узак оору кечмишине сахип болушу мүмкүн же жидди оору кило кайбына йол ачмыш болушу мүмкүн. Изилдөөжылар бул оласылыгы терс себепселлик катары төсүшмактадыр: Бейтаплыгын сонужу олан кило кайбы, статистикалык катары төмөн BMI менен татаалдашууларын бирликте гөрүлмесине себеп болушу мүмкүн.

Йазарлар айрыжа аз салмактуу 2 тип диабетлмененрде панкреас бета клеткаси йетерсизлиги, кырылганлык, йетерсиз тамактануу же кас кайбы гиби еткенлерин рол ойнайабмененжегини белиртмектедир. Анжак изилдөө бул меканизмалары түздөн-түз өлчмемиштир. Бесленме абалы, саркопени жана хипоглисеми олайлары анализде булунмадыгы үчүн бунлар канытланмыш түшүндүрмөлар эмес, оласы йорумлардыр.

Микроваскүлер татаалдашуулар жана бөйрөк гөстергелери

Микроваскүлер татаалдашууларын жалпы сыклыгы ашыкча салмактуу групта %46,1, семиз групта %45,7 жана аз салмактуу групта %36,4’тү. Албуминүри катышы аз салмактуулардаки %45,1’ден семизлерде %54,7’йе йүкселмиш гөрүнсе де груплар арасы фарк статистикалык маанилүүлык деңгээлине улашмады; билдирмененн П маании 0,176’йды.

Өнөкөт бөйрөк бейтаплыгы катышы груплар арасында чоң өзгөрүүлик гөстермемиш жана болжол менен %9,2 менен %11,5 арасында калган. Ошондуктан изилдөө, BMI арттыкча клиникалык катары диагнозмланмыш өнөкөт бөйрөк бейтаплыгынын кесикн бичимде арттыгыны гөстермемектедир.

Семиз грубун медиана еGFR мааниинин дагы жогорку гөрүнмеси де отоматик катары дагы ийи бөйрөк саглыгы шеклинде йорумланмамалыдыр. Бул груп айны заманда белиргин бичимде дагы генчтир. Айрыжа еGFR тек башына бөйрөк хасарынын бүтүн бойутларыны йансытмаз; UACR жана албуминүри гиби гөстергелер айры билги саглар.

Хипертансийон, дислипидемия жана гиперурикемия

Кардиометаболикалык еш оорулар BMI менен йакындан байланыштууйди:

• Хипертансийон аз салмактууларда %30,2, семизлерде %49,1’ди.
• Дислипидеми аз салмактууларда %26,7, семизлерде %53,1’ди.
• Хиперүрисеми аз салмактууларда %3,4, семизлерде %20,1’ди.

Бу дагылым, семиз групта бирден көп метаболик риск унсуурунун айны кишиде күмелендигини көрсөтөт. Бир хасдиагнозн болгону HbA1c мааниине одакланылмасы, кан басымы, липидлер жана үрик асит гиби дигер риск аланларынын көзден качмасына йол ачабилир.

Дүзелтилмиш статистикалык анализ не гөстерди?

Изилдөөжылар нормалдуу салмактуу грубу реферанс кабул едерек чок өзгөрмөли логистикалык регрессия уйгулады. Модел; йаш, жинсийет, диабет мөөнөтси, тамеки, алкоголь, егитим деңгээли, физикалык активдүүлүк сыклыгы жана макроваскулярдык оору өйкүсүне боюнча дүзелтилди.

Ашыкча салмактуу груптаки ОР 0,69 маании, дигер өзгөрмөлер хесаба катылдыгында 3Б максатыни башарма оддс’унун нормалдуу салмактуу груба кыйасла болжол менен %31 дагы төмөн экенин көрсөтөт. Семиз груптаки ОР 0,37 исе болжол менен %63 дагы төмөн оддс’а каршылык гелир.

Бурада “оддс” менен түздөн-түз оласылык айны шей эмес. Ошондуктан ОР 0,37 сонужу, максатка жетүү катышынын мутлака там катары %63 азалдыгы бичиминде окунмамалыдыр. Айрыжа регресйон модельиндеки дүзелтме, көзлемсел маалыматйи себепсел денейе дөнүштүрмез.

Аз салмактуу грубун хам 3Б башары катышы нормалдуу салмактуу груптан төмөн олмасына рагмен түзөтүлгөн ОР мааниинин 1’ин үзеринде чыкмасы мүмкүндүр. Йаш, оору мөөнөтси жана дигер өзгөрмөлер үчүн түзүлүшлан дүзелтмелер тахмини өзгөртиребилир. Анжак ишеним аралыгы 0,52 менен 2,52 арасында чок геништир жана P=0,726’дыр. Бул жыйынтык төмөн килонун йарарлы экенин гөстермез; бул груп үчүн маалыматнин кесикн бир йөн белирлемейе йетмедигини көрсөтөт.

BMI менен максатка жетүү арасындаки догрусал олмайан илишки

Изилдөөжылар BMI’йи болгону дөрт категорийе айырмакла йетинсультмиш, мөөнөткли бир өзгөрмө катары да инжелемиштир. Бунун үчүн BMI дагылымынын 5., 35., 65. жана 95. йүзделиклерине дөрт дүгүм йерлештирмененн чектелген кубдук сплине модельлери пайдаланылган.

Кысытлы күбик сплине йаклашымы, илишкинин дүз бир чизги олмак зорунда олмадыгыны кабул едер. Бөйлеже BMI’деки хер өсүшын жыйынтык үзеринде айны чоңлүкте етки олуштурдугу варсажылмадан, егри бичимли илишкмененр араштырылабилир.

HbA1c максатка жетүү тескери У сымал бир егри гөстермиштир. Дүзелтилмиш максатка жетүү оласылыгы болжол менен 22,1 кг/м² BMI деңгэколунда зирвейе улашмыш жана %34,8 катары эсептелген. BMI бул деңгээлин хем алтына хем үстүне гиттикче башары оласылыгы азайгантыр.

Дүшүк BMI ужундаки гүвен аралыклары белиргин бичимде геништир. Бунун темел себепи аз салмактуу катышуучу санынын болгону 99 олмасы жана BMI дагылымынын учларында көзлем санынын азайышыдыр. Ошондуктан егринин өзелликле чок төмөн BMI маанилериндеки бичими дагы темкинли йорумланмалыдыр.

Кан басымы максатка жетүү исе BMI йүкселдикче дүзенли бичимде азайгантыр. Бул илишки, дөрт категорийле түзүлүшлан салыштыруудаки %48,4’тен %20,0’йе төмөндөөле ылайыкдур.

LDL-C максати BMI бойунжа боюнчаже йатай бир сейир гөстермиштир. Егринин учларында гөрүлен өзгөримлер гениш гүвен аралыкларыйла бирликте маанилендирилмелидир. Изилдөө, LDL-C башарысынын BMI’йе боюнча кан басымы кадар күчтүү өзгөртигини гөстермемиштир.

Бирлешик 3Б башары оласылыгы бүтүн BMI аралыгында төмөн калмыш жана BMI йүкселдикче генел катары азайгантыр. Бул табылга, тек бир бмененшен максатта олса бменен дигер бмененшенлерден бириндеки башарысызлыгын бирлешик сонужу хызла дүшүрдүгүнү көрсөтөт.

Илач колдонулушу BMI групларына боюнча насыл өзгөрти?

Дарылоо дагылымы BMI груплары арасында белиргин бичимде фарклыйды:

Аз салмактуу катышуучуларын %68,7’си инсулин кулланыркен бул катыш семиз групта %35,7’йди. Бул дагылым, аз салмактуу групта дагы белиргин бета клеткаси йетерсизлиги же дагы зор гликемиялык көзөмөл булунабмененжеги дүшүнжесийле ылайык болушу мүмкүн; бирок изилдөө бета клеткаси резервини түздөн-түз өлчмемиштир.

GLP-1 рецептор агонисти колдонулушу аз салмактуулардаки %5,1’ден семизлерде %32,1’е йүкселмиштир. SGLT2 ингибитору колдонулушу да %16,2’ден %45,4’е чыкмыштыр. Метформин колдонулушу BMI менен бирликте артаркен DPP-4 инхибитөрлери жана алфа-глюкозаидаз инхибитөрлери терс йөнде өзгөрмиштир.

Семиз катышуучулар йени несил глюкоза дүшүрүжү дарылоолери ен жогорку катышларда кулланмаларына рагмен ен төмөн 3Б башары катышына сахипти. Бул жыйынтык, сөз конусуу препаратларын еткисиз экенин гөстермез. Кеситсел бир гөрүнтүде дарылооси ен йогун кишмененр, баштапкыта риски ен жогорку же контролү ен зор олан кишмененр болушу мүмкүн. Буна көрсөтмөгө байланышкан аралаштыруучу фактор ады маалыматлир.

Башка бир ифадейле хекимлер, кандагы кант жана кардиометаболикалык риски дагы зор контрол едмененн семиз бейтаптара GLP-1 рецептор агонисти же SGLT2 ингибитору вермиш болушу мүмкүн. Изилдөө бейтаптары дарылоойе растгеле атамадыгы үчүн бул препаратлары куллананларла кулланмайанлар арасында түздөн-түз еткинлик салыштыруусы түзүлүшламаз.

Антихипертансиф колдонулушу BMI арттыкча %23,2’ден %44,1’е йүкселиркен кан басымы максатка жетүү айны йөнде %48,4’тен %20,0’йе дүшмүштүр. Бул да дагы чок дары колдонуунын дагы ийи максатка жетүүйла отоматик катары еш маанилүү олмадыгыны; дагы агыр риск йүкүне йаныт катары дарылоонин йогунлаштырылмыш олабмененжегини көрсөтөт.

Статин колдонулушу ашыкча салмактуу групта %36,3 икен семиз групта %28,6’да калган. Изилдөөжылар бул уйумсуузлугу кардийоваскүлер риск йөнетиминде оласы клиникалык инерцияле илишкмененндирмектедир. Анжак изилдөөнын кесиктсел түзүлүшсы, бул фаркын себепини кесикн катары белирлейемез.

Илач өзгөрмөлери моделье еклендигинде жыйынтык өзгөрти ми?

Дуйарлылык анализинде моделье глюкоза дүшүрүжү препарат сыныфы саны, инсулин, GLP-1 рецептор агонисти, SGLT2 ингибитору, антигипертензивдик жана статин колдонулушу да екленмиштир. Егрмененрин генел бичими чоң өлчүде корунмуштур.

Ен диккат чекижи өзгөрүүлик гликемиялык максат модельинде байкалган. Илачлар хесаба катылмадан мурда болжол менен %34,8 олан ен жогорку HbA1c максатка жетүү оласылыгы, препарат айарламасы кийинсында %26,2’йе гермененмиштир. Зирве BMI маании исе болгону 22,1’ден 22,3 кг/м²’йе каймыштыр.

Кан басымы, LDL-C жана бириккен 3Б егрмененринде препарат айарламасы кийинсында чоң бир бичим өзгөрүүлиги гөрүлмемиштир. Бул жыйынтык, көзленен BMI өрүнтүлеринин болгону ханги илажын кулланылдыгыйла ачыкланамадыгыны дүшүндүрүр. Йине де көзлемсел статистикалык дүзелтме, өлчүлмемиш бүтүн дарылоо жана бейтап фарклылыкларыны ортадан калдырамаз.

Изилдөөнын гүнлүк жашоо жана саглык хизметлери ачысындан анламы

Изилдөөнын темел месажы, тартыдаки санынын тек башына гүвенли же рискли бейтап айрымы йапамайажагыдыр. 2 тип диабетли семиз бир кишиде кандагы кант контрол едилсе бменен кан басымы жана LDL-C максаттан тышкары калабилир. Аз салмактуу бир кишиде исе тансийон жана липид маанилери боюнчаже ийи гөрүнүркен HbA1c жогорку, инсулин ихтийажы көп жана кечирилмиш калп-дамар бейтаплыгы йүкү жогорку болушу мүмкүн.

Ошондуктан пратик маанилендирме болгону “kilo yüksek mi?” сорусууйла сынырланмамалыдыр. Изилдөөнын жыйынтыктары; HbA1c, кан басымы, LDL-C, бөйрөк гөстергелери, татаалдашуу кечмиши жана тамактануу-кас абалы гиби унсуурларын бирликте маанилендирилмеси геректиги дүшүнжесини дестмуунектедир.

Анжак изилдөө белирли бир кишийе ханги илажын маалыматлмеси геректигини тест етмемиштир. Кило верме дарылоосинин, инсулин дүзенлемесинин же статин колдонулушунын жыйынтыклары иймененштирдигини түздөн-түз канытлайан мүдагылели бир салыштыруу булунмамактадыр. Жыйынтыктар, кишиселлештирилмиш жана чок фактөрлү риск йөнетими үчүн көзлемсел каныт суунмактадыр.

Изилдөөнын күчтүү йөнлери

• Анализ 8.592 жеке гениш жана чок меркезли бир герчек жашоо өрнмуунине дайанмактадыр.
• BMI үчүн Кытай топлумуна өзгү сыныфлар пайдаланылган.
• Йалнызжа тек тек максатлер эмес, үч максатин айны анда башарылмасы изилденген.
• Аз араштырылан аз салмактуу 2 тип диабет грубу айрыжа маанилендирилмиштир.
• BMI менен жыйынтыклар арасындаки догрусал олмайан илишкмененр чектелген кубдук сплине модельлерийле анализ едилмиштир.
• Йаш, жинсийет, оору мөөнөтси жана дигер өнемли өзгөрмөлер үчүн чок өзгөрмөли дүзелтме түзүлүшлмыштыр.
• Ексик регресйон өзгөрмөлери үчүн 20 маалымат сетли чынжырлуу теңдемелерле көп жолку импутация ыкмаи колдонулган.
• Дарылоо өрүнтүлеринин жыйынтыкларла илишкиси айры бир сезгичтик анализинде маанилендирилмиштир.

Изилдөөнын чектелгенлыклары

• Кеситсел тасарым: Өлчүмлер айны баштапкы дөнеминин гөрүнтүсүнү вердиги үчүн себеп-жыйынтык илишкиси куруламаз.
• Терс себепселлик: Дүшүк кило татаалдашууа йол ачмыш олмайабилир; агыр же узак мөөнөтли оору кило кайбына себеп олмуш болушу мүмкүн.
• Өлчүлмейен карыштырыжылар: Бесленме абалы, саркопени жана хипоглисеми олайлары гиби еткенлер модельде булунмамактадыр.
• BMI’нин түзүлүшсал чектелгенлыгы: BMI йаг күтлесини, кас күтлесини жана йагын вүжуттаки дагылымыны бирбиринден айырмаз.
• Аз салмактуу грубун чаканлүгү: Бул групта болгону 99 киши булунмасы, өзелликле сплине жана регресйон тахминлеринин белирсизлигини артырмыштыр.
• Ексик жыйынтык бмененшенлери: 3Б катышы болгону үч бмененшени де өлчүлмүш кишмененр үзеринден эсептелген.
• Генелленебилирлик: Катышуучулар Кытай’деки бейтапне темелли жазуу меркезлеринден гелдиги үчүн жыйынтыктар башка етник, жографи же саглык системи групларына түздөн-түз генелленемез.
• Хакемлик абалы: Изилдөө азырынча көз карандысыз хакем маанилендирмесинден кечмемиш бир препринттир.

Изилдөө не сөйлүйор, не сөйлемийор?

Изилдөөнын дестекледиги жыйынтыклар:

• 3Б максат башарысы инжеленен бүтүн BMI групларында төмөнтүр.
• Нормалдуу салмактуу групла каршылаштырылдыгында ашыкча салмактуу жана семиз групларда дүзелтилмиш 3Б башары оддс’у дагы төмөнтүр.
• Кан басымы максатка жетүү BMI арттыкча дүзенли бичимде азаюуктадыр.
• HbA1c максатка жетүү BMI бойунжа тескери У сымал бир илишки көрсөтөт.
• Аз салмактуу катышуучулар алсыз гликемиялык көзөмөл, жогорку инсулин колдонулушу жана жогорку макроваскулярдык татаалдашуу йүкүйле фарклы бир клиникалык алт груп олуштурмактадыр.
• Семиз групта йени несил глюкоза дүшүрүжү дары колдонуу дагы көп олмасына рагмен бирлешик риск фактөрү контролү төмөнтүр.

Изилдөөнын канытламадыгы жыйынтыклар:

• Семизитенин түздөн-түз 3Б максат башарысызлыгына себеп экени канытланмамыштыр.
• Дүшүк килонун түздөн-түз коронер оору же инсультйе йол ачтыгы гөстерилмемиштир.
• GLP-1 ресептөр агонистлери же SGLT2 инхибитөрлеринин еткисиз экени сонужуна варыламаз.
• Белирли бир BMI мааниинин бүтүн 2 тип диабетлмененр үчүн идеал же дарылоо максати экени канытланмамыштыр.
• Изилдөө бирейсел дарылоо речетеси, клиникалык башары гарантиси же узак мөөнөттүү татаалдашуу азайышы суунмамактадыр.
• Бу изилдөө рандомизацияланган контроллү клиникалык изилдөө эмес жана дарылоо еткисини тест етмемиштир.

Изилдөөнын Ыкмаи жана Жыйынтыктары

Изилдөө тасарымы

Изилдөө, иCaReMe Жхина Регистрй адлы проспективдүү, чок меркезли жана көзлемсел жазуу системинин баштапкы маалыматлеринин кесиктсел икинжил анализидир. Теммуз 2023 менен Март 2024 арасында рутин бакым үчүн башвуран жана догруланмыш 2 тип диабет диагнозсы булунан йетишкинлер маанилендирилмиштир.

Катышуучулар меркез изилдөөжылары тарафындан ардышык катары кайдедилмиш, йазылы билгмененндирилмиш онам алынмыш жана маалыматлер стандарт вака рапор формлары аражылыгыйла гүвенли wеб табанлы електроник маалымат системине гирилмиштир.

Өлчүлен өзгөрмөлер

• Демографик жана сосйоекономик өзелликлер
• Тамеки жана алкоголь колдонулушу
• Бой, агырлык жана бел айланасы
• Систолик жана дийастолик кан басымы
• HbA1c, ачлык жана тамактан кийинки глюкоза
• LDL-C, HDL-C жана триглицерид
• Серум креатинин, еGFR жана UACR
• Диабет мөөнөтси жана еш оорулар
• Макроваскүлер жана микроваскулярдык татаалдашуулар
• Глукоз дүшүрүжү, антигипертензивдик, липид дүшүрүжү жана антитромботик препаратлар

Истатистиксел ыкмалер

• Сүрекли өзгөрмөлер дагылыма боюнча медиана жана чейреклер арасы аралык же орталама жана стандарт сапмайла өзетленмиштир.
• Дөрт BMI грубу арасындаки мөөнөткли өзгөрмө фарклары Kruskal-Wallis тестийле изилденген.
• Категорик өзгөрмөлерде ки-каре тести, бекленен клетка саны бешин алтындайса Фисхер кесикн тести пайдаланылган.
• BMI менен максатка жетүү арасындаки мөөнөткли жана догрусал олмайан илишкмененр дөрт дүгүмлү чектелген кубдук сплине модельлерийле маанилендирилмиштир.
• 3Б максат башарысы үчүн чок өзгөрмөли логистикалык регрессия колдонулган жана нормалдуу салмактуу груп реферанс алынмыштыр.
• Ана модель йаш, жинсийет, диабет мөөнөтси, тамеки, алкоголь, егитим, физикалык активдүүлүк жана макроваскулярдык оору өйкүсүне боюнча дүзелтилмиштир.
• Дуйарлылык анализинде дарылоо интенсивдүүлүгү, инсулин, GLP-1 рецептор агонисти, SGLT2 ингибитору, антигипертензивдик жана статин колдонулушу да моделье екленмиштир.
• Регресйон жана сплине анализлериндеки ексик маалыматлер, 20 маалымат сетли чынжырлуу теңдемелерле көп жолку импутация ыкмаийле ишленмиштир.
• Анализлер ики йөнлүдүр жана P<0,05 статистикалык маанилүүлык сыныры катары кабул едилмиштир.
• Диагнозмлайыжы анализлерде Stata/SE 17.0, гөрселлештирмелерде Пйтхон 3.10 пайдаланылган.

Ана жыйынтыктарын текник өзети

Етик жана финансман

Изилдөөнын Пекин Үниверситеси Халк Бейтапнеси Етик Курулу тарафындан онайландыгы, катышуучулардан йазылы билгмененндирилмиш онам алындыгы жана изилдөөнын Хелсинки Билдиргеси менен ICH-GCP илкелерине уйгун йүрүтүлдүгү кабарланган.

Изилдөө Кытай Улусал Клиник Темел Узманлык Инша Програмы тарафындан дестекленмиш жана AstraZeneca Ынвестмент (Жхина) Жо., Лтд. тарафындан финансе едилмиштир. Йазарлар, дестеклейижи жана спонсор курулушун изилдөө тасарымы, маалымат жалпыа, анализ, йорумлама, рапор йазымы же йайымлама карарында ролү булунмадыгыны бейан етмектедир.

Булак жана Ыкма Ноту

Бу ичерик, Жингйа Йан, Wенжиа Йанг, Xиаолинг Жаи, Минг Лиу, Йанбинг Ли, Qиухе Жи, Бо Фенг, Нанwеи Тонг жана Линонг Жи тарафындан хазырланан “Body-mass index and cardiometabolic target achievement in Chinese adults with type 2 diabetes: a multicentre cross-sectional study” баш кийимлы изилдөөйа дайанмактадыр.

Изилдөө, иCaReMe Жхина Регистрй баштапкы маалыматлеринин чок меркезли, бейтапне темелли жана кесиктсел анализидир. Изилдөөнын өзгүн метнинде ачыкча “This preprint research paper has not been peer reviewed” ифадеси булунмактадыр. Ошондуктан изилдөө хакем маанилендирмесинден кечмемиш бир препринт катары маанилендирилмелидир. Жыйынтыктар, дагы кийин түзүлүшлабмененжек көз карандысыз хакем маанилендирмеси жана оласы метин өзгөрүүликлери диккате алынарак окунмалыдыр.

Изилдөө мүдагылели же рандомизацияланган контроллү бир клиникалык изилдөө эмес. Катышуучулара изилдөө амажыйла белирли бир дарылоо атанмадыгы үчүн препарат сыныфларынын еткинлиги хаккында себепсел салыштыруу түзүлүшламаз. Гөзленен дары колдонуу, рутин клиникалык уйгуламадаки речетелеме өрүнтүлерини көрсөтөт.

Изилдөөнын кесиктсел тасарымы себепселлик курулмасына изин вермемектедир. Өзелликле төмөн BMI менен макроваскулярдык оору арасындаки илишки терс себепселликтен еткмененнмиш болушу мүмкүн. Изилдөө айрыжа BMI’нин йаг жана кас докусууну айырамамасы, аз салмактуу грубун чакан олмасы, өлчүлмейен тамактануу жана саркопени еткенлери менен бейтапне темелли Кытай өрнмуунине баглы генелленебилирлик чектелгенлыкларыны ташымактадыр.

Бу макала болгону йүкленен изилдөөнын ыкмалери, таблолары, шекиллери, санысал жыйынтыклары, йорумлары жана чектелгенлыклары темел алынарак хазырланмыштыр. Изилдөөда булунмайан клиникалык етки, дарылоо гарантиси, препарат үстүнлүгү, гүвенлик гарантиси, себепселлик же саха башарысы иддиалары екленмемиштир.