Бул окуя баянында гемоглобин жана тромбоцит көрсөткүчтөрү узак убакыт нормалдуу бойдон калганы менен көк боордун прогрессивдүү чоңоюшу болгон жана Гоше оорусу 1-тип диагнозу 65 жашында гана коюлган Балкан тектүү аял сүрөттөлөт. Гоше оорусу 1-тип — GBA1 гениндеги оору менен байланышкан эки аллель лизосомалык кычкыл β-глюкозидазанын функциясын азайтышынын натыйжасында глюкозилцерамид жана глюкозилсфингозин сыяктуу липиддер, айрыкча макрофагдарда топтолгон, адатта баштапкы неврологиялык жабыркоо болбогон лизосомалык топтолуу оорусунун формасы. Бейтаптын июль 2024-жылы жеңил болгон спленомегалиясы октябрь 2025-жылы кыйла күчөгөн; контрасттуу КТда чоңойгон көк боордун ичинде көп сандагы 5–15 mm гиподенстүү түйүндүү жабыркоолор баяндалган. Декабрь 2025-жылы майда сокку травмасынан кийин чоң субкапсулалык көк боор гематомасынын өнүгүшү шашылыш толук спленэктомияга алып келген жана андан кийинки гистопатологиялык, ферменттик жана молекулярдык изилдөөлөр Гоше оорусу 1-тип диагнозун колдогон.

Диагностикалык чынжырда бири-бирин толуктаган күчтүү табылгалар бар. Спленэктомия материалы 1.120 g салмакта болгон жана нормалдуу үчүн берилген болжол менен 150 g эталонго салыштырганда көк боор массасы болжол менен жети эсеге көбөйгөнүн билдирген. Микроскопияда көк боордун кызыл пульпасынын чоң бөлүгүн толтурган, ачык түстүү гранулалуу жана “бырышкан кагаз” көрүнүшүндөгү цитоплазмасы бар макрофагдар сүрөттөлгөн; клеткалар PAS менен күчтүү оң, PAS-диастаза иштетүүсүнө туруктуу болгон. Кургак кан тамчысында β-глюкоцереброзидаза активдүүлүгү 0,1 µmol/L/h болуп өлчөнгөн, эталон >1,2 µmol/L/h болгон шартта ачык фермент жетишсиздигин көрсөткөн. Плазмадагы lyso-Gb1 деңгээли 381,0 ng/mL болуп, <14,0 ng/mL эталондук жогорку чектен болжол менен 27 эсе жогору болгон.

GBA1 секвенирлөөсүндө p.His294Gln, p.Asn409Ser жана p.Asp448His патогендик варианттары гетерозиготалуу түрдө табылган. Балкандык педигри маалыматтарына таянып, p.His294Gln менен p.Asp448His бир эле аллелде жайгашканы жана p.Asn409Ser каршы аллелде экени болжолдонгон; ошого жараша мүмкүн болгон генотип p.Asn409Ser / p.[His294Gln;Asp448His] деп билдирилген. Бирок үй-бүлөлүк сегрегациялык анализ жүргүзүлбөгөндүктөн аллелдердин фазасы бул бейтапта түздөн-түз ырасталган эмес. CYP2D6 генотипинин *1/*4 жана аралык метаболизатор болушу да булак авторлору тарабынан eliglustat кийинчерээк каралса, дарылоону пландоо үчүн фармакогенетикалык жактан маанилүү деп эсептелген.

Бул жалгыз окуянын эң маанилүү үйрөтүүчү жагы — кандын нормалдуу көрсөткүчү Гоше оорусун өзүнчө эле жокко чыгарбай тургандыгы. Изилдөө түшүндүрүлбөгөн жана прогрессивдүү спленомегалия, айрыкча көк боордо көп очоктуу түйүндүү жабыркоолор болгондо, цитопения өнүкпөсө да лизосомалык топтолуу ооруларын камтыган кеңири дифференциалдык диагнозду талап кылышы мүмкүн экенин көрсөтөт. Бирок бир эле окуя бардык Гоше бейтаптары ушундай жүрүш көрсөтөт же белгилүү бир сүрөттөөчү табылга өзү эле диагноз коюуга жетиштүү дегенди билдирбейт.

Гоше оорусундагы негизги биологиялык көйгөй

GBA1 гени лизосомалык кычкыл β-глюкозидазаны, башкача айтканда глюкоцереброзидазаны коддойт. Бул ферменттин активдүүлүгүнүн олуттуу төмөндөшү клеткалардын айрым гликосфинголипиддерди лизосоманын ичинде жетиштүү ажырата албай калышына алып келет. Глюкозилцерамид жана анын деациляция продуктусу глюкозилсфингозин айрыкча моноцит-макрофаг системасындагы клеткаларда топтолушу мүмкүн.

Бул липиддерге толгон макрофагдар классикалык түрдө Гоше клеткалары деп аталат. Булактагы окуяда бул клеткалар көк боордун кызыл пульпасында кеңири катмарларды түзүп, нормалдуу архитектуранын чоң бөлүгүн басып калган. Ошентип, макроскопиялык көк боор чоңоюшу менен микроскопиялык клеткалык инфильтрация бир эле оору процессинин эки масштабын билдирет.

Гоше Оорусу 1-Тип Кандын Нормалдуу Көрсөткүчтөрү Менен Бирге Кездешиши Мүмкүнбү?

Ооба. Бул окуяда диагнозго чейинки мезгилде гемоглобин, тромбоцит жана лейкоцит көрсөткүчтөрү айкын цитопенияны көрсөтпөсө да, көк боордун чоңоюшу уланып, гистопатологиялык, ферменттик жана молекулярдык табылгалар Гоше оорусу 1-тип диагнозун колдогон. Демек, кандын нормалдуу көрсөткүчү бул жалгыз окуяда маанилүү висцералдык оору жүгүнүн болушуна тоскоол болгон эмес.

Октябрь 2025-жылдагы баалоодо гемоглобин 144 g/L, тромбоциттер 158 × 10⁹/L жана лейкоциттер 4,46 × 10⁹/L деп билдирилген. CRP 0,5 mg/L болгон. Ошол эле мезгилде көк боордун краниокаудалдык узундугу 187,5 mmге жетип, көп сандагы гиподенстүү түйүндөр камтылганы көрүлгөн.

Бул карама-каршылык диагностикалык жактан маанилүү. Спленомегалиянын Гоше оорусунда көп кездешкен гематологиялык кесепеттеринин бири гиперспленизмге байланышкан цитопениялар болушу мүмкүн, бирок оорунун фенотипи кеңири. Бул окуяда көк боор кыйла чоңоюп жатканда айланма кандагы клеткалардын саны узак убакыт сакталганы, клиникалык шектенүүнү кандын көрсөткүчтөрүнө гана негиздөө жетишсиз болушу мүмкүн экенин көрсөтөт.

Клиникалык жүрүш: жеңил спленомегалиядан шашылыш операцияга чейин

Көк Боордук Гошерома Деген Эмне?

Көк боордук гошерома — Гоше клеткаларынын көк боордун ичинде очоктуу топтолушунан пайда болгон, сүрөттөөдө шишикке окшош түйүндүү жабыркоо катары көрүнүшү мүмкүн болгон залалсыз оору очогу. Бул окуяда октябрь 2025 КТсында көк боор паренхимасы боюнча диаметри 5–15 mm болгон көп сандагы, чектери так гиподенстүү түйүндөр билдирилип, диагноз коюлгандан кийин алар гошерома менен шайкеш деп чечмеленген.

Алгачкы сүрөттөө учурунда бул түйүндөрдүн Гоше оорусуна мүнөздүү экени белгилүү эмес болчу. Дифференциалдык диагноздо лимфопролиферативдик оору, метастаздык жабыркоо жана башка инфильтративдик процесстер каралган. Бул маанилүү клиникалык көйгөйдү көрсөтөт: сүрөттөөчү табылга өзүнчө эле спецификалуу болбой калышы мүмкүн жана оорунун контексти ферменттик, патологиялык жана молекулярдык маалыматтар бириккенде гана түшүнүлүшү мүмкүн.

Булак талкуусунда адабиятта 1-тип Гоше бейтаптарында гошеромалар билдирилгени жана КТда көбүнчө гиподенстүү көрүнүш бериши мүмкүн экени айтылат. Бирок жүктөлгөн PDFде Figure 1 түшүндүрмөсү бар болгону менен, чыныгы КТ сүрөтү файлдын көрүнүүчү беттеринде жок болгондуктан, Verianla бул бейтаптын КТ морфологиясын булак текстинен тышкары өз алдынча баалабайт.

Субкапсулалык гематома эмне үчүн диагноздо бурулуш учур болду?

Бейтап майда сокку тораколумбардык травмадан болжол менен он күн өткөндөн кийин чоң субкапсулалык көк боор гематомасы менен кайрылган. Операцияда көк боор болжол менен 25 × 15 cm өлчөмүндө, капсуласы жарым-жартылай ажыраган жана морт деп сүрөттөлгөн. Алынган органдын салмагы 1.120 g болгон.

Патологиялык изилдөөдө эски жана жаңы кан кетүүгө шайкеш аймактар, уюшкан субкапсулалык гематома, фибрин топтолушу, очоктуу некроз жана гемосидеринге толгон макрофагдар көрүнгөн. Бул окуя мурда түшүндүрүлбөгөн спленомегалиянын себебин кеңири иликтөөгө жана Гоше оорусу диагнозунун коюлушуна алып келген.

Бул жерде себептүүлүк чеги сакталышы керек. Бир эле окуя Гоше оорусу бар бардык чоң көк боорлор майда травмадан гематома өнүктүрөт дегенди билдирбейт. Булак инфильтрациядан улам кыйла чоңойгон жана түзүлүшү бузулган бул көк боор механикалык жактан морт болушу мүмкүн экенин талкуулайт.

Гистопатология эмнени көрсөттү?

Көк боордун кызыл пульпасында ири макрофагдардын кеңири топтолушу байкалган. Клеткалардын цитоплазмасы ачык, гранулалуу жана классикалык түрдө “бырышкан кагаз” көрүнүшү менен сүрөттөлгөн. Клеткалык инфильтрация нормалдуу кызыл пульпа архитектурасынын чоң бөлүгүн өзгөрткөн.

Гистохимиялык жактан клеткалар күчтүү PAS оңдугун жана PAS-диастазага туруктуулукту көрсөткөн. Булак муну глюкозилцерамидге толгон лизосомаларга шайкеш деп эсептейт. Залалдуу шишик, гранулема же атипиялык лимфоиддик инфильтрация табылган эмес.

Lyso-Gb1 Бул Окуяда Эмнени Көрсөттү?

Плазмадагы lyso-Gb1 деңгээли 381,0 ng/mL болуп өлчөнүп, лабораториянын <14,0 ng/mL эталондук жогорку чегинен болжол менен 27 эсе жогору болгон. Бул айкын жогорулоо кескин төмөндөгөн β-глюкоцереброзидаза активдүүлүгү жана гистопатология менен бирге бааланганда, окуянын биохимиялык Гоше оорусу диагнозун күчтүү колдогон.

Lyso-Gb1 — глюкозилсфингозиндин кыскартылышы. Булак адабият талкуусунда бул биомаркер Гоше оорусун диагностикалоодо жана оору жүгүн көзөмөлдөөдө баалуу экенин, ошондой эле айрым салттуу биомаркерлерде болушу мүмкүн болгон генетикалык өлчөө көйгөйлөрүнөн таасирленбей турганын белгилейт. Бирок бир lyso-Gb1 жыйынтыгы өзүнчө бүт клиникалык контекстти алмаштыра албайт; бул окуяда ал фермент тести, патология жана GBA1 секвенирлөөсү менен бирге бааланган.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөөнүн дизайны

Бул изилдөө бир бейтаптык клиникалык окуя баяны. Салыштыруу тобу, рандомизация, сокурлоо, проспективдүү кийлигишүү же статистикалык гипотеза тести жок. Максат — адаттан тыш диагностикалык үлгүнү деталдуу клиникалык убакыт сызыгы, сүрөттөөчү отчет, гистопатология, фермент анализи жана генетикалык тесттер менен документтештирүү.

Бейтаптан жазуу түрүндөгү жарыялоого макулдук алынганы билдирилген. Булакка ылайык, бир окуялык баяндама үчүн колдонулуучу жергиликтүү эрежелердин алкагында мекемелик этикалык комитеттин жактыруусу талап кылынган эмес. Макала CARE окуя баяны боюнча көрсөтмөсүнө ылайык даярдалганын билдирет.

Көк боор чоңоюшунун жүрүшү

Июль 2024 ультрасонографиясында көк боор болжол менен 130 × 68 mm болуп өлчөнгөн. Октябрь 2025 контрасттуу КТсында краниокаудалдык узундук 187,5 mmге жеткен. Бул эки өлчөө ар башка сүрөттөө ыкмалары жана ар башка геометриялык октор менен жүргүзүлгөндүктөн пайыздык өсүүнү эсептөө туура эмес; бирок булак клиникалык жактан прогрессивдүү спленомегалия бар деп ачык баалайт.

Декабрда гематома өнүккөндө операциялык байкоодо көк боор болжол менен 25 × 15 cm деп сүрөттөлгөн. Патологиялык салмагы 1.120 g болгон; булак болжол менен 150 g нормалдуу көк боор салмагы эталонуна таянып, бул болжол менен жети эселик массага туура келерин белгилейт.

Генетикалык изилдөө

Балкан GBA1 Комплекстүү Аллели Бул Окуяда Кантип Чечмеленди?

Булак p.His294Gln менен p.Asp448His варианттары мурда Балкан педигри изилдөөлөрүндө бир эле хромосомалык аллелде чогуу жайгашканы көрсөтүлгөнүнө таянып, бул эки вариант бул бейтапта да cis абалда деп болжолдойт. p.Asn409Ser башка аллелде деп кабыл алынганда, мүмкүн болгон генотип p.Asn409Ser / p.[His294Gln;Asp448His] түрүндө болот; бирок үй-бүлөлүк сегрегациялык анализ жүргүзүлбөгөндүктөн, бул аллелдик фаза бул бейтапта түздөн-түз ырасталган эмес.

Бул деталь өзгөчө маанилүү, анткени секвенирлөөдө үч гетерозиготалуу варианттын көрүнүшү алардын кайсылары бир хромосомада экенин өзүнчө эле так көрсөтпөйт. Булак биринчи даражадагы туугандарга сегрегациялык анализ жүргүзүп, p.His294Gln жана p.Asp448His варианттарынын cis конфигурациясын жана каршы аллелдеги p.Asn409Ser вариантын ырастоону сунуштайт.

p.Asn409Ser, салттуу аталышы N370S, булак тарабынан нейронопатиялык эмес 1-тип фенотипи менен күчтүү байланышта деп көрсөтүлөт. Бул бейтапта неврологиялык белги, паркинсонизм же супрануклеардык көз караш шал оорусу документтештирилген эмес. Бул байкоо генотип-фенотип байланышы окуяга шайкеш экенин көрсөтөт; бир бейтап бул байланышты кайра далилдеген көз карандысыз когорттук маалымат эмес.

CYP2D6 эмне үчүн өзүнчө текшерилди?

CYP2D6 генотиптөөсүндө *1/*4 жыйынтыгы алынган жана бейтап аралык метаболизатор деп классификацияланган. Булак бул табылганын оозеки субстратты азайтуучу eliglustat дарылоосу каралса, дозалоо планында клиникалык жактан колдонулушу мүмкүн экенин белгилейт.

Бул фармакогенетикалык жыйынтык Гоше оорусунун диагнозун коюучу тест эмес. Оорунун диагнозу GBA1, фермент активдүүлүгү, lyso-Gb1 жана патологиялык табылгалар менен коюлса, CYP2D6 белгилүү бир дарылоо вариантын метаболизмине байланышкан өзүнчө маалымат болуп саналат.

Изилдөө колдогон жана колдобогон жыйынтыктар

Окуянын күчтүү жактары

Окуя бир бейтапта бири-бирин толуктаган көп катмарлуу диагностикалык маалыматтарды берет: сериялык сүрөттөө, операциялык макроскопия, гистопатология, гистохимия, фермент анализи, ооруга мүнөздүү биомаркер жана молекулярдык тест. Бул түзүлүш бир гана тест жыйынтыгына таянбаган интеграцияланган диагностикалык баянды түзөт.

Айрыкча кандын нормалдуу көрсөткүчтөрүнүн сандык түрдө ачык билдирилиши, “цитопения жок болсо Гоше оорусунун ыктымалдыгы төмөн” деген ашыкча жөнөкөйлөштүрүлгөн мамиле бул бейтап үчүн жараксыз экенин көрсөтөт.

Чектөөлөр

Эң негизги чектөө — үлгүнүн көлөмү бир гана бейтап болушу. Окуя оорунун жыштыгы, генотип пенетранттуулугу, гематома коркунучу же кандайдыр бир дарылоонун натыйжалуулугу жөнүндө сандык жалпылоо жасай албайт.

Экинчи маанилүү чектөө — аллелдик фаза. Балкан комплекстүү аллели мурдагы педигри маалыматына таянып чыгарылган, бирок үй-бүлөлүк сегрегация менен ырасталган эмес.

Үчүнчү чектөө — жүктөлгөн preprint файлында Figure 1 үчүн түшүндүрмө бар болгону менен, чыныгы КТ сүрөтү көрүнбөйт. Ошондуктан Verianla жабыркоолордун формасы, тыгыздыгы же таралышы тууралуу авторлордун тексттик отчетунан да деталдуу визуалдык доомат чыгарбайт.

Төртүнчүдөн, изилдөө preprint болуп саналат жана азырынча рецензиядан өткөн эмес. Ошондуктан клиникалык чечмелөөлөр жана адабият синтези көз карандысыз рецензия бере турган кошумча текшерүүдөн али өтө элек.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: Late-diagnosed Gaucher Disease Type 1 with the Balkan GBA1 Complex Allele p.[His294Gln;Asp448His] Presenting with Progressive Splenomegaly and Subcapsular Splenic Hematoma Requiring Splenectomy: A Case Report.

Авторлор: Donika Todovichin, Petar Trifonov, Evelina Atanasova, Radoslav Kostadinov, Rosen Nikolov.

Байланыш автору: SSRN жазуусунда Petar Trifonov байланыш автору катары көрсөтүлгөн.

SSRN: Abstract ID 6948565.

DOI: 10.2139/ssrn.6948565.

SSRN жарыяланган күнү: 16 Июнь 2026.

Бет саны: 12.

Булак түрү: Бир бейтаптык клиникалык окуя баяны.

Рецензия статусу: Preprint; PDF ачык түрдө рецензиядан өтпөгөнүн билдирет.

Аффилиацияланган мекемелер: SSRN библиографиялык жазуусунда мекеме тууралуу маалымат берилген эмес; ошондуктан ырасталбаган мекеме аты кошулган эмес.

Лицензия: SSRN жазуусу автордук укук ээси SSRNге платформа лицензиясын бергенин жана бардык укуктар корголгонун билдирет; уруксатсыз кайра колдонуу укугу болжолдонгон эмес.

Этика жана жарыялоого макулдук: Бейтаптын клиникалык маалыматтарын жана сүрөттөрүн жарыялоого жазуу түрүндө маалыматтандырылган макулдук алынганы билдирилген. Булакка ылайык, бир окуялык баяндама үчүн тиешелүү жергиликтүү эрежелер боюнча мекемелик этикалык комитеттин жактыруусу талап кылынган эмес.

CARE: Авторлор окуя баяны CARE көрсөтмөсүнө ылайык даярдалганын билдиришет.

Каржылоо: Каржылоо алынбаганы билдирилген.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдиришкен эмес.

Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: Тиешелүү маалыматтар макалада камтылганы; идентификациясыздандырылган маалыматтар негиздүү суроо-талап боюнча байланыш авторунан алынышы мүмкүн экени билдирилген.

Авторлордун салымы: Булакта PT жана DT макала жазуу; RK операция жана акыркы жактыруу; EA жана RN акыркы жактыруу жана текстти редакциялоо менен байланышкан. Бардык авторлор акыркы текстти жактырганы билдирилет.

Жасалма интеллект тууралуу билдирүү: AI жазуу куралдары тилдик редакциялоо жана түзүмдүк жардам үчүн колдонулганы; клиникалык маалыматтар, илимий чечмелөөлөр, булакты текшерүү жана жыйынтыктар авторлор тарабынан берилип, ырасталганы билдирилет.

Негизги ыкмалар: Сериялык ультрасонография жана КТ баалоосу; спленэктомия жана гистопатологиялык изилдөө; PAS/PAS-диастаза гистохимиясы; кургак кан тамчысында β-глюкоцереброзидаза жана кычкыл сфингомиелиназа активдүүлүгү; плазма lyso-Gb1 өлчөө; GBA1 Sanger секвенирлөөсү; CYP2D6 генотиптөө.

Негизги чечмелөө чеги: Бул изилдөө бир бейтаптын диагностикалык процессин документтештирет. Жалпы скрининг, дарылоо же прогноз боюнча көрсөтмө эмес; аллелдик фаза үй-бүлөлүк сегрегация менен ырасталган эмес жана дарылоого байланыштуу натыйжа маалыматы азырынча билдирилген эмес.