
Araştırmacılar, açık deniz gaz üretim ve taşıma sistemlerinde hangi ekipmanların aktif korozyon açısından kritik durumda olduğunu belirlemek amacıyla gaz ve sıvı bileşimini, boru ve ekipman duvar kalınlığını, uzun süre bekletilen korozyon kuponlarının kütle kaybını ve elektrik dirençli sensörlerden alınan sürekli korozyon verilerini birlikte incelemiştir. Kaynakta, MTQ ekipmanında kondensat-su ortamındaki korozyon hızının 0,13 mm/yılın, gaz fazında ise 0,01 mm/yılın üzerinde olmadığı; buna karşılık ham ve yeterince temizlenmemiş gazın giriş hatlarında lokal hızların bazı ölçümlerde 0,34–0,438 mm/yıl düzeyine çıkabildiği bildirilmektedir. Gaz temizleme ve sıvı fazların uzaklaştırılmasından sonra ana ekipmandaki hızların belirgin biçimde düştüğü görülmüştür.
En kritik mekanizma yalnız gaz içindeki H₂S veya CO₂ miktarı değildir. Araştırma, borunun alt kesimlerinde biriken tuzlu su kondensatının, yağ ve katı kirleticilerin lokal korozyonu kuvvetlendirdiğini göstermektedir. DNQSP-4 ile MKQ arasındaki 530 mm çaplı ham gaz boru hattında iç korozyonun ağırlıklı olarak noktasal, yani pitting biçiminde geliştiği; lokal korozyon hızının ortalama hızdan yaklaşık 1,7 kat yüksek olduğu belirtilmiştir. En yüksek değerler, su kondensatının biriktiği boru alt bölgelerinde ölçülmüştür.
Buna karşılık MTQ ve MKQ'nun ana ekipmanlarının iç yüzeylerinde yaklaşık 75–80 µm kalınlığında, ağır hidrokarbonlar ve is içeren hidrofobik siyah bir tabaka gözlenmiştir. Araştırmacılar bu tabakanın çelik yüzeyi gaz ve kondensatla doğrudan temastan kısmen ayırarak doğal bir iç koruyucu kaplama gibi davrandığını değerlendirmektedir. Bu nedenle çalışmada genel ekipmana gelişigüzel inhibitör uygulanması yerine, korumanın ham gaz giriş hatları, deniz suyu hatları ve “siyah” kondensatla temas eden kritik bölgelere yönlendirilmesi önerilmektedir.
Bu sonuçlar belirli açık deniz tesislerinin saha koşullarına aittir. Ölçülen korozyon hızları veya inhibitör kullanmama kararı farklı gaz sahalarına, farklı çelik kalitelerine ve farklı su-kondensat kimyasına doğrudan aktarılamaz. Ayrıca çalışma, tüm platformun gelecekte arızasız kalacağını garanti etmemekte; izlenen ekipmanın ölçüm dönemindeki durumunu ve hangi bölgelerde koruma önceliği bulunduğunu değerlendirmektedir.
Türkiye açısından ne ifade ediyor?
Türkiye'deki açık deniz doğal gaz üretim sistemlerinde de yaşlanan boru hatları, kondensat taşınımı, tuzlu su, CO₂/H₂S içeriği ve lokal pitting riski benzer mühendislik soruları oluşturabilir. Çalışmanın en aktarılabilir yönü belirli bir inhibitör dozu veya korozyon sınırı değil, çok yöntemli durum izleme yaklaşımıdır: proses akışkanı analizi, korozyon kuponu, elektrik direnç sensörü ve duvar kalınlığı ölçümünün birlikte kullanılması. Türkiye'deki uygulamalarda malzeme sınıfı, işletme basıncı, sıcaklık, gaz kimyası, deniz suyu özellikleri ve geçerli standartlar yerel olarak doğrulanmadan Azerbaycan'daki saha değerleri tasarım veya işletme sınırı olarak kullanılmamalıdır.
Açık denizde korozyon neden çok bileşenli bir problemdir?
Deniz petrol ve gaz tesisleri aynı anda hem dış hem iç korozyon etkilerine maruz kalabilir. Çalışmada dış ortam açısından deniz suyu, atmosferik yağış, güneş radyasyonu ve mekanik etkiler; iç ortam açısından ise taşınan agresif gaz, su, tuzlar, kondensat ve petrol mikrodamlacıkları temel faktörler arasında gösterilmektedir.
Araştırmanın amacı bu etkileri yalnız teorik olarak sınıflandırmak değildir. Esas soru, gaz bileşimi zaman içinde değişmesine ve tesisler yaşlanmasına rağmen mevcut ekipmanın güvenli işletiminin sürdürülüp sürdürülemeyeceğinin ölçüm yoluyla değerlendirilmesidir.
Gaz hangi proseslerden geçiyor?
Merkezi toplama ünitesine (MTQ/CCU) ve merkezi kompresör ünitesine (MKQ/CComU) farklı üretim kaynaklarından gaz gelmektedir. Kaynağa göre gazın bileşimi değişebildiğinden korozyon aktivitesi de aynı olmayabilir.
Çalışmada gaz hatlarında basıncın yaklaşık 0,3–0,7 MPa düzeyinden 11–12,6 MPa düzeyine yükseldiği belirtilmektedir. Giriş gazı suya doygundur ve çözünmüş tuzlar içeren mikroskobik su damlacıkları ile petrol karışımları taşıyabilmektedir. Bu fazların önemli bölümü separatörlerde ayrılmaktadır.
CO₂ içeriği 2016'dan 2023'e nasıl değişti?
Kaynak Tablo 1'de verilen kesin değerlere göre hem MTQ hem de MKQ çıkışındaki CO₂ mol oranı 2016–2023 döneminde artmıştır. MTQ için değer %0,072'den %0,105'e, MKQ için %0,083'ten %0,112'ye yükselmiştir. Araştırmacılar genel eğilimi yaklaşık 1,5 katlık artış olarak tanımlamakta, fakat mutlak CO₂ payının yaklaşık %0,1 seviyesinde kaldığını vurgulamaktadır.
Verianla Live: CO₂ bileşiminin 2016–2023 karşılaştırması
Değerler gaz çıkışındaki mol yüzdesidir. Grafik yalnız kaynak Tablo 1'de açıkça verilen kesin değerleri kullanır.
| Tesis ve yıl | CO₂ (mol %) | Ölçüt | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MTQ — 2016 | 0,072 | Çıkış gazı bileşimi | Tablo 1 |
| MTQ — 2023 | 0,105 | Çıkış gazı bileşimi | Tablo 1 |
| MKQ — 2016 | 0,083 | Çıkış gazı bileşimi | Tablo 1 |
| MKQ — 2023 | 0,112 | Çıkış gazı bileşimi | Tablo 1 |
CO₂ korozyon açısından aktif bir bileşendir; ancak araştırmacılar bu tesislerdeki düşük göreli konsantrasyon nedeniyle MKQ ana ekipmanında aktif karbonat korozyonunun baskın mekanizma olmadığı sonucuna varmaktadır.
Gazın diğer ana bileşenleri
| Bileşen | MTQ 2016 (mol %) | MTQ 2023 (mol %) | MKQ 2016 (mol %) | MKQ 2023 (mol %) |
|---|---|---|---|---|
| CH₄ | 75,042 | 75,855 | 73,031 | 76,429 |
| C₂H₆ | 11,977 | 12,463 | 12,268 | 12,06 |
| C₃H₈ | 7,002 | 6,891 | 6,781 | 6,457 |
| C₄H₁₀ | 3,855 | 3,12 | 3,388 | 3,158 |
| C₆H₁₄ | 0,051 | 0,238 | 0,285 | 0,373 |
| C₇H₁₆ | 0,026 | 0,102 | 0,092 | 0,154 |
Kaynak içi veri notu: C₅H₁₂ için MTQ 2023 hücresi kaynak Tablo 1'de “0,0,801” biçiminde basılmıştır. Bunun 0,801 olması muhtemel görünse de kaynakta düzeltilmiş değer verilmediğinden tabloya sessizce 0,801 yazılmamıştır.
H₂S için neden tek bir kesin zaman serisi vermiyoruz?
Hidrojen sülfür, araştırmada takip edilen diğer önemli agresif gaz bileşenidir. Bununla birlikte kaynak içerisinde H₂S değerlerine ilişkin birbirini tam karşılamayan ifadeler bulunmaktadır.
- Bir bölümde MKQ gazında H₂S'in 15 ppm'yi aşmadığı belirtilmektedir.
- Başka bir bölümde konsantrasyonun 5–8 ppm'den 12,7–18,3 ppm'ye yükseldiği yazılmaktadır.
- Şekil 1'de MKQ için bazı yılların sütunları görsel olarak 15 ppm'nin üzerinde görünmektedir.
- Daha ileride on yıllık değişim 6 ppm'den 15 ppm'ye, yani yaklaşık 2,5 kat artış olarak açıklanmaktadır.
Bu nedenle Şekil 1'den yaklaşık değerler okunup kesin sayısal zaman serisi oluşturulmamıştır. Çalışmanın güvenli biçimde desteklediği ana sonuç, H₂S düzeyinin yıllar içinde yükseldiği ancak araştırmacıların incelenen ana ekipmanda hidrojen-sülfür korozyonuna özgü kritik hasar belirtileri tespit etmediğidir.
Korozyon nasıl izlendi?
Araştırma üç birbirini tamamlayan saha yöntemini birlikte kullanmıştır. Bir yöntem uzun dönem ortalama metal kaybını, bir yöntem mevcut geometrik incelmeyi, diğer yöntem ise zamana bağlı korozyon eğilimini göstermektedir.
Verianla Live: Üç aşamalı korozyon izleme zinciri
Bu şema, çalışmada birlikte kullanılan üç temel korozyon ölçüm yaklaşımını göstermektedir. Yöntemlerin sırası bilimsel üstünlük sırası değildir; birbirlerini tamamlayıcı veri kaynaklarıdır.
| Aşama | Açıklama | Kaynak |
|---|---|---|
| 1. Artık duvar kalınlığı | Boru ve proses ekipmanındaki çelik duvarın korozyon sonrasında kalan kalınlığı ölçülür. | Yöntem açıklaması ve Tablo 2 |
| 2. Korozyon kuponu | Disk veya şerit biçimli metal numuneler hatta uzun süre maruz bırakılır ve kütle kaybı gravimetrik olarak değerlendirilir. | Yöntem ve saha sonuçları |
| 3. Elektrik direnç sensörü | Metal kaybına bağlı elektrik direnci değişimi üzerinden korozyon eğilimi sürekli izlenir. | Şekil 3 |
Korozyon hızı nasıl hesaplandı?
Duvar kalınlığındaki zamanla değişim için çalışmada şu bağıntı kullanılmıştır:
\[ v_{\mathrm{korr}}=\frac{L_1-L_2}{T_2-T_1} \]
Sonucun birimi mm/yıl olarak verilmektedir.
- L₁: T₁ tarihinde ölçülen ortalama duvar kalınlığı, mm.
- L₂: T₂ tarihinde ölçülen ortalama duvar kalınlığı, mm.
- T₂ − T₁: iki ölçüm arasındaki zaman aralığı.
Bu hesaplama ortalama kalınlık kaybını verir. Lokal pitting korozyonu aynı boru üzerinde ortalama incelmeden daha hızlı gelişebileceğinden tek başına ortalama duvar kaybı lokal riskin tamamını temsil etmez.
MTQ ana ekipmanındaki genel korozyon düzeyi
Kaynakta 2023'e kadar MTQ ekipmanında kondensat + su ortamı için korozyon hızının 0,13 mm/yılı, gaz ortamı için ise 0,01 mm/yılı aşmadığı belirtilmektedir. Duvarlardaki hesaplanan korozyon aşınmasının genel kalınlığın %0,5'inden fazla olmadığı bildirilmiştir.
Araştırmada iki boru boyutu için izin verilen artık duvar kalınlığına örnek verilmektedir:
| Boru | Çalışma basıncı | Kaynakta verilen minimum artık duvar kalınlığı |
|---|---|---|
| Dy 324 × 17,48 mm | 3,82 MPa | 4,4 mm |
| Dy 219 × 18,26 mm | 12,7 MPa | 9,6 mm |
MTQ'daki boruların büyük bölümünün başlangıç/nominal duvar kalınlığının 17–25 mm aralığında olduğu ve araştırmacıların izin verilen minimum değerlere yaklaşan yaygın bir durum tespit etmediği belirtilmektedir.
Korozyon kuponları neden daha kritik bölgeleri ortaya çıkardı?
2021–2023 gravimetrik ölçümleri bazı ölçüm noktalarında korozyon hızının önceki döneme göre 1,5–5 kat arttığını göstermiştir. En yüksek hızların özellikle boru hatlarının alt tarafındaki numunelerde görülmesi, sıvı faz birikiminin lokal korozyondaki önemini desteklemektedir.
Düşük basınçlı veya temizlenmemiş gaz girişlerinde 0,05–0,07 mm/yıl düzeyinde değerler bildirilmektedir. MTQ girişinde ise kaynak, korozyon hızının 0,0043 mm/yıldan 0,1242 mm/yıla çıktığını ve yüksek yük durumunda 0,22 mm/yıla ulaşabildiğini belirtmektedir.
Normal gaz akışı yaklaşık 145–150 milyon m³/gün iken yükün 192 milyon m³/gün seviyesine çıktığı koşulda 0,22 mm/yıl değerinin elde edildiği aktarılmaktadır. Araştırmacıların açıklamasına göre artan akış, gazla birlikte taşınan tuzlu su mikrodamlacıklarının miktarını yükseltebilir ve başlangıçtaki ayırma verimini olumsuz etkileyebilir.
Bu, yük artışı ile korozyon arasındaki gözlemsel saha ilişkisini göstermektedir. Çalışma tüm diğer değişkenleri kontrollü laboratuvar koşullarında sabitleyen bir nedensellik deneyi değildir.
MKQ girişinde de artış var mı?
Kaynak, 2020–2023 arasında MKQ girişindeki korozyon hızının 0,0043 mm/yıldan 0,0256 mm/yıla çıktığını ve bunu yaklaşık altı kat artış olarak ifade etmektedir.
Ancak ana proses ekipmanındaki hızların bu giriş bölgesinden daha düşük olması, kirleticilerin ve sıvı fazların prosesin erken aşamalarında uzaklaştırılmasıyla ilişkilendirilmektedir.
Ham gaz hattında pitting nasıl belirlendi?
DNQSP-4'ten MKQ'ya uzanan Du530 mm çaplı ham gaz boru hattında ayrıntılı duvar kalınlığı ölçümü yapılmıştır. Ölçümler 42 kesitte ve her kesitte 4 noktada gerçekleştirilmiştir. Borunun proje duvar kalınlığı 12,7 mm olarak verilmiştir.
Araştırma, iç korozyonun aktif olarak noktasal/pitting biçiminde geliştiğini ve lokal hız ile ortalama korozyon hızı arasında yaklaşık 1,7 kat fark bulunduğunu bildirmektedir. Maksimum aşınma borunun alt kısmında görülmüştür; burada tuz içeren su kondensatının birikmesi mekanizmayla uyumludur.
Kaynakta bu bölgedeki toplam aşınma %12,8 olarak belirtilmektedir. Genel korozyon hızının 0,03 mm/yılı aşmadığı, ancak lokal pitting hızlarının 0,25–0,43 mm/yıl düzeyine çıkabildiği ifade edilmektedir.
Ortalama korozyon neden tek başına yanıltıcı olabilir?
Örneğin bir borunun genel metal kaybı 0,03 mm/yıl civarında kalırken, aynı borunun altında su biriken lokal bir bölgede pitting 0,25–0,43 mm/yıl düzeyine ulaşabilir. Dolayısıyla güvenlik değerlendirmesinde yalnız ortalama duvar kalınlığı değil, lokal minimum kalınlık ve pit derinliği de önemlidir.
Araştırmanın temel mühendislik mesajlarından biri budur: düşük ortalama korozyon hızı, lokal pitting riskinin olmadığı anlamına gelmez.
Deniz suyu hatları neden en hassas grupta?
En yüksek korozyon hızlarının deniz suyu taşıyan boru ve kaplarda, özellikle alt bölgelerde ve kaynak dikişlerine yakın alanlarda görüldüğü belirtilmektedir. Kaynak, bazı kaynak dikişi yakınındaki değerlerin diğer bölgelere göre %50'ye kadar daha yüksek olabildiğini bildirmektedir.
Araştırmacılar deniz suyu ve “siyah” kondensat taşıyan çelik hatlarda inhibitör yerine kompozit/fiberglas boruya geçişin veya iç korozyona dayanıklı kaplamalı çelik boru kullanımının değerlendirilmesini önermektedir.
Çalışmada fiberglas borulara geçişin problemi “en az 15 yıl” için çözebileceği ifade edilmektedir. Bu süre, makalede ayrı bir uzun dönem karşılaştırmalı ömür deneyiyle gösterilmediğinden burada araştırmacıların mühendislik önerisi olarak aktarılmaktadır; bağımsız bir garanti olarak yorumlanmamalıdır.
Kendiliğinden oluşan koruyucu siyah tabaka nedir?
MTQ ve MKQ ekipmanlarının iç yüzeylerinde 75–80 µm kalınlığında hidrofobik bir tabaka tespit edilmiştir. Kaynak, tabakanın bileşiminde:
- %37,2 kütlece ağır hidrokarbon,
- %58,4 kütlece is
bulunduğunu bildirmektedir. Bu iki oran toplamda %95,6 etmektedir; kalan kısmın bileşimi kaynak metinde ayrıntılı şekilde tanımlanmamıştır.
Ağır hidrokarbonların kaynağı, gaz içinde taşınan petrol mikrodamlacıklarıyla ilişkilendirilmektedir. MTQ ve MKQ girişinde C₈+ hidrokarbon payları sırasıyla %0,11 ve %0,172 olarak verilmiştir.
Tabakanın çeliğe kuvvetli yapıştığı, organik çözücülerle zor uzaklaştırıldığı ve kuvvetli inorganik asitlerde dahi kolay çözünmediği gözlenmiştir. Araştırmacılar bu hidrofobik yapının çelik ile gaz/kondensat arasındaki doğrudan teması azaltarak koruyucu bir iç kaplama işlevi gördüğünü değerlendirmektedir.
Elektrik direnç sensörü ne gösterdi?
DNQSP girişindeki gaz hattında elektrik direnç temelli sürekli sensör ölçümüne göre korozyon hızı 7 Temmuz 2021 ile 5 Nisan 2023 arasında 0,0117 mm/yıldan 0,0328 mm/yıla yükselmiştir.
Bu değerler duvar kalınlığı ölçümlerinden çıkarılan ve bazı bölgelerde 0,08 mm/yıla kadar ulaşan değerlerden daha düşüktür. Araştırmacılar farkı, elektrik direnç sensörünün gaz fazında bulunmasına karşılık duvar kalınlığı ölçümünün alt bölgelerde biriken su kondensatının etkisini de yansıtabilmesiyle açıklamaktadır.
Artık duvar kalınlığı sonuçları ne söylüyor?
Kaynak Tablo 2'de giriş separatörü, diğer separatörler, deniz suyuyla çalışan ısı değiştiriciler ve kondensat-su hacmi için ayrıntılı ölçümler verilmiştir. Ölçülen değerler genel olarak nominal 10 veya 20 mm sınıfındaki ekipmanlarda ciddi bütünsel incelme göstermemiştir.
Bununla birlikte bazı ısı değiştirici ölçüm noktalarında 10 mm nominal duvara karşı yaklaşık 8,95–9,75 mm aralığında değerler bulunmaktadır. Ayrıca giriş separatöründe siyah kondensatla temas eden bölgelerde yıllık incelme gözlendiği ve pitting derinliğinin 0,8 mm'ye kadar çıkabildiği belirtilmektedir.
Araştırmacılar, ölçülen ekipmanda artık duvar kalınlığının işletme için yeterli olduğu sonucuna varmaktadır. Kaynakta korozyon hızının 0,1 mm/yılın altında ve duvar kalınlığının 4,5–5 mm'nin üzerinde olması durumunda ek bariyer korumasının gerekli görülmediği ifade edilmektedir; bu değerler çalışmanın kendi ekipmanı ve kullanılan teknik düzenlemeler bağlamında değerlendirilmelidir.
Kaynak içerisindeki çalışma süresi tutarsızlığı
Çalışmada MTQ kompleksinin 31.07.1997 tarihinde işletmeye alındığı belirtilirken, 2023 monitorizasyonu sırasında toplam işletme süresi 13,83 yıl olarak yazılmıştır. Bu iki bilgi kronolojik olarak aynı anda doğru olamaz. Kaynakta bunun için düzeltme veya açıklama bulunmadığından işletme süresi Verianla tarafından yeniden hesaplanıp gerçek kaynak değeriymiş gibi sunulmamıştır.
Korozyon hızı değerleri neden farklı bölümlerde farklı görünüyor?
Makale farklı tesis, faz, konum ve ölçüm yöntemlerinden elde edilmiş çok sayıda korozyon hızı bildirmektedir. Örneğin ham gaz giriş hatlarında 0,34–0,438 mm/yıl düzeylerine kadar lokal değerler raporlanırken ana ekipman için sonuç bölümünde 0,04 mm/yılın aşılmadığı belirtilmektedir. Başka bir ham gaz hattında genel hız 0,03 mm/yıldan düşük olduğu halde pitting 0,25–0,43 mm/yıl düzeyindedir.
Bu sayılar tek bir “tesis korozyon hızı” altında birleştirilemez. Değerler ölçüm konumu, akışkan fazı, proses aşaması ve lokal/ortalama korozyon ayrımıyla birlikte okunmalıdır.
Çalışmanın desteklediği sonuçlar
- Ham ve yeterince temizlenmemiş gaz giriş hatları ana ekipmana göre daha yüksek iç korozyon riski göstermektedir.
- Tuzlu su kondensatının biriktiği boru alt bölgelerinde lokal pitting hızlanmaktadır.
- Korozyon kuponu, artık duvar kalınlığı ve elektrik direnç sensörü birbirini tamamlayan farklı bilgiler sağlamaktadır.
- MTQ ve MKQ ana ekipmanlarının incelenen bölümlerinde kritik genel duvar kaybı tespit edilmemiştir.
- Gazın sıvı ve kirletici fazlardan arındırılması sonrasında korozyon aktivitesi önemli ölçüde düşmektedir.
- Deniz suyu taşıyan hatlar ve kaynak dikişleri çevresi daha yüksek korozyon hassasiyeti göstermektedir.
- MTQ ve MKQ iç yüzeylerinde hidrofobik ağır hidrokarbon/is tabakası gözlenmiş ve bunun koruyucu etki gösterdiği değerlendirilmiştir.
- Genel korozyon düşük olsa bile lokal pitting daha yüksek hızda ilerleyebilmektedir.
Çalışmanın kanıtlamadığı sonuçlar
- Tüm açık deniz gaz tesislerinde inhibitör kullanımının gereksiz olduğu sonucunu desteklemez.
- H₂S'in bütün karbon çelikleri için 15 ppm altında koşulsuz güvenli olduğunu göstermez.
- Koruyucu siyah tabakanın kontrollü bir mühendislik kaplamasının yerine her durumda kullanılabileceğini kanıtlamaz.
- Fiberglas boruların bütün proses koşullarında kesin olarak en az 15 yıl arızasız çalışacağını deneysel olarak kanıtlamaz.
- İzlenen ekipmanda gelecekte lokal hasar oluşmayacağını garanti etmez.
- Bir noktadaki düşük elektrik direnç sensörü değerinin borunun tüm çevresindeki lokal pitting riskini temsil ettiğini göstermez.
Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları
Çalışma türü
Araştırma, gerçek açık deniz gaz üretim, toplama ve kompresör sistemlerinden elde edilen saha verilerine dayalı uygulamalı mühendislik korozyon monitorizasyon çalışmasıdır. Gaz bileşimi analizi, gravimetrik metal kaybı, geometrik duvar kalınlığı ve elektrik direnç ölçümlerini birlikte kullanmaktadır.
Monitorizasyon yöntemleri
| Yöntem | Ölçülen büyüklük | Temel avantaj | Çalışmadaki sınırlılık |
|---|---|---|---|
| Artık duvar kalınlığı | mm | Gerçek ekipman incelmesini ve lokal bölgeleri gösterir | Ölçüm noktalarının konumuna bağımlıdır |
| Korozyon kuponu / gravimetri | mm/yıl eşdeğer metal kaybı | Belirli maruziyet dönemindeki ortalama korozyon davranışını verir | Kuponun bulunduğu lokal akış koşulunu temsil eder |
| Elektrik direnç sensörü | Metal kaybı ve mm/yıl eğilimi | Sürekli zamansal izleme sağlar | Gaz fazındaki sensör alt kısımdaki su kondensatı etkisini eksik temsil edebilir |
| Gaz ve sıvı bileşimi | mol %, ppm ve proses bileşimi | Agresif ortamın kimyasal değişimini izler | Kimyasal bileşim tek başına gerçek metal kaybını belirlemez |
DNQSP-4 — MKQ ham gaz hattı
| Parametre | Kaynakta verilen değer | Yorum |
|---|---|---|
| Boru çapı | Du530 mm | Ham, temizlenmemiş gaz hattı |
| Proje duvar kalınlığı | 12,7 mm | Nominal başlangıç değeri |
| Ölçüm düzeni | 42 kesit × her kesitte 4 nokta | Lokal kalınlık dağılımının incelenmesi |
| Lokal / ortalama hız farkı | 1,7 kat | Pitting etkisini gösterir |
| Toplam aşınma | %12,8 | Kaynakta bu hat için raporlanan değer |
| Genel korozyon hızı | ≤0,03 mm/yıl | Ortalama/generalized hız |
| Lokal pitting hızı | 0,25–0,43 mm/yıl | Alt bölgedeki lokal risk |
Seçilmiş korozyon sonuçları
| Konum / koşul | Korozyon hızı | Kaynak bağlamı |
|---|---|---|
| MTQ — kondensat + su | ≤0,13 mm/yıl | Ana ekipman için bildirilen üst değer |
| MTQ — gaz fazı | ≤0,01 mm/yıl | Ana ekipman için bildirilen üst değer |
| Düşük basınçlı / temizlenmemiş gaz girişi | 0,05–0,07 mm/yıl | Korozyon kuponu sonuçları |
| MTQ girişindeki önceki değer | 0,0043 mm/yıl | Kaynakta verilen başlangıç/değişim karşılaştırması |
| MTQ girişindeki sonraki değer | 0,1242 mm/yıl | Son yıllardaki artış |
| MTQ girişinde yüksek yük | 0,22 mm/yıl | 192 milyon m³/gün gaz akışı |
| MKQ girişi — 2020 | 0,0043 mm/yıl | Kaynak karşılaştırması |
| MKQ girişi — 2023 | 0,0256 mm/yıl | Yaklaşık 6 kat artış olarak tanımlanmıştır |
| Elektrik direnç sensörü — 07.07.2021 | 0,0117 mm/yıl | Gaz fazındaki sürekli sensör |
| Elektrik direnç sensörü — 05.04.2023 | 0,0328 mm/yıl | Gaz fazındaki sürekli sensör |
Koruyucu hidrofobik tabakanın özellikleri
| Özellik | Kaynakta verilen değer / gözlem |
|---|---|
| Tabaka kalınlığı | 75–80 µm |
| Ağır hidrokarbon | %37,2 kütle |
| İs | %58,4 kütle |
| MTQ giriş C₈+ payı | %0,11 |
| MKQ giriş C₈+ payı | %0,172 |
| Yüzey davranışı | Hidrofobik, yüksek yapışma, zor çözünme |
Araştırmacıların koruma önceliği
Çalışmanın sonuçlarına göre rutin inhibitör korumasının ana MTQ ve MKQ ekipmanına genellenmesi yerine, koruma önceliğinin birinci kademe separasyondan sonra hâlâ ham/temizlenmemiş gaz taşıyan giriş borularına verilmesi önerilmektedir. Kaynak sonuç bölümünde bu kritik bölgelerde hızın 0,34–0,438 mm/yıl düzeylerine çıkabildiğini belirtmektedir.
Deniz suyu ve siyah kondensat taşıyan hatlarda ise araştırmacılar fiberglas/kompozit boruya geçişi veya iç korozyona dayanıklı kaplamalı çelik boru kullanımını önermektedir.
Yöntemsel sınırlılıklar
- Çalışma farklı yıllar ve farklı tesis noktalarından alınmış saha verilerini bir araya getirmektedir; tüm değerler aynı deney koşulunda üretilmemiştir.
- H₂S zaman serisi için metin ile Şekil 1 arasında sayısal uyumsuzluk bulunmaktadır.
- Bazı korozyon hızı değerleri lokal pitting, bazıları genel metal kaybı, bazıları sensör veya kupon ölçümüdür; doğrudan birbirlerinin yerine kullanılamaz.
- Gaz debisiyle korozyon artışı arasında saha ilişkisi görülse de bağımsız değişkenlerin kontrollü nedensellik deneyi yapılmamıştır.
- Koruyucu hidrofobik tabakanın bileşimi yüzde olarak tamamen kapanmamaktadır; %37,2 + %58,4 = %95,6 olup kalan fraksiyon kaynakta ayrıntılandırılmamıştır.
- MTQ'nun işletmeye alınma tarihi ile kaynakta yazılan 13,83 yıllık çalışma süresi birbiriyle uyuşmamaktadır.
- Tablo 1'de bir C₅H₁₂ hücresi tipografik olarak bozuk verilmiştir.
Kaynak ve Yöntem Notu
Tam özgün çalışma adı: Some Results of Corrosion Monitoring at Offshore Gas Processing and Transportation Facilities
Azerbaycanca başlık: Dənizdə qaz emalı və nəqli qurğularında korroziya monitorinqinin bəzi nəticələri
Yazarlar: R.Y. Ganiyeva; M.B. Adigozalova; S.R. Rasulov.
Sorumlu yazar: Sakit Rasulov.
Kurum: Azerbaijan State Oil and Industry University, Baku, Azerbaijan.
Dergi: Herald of Azerbaijan Engineering Academy / Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının Xəbərləri.
Cilt / sayı: 18(1), 2026.
Sayfalar: 67–76.
Basılı ISSN: 2076-0515.
Elektronik ISSN: 2789-8245.
Gönderim tarihi: 29 Eylül 2025.
Kaynakta verilen yayın tarihi: 16 Mart 2026.
Yayımlayan / kurucu kuruluş: Azerbaijan Engineering Academy.
Resmî makale sayfası:Herald of Azerbaijan Engineering Academy resmî kaydı
Kaynak türü ve hakemlik durumu: Hakemli, uygulamalı mühendislik araştırma makalesidir. Dergi çift-kör hakem değerlendirmesi uyguladığını belirtmektedir.
Lisans: Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0). Yeniden kullanımda atıf verilmesi ve ticari olmayan kullanım koşuluna uyulması gerekir.
Çıkar çatışması: Yazarlar araştırılması gereken bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan etmektedir.
Finansman: İncelenen kaynakta ayrı bir finansman beyanı verilmemiştir.
Veri erişilebilirliği: İncelenen kaynakta ayrı bir veri erişilebilirliği beyanı bulunmamaktadır.
CRediT / yazar katkıları: Kaynakta ayrıntılı bir CRediT veya yazar katkı beyanı verilmemiştir.
Kaynak içi tutarsızlık notları
- 31.07.1997 işletmeye alma tarihi ile 2023 için verilen 13,83 yıllık toplam işletme süresi kronolojik olarak uyuşmamaktadır.
- MKQ H₂S konsantrasyonu bir yerde ≤15 ppm olarak verilirken başka bölümde 12,7–18,3 ppm aralığı ve grafikte 15 ppm üzerindeki değerler görülmektedir.
- Daha ileride MKQ H₂S değişimi 10 yılda 6 ppm'den 15 ppm'ye yükselme olarak yeniden özetlenmektedir.
- Tablo 1'de MTQ 2023 C₅H₁₂ değeri “0,0,801” olarak basılmıştır ve sessizce düzeltilmemiştir.
- Sonuç bölümündeki 0,34 mm/yıl lokal hız ile metindeki 0,25–0,43 mm/yıl ve 0,34–0,438 mm/yıl aralıkları farklı lokasyon/özet ifadeler bağlamında verilmiştir; tek bir kesin maksimum değer olarak birleştirilmemiştir.
Bilimsel yorum sınırı
Bu çalışma gerçek açık deniz gaz üretim ve taşıma ekipmanından elde edilmiş saha monitorizasyon sonuçlarına dayanmaktadır. Bulgular incelenen MTQ, MKQ ve DNQSP hatlarının belirli işletme dönemlerine aittir. Korozyon hızı; gaz bileşimi, sıvı tutunması, debi, sıcaklık, basınç, metalurji, geometrik konum ve proses temizliği gibi çok sayıda değişkenden etkilenebildiğinden raporlanan değerler başka tesislere doğrudan tasarım değeri olarak taşınamaz.
Araştırmanın güçlü mühendislik mesajı, tek bir ölçüm tekniğine güvenmek yerine proses kimyası, lokal duvar kalınlığı, kupon ve sürekli elektrik direnç sensörlerinin birlikte değerlendirilmesidir. Özellikle ortalama korozyon düşük olduğunda dahi boru alt bölgelerinde lokal pitting bulunabileceği gösterilmektedir.
Kaynak sadakati notu: Bu Verianla makalesindeki bilimsel sayılar, yöntemler, tesis sonuçları ve mekanizma yorumları incelenen çalışmaya dayanmaktadır. Dış kaynaklardan yeni korozyon performansı, eşik değeri veya deneysel bulgu eklenmemiştir. Dış doğrulama yalnız makalenin bibliyografik kimliği, hakemlik sistemi, yayınevi ve resmî yayın kaydı için kullanılmıştır.

Bir yorum bırakın
E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir