Tədqiqatçılar dənizdə qaz hasilatı və nəqli sistemlərində hansı avadanlıqların aktiv korroziya baxımından kritik vəziyyətdə olduğunu müəyyən etmək məqsədilə qaz və maye tərkibini, boru və avadanlıq divar qalınlığını, uzun müddət saxlanılan korroziya kuponlarının kütlə itkisini və elektrik müqavimətli sensorlardan alınan fasiləsiz korroziya məlumatlarını birlikdə araşdırıblar. Mənbədə MTQ avadanlığında kondensat-su mühitində korroziya sürətinin 0,13 mm/ildən, qaz fazasında isə 0,01 mm/ildən yüksək olmadığı; bunun əksinə, xam və kifayət qədər təmizlənməmiş qazın giriş xətlərində lokal sürətlərin bəzi ölçmələrdə 0,34–0,438 mm/il səviyyəsinə çata bildiyi bildirilir. Qazın təmizlənməsi və maye fazaların uzaqlaşdırılmasından sonra əsas avadanlıqdakı sürətlərin nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldığı müşahidə olunub.

Ən kritik mexanizm yalnız qazdakı H₂S və ya CO₂ miqdarı deyil. Tədqiqat borunun alt hissələrində toplanan duzlu su kondensatının, yağın və bərk çirkləndiricilərin lokal korroziyanı gücləndirdiyini göstərir. DNQSP-4 ilə MKQ arasındakı 530 mm diametrli xam qaz boru xəttində daxili korroziyanın əsasən nöqtəvi, yəni pitting şəklində inkişaf etdiyi; lokal korroziya sürətinin orta sürətdən təxminən 1,7 dəfə yüksək olduğu qeyd edilir. Ən yüksək göstəricilər su kondensatının toplandığı borunun alt zonalarında ölçülüb.

Bunun əksinə, MTQ və MKQ-nun əsas avadanlığının daxili səthlərində təxminən 75–80 µm qalınlığında, ağır karbohidrogenlər və his ehtiva edən hidrofob qara təbəqə müşahidə olunub. Tədqiqatçılar bu təbəqənin polad səthi qaz və kondensatla birbaşa təmasdan qismən ayıraraq təbii daxili qoruyucu örtük kimi davrandığını qiymətləndirirlər. Buna görə də işdə bütün avadanlığa təsadüfi şəkildə inhibitor tətbiq etmək əvəzinə, qorumanın xam qaz giriş xətlərinə, dəniz suyu xətlərinə və “qara” kondensatla təmas edən kritik sahələrə yönəldilməsi təklif olunur.

Bu nəticələr konkret dəniz obyektlərinin sahə şəraitinə aiddir. Ölçülmüş korroziya sürətləri və ya inhibitor istifadə etməmək qərarı fərqli qaz yataqlarına, fərqli polad markalarına və fərqli su-kondensat kimyasına birbaşa tətbiq edilə bilməz. Bundan əlavə, tədqiqat bütün platformanın gələcəkdə nasazlıqsız qalacağına zəmanət vermir; izlənən avadanlığın ölçmə dövründəki vəziyyətini və hansı sahələrdə qoruma prioritetinin olduğunu qiymətləndirir.

Türkiyə baxımından nə ifadə edir?

Türkiyədəki dəniz təbii qaz hasilatı sistemlərində də köhnələn boru xətləri, kondensat daşınması, duzlu su, CO₂/H₂S tərkibi və lokal pitting riski oxşar mühəndislik sualları yarada bilər. Tədqiqatın ən çox köçürülə bilən tərəfi konkret inhibitor dozası və ya korroziya həddi deyil, çoxmetodlu vəziyyət monitorinqi yanaşmasıdır: proses axınının analizi, korroziya kuponu, elektrik müqavimət sensoru və divar qalınlığı ölçməsinin birlikdə istifadəsi. Türkiyədə tətbiqlərdə material sinfi, iş təzyiqi, temperatur, qaz kimyası, dəniz suyunun xüsusiyyətləri və qüvvədə olan standartlar yerli şəkildə təsdiqlənmədən Azərbaycandakı sahə dəyərləri layihə və ya istismar həddi kimi istifadə edilməməlidir.

Dənizdə korroziya niyə çoxkomponentli problemdir?

Dəniz neft və qaz obyektləri eyni anda həm xarici, həm də daxili korroziya təsirlərinə məruz qala bilər. Tədqiqatda xarici mühit baxımından dəniz suyu, atmosfer yağıntıları, günəş radiasiyası və mexaniki təsirlər; daxili mühit baxımından isə daşınan aqressiv qaz, su, duzlar, kondensat və neft mikrodamcıları əsas amillər sırasında göstərilir.

Tədqiqatın məqsədi bu təsirləri yalnız nəzəri şəkildə təsnif etmək deyil. Əsas sual qazın tərkibi zamanla dəyişməsinə və obyektlərin yaşlanmasına baxmayaraq mövcud avadanlığın təhlükəsiz istismarının davam etdirilib-etdirilə bilməyəcəyinin ölçmələrlə qiymətləndirilməsidir.

Qaz hansı proseslərdən keçir?

Mərkəzi toplama qurğusuna (MTQ/CCU) və mərkəzi kompressor qurğusuna (MKQ/CComU) müxtəlif hasilat mənbələrindən qaz daxil olur. Mənbəyə görə qazın tərkibi dəyişə bildiyi üçün korroziya aktivliyi də eyni olmaya bilər.

Tədqiqatda qaz xətlərində təzyiqin təxminən 0,3–0,7 MPa səviyyəsindən 11–12,6 MPa səviyyəsinə yüksəldiyi bildirilir. Giriş qazı su ilə doymuşdur və həll olmuş duzları ehtiva edən mikroskopik su damcıları ilə neft qarışıqları daşıya bilər. Bu fazaların mühüm hissəsi separatorlarda ayrılır.

CO₂ miqdarı 2016-dan 2023-ə necə dəyişdi?

Mənbənin Cədvəl 1-də verilən dəqiq dəyərlərinə görə həm MTQ, həm də MKQ çıxışındakı CO₂ mol payı 2016–2023 dövründə artıb. MTQ üçün göstərici %0,072-dən %0,105-ə, MKQ üçün %0,083-dən %0,112-yə yüksəlib. Tədqiqatçılar ümumi meyli təxminən 1,5 dəfə artım kimi xarakterizə edir, lakin mütləq CO₂ payının təxminən %0,1 səviyyəsində qaldığını vurğulayırlar.

CO₂ korroziya baxımından aktiv komponentdir; lakin tədqiqatçılar bu obyektlərdəki aşağı nisbi konsentrasiyaya görə MKQ-nun əsas avadanlığında aktiv karbonat korroziyasının üstün mexanizm olmadığı qənaətinə gəlirlər.

Qazın digər əsas komponentləri

Mənbədaxili məlumat qeydi: C₅H₁₂ üçün MTQ 2023 xanası mənbənin Cədvəl 1-də “0,0,801” şəklində çap olunub. Bunun 0,801 olması ehtimalı yüksək görünsə də, mənbədə düzəldilmiş dəyər verilmədiyi üçün cədvələ səssizcə 0,801 yazılmayıb.

H₂S üçün niyə vahid dəqiq zaman sırası vermirik?

Hidrogen sulfid tədqiqatda izlənən digər mühüm aqressiv qaz komponentidir. Bununla belə, mənbə daxilində H₂S dəyərləri barədə bir-birini tam uyğunlaşdırmayan ifadələr mövcuddur.

• Bir bölmədə MKQ qazında H₂S-in 15 ppm-i aşmadığı bildirilir.
• Başqa bir bölmədə konsentrasiyanın 5–8 ppm-dən 12,7–18,3 ppm-ə yüksəldiyi yazılır.
• Şəkil 1-də MKQ üçün bəzi illərin sütunları vizual olaraq 15 ppm-dən yuxarı görünür.
• Daha sonra onillik dəyişiklik 6 ppm-dən 15 ppm-ə, yəni təxminən 2,5 dəfə artım kimi izah olunur.

Bu səbəbdən Şəkil 1-dən təxmini dəyərlər oxunaraq dəqiq rəqəmsal zaman sırası yaradılmayıb. Tədqiqatın təhlükəsiz şəkildə dəstəklədiyi əsas nəticə H₂S səviyyəsinin illər ərzində artması, lakin tədqiqatçıların araşdırılan əsas avadanlıqda hidrogen-sulfid korroziyasına xas kritik zədələnmə əlamətləri aşkar etməməsidir.

Korroziya necə izlənilib?

Tədqiqat bir-birini tamamlayan üç sahə metodundan birlikdə istifadə edib. Bir metod uzunmüddətli orta metal itkisini, bir metod mövcud həndəsi nazilməni, digər metod isə zamandan asılı korroziya meylini göstərir.

Korroziya sürəti necə hesablanıb?

Divar qalınlığının zamanla dəyişməsi üçün tədqiqatda aşağıdakı əlaqədən istifadə olunub:

\[ v_{\mathrm{korr}}=\frac{L_1-L_2}{T_2-T_1} \]

Nəticənin vahidi mm/il kimi verilir.

• L₁: T₁ tarixində ölçülən orta divar qalınlığı, mm.
• L₂: T₂ tarixində ölçülən orta divar qalınlığı, mm.
• T₂ − T₁: iki ölçmə arasındakı zaman intervalı.

Bu hesab orta qalınlıq itkisini verir. Lokal pitting korroziyası eyni boruda orta nazilmədən daha sürətli inkişaf edə bildiyinə görə təkcə orta divar itkisi lokal riskin hamısını təmsil etmir.

MTQ əsas avadanlığında ümumi korroziya səviyyəsi

Mənbədə 2023-cü ilə qədər MTQ avadanlığında kondensat + su mühiti üçün korroziya sürətinin 0,13 mm/ili, qaz mühiti üçün isə 0,01 mm/ili aşmadığı bildirilir. Divarlarda hesablanan korroziya aşınmasının ümumi qalınlığın %0,5-dən çox olmadığı qeyd olunur.

Tədqiqatda iki boru ölçüsü üçün icazə verilən qalıq divar qalınlığına nümunə verilir:

MTQ-dakı boruların böyük hissəsinin ilkin/nominal divar qalınlığının 17–25 mm aralığında olduğu və tədqiqatçıların icazə verilən minimum dəyərlərə yaxınlaşan geniş yayılmış vəziyyət aşkar etmədiyi bildirilir.

Korroziya kuponları niyə daha kritik sahələri üzə çıxardı?

2021–2023 qravimetrik ölçmələri bəzi ölçmə nöqtələrində korroziya sürətinin əvvəlki dövrlə müqayisədə 1,5–5 dəfə artdığını göstərib. Ən yüksək sürətlərin xüsusilə boru xətlərinin alt tərəfindəki nümunələrdə görülməsi maye fazanın toplanmasının lokal korroziyadakı əhəmiyyətini dəstəkləyir.

Aşağı təzyiqli və ya təmizlənməmiş qaz girişlərində 0,05–0,07 mm/il səviyyəsində dəyərlər bildirilir. MTQ girişində isə mənbə korroziya sürətinin 0,0043 mm/ildən 0,1242 mm/ilə yüksəldiyini və yüksək yük şəraitində 0,22 mm/ilə çata bildiyini qeyd edir.

Normal qaz axını təxminən 145–150 milyon m³/gün olduğu halda yükün 192 milyon m³/gün səviyyəsinə qalxdığı şəraitdə 0,22 mm/il göstəricisinin əldə edildiyi bildirilir. Tədqiqatçıların izahına görə artan axın qazla birlikdə daşınan duzlu su mikrodamcılarının miqdarını artıra və ilkin ayırma səmərəsini mənfi təsirləndirə bilər.

Bu, yük artımı ilə korroziya arasındakı müşahidəvi sahə əlaqəsini göstərir. Tədqiqat bütün digər dəyişənləri nəzarətli laboratoriya şəraitində sabit saxlayan səbəbiyyət eksperimenti deyil.

MKQ girişində də artım varmı?

Mənbə 2020–2023 arasında MKQ girişində korroziya sürətinin 0,0043 mm/ildən 0,0256 mm/ilə yüksəldiyini və bunu təxminən altı dəfə artım kimi ifadə edir.

Lakin əsas proses avadanlığındakı sürətlərin bu giriş sahəsindən daha aşağı olması çirkləndiricilərin və maye fazaların prosesin erkən mərhələlərində uzaqlaşdırılması ilə əlaqələndirilir.

Xam qaz xəttində pitting necə müəyyən edildi?

DNQSP-4-dən MKQ-ya uzanan Du530 mm diametrli xam qaz boru xəttində ətraflı divar qalınlığı ölçməsi aparılıb. Ölçmələr 42 kəsikdə və hər kəsikdə 4 nöqtədə həyata keçirilib. Borunun layihə divar qalınlığı 12,7 mm kimi verilib.

Tədqiqat daxili korroziyanın aktiv şəkildə nöqtəvi/pitting formasında inkişaf etdiyini və lokal sürətlə orta korroziya sürəti arasında təxminən 1,7 dəfə fərq olduğunu bildirir. Maksimum aşınma borunun alt hissəsində müşahidə olunub; burada duz tərkibli su kondensatının toplanması mexanizmlə uyğundur.

Mənbədə bu sahədə ümumi aşınma %12,8 kimi göstərilir. Ümumi korroziya sürətinin 0,03 mm/ili aşmadığı, lakin lokal pitting sürətlərinin 0,25–0,43 mm/il səviyyəsinə çata bildiyi bildirilir.

Orta korroziya niyə təkbaşına yanıltıcı ola bilər?

Məsələn, borunun ümumi metal itkisi 0,03 mm/il civarında qaldığı halda eyni borunun altında su yığılan lokal sahədə pitting 0,25–0,43 mm/il səviyyəsinə çata bilər. Buna görə təhlükəsizlik qiymətləndirməsində yalnız orta divar qalınlığı deyil, lokal minimum qalınlıq və pit dərinliyi də vacibdir.

Tədqiqatın əsas mühəndislik mesajlarından biri budur: aşağı orta korroziya sürəti lokal pitting riskinin olmadığı demək deyil.

Dəniz suyu xətləri niyə ən həssas qrupdadır?

Ən yüksək korroziya sürətlərinin dəniz suyu daşıyan boru və çənlərdə, xüsusən alt hissələrdə və qaynaq tikişlərinə yaxın sahələrdə müşahidə edildiyi bildirilir. Mənbə bəzi qaynaq tikişi yaxınlığındakı dəyərlərin digər sahələrlə müqayisədə %50-yə qədər daha yüksək ola bildiyini qeyd edir.

Tədqiqatçılar dəniz suyu və “qara” kondensat daşıyan polad xətlərdə inhibitor əvəzinə kompozit/fiberglas boruya keçidin və ya daxili korroziyaya davamlı örtüklü polad borudan istifadənin nəzərdən keçirilməsini təklif edirlər.

Tədqiqatda fiberglas borulara keçidin problemi “ən az 15 il” həll edə biləcəyi bildirilir. Bu müddət məqalədə ayrıca uzunmüddətli müqayisəli ömür eksperimenti ilə göstərilmədiyindən burada tədqiqatçıların mühəndislik təklifi kimi ötürülür; müstəqil zəmanət kimi şərh edilməməlidir.

Öz-özünə yaranan qoruyucu qara təbəqə nədir?

MTQ və MKQ avadanlığının daxili səthlərində 75–80 µm qalınlığında hidrofob təbəqə müəyyən edilib. Mənbə təbəqənin tərkibində:

• %37,2 kütlə üzrə ağır karbohidrogen,
• %58,4 kütlə üzrə his

olduğunu bildirir. Bu iki nisbətin cəmi %95,6 edir; qalan hissənin tərkibi mənbə mətnində ətraflı göstərilmir.

Ağır karbohidrogenlərin mənbəyi qazla daşınan neft mikrodamcıları ilə əlaqələndirilir. MTQ və MKQ girişində C₈+ karbohidrogen payları müvafiq olaraq %0,11 və %0,172 kimi verilir.

Təbəqənin polada güclü yapışdığı, üzvi həlledicilərlə çətin uzaqlaşdırıldığı və güclü qeyri-üzvi turşularda belə asan həll olmadığı müşahidə edilib. Tədqiqatçılar bu hidrofob strukturun poladla qaz/kondensat arasındakı birbaşa təması azaldaraq qoruyucu daxili örtük funksiyası daşıdığını qiymətləndirirlər.

Elektrik müqavimət sensoru nə göstərdi?

DNQSP girişindəki qaz xəttində elektrik müqavimətinə əsaslanan fasiləsiz sensor ölçməsinə görə korroziya sürəti 7 iyul 2021 ilə 5 aprel 2023 arasında 0,0117 mm/ildən 0,0328 mm/ilə yüksəlib.

Bu dəyərlər divar qalınlığı ölçmələrindən çıxarılan və bəzi sahələrdə 0,08 mm/ilə qədər çatan dəyərlərdən aşağıdır. Tədqiqatçılar fərqi elektrik müqavimət sensorunun qaz fazasında yerləşməsi, divar qalınlığı ölçməsinin isə alt hissələrdə toplanan su kondensatının təsirini də əks etdirə bilməsi ilə izah edirlər.

Qalıq divar qalınlığı nəticələri nə deyir?

Mənbənin Cədvəl 2-də giriş separatoru, digər separatorlar, dəniz suyu ilə işləyən istilik dəyişdiriciləri və kondensat-su həcmi üçün ətraflı ölçmələr verilib. Ölçülən dəyərlər ümumilikdə nominal 10 və ya 20 mm sinifli avadanlıqda ciddi ümumi nazilmə göstərməyib.

Bununla belə, bəzi istilik dəyişdiricisi ölçmə nöqtələrində 10 mm nominal divara qarşı təxminən 8,95–9,75 mm aralığında dəyərlər mövcuddur. Bundan əlavə, giriş separatorunda qara kondensatla təmas edən sahələrdə illik nazilmə müşahidə olunduğu və pitting dərinliyinin 0,8 mm-ə qədər çata bildiyi qeyd edilir.

Tədqiqatçılar ölçülən avadanlıqda qalıq divar qalınlığının istismar üçün yetərli olduğu qənaətinə gəlirlər. Mənbədə korroziya sürəti 0,1 mm/ildən aşağı və divar qalınlığı 4,5–5 mm-dən yuxarı olduqda əlavə baryer qorumasının zəruri sayılmadığı bildirilir; bu dəyərlər tədqiqatın öz avadanlığı və istifadə olunan texniki qaydalar kontekstində qiymətləndirilməlidir.

Mənbə daxilində işləmə müddəti uyğunsuzluğu

Tədqiqatda MTQ kompleksinin 31.07.1997 tarixində istismara verildiyi göstərildiyi halda, 2023-cü il monitorinqi zamanı ümumi işləmə müddəti 13,83 il kimi yazılıb. Bu iki məlumat xronoloji olaraq eyni anda doğru ola bilməz. Mənbədə bununla bağlı düzəliş və ya izah olmadığından işləmə müddəti Verianla tərəfindən yenidən hesablanaraq həqiqi mənbə dəyəri kimi təqdim edilməyib.

Korroziya sürəti dəyərləri niyə fərqli bölmələrdə fərqli görünür?

Məqalə müxtəlif obyekt, faza, mövqe və ölçmə üsullarından əldə edilmiş çoxsaylı korroziya sürətləri bildirir. Məsələn, xam qaz giriş xətlərində 0,34–0,438 mm/il səviyyəsinə qədər lokal dəyərlər göstərildiyi halda, nəticə bölməsində əsas avadanlıq üçün 0,04 mm/ildən yüksək olmadığı qeyd edilir. Başqa bir xam qaz xəttində ümumi sürət 0,03 mm/ildən aşağı olduğu halda pitting 0,25–0,43 mm/il səviyyəsindədir.

Bu rəqəmlər vahid “obyekt korroziya sürəti” altında birləşdirilə bilməz. Dəyərlər ölçmə mövqeyi, axın fazası, proses mərhələsi və lokal/orta korroziya fərqi ilə birlikdə oxunmalıdır.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Xam və kifayət qədər təmizlənməmiş qaz giriş xətləri əsas avadanlıqla müqayisədə daha yüksək daxili korroziya riski göstərir.
• Duzlu su kondensatının toplandığı boru alt sahələrində lokal pitting sürətlənir.
• Korroziya kuponu, qalıq divar qalınlığı və elektrik müqavimət sensoru bir-birini tamamlayan fərqli məlumatlar verir.
• MTQ və MKQ əsas avadanlığının araşdırılan hissələrində kritik ümumi divar itkisi aşkar edilməyib.
• Qaz maye və çirkləndirici fazalardan təmizləndikdən sonra korroziya aktivliyi əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
• Dəniz suyu daşıyan xətlər və qaynaq tikişləri ətrafı daha yüksək korroziya həssaslığı göstərir.
• MTQ və MKQ daxili səthlərində hidrofob ağır karbohidrogen/his təbəqəsi müşahidə olunub və onun qoruyucu təsir göstərdiyi qiymətləndirilib.
• Ümumi korroziya aşağı olsa belə, lokal pitting daha yüksək sürətlə irəliləyə bilər.

Tədqiqatın sübut etmədiyi nəticələr

• Bütün dəniz qaz obyektlərində inhibitor istifadəsinin lazımsız olduğu nəticəsini dəstəkləmir.
• H₂S-in bütün karbon poladları üçün 15 ppm-dən aşağı şəraitdə şərtsiz təhlükəsiz olduğunu göstərmir.
• Qoruyucu qara təbəqənin nəzarətli mühəndislik örtüyünü hər şəraitdə əvəz edə biləcəyini sübut etmir.
• Fiberglas boruların bütün proses şəraitində mütləq ən az 15 il nasazlıqsız işləyəcəyini eksperimental şəkildə sübut etmir.
• İzlənən avadanlıqda gələcəkdə lokal zədələnmə yaranmayacağına zəmanət vermir.
• Bir nöqtədəki aşağı elektrik müqavimət sensoru dəyərinin borunun bütün çevrəsindəki lokal pitting riskini təmsil etdiyini göstərmir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat növü

Tədqiqat real dəniz qaz hasilatı, toplama və kompressor sistemlərindən əldə olunan sahə məlumatlarına əsaslanan tətbiqi mühəndislik korroziya monitorinqi işidir. Qaz tərkibi analizi, qravimetrik metal itkisi, həndəsi divar qalınlığı və elektrik müqavimət ölçmələrindən birlikdə istifadə edir.

Monitorinq üsulları

DNQSP-4 — MKQ xam qaz xətti

Seçilmiş korroziya nəticələri

Qoruyucu hidrofob təbəqənin xüsusiyyətləri

Tədqiqatçıların qoruma prioriteti

Tədqiqatın nəticələrinə görə rutin inhibitor qorumasının əsas MTQ və MKQ avadanlığına ümumiləşdirilməsi əvəzinə, qoruma prioritetinin birinci mərhələ separasiyasından sonra hələ də xam/təmizlənməmiş qaz daşıyan giriş borularına verilməsi təklif olunur. Mənbə nəticə bölməsində bu kritik sahələrdə sürətin 0,34–0,438 mm/il səviyyəsinə çata bildiyini bildirir.

Dəniz suyu və qara kondensat daşıyan xətlərdə isə tədqiqatçılar fiberglas/kompozit boruya keçidi və ya daxili korroziyaya davamlı örtüklü polad borudan istifadəni təklif edirlər.

Metodoloji məhdudiyyətlər

• Tədqiqat müxtəlif illərdən və fərqli obyekt nöqtələrindən alınan sahə məlumatlarını birləşdirir; bütün dəyərlər eyni eksperimental şəraitdə yaradılmayıb.
• H₂S zaman sırası üçün mətnlə Şəkil 1 arasında rəqəmsal uyğunsuzluq mövcuddur.
• Bəzi korroziya sürəti dəyərləri lokal pitting, bəziləri ümumi metal itkisi, bəziləri sensor və ya kupon ölçməsidir; birbaşa bir-birinin əvəzinə istifadə edilə bilməz.
• Qaz debisi ilə korroziya artımı arasında sahə əlaqəsi müşahidə olunsa da, müstəqil dəyişənlərin nəzarətli səbəbiyyət eksperimenti aparılmayıb.
• Qoruyucu hidrofob təbəqənin tərkibi faiz baxımından tam bağlanmır; %37,2 + %58,4 = %95,6-dır və qalan fraksiya mənbədə ətraflı göstərilmir.
• MTQ-nun istismara verilmə tarixi ilə mənbədə yazılan 13,83 illik işləmə müddəti bir-birinə uyğun gəlmir.
• Cədvəl 1-də bir C₅H₁₂ xanası tipografik olaraq pozulmuş verilib.

Mənbə və Metod Qeydi

Tam orijinal işin adı: Some Results of Corrosion Monitoring at Offshore Gas Processing and Transportation Facilities

Azərbaycanca başlıq: Dənizdə qaz emalı və nəqli qurğularında korroziya monitorinqinin bəzi nəticələri

Müəlliflər: R.Y. Ganiyeva; M.B. Adigozalova; S.R. Rasulov.

Məsul müəllif: Sakit Rasulov.

Qurum: Azerbaijan State Oil and Industry University, Baku, Azerbaijan.

DOI:10.52171/herald.382

Jurnal: Herald of Azerbaijan Engineering Academy / Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının Xəbərləri.

Cild / say: 18(1), 2026.

Səhifələr: 67–76.

Çap ISSN: 2076-0515.

Elektron ISSN: 2789-8245.

Təqdim edilmə tarixi: 29 sentyabr 2025.

Mənbədə verilən nəşr tarixi: 16 mart 2026.

Nəşr edən / təsisçi qurum: Azerbaijan Engineering Academy.

Rəsmi məqalə səhifəsi:Herald of Azerbaijan Engineering Academy rəsmi qeydi

Mənbə növü və resenziya statusu: Resenziyalı, tətbiqi mühəndislik tədqiqat məqaləsidir. Jurnal ikiqat-kor resenziya tətbiq etdiyini bildirir.

Lisenziya: Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0). Yenidən istifadədə istinad verilməsi və qeyri-kommersiya istifadəsi şərtinə əməl olunmalıdır.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər araşdırılmalı maraqlar toqquşmasının olmadığını bəyan edirlər.

Maliyyələşdirmə: Araşdırılan mənbədə ayrıca maliyyələşdirmə bəyanatı verilməyib.

Məlumatların əlçatanlığı: Araşdırılan mənbədə ayrıca məlumat əlçatanlığı bəyanatı yoxdur.

CRediT / müəllif töhfələri: Mənbədə ətraflı CRediT və ya müəllif töhfələri bəyanatı verilməyib.

Mənbədaxili uyğunsuzluq qeydləri

• 31.07.1997 istismara verilmə tarixi ilə 2023 üçün göstərilən 13,83 illik ümumi işləmə müddəti xronoloji olaraq uyğun gəlmir.
• MKQ H₂S konsentrasiyası bir yerdə ≤15 ppm kimi verildiyi halda başqa bölmədə 12,7–18,3 ppm intervalı və qrafikdə 15 ppm-dən yuxarı dəyərlər görünür.
• Daha sonra MKQ H₂S dəyişməsi 10 ildə 6 ppm-dən 15 ppm-ə yüksəlmə kimi yenidən xülasə olunur.
• Cədvəl 1-də MTQ 2023 C₅H₁₂ dəyəri “0,0,801” kimi çap olunub və səssizcə düzəldilməyib.
• Nəticə bölməsindəki 0,34 mm/il lokal sürətlə mətndəki 0,25–0,43 mm/il və 0,34–0,438 mm/il intervalları fərqli mövqe/xülasə ifadələri kontekstində verilib; vahid dəqiq maksimum dəyər kimi birləşdirilməyib.

Elmi şərh sərhədi

Bu tədqiqat real dəniz qaz hasilatı və nəqli avadanlığından əldə edilən sahə monitorinqi nəticələrinə əsaslanır. Nəticələr araşdırılan MTQ, MKQ və DNQSP xətlərinin konkret istismar dövrlərinə aiddir. Korroziya sürətinə qaz tərkibi, maye tutulması, debi, temperatur, təzyiq, metallurgiya, həndəsi mövqe və proses təmizliyi kimi çoxsaylı dəyişənlər təsir edə bildiyindən bildirilən dəyərlər başqa obyektlərə birbaşa layihə dəyəri kimi daşına bilməz.

Tədqiqatın güclü mühəndislik mesajı tək ölçmə texnikasına güvənmək əvəzinə proses kimyası, lokal divar qalınlığı, kupon və fasiləsiz elektrik müqavimət sensorlarının birlikdə qiymətləndirilməsidir. Xüsusilə orta korroziya aşağı olsa belə borunun alt sahələrində lokal pitting ola biləcəyi göstərilir.

Mənbəyə sədaqət qeydi: Bu Verianla məqaləsindəki elmi rəqəmlər, metodlar, obyekt nəticələri və mexanizm şərhləri araşdırılan işə əsaslanır. Xarici mənbələrdən yeni korroziya performansı, hədd dəyəri və ya eksperimental nəticə əlavə edilməyib. Xarici yoxlama yalnız məqalənin bibliyografik kimliyi, resenziya sistemi, nəşriyyatçı və rəsmi nəşr qeydi üçün istifadə olunub.